Nuôi trồng dược liệu (3 kỳ)

Nuôi cấy thành công đông trùng hạ thảo

TNVốn là một loại dược liệu quý hiếm từ lâu đời, đông trùng hạ thảo khá quen thuộc trong các phương thuốc đông y và có giá khá đắt. Nhưng tại VN, dược liệu lạ lùng này đã được nuôi cấy thành công.

Anh Đỗ Văn Huệ (trái) và cộng sự ở phòng nuôi cấy ĐTHT - Ảnh: Q.TAnh Đỗ Văn Huệ (trái) và cộng sự ở phòng nuôi cấy ĐTHT – Ảnh: Q.T

Đông trùng hạ thảo (ĐTHT) là một loại nấm sống ký sinh trên côn trùng, trên các vùng núi cao 3.000 – 4.000 m so với mực nước biển ở Himalaya, Tây Tạng, Vân Nam, Cam Túc… Có trên 600 loài ĐTHT nhưng được biết đến nhiều nhất là Cordyceps Sinensis và Cordyceps Militaris, trong đó Cordyceps Militaris có tính năng vượt trội về dược chất có lợi cho sức khỏe con người. Tuy nhiên ĐTHT trong thiên nhiên ngày càng cạn kiệt do khai thác quá nhiều và số lượng không đáp ứng đủ cho nhu cầu sử dụng nên giá thành rất cao, từ 50.000 – 90.000 USD/kg khô.

Anh Đỗ Văn Huệ, quê gốc ở Tiền Giang, đã phối hợp với một người bạn để nghiên cứu nuôi cấy ĐTHT thành công.

Đạt chuẩn nhập khẩu vào Mỹ

Trước đây anh Huệ từng làm việc cho một số tập đoàn lớn trong ngành nước giải khát tại VN nhưng luôn ấp ủ ước mơ làm ra một sản phẩm sạch, giàu dinh dưỡng. Sau nhiều năm nghiên cứu, anh Huệ tình cờ gặp được một người Đài Loan chia sẻ kinh nghiệm nuôi trồng ĐTHT trong nhà sạch và anh đã quyết định đầu tư xây dựng nhà kính để trồng ĐTHT theo tiêu chuẩn phòng sạch trên diện tích 2.000 m2 ở Lái Thiêu (Bình Dương).

Anh thiết kế hệ thống khí sạch để đảm bảo nhiệt độ môi trường nuôi trồng luôn ở -2 độ C. Gió từ bên ngoài được lọc qua 3 cấp lọc sau đó được làm lạnh tới nhiệt độ yêu cầu và cân bằng độ ẩm phù hợp với điều kiện sinh trưởng và phát triển của ĐTHT, được cấp vào phòng qua 2 cấp lọc. Nước sạch sử dụng để tạo ẩm cho nhà trồng cũng được chưng cất sạch qua hệ thống lọc RO và diệt khuẩn bằng tia cực tím. Hệ thống khí sạch, ánh sáng, nước sạch để tạo môi trường nuôi trồng được điều khiển hoàn toàn bằng hệ thống tự động khép kín theo chương trình đã được cài đặt sẵn. Nhân viên theo dõi, chăm sóc cũng không được bước vào phòng mà giám sát qua hệ thống điều khiển bên ngoài nhà trồng nấm. Khi thu hoạch nhân viên sẽ ra vào nhà trồng nấm theo đúng quy trình để đảm bảo tiệt trùng tuyệt đối.

Với cách làm nghiêm túc và đầu tư bài bản, những vụ thu hoạch đầu tiên đã thành công ngoài sức tưởng tượng. Sản phẩm gửi đi kiểm nghiệm tại Mỹ cho thấy hàm lượng dược chất cao hơn sản phẩm của Hàn Quốc, Nhật Bản và được Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ chứng nhận đạt chuẩn của FDA, đủ điều kiện nhập khẩu vào nước này.

Đa dạng sản phẩm

Sau khi nghiên cứu thành công quy trình nuôi cấy, anh Huệ thành lập Công ty CP Đông Trùng Hạ Thảo và là đơn vị đầu tiên tại VN được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp bằng sáng chế “quy trình nuôi trồng nấm ĐTHT (Cordycep Militaris)”. Sản phẩm cũng đã được Viện Thực phẩm chức năng VN phân tích các thành phần dược tính có ích như: Cordycepin, Adenosine.

Anh Huệ bộc bạch: “Với thương hiệu HIMA, công ty chúng tôi sẽ triển khai hệ thống nuôi trồng và phân phối sản phẩm trên toàn quốc. Dự kiến chúng tôi sẽ cung cấp ra thị trường nhiều dòng sản phẩm hơn nữa như ĐTHT khô, tươi, viên nang, trà túi lọc, cà phê, rượu…”. Hiện toàn bộ các sản phẩm mang thương hiệu HIMA đều được cơ quan có thẩm quyền cấp phép và các loại giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh.

“Mong muốn của tôi hiện nay là tìm đối tác để hợp tác chuyển giao công nghệ và xây dựng khu nuôi cấy cho mỗi tỉnh thành trên cả nước nhằm mang đến cho người tiêu dùng sản phẩm tươi nhất và tốt nhất. Nhu cầu sử dụng ĐTHT hiện nay rất nhiều nhưng đa số là sản phẩm khô, chất lượng cũng như dược tính đã giảm đi nhiều. Do đó nếu phát triển thêm được nhiều cơ sở nuôi cấy thì sẽ có thêm nhiều sản phẩm tươi cho người dùng”, anh Huệ chia sẻ.

Quang Thuần

*****

Nuôi trồng dược liệu – Kỳ 2: Làm trà từ trái vả

TN –  Dù sinh ra và lớn lên ở Huế, rồi đi xa lập nghiệp, ổn định ở đất Sài Gòn nhiều năm nhưng anh Mai Quốc Bảo vẫn ấp ủ tâm nguyện xây dựng và phát triển một sản phẩm mang thương hiệu mảnh đất cố đô. Và trái vả là lựa chọn của anh.
Anh Bảo giới thiệu trà trái vả Anh Bảo giới thiệu trà trái vả – Ảnh: Diệp Đức Minh

Anh Bảo kể, ở quê anh trái vả mọc rất nhiều. Đó là loại cây dễ trồng, không cần bón phân, chỉ gieo hạt xuống là lên cây.

Rẻ như cho

Từ xa xưa, người dân đã biết sử dụng đến trái vả như một vị thuốc bằng cách phơi khô và pha nước uống để trị đau bụng. Ngày nay, các nhà khoa học đã chứng minh trái vả chứa nhiều chất xơ và giúp mau no bụng. Vì vậy, đây là một lựa chọn tuyệt vời cho những người muốn giảm cân.

Nguồn chất xơ này cũng tốt cho hệ tiêu hóa và giúp giảm hội chứng ruột kích thích. Với hàm lượng phong phú chất kiềm (alkaline), trái vả giúp giảm bớt a xít trong cơ thể. Nhiều nghiên cứu chỉ ra trái vả giúp giảm lượng mỡ trong máu triglyceride. Ngoài ra, hàm lượng kali trong trái vả cũng giúp điều chỉnh huyết áp và cao huyết áp. Vả khô chứa hàm lượng cao chất chống ô xy hóa phenol, giúp chống lại các tổn hại do các phân tử gốc tự do gây ra. Ăn vả còn giúp củng cố xương do vả giàu can xi. Trái vả còn có thể là thức ăn vặt tự nhiên cho những người bị tiểu đường vì chứa nhiều loại đường tự nhiên cũng như chứa nhiều a xít béo omega 3 và omega 6 giúp ngừa các bệnh tim mạch vành.

Tác dụng nhiều là thế, nhưng trái vả ở Huế là quá đỗi bình dân, đến nỗi cứ đến mùa là người dân mặc nhiên để rụng đầy trên đất. Hoặc đem bán thì giá cũng rẻ như cho. Sau thời gian dài tích lũy kinh nghiệm lẫn tài chính, năm 2014, anh Bảo chính thức đầu tư nhà máy chế biến trà từ trái vả. Anh tìm đến các giáo sư đầu ngành đông y để nghiên cứu các bài thuốc. Để có nguồn nguyên liệu, anh thông báo thu mua hết lượng trái vả của dân ở H.Phú Lộc (Thừa Thiên-Huế).

Tăng giá gấp 3 lần

Trước đây một rổ vả vài ký chỉ bán được 10.000 đồng, từ khi anh Bảo về thu mua, người dân mang đi bán cũng ngót nghét 10.000 đồng/kg, tăng gấp 3 lần. Hiện nay nhà máy của anh thu mua đến 3 tạ vả/ngày. Nhiều người ngạc nhiên khi thấy trái vả có giá cao hơn bình thường, đến tìm hiểu và về nhà bắt đầu chăm sóc những cây vả của mình. Có được nguồn nguyên liệu, anh Mai Quốc Bảo cho ra đời sản phẩm trà vả Lộc Mai, một trong những sản phẩm mang giá trị gia tăng đầu tiên của trái vả tại VN.

Anh Bảo cho biết: “Ở các nước Ấn Độ, Sri Lanka, Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Mỹ, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ… trái vả thường được chế biến thành nước giải khát hoặc làm mứt. Ở VN, vả chỉ mới được dùng chế biến các món ăn như trộn gỏi với thịt heo và rau thơm hoặc hầm giò heo, nhưng mức độ phổ biến còn rất hạn chế. Trong khi sản phẩm này có nguồn gốc 100% từ thiên nhiên, trên cơ sở nguồn nguyên liệu vả phong phú của mảnh đất cố đô, gần gũi với người tiêu dùng, đặc biệt là người Huế. Sản phẩm được sản xuất theo phương pháp cổ truyền, không sử dụng chất phụ gia, chất bảo quản. Sau khi uống xong, người dùng có thể thưởng thức luôn cả xác trà như một món ăn trong bữa cơm hằng ngày”.

“May mắn sao, từ khi sản phẩm trà trái vả ra đời đến nay mức tiêu thụ luôn đạt 70% công suất. “30% còn lại là nguyên liệu để dự trữ cho mùa mưa. Cây vả cho trái quanh năm nhưng đến mùa mưa ở Huế thì không thu hoạch được”, anh Bảo giải thích thêm.

Sắp tới, anh Mai Quốc Bảo dự định sẽ đầu tư thêm nhiều loại sản phẩm từ trái vả như mứt, nước ép, quả sấy khô… và đầu tư thêm vùng nguyên liệu ổn định cho riêng mình.

Quang Thuần

*****

Nuôi trồng dược liệu – Kỳ 3: Nhân giống sâm Ngọc Linh

TN – Sâm Ngọc Linh là một trong những loại dược liệu cực quý của VN và việc bảo tồn, nhân giống, phát triển diện tích trồngsâm Ngọc Linh đang được một số đơn vị, doanh nghiệp thực hiện hiệu quả.

Trồng sâm Ngọc Linh ở Trạm dược liệu Trà Linh (Quảng Nam) Trồng sâm Ngọc Linh ở Trạm dược liệu Trà Linh (Quảng Nam) – Ảnh: Phạm Khoa

>> Nuôi cấy thành công đông trùng hạ thảo
>> Nuôi trồng dược liệu – Kỳ 2: Làm trà từ trái vả

Sâm Ngọc Linh có số lượng saponin (có tác dụng chống lão hóa, chữa bệnh tiểu đường, bảo vệ tim mạch, chống stress, ngừa ung thư…) cao hơn nhiều lần so với các loại sâm khác trên thế giới. Trong thân và rễ củ của sâm, các nhà khoa học đã xác định được có 52 saponin, trong đó có 26 saponin thường thấy ở sâm Triều Tiên, sâm Mỹ, sâm Nhật và 26 saponin chỉ có trong sâm Ngọc Linh. Ngoài ra, trong các bộ phận trên mặt đất của sâm như lá, thân… đã tìm thấy 19 saponin dammaran, trong đó có 8 saponin có cấu trúc mới. Với số lượng và chất lượng các saponin “có một không hai” này, các nhà khoa học trong và ngoài nước đã xếp hạng sâm Ngọc Linh là loài sâm quý hiếm và tốt nhất thế giới cho đến nay.

Bảo vật thiên nhiên

Hiện nay có rất ít tổ chức, đơn vị có khả năng ứng dụng công nghệ bảo tồn, nuôi trồng, phát triển cây thuốc quý này, nhưng Công ty CP thương mại – dược – sâm Ngọc Linh Quảng Nam (QUASAPHARCO) đã theo đuổi việc bảo tồn và phát triển cây sâm Ngọc Linh suốt thời gian qua. Bước đầu là việc tập trung những gốc sâm tự nhiên nằm rải rác trong các khu vực hoang sơ trên đỉnh núi Ngọc Linh (Quảng Nam) về trạm dược liệu của công ty.

Trong thời gian đầu, do chưa nắm vững đặc điểm sinh lý của cây, tỷ lệ gieo trồng thành công chỉ đạt khoảng 30%. Sau khi nghiên cứu loại bỏ các hạt lép hoặc hư, kết hợp với hoán đổi thời vụ gieo hạt và điều chỉnh thành công thời điểm ươm cây, tỷ lệ gieo trồng thành công đã đạt trên 70%. Tuy nhiên đó chỉ là giai đoạn đầu. Quá trình tìm cách bảo quản hạt và cây giống khỏi mầm bệnh, sâu ăn lá, chuột ăn hạt cũng khiến đội ngũ cán bộ kỹ thuật của công ty hao tâm tổn sức. Đặc tính của hạt giống và cây con sâm Ngọc Linh khá đặc biệt. Vỏ hạt đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển của cây con, bởi khi nảy mầm, nếu rễ chưa lấy đủ chất dinh dưỡng trong đất thì chính lớp vỏ này cung cấp đầy đủ dinh dưỡng giúp cây phát triển mạnh mẽ, cứng cáp trong thời gian đầu.

Tuy nhiên, cũng chính mùi hương và dinh dưỡng trong lớp vỏ này lại là nguyên nhân thu hút sâu bệnh và côn trùng phá hoại. Rất kiên trì, cuối cùng các cán bộ kỹ thuật của công ty cũng tìm được giải pháp. Hiện tỷ lệ cây giống phát triển đạt hơn 90%.

Mở rộng diện tích

Sau nhiều năm chăm sóc và mở rộng, diện tích gieo trồng sâm Ngọc Linh của QUASAPHARCO đã phát triển từ 2 ha đến gần 10 ha. Sản lượng cây giống đạt trên 50.000 cây mỗi năm. Nhận biết từ sớm giá trị khoa học lẫn kinh tế của cây sâm Ngọc Linh, không dừng lại ở việc tự nuôi trồng, định kỳ hằng năm công ty đã phân chia hơn 60% số lượng hạt giống và cây giống sâm Ngọc Linh đến đông đảo bà con trong khu vực, cũng như hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc để cây phát triển tự nhiên đạt kết quả tốt nhất. Đến năm 2012, QUASAPHARCO đã cung cấp gần 1,2 triệu cây cho bà con.

Không chỉ xây dựng đầy đủ điều kiện an toàn thuận lợi để sâm Ngọc Linh phát triển, QUASAPHARCO còn sản xuất các sản phẩm và nước uống chiết xuất từ sâm Ngọc Linh như: Nước uống bổ dưỡng sâm Ngọc Linh, sâm Ngọc Linh mật ong, trà túi lọc sâm Ngọc Linh, dòng sản phẩm dành cho người ăn kiêng và đái tháo đường.

Quang Thuần

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s