Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Cần và Muốn

Bài cùng chuỗi:

– Dạy tài chính căn bản cho trẻ em 
– Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Tiền là gì?
– Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Kiếm tiền
– Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Hàng hoá và dịch vụ
– Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Cần và Muốn

Mối quan hệ giữa cần và muốn là một khái niệm quan trọng cho trẻ em. Cần là những thứ chúng ta phải có để tồn tại – những thứ chúng ta thực sự không thể thiếu.  Mặt khác, muốn là những thứ chúng có muốn có nhưng không quá thiết yếu theo kiểu buộc phải có mới tồn tại được. Một số thứ chúng ta cần và muốn không phải trả tiền – ví dụ ta cần không khí, nhưng ta không phải trả tiền để mua nó. Tương tự, tất cả chúng cần tập thể dục để có sức khỏe và ta có thể ra ngoài chạy miễn phí. Tuy nhiên rất nhiều thứ cần và muốn ta phải trả tiền.

Học sự khác biệt về Cần và Muốn

Những thứ cần bao gồm:

-Quần áo (cơ bản như áo phông, tất)
-Thuốc
-Thức ăn đủ dinh dưỡng
-Nhà cửa
-Phương tiện đi lại
-Vật dụng cơ bản (như : nhiệt sưởi ấm và nước)
-Tiền tiết kiệm (dùng cho trường hợp khẩn cấp và khi nghỉ hưu)

Những thứ muốn gồm:

-Thiết bị điện tử (iPad, iPod)
-Trang sức
-Quần áo (không thiết yếu – ví dụ như giày sneaker thiết kế)
-Sách báo và truyện tranh
-Phim ảnh
-TV
-Đồ chơi
-Trò chơi điện tử
-Kẹo

Advertisements

Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Hàng hóa và Dịch vụ

Bài cùng chuỗi:

– Dạy tài chính căn bản cho trẻ em 
– Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Tiền là gì?
– Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Kiếm tiền
– Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Hàng hoá và dịch vụ
– Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Cần và Muốn

Hàng hóa và dịch vụ là hai trong số những khái niệm cơ bản nhất của kinh tế học. Kinh tế học là ngành nghiên cứu về cách  các nguồn lực được sử dụng  để cung cấp hàng hóa và dịch vụ, hay cách hàng hoá dịch vụ được tạo ra , phân phối, tiêu thụ và trao đổi. Trẻ em và vị thành niên có thể áp dụng hiểu biết của các em về hàng hóa và dịch vụ với các khái niệm kinh tế sâu hơn hơn, ví dụ như khái niệm về sự khan hiếmcung và cầu. Ở độ tuổi nhỏ hơn, trẻ có thể dễ dàng hiểu được   chúng ta dùng tiền để mua cả hàng hóa và dịch vụ và điều đó cũng sẽ giúp cho trẻ ý thức được sự khác biệt giữa hai khái niệm một cách dễ dàng hơn. Hay  đơn giản hơn, hàng hóa là các loại vật phẩm còn dịch vụ là các hành động.

Hàng hóa

Hàng hóa là thứ được làm hoặc được trồng và là thứ mà bạn có thể sử dụng hay tiêu thụ. Một cách tốt để giải thích cho trẻ khái niệm này là nói với chúng hàng hóa/đồ vật là những thứ chúng có thể chạm vào. Bạn hãy cho con nhìn ngắm quanh phòng trong nhà  và tìm xem có bao nhiêu đồ vật/hàng hóa con kể tên được. Danh sách đó có thể bao gồm: Continue reading “Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Hàng hóa và Dịch vụ”

Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Kiếm tiền

Bài cùng chuỗi:
Dạy tài chính căn bản cho trẻ em
Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Tiền là gì?
Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Kiếm tiền

Bọn trẻ nhỏ biết bạn lấy tiền từ trong ví và qua máy ATM, nhưng chúng có thể không hiểu rằng bố mẹ phải kiếm tiền trước. Bạn hãy giải thích với trẻ rằng, hầu hết người lớn có một công việc vì vậy họ có thể kiếm tiền, đó gọi là thu nhập. Khi con lớn hơn bạn có thể giải thích là, đôi khi có người được trả một số tiền nhất định cho mỗi giờ họ làm việc (tiền công), còn khi khác họ được trả một khoản tiền [cho định kì, ví dụ 1 tháng] (tiền lương) – Không quan trọng làm việc bao nhiêu giờ. Mỗi công việc cần những kĩ năng nhất định, và mọi người  thường chọn một công việc (ngắn hạn) hay sự nghiệp (dài hạn) dựa vào mối quan tâm và những kĩ năng mình có. Một số người khi trưởng hành thì đầu tư nhiều thời gian hơn vào việc học các kĩ năng (ví dụ: bác sĩ, kĩ sư, giáo viên); những người khác học kĩ năng thông qua kinh nghiệm.

Công việc và tiền bạc Continue reading “Dạy trẻ em kĩ năng tài chính: Kiếm tiền”

Dạy tài chính căn bản cho trẻ em

English: Teaching financial literacy to kids

Bài cùng chuỗi:
Dạy tài chính căn bản cho trẻ em
Dạy trẻ kĩ năng tài chính: Tiền là gì?
Dạy trẻ kĩ năng tài chính: Kiếm tiền

 

Tài chính căn bản tập trung vào những kiến thức và kĩ năng bạn cần để ra quyết định quản lý tiền bạc hiệu quả và có lý. Hiểu biết tài chính cá nhân bao gồm một chuỗi các chủ đề về tiền bạc, từ kĩ năng hàng ngày như cân bằng chi tiêu, lên kế hoạch dài hạn cho nghỉ hưu. Trong khi – biết đọc và viết – là phần cơ bản trong hệ thống giáo dục, thì tài chính căn bản thường bị bỏ qua. Tại Mỹ, chỉ có 17 bang yêu cầu học sinh trung học phổ thông tham gia khóa học tài chính cá nhân.

Mặc dù có đã có làn sóng ủng hộ để đưa các khóa học tài chính liên quan vào môi trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông, cha mẹ và người bảo hộ  là những người thầy đầu tiên về tiền bạc cho các em và dạy những kĩ năng nền tảng về kĩ năng tài chính dài hạn.

Tuy nhiên có nhiều người lớn lại tránh nói chuyện tiền bạc với trẻ (hoặc nói không đúng cách) – thường là vì họ thiếu tự tin về kĩ năng tài chính của chính mình. Thật không may, người lớn có hai điều trẻ em không có khi nói về tài chính là: kinh nghiệm và nhận thức.

Bố mẹ không cần phải là một ngôi sao trong lĩnh vực tài chính mới dạy được con trẻ về kĩ năng quản lý tài chính cơ bản hay để bắt đầu cuộc hội thoại về chủ đề này. Nói tới đây, bạn nên nghĩ là tình hình tài chính của mình có thể ngăn nắp hơn, hãy nói chuyện với con để bạn trở thành tấm gương cho con trẻ.
Continue reading “Dạy tài chính căn bản cho trẻ em”

Có nên hợp pháp hoá việc làm chết nhân đạo hay hỗ trợ tự tử?

English: Should euthanasia or physician-assisted suicide be legal?

Bài viết đưa ra 10 khía cạnh thể hiện các lập luận tán thành – phản đối về việc hợp pháp hóa việc làm chết nhân đạo hay hỗ trợ tự tử dựa trên tình hình xã hội tại Mỹ

1.    Quyền được chết

2.    Bệnh nhân chịu đau đớn giai đoạn cuối

3.    Lập luận “tuột dốc trơn trượt” về hợp pháp hóa giết người

4.    Lời thề thầy thuốc Hippocrate và cấm giết người

5.    Vai trò của chính phủ trong những quyết định cuối đời của công dân

6.    Chăm sóc giảm đau đớn (cuối đời)

7.    Hậu quả về chi phí chăm sóc sức khỏe

8.    Các nhóm trong xã hội có nguy cơ bị lạm dụng

9.    Quan tâm tôn giáo
Continue reading “Có nên hợp pháp hoá việc làm chết nhân đạo hay hỗ trợ tự tử?”

Bốn xu hướng giáo dục mọi quốc gia nên biết

English: Four Education Trends that Countries Everywhere Should Know About

Ngày nay chúng ta có thể liên hệ với các chuyên gia giáo dục trên khắp thể giới để nghe về những vấn đề đáng quan tâm nhất của giáo dục ngày nay. Các nhà giáo dục đồng tình rằng, không có quá nhiều thay đổi về các thách thức, và theo họ thứ thay đổi đó là những cách sáng tạo trong cộng đồng thế giới đang hướng đến để giải quyết các thách thức.

Thảo luận của chúng tôi thường xoay quanh về lợi ích của khoa học não bộ, các khóa học mở trực tuyến đại chúng (MOOCs) (là các khóa học trên internet không giới hạn), Blockchain, hệ quả của việc tăng trưởng âm – cũng như các cách mà hiện tượng này đang thay đổi và thách thức cách chúng ta tư duy về giáo dục. Có vài thay đổi nhận được nhiều sự quan tâm hơn, nhưng các thay đổi đều quan trọng – đây cũng là điều những người liên quan giáo dục trên thế giới nên lưu tâm.

Continue reading “Bốn xu hướng giáo dục mọi quốc gia nên biết”

Các cách dạy về biến đổi khí hậu ở trường học

English: 5 Ways to Teach About Climate Change in Your Classroom

Có một thực tế: năm 2016,  trái đất đạt ngưỡng nhiệt độ cao nhất trong lịch sử, vượt ngưỡng kỉ lục năm 2014, 2015. Trái đất của chúng ta đang nóng lên, nhiệt độ đang tăng nhanh và các nhà khoa học tin rằng nó sẽ đe dọa đến con người và thế giới tự nhiên. Một thực tế khác là: những nhà giáo dục cần phải giúp học sinh của mình học về biến đổi khí hậu gây ra bởi tác động của con người. Nhưng bằng cách nào chúng ta khuyến khích và truyền cảm hứng cho các em về chủ đề này?

1.    Nhảy vào!

Nước đang nóng lên và đang nóng lên. “Chỉ có cách lao vào mà dạy!” Kottie Christie – Blick, giáo viên lớp 9 tại một vùng ngoại ô New York, ủy viên Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA – National Oceanic and Atmosspheric Administration) và tư vấn về giáo dục biến đổi khí hậu. Christie-Blink cho biết, chủ đề này rất quan trọng, không cho phép chậm trễ: “Hãy bắt đầu ngay bây giờ”, bà thúc giục, hãy tiến lên và học nhiều hơn.

Bruce Taterka, giáo viên trung học phổ thông tại Mendham New York nói, “Lúc ban đầu tôi không biết nhiều. Tôi phải tự dạy cho chính mình, đó là điều các giáo viên phải thường làm.” Qua nhiều năm, thầy Taterka được nhận vào các chương trình tập huấn giáo viên trong rừng mây của đất nước Ecouador, trên tàu con thoi dành cho nghiên cứu tại Vịnh Mexico Dốc phía Bắc dãy Alaska, và những nơi khác, đầu tiên Taterka học về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.
Continue reading “Các cách dạy về biến đổi khí hậu ở trường học”

Lịch sử nghề mại dâm qua hàng thế kỷ

English: History of Prostitution

Trái ngược với truyền thống dập khuôn cũ, mại dâm gần như chắc chắn không phải là nghề lâu đời nhất thế giới, mà có lẽ là săn bắn, hái lượm, theo sau có lẽ là canh tác tự cung tự cấp. Mại dâm tồn tại trong hầu hết các nền văn minh trên trái đất, tuy nhiên, có nguồn gốc trải dài trên trang sử nhân loại. Bất cứ khi nào có tiền, hàng hóa hoặc dịch vụ sẵn có để trao đổi, sẽ có ai đó sẵn sàng trao đổi bằng bán dâm.

Thế kỷ 18 trước công nguyên (TCN): Bộ luật Hammurabi của đế chế Babylon đề cập đến mại dâm

Bộ luật Hammurabi được biên soạn vào đầu triều đại vua Babylon, Hammurabi, từ năm 1792 đến 750 TCN, bao gồm các điều khoản để bảo vệ quyền thừa kế của người bán dâm. Ngoại trừ góa phụ, đây là kiểu phụ nữ duy nhất không có nam giới hỗ trợ. Bộ luật được trích dẫn như sau:

Nếu một “người phụ nữ cống hiến” hoặc một người bán dâm mà cha cô đã cho hồi môn kèm giấy chuyển nhượng… thì sau khi cha chết, anh em của cô sẽ giữ ruộng và vườn, ngô, dầu và sữa theo đúng phần của cô … Continue reading “Lịch sử nghề mại dâm qua hàng thế kỷ”

Tại sao quốc gia đang phát triển không nên bỏ qua giáo dục khai phóng

English: Why Developing Countries Should Not Neglect Liberal Education

Tác giả: David E. Bloom and Henry Rosovsky

Giá trị và tinh hoa từ đó được tìm thấy trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống, và hoàn toàn được chuẩn bị bằng giáo dục để chống lại tranh chấp vị thế và quyền lực vì tín thác của cộng đồng…

(Lời của Tổng thống Mỹ Thomas Jefferson, về nền giáo dục khai phóng giải quyết những lợi ích cho xã hội, trong một lá thư gửi John Adams năm 1813)

Giới thiệu

Văn minh phương Tây là cái nôi lâu đời của truyền thống giáo dục khai phóng, được định nghĩa là giáo dục nhấn mạnh vào sự phát triển toàn diện của một cá nhân ngoài việc đào tạo ngành nghề nghiệp (một cách hẹp hơn). Sự khởi đầu của triết lý này có thể được bắt nguồn từ bộ ba – trivium – các khoá học cơ bản của trường đại thời trung đại (gồm ngữ pháp, hùng biện, và tư duy logic) và bộ tứ – quadrivium (số học, hình học, thiên văn học và âm nhạc). Truyền thống đó vẫn tiếp tục, và ngày nay giáo dục khai phóng là một phân khúc quan trọng của giáo dục đại học ở tất cả các nước phát triển. Vai trò của giáo dục khai phóng trong việc nuôi dưỡng các nhà lãnh đạo và những công dân hiểu biết được công nhận trong cả lĩnh vực công và tư nhân. Không dễ để có con số thống kê toàn cầu nhưng dường như sự quan tâm đến giáo dục khai phóng đang phát triển ở nhiều nơi ở phương Tây.

Sự đối lập với các nước đang phát triển khá rõ ràng. Đặc biệt là khi những quốc gia này chỉ vừa giành được độc lập sau thế chiến thứ II, giáo dục khai phóng được coi như một sự xa xỉ và không cần thiết. Điều này được phản chiếu trong chương trinh giáo dục phổ thông và đại học thường gắn với đào tạo nghề hơn. Giáo dục khai phóng bị các chính phủ nước đang phát triển xa lánh như tầng lớp quý tộc, biểu tượng của những giá trị của Thực dân phương Tây đáng ghét, và quá đắt đỏ. Gần đây, có một vài biểu hiện rằng những thái độ này đang dần thay đổi, nhưng nhận thức về giáo dục khai phóng và giáo dục nói chung vẫn còn chưa được phổ biến. Continue reading “Tại sao quốc gia đang phát triển không nên bỏ qua giáo dục khai phóng”

Danh mục các tác phẩm văn học yêu cầu dạy trong trường học của 28 quốc gia trên thế giới

English: Required reading: The books that students read in 28 countries around the world

Danh mục tập hợp các tác phẩm văn học cho học sinh ở khắp nơi trên thế giới sẽ mở rộng tầm nhìn  – và giá sách của bạn.

Tại Mỹ, hầu hết học sinh được yêu cầu đọc tác phẩm  To Kill a Mockingbird – Giết con chim Nhại, trong trường học. Cuốn tiểu thuyết kinh điển này kết hợp một câu chuyện dành cho tuổi mới lớn với những vấn đề lớn như phân biệt chủng tộc và bất công hình sự. ĐọcGiết con chim Nhại là một phần không thể thiếu của giáo dục Mỹ khiến chúng ta tự vấn: Những cuốn sách kinh điển ở quốc gia khác như thế nào?

Chúng tôi đặt ra câu hỏi này cho các nhà giáo dục sáng tạo của chương trình TED-Ed và các thành viên của Cộng đồng TED-Ed. Chúng tôi nhận được phản hồi trên toàn cầu và sắp xếp phản hồi và danh sách tác phẩm tập trung vào các tác giả bản xứ. Nhiều phản hồi chỉ rõ ở các quốc gia của họ, như ở Mỹ, có một số tác phẩm hoàn toàn bắt buộc. Dưới đây, hãy xem những tác phẩm mà học sinh ở các nước khác nhau ra sao Ireland Iran, Ghana, Đức, được yêu cầu đọc và lý do tại sao. [Lưu ý: Để tìm phiên bản miễn phí, có thể tải xuống các phiên bản sách được liệt kê bên dưới, tại Dự án Gutenberg.]

Afghanistan
Continue reading “Danh mục các tác phẩm văn học yêu cầu dạy trong trường học của 28 quốc gia trên thế giới”

Vì sao cần thực hành chánh niệm trong trường học và Giáo dục

English: Why mindfulness is needed in Education

Một nghiên cứu học thuật cho biết việc thực hành chánh niệm giúp làm giảm căng thẳng, tăng tập trung và cải thiện các mối quan hệ cá nhân, tăng sự đồng cảm và nhiều lợi ích khác.

Dưới đây là bản tóm tắt nghiên cứu về lợi ích của chánh niệm, đặc biệt việc thực hành chánh niệm liên quan đến các nhà Giáo dục. (xem thêm danh sách tài liệu tham khảo ở dưới)

Tập trung

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra sự tập trung được cải thiện bao gồm sự biểu hiện khá hơn trong trong các nhiệm vụ đo lường tập trung khách quan (2)

 Điều chỉnh cảm xúc

Qua hàng loạt nghiên cứu đã chỉ ra Chánh niệm có liên quan đến việc điều tiết cảm xúc (3). Chánh niệm tạo những dự thay đổi lên não bộ giúp thích ứng với ít bị phản ứng (4), và khả năng sắp xếp các nhiệm vụ tốt hơn khi cảm xúc được kích hoạt.

Tình thương/từ bi (compassion) Continue reading “Vì sao cần thực hành chánh niệm trong trường học và Giáo dục”

Học được điều gì từ những giáo viên dạy học sinh đặc biệt?

English: What I’ve Learned From Special Ed Teachers

Những giáo viên dạy học sinh đặc biệt (khuyết tật, chậm phát triển, rối loạn tâm lý…) có những thấu hiểu rất giá trị để chia sẻ với những đồng nghiệp của họ về nhẫn nại, cảm thông, cách làm việc với phụ huynh, và nhiều điều hơn nữa.

Những giáo viên dạy học sinh đặc biệt được mong đợi làm khá nhiều điều. đánh giá kĩ năng của học sinh, biết đâu là điều các em cần, sau đó mới xây dựng kế hoạch giảng dạy; tổ chức và đưa hoạt động phù hợp với khả năng của từng học sinh; dạy và chỉ dẫn học sinh theo lớp, nhóm, và từng em một; sau đó đề kế hoạch đào tạo cá nhân bằng ngôn ngữ dễ hiểu, thân thiện với cha mẹ. Continue reading “Học được điều gì từ những giáo viên dạy học sinh đặc biệt?”

Để nói chuyện với trẻ em về chủ đề tình dục/giới tính

English : How to talk to kids about sex

“Em biết trẻ con được sinh ra thế nào nhé,” con trai 8 tuổi của tôi nói với cô chị gái 13 tuổi của nó. Bé gái lờ đi, quay sang tôi “Mẹ, em con chẳng thực sự biết đâu nhỉ”. “Mẹ nên dạy em ấy trước khi em nghe chuyện từ các anh chị lớn ở trường.” Bé nói đúng. Tôi đã dạy con về tình yêu hàng năm nay, tuy nhiên lại bỏ qua phần cơ học.

Theo Deborah Roffman, một giáo viên, tác giả cuốn “Talk to Me First: Everything You Need to Know to Become Your Kids’ (Nói với con: Những điều cần biết để tạo nên trẻ con). Tôi đã muộn trong trò chơi này. “Nếu trẻ được giáo dục về sinh hoạt tình dục một cách có ý thức, gần như tất cả mọi thứ các em học được sau đó sẽ trở thành liều thuốc đề kháng cho các em”, cô nói. “Nói về việc quan hệ tình dục trong chức năng sinh sản hoàn toàn là những kiến thức phù hợp với trẻ 6 tuổi.”

Không lâu sau khi tôi hướng dẫn con trai mình hiểu được vấn đề, tôi đã lần đầu tiên dạy cho học sinh trung học về sức khoẻ và y tế. Tôi thấy rằng, không lượng kiến thức nào đủ sẵn sàng để dạy cho một lớp toàn các em 13 tuổi với con mắt tò mò. Ngài hiệu trưởng đã chuẩn bị cho tôi những câu hỏi của các em trước đó. “Con có thể mời một cô gái đi chơi với con bao nhiêu lần trước khi điều này trở thành một hành động quấy rối tình dục?” “Có thể nào một cậu bé đưa cậu nhỏ của mình vào sai nơi?” “Sự khác biệt giữa các tư thế là gì?” Continue reading “Để nói chuyện với trẻ em về chủ đề tình dục/giới tính”

Tò mò: Lực đẩy bên trong một tâm trí khao khát học hỏi

 English – Curiosity: The Force Within a Hungry Mind

Kích thích sự tò mò của học sinh bằng cách khuyến khích các em câu hỏi có giá trị, tìm kiếm những khoảnh khắc có thể dạy-học được, xây dựng các bài học dựa trên môi trường thực tế và tư duy phê phán.

Điều gì làm cho trẻ  muốn học? Theo nghiên cứu, đó là niềm vui thích của việc khám phá – nguồn năng lượng tiềm ẩn thúc đẩy học tập, tư duy phản biện và lý luận. Chúng tôi gọi đây là khả năng/năng lực tò mò, và chúng tôi nhận ra năng lực này ở trẻ em khi thấy chúng khám phá môi trường xung quanh, nghiền ngẫm sách và thông tin, đặt câu hỏi, khám phá các khái niệm, thao tác dữ liệu, tìm kiếm ý nghĩa, kết nối với con người và thiên nhiên, và tìm kiếm kinh nghiệm học tập mới.

Continue reading “Tò mò: Lực đẩy bên trong một tâm trí khao khát học hỏi”