Tiếng Việt từ thế kỉ 17 – từ Luận Phép Học đến Khoa Học (phần 27)

Các thừa sai Dòng Tên đầu thế kỷ 17 học và ký âm tiếng Việt

Nguyễn Cung Thông[1] 

Phần này bàn về cụm danh từ “khoa học” trong tiếng Việt từ thời bình minh của chữ quốc ngữ đến nay.

Các tài liệu tham khảo chính của bài viết này là cuốn “The Emergence of the Modern Sino-Japnese Lexicon – Seven Studies” (chủ biên/dịch giả Joshua A. Fogel – NXB Brill – Leiden/London 2015), và bốn tác phẩm của LM de Rhodes soạn: (a) cuốn Phép Giảng Tám Ngày (viết tắt là PGTN), (b) Bản Báo Cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh (viết tắt là BBC), (c) Lịch Sử Vương Quốc Đàng Ngoài 1627-1646 và (d) tự điển Annam-Lusitan-Latinh (thường gọi là Việt-Bồ-La, viết tắt là VBL) có thể tra tự điển này trên mạng, như trang http://books.google.fr/books?id=uGhkAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false.

Tiếp tục đọc “Tiếng Việt từ thế kỉ 17 – từ Luận Phép Học đến Khoa Học (phần 27)”

In Defense of Bảo Tàng Địa Chất, Saigon’s Most Neglected Museum

By (un)conventional standards, Saigon’s Geological Museum may warrant a score of 1.3/9, but if one considers it as a source of whimsy, it’s a solid 8.2/9.For years, Saigoneer’s editorial staff has discussed visiting and writing about the Geological Museum (Bảo tàng Địa chất), but it never got done. I’ve lived here for half a decade, and when I moved to a new neighborhood a year ago my daily walk to the office took me past the museum; yet I still had never entered. Then, on a whim, one random Tuesday morning several weeks ago, I went. The result? I didn’t think I could love Saigon more than I already did, and yet…

The Collection

When a meteor, a hulking hunk of prehistoric mass, shreds through Earth’s atmosphere and slams into the surface, the impact vaporizes terrestrial scraps of minerals and sends debris into the sky. The molten globs float like glassy raindrops and fall thousands of kilometers away. Buried under layers of rock laid over millions of years, occasionally the shiny shards work their way to the surface; shimmering examples of Earth’s immensity and the intensity of time. Have you ever seen one? If not, you can.

A case filled with these tektites awaits in District 1 alongside literal pieces of lava, impressions made by long-extinct sea creatures straight out of a science-fiction movie, and wood transformed to stone. Can you imagine, wood to stone! What was once a tiny seed and then a towering tube of pulp pumping sap to a canopy of soft leaves made into solid rock by the geological machinations of our exceedingly strange planet. No one seems to care. Tiếp tục đọc “In Defense of Bảo Tàng Địa Chất, Saigon’s Most Neglected Museum”

Đường đến trường “nơi tận cùng” Mù Căng Chải

TTO – Một lần đi trên con đường trơn trượt, ngập ngụa bùn đất, chưa kể phải lội qua 4 con suối lớn chảy xiết và hơn chục khe suối nhỏ mới tới được trường học của các em nhỏ vùng cao để quý trọng hơn từng mét đường bê tông mà công trình “Con đường em đến trường” thực hiện ở Yên Bái.

Vượt hơn 35km đường rừng, sương mù bảng lảng quanh sườn núi, chốc chốc phía xa, đám mây đen bất chợt kéo đến, ánh mắt lo lắng hiện rõ trên gương mặt đồng nghiệp dù bao năm tác nghiệp miền núi và có tiếng “tay lái lụa” chẳng khác gì trai bản. Tiếp tục đọc “Đường đến trường “nơi tận cùng” Mù Căng Chải”

Hội Tam Hoàng và vụ xử bắn Tạ Vinh – 2 kỳ

***

Hội Tam Hoàng và vụ xử bắn Tạ Vinh:

Sự trỗi dậy của những hoàng đế không ngai

05:45 12/08/2015

Rạng sáng ngày 14/3/1966, một người Việt gốc Hoa (Triều Châu) là Tạ Vinh đã bị đưa ra pháp trường cát rồi sau đó bị xử bắn vì tội danh “lũng đoạn nền kinh tế quốc gia”. Pháp trường này nằm trước Trụ sở Hỏa xa Sài Gòn (nay là Công ty vận tải hành khách đường sắt Sài Gòn), nhìn sang bên kia chợ Bến Thành.

Tạ Vinh lúc ra tòa án quân sự mặt trận.

Mặc dù Tạ Vinh không phải là thành viên Tam hoàng nhưng ngay khi ông ta bị bắt rồi bị đưa ra xét xử trong một phiên tòa chớp nhoáng, cả Tam hoàng Chợ Lớn lẫn Tam hoàng Hồng Kông đều ra sức cứu Tạ Vinh bởi lẽ “Nếu không nhanh chóng dập đám cháy nhỏ bằng một thùng nước thì sẽ phải dập bằng cả một hồ nước”…

Tiếp tục đọc “Hội Tam Hoàng và vụ xử bắn Tạ Vinh – 2 kỳ”

Người Hoa (Việt Nam)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Người Hoa
华人
華人
Húarén
Waa4jan4

Một gia đình người Hoa tại Lào Cai, thế kỷ XVIII

Một gia đình người Hoa tại Lào Cai

Tổng số dân
749.466 @2019 [1]
Khu vực có số dân đáng kể
Thành phố Hồ Chí MinhĐồng NaiSóc TrăngKiên GiangBạc LiêuBình DươngQuảng NamĐà NẵngBắc GiangQuảng Ninh
Ngôn ngữ
Tiếng Việttiếng Quảng Đôngtiếng Triều Châutiếng Khách Giatiếng Phúc Kiếntiếng Quan thoại
Tôn giáo
Chủ yếu là Phật giáo Đại thừaĐạo giáo và Khổng giáo, thờ cúng tổ tiên. Một lượng nhỏ theo Công giáo Roma và Tin LànhĐạo Cao Đài
Sắc tộc có liên quan
Người HánHoa kiều

Tiếp tục đọc “Người Hoa (Việt Nam)”

Sài Gòn nhớ nhớ thương thương – 10 kỳ

Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)?

Ý nghĩa đôi đũa tre Việt Nam - Trung tâm Văn hoá-Phật giáo Việt nam Franken  - Chùa Vĩnh Nghiêm / CHLB Đức

Nguyễn Cung Thông 1

Phần này bàn về các danh từ gọi dụng cụ gắp cơm và đưa vào miệng (ăn cơm) như đũa hay trợ, khoái, giáp cùng các dạng âm cổ của chúng.

Các chữ viết tắt khác là Nguyễn Cung Thông (NCT), Hán Việt (HV), Việt Nam (VN), TQ (Trung Quốc), ĐNA (Đông Nam Á), HT (hài thanh), TVGT (Thuyết Văn Giải Tự/khoảng 100 SCN), NT (Ngọc Thiên/543), ĐV (Đường Vận/751), NKVT (Ngũ Kinh Văn Tự/776), LKTG (Long Kham Thủ Giám/997), QV (Quảng Vận/1008), TV (Tập Vận/1037/1067), TNAV (Trung Nguyên Âm Vận/1324), CV (Chính Vận/1375), TVi (Tự Vị/1615), VB (Vận Bổ/1100/1154), VH (Vận Hội/1297), LT (Loại Thiên/1039/1066), CTT (Chính Tự Thông/1670), TViB (Tự Vị Bổ/1666), TTTH (Tứ Thanh Thiên Hải), KH (Khang Hi/1716), VBL (tự điển Việt Bồ La/1651) ĐNQATV (Đại Nam Quấc Âm Tự Vị/1895).

Số là có anh Lưu Tiến Hiệp (< đại học Hoa Sen) hỏi về cách dùng khoái và trợ, cả hai từ HV đều chỉ chiếc đũa. Sau khi góp ý với anh Hoàng Dũng (đại học Sư Phạm Thành Phố HCM) thì bài viết nhỏ này ra đời. Tiếp tục đọc “Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)?”

Google Culture and Arts – Wonders of Vietnam

From caves and dragons to fishing villages and floating houses, explore Vietnam’s rich culture and heritage

In collaboration with

Quang Binh Tourism Department

Link: https://artsandculture.google.com/project/wonders-of-vietnam

Chào mừng / Welcome

Fun facts8 Things You Should Know About VietnamDid you know you can find the world’s largest cave in Vietnam?Traditions5 Things To Do In Vietnam To Start Your YearLight your path with lanterns

Tiếp tục đọc “Google Culture and Arts – Wonders of Vietnam”

Ảnh phim hiếm về trung tâm Sài Gòn năm 1967

nguoidothi –   11:49 | Thứ bảy, 10/03/2018

Trải qua hơn 50 năm, các công trình như quảng trường Quách Thị Trang, cầu Khánh Hội hay cầu Mống đã có nhiều thay đổi.

Phía trước chợ Bến Thành năm 1967 là công trường Quách Thị Trang và bức tượng Trần Nguyên Hãn. Khi đó, xe lam là một trong số phương tiện giao thông công cộng được sử dụng rộng rãi. Chợ có từ trước khi người Pháp xâm chiếm Gia Định, ban đầu nằm bên bờ sông Bến Nghé, cạnh một bến sông gần thành Gia Định (bấy giờ là thành Quy, còn gọi là thành Bát Quái). Bến này dùng để cho hành khách vãng lai và quân nhân vào thành, vì vậy mới có tên gọi là Bến Thành và khu chợ cũng có tên gọi là chợ Bến Thành. Tiếp tục đọc “Ảnh phim hiếm về trung tâm Sài Gòn năm 1967”

Những hình ảnh hiếm hoi về cuộc sống Sài Gòn năm 1956

 nguoidothi –  02:28 | Chủ nhật, 14/01/2018

Bộ sưu tập ảnh này sẽ khiến bạn yên Sài Gòn hơn dù đã trải qua nhiều thập kỷ.

Bộ sưu tập Sài Gòn xưa do Saigonneer đăng tải, được thực bởi các nhiếp ảnh gia “vô danh” ở nơi mà họ yêu thích, trên đường phố Sài Gòn hoặc vài tỉnh phía Nam và được sưu tập, chọn lọc bởi tác giả Mạnh Hải trên Flickr.

Những bức ảnh này sẽ mang đến cho bạn sự ngạc nhiên với nhiều chủ đề khá ngẫu nhiên, từ người dân tộc thiểu số đến những đứa bé đang chơi đùa trên phố, cuộc sống thường nhật của Sài Gòn xưa.

Sau đây là 36 hình ảnh hiếm hoi về cuộc sống Sài Gòn năm 1956:

Tiếp tục đọc “Những hình ảnh hiếm hoi về cuộc sống Sài Gòn năm 1956”

BIỂN ĐÔNG: VÙNG BIỂN QUAN TRỌNG NHẤT TRÊN THẾ GIỚI

English: The World’s Most Important Body of Water: More than most, four men shaped the oft-cited “strategic tensions” over the South China Sea.

An aerial view of cargo ships in Hong Kong harbor.

Hơn ai hết, có bốn nhân vật đã định hình “căng thẳng chiến lược” thường được nhắc đến về Biển Đông

Biển Đông là vùng lãnh hải quan trọng nhất cho nền kinh tế thế giới — nơi mà ít nhất một phần ba thương mại toàn cầu thông thương qua lại. Đây cũng là vùng biển nguy hiểm nhất thế giới, nơi mà quân đội Hoa Kỳ và Trung Quốc có thể dễ dàng va chạm nhất.

Các tàu chiến của Trung Quốc và Mỹ gần như chỉ ngăn chặn được một số sự cố ở đó trong vài năm qua, và quân đội Trung Quốc đã cảnh báo về các máy bay phản lực của Mỹ bay phía trên. Vào tháng 7, hai quốc gia đã tiến hành các cuộc tập trận hải quân cạnh tranh trong vùng biển này. Với việc được gọi là “cạnh tranh chiến lược” ngày càng tăng giữa Washington và Bắc Kinh, nỗi lo sợ về một tai nạn có thể châm ngòi cho một cuộc đối đầu quân sự lớn hơn khiến các nhà chiến lược ở cả hai bên phải bận tâm.

Những căng thẳng này xuất phát từ bất đồng giữa hai nước về việc liệu Biển Đông có phải là lãnh thổ của Trung Quốc hay không, một cuộc cãi vã nói lên tranh chấp sâu sắc hơn về chủ quyền vùng biển, chủ quyền được quyết định ra sao, và các quyền di chuyển cơ bản trong các vùng biển đó.
Tiếp tục đọc “BIỂN ĐÔNG: VÙNG BIỂN QUAN TRỌNG NHẤT TRÊN THẾ GIỚI”

Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes – Kinh Lạy Cha và chữ ‘chưng’ (phần 5D)

Linh mục Alexandre de Rhodes và cuốn Phép Giảng Tám Ngày

Nguyễn Cung Thông[1]

Loạt bài phần 5 này bàn thêm về Kinh Lạy Cha (KLC) qua các dạng ghi nhận trong văn bản từ thời bình minh của chữ quốc ngữ cho đến ngày hôm nay. Các bài viết theo thứ tự thời gian là 5A, 5B, 5C, 5D….

Tài liệu tham khảo chính của bài viết này là ba tác phẩm của LM de Rhodes soạn: cuốn Phép Giảng Tám Ngày (viết tắt là PGTN), Bản Báo Cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh (viết tắt là BBC) và từ điển Annam-Lusitan-Latinh (thường gọi là Việt-Bồ-La, viết tắt là VBL) có thể tra từ điển này trên mạng như trang này chẳng hạn http://books.google.fr/books?id=uGhkAAAAMAAJ&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=
false …

Tiếp tục đọc “Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes – Kinh Lạy Cha và chữ ‘chưng’ (phần 5D)”

“Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes – các khuynh hướng dịch tiếng nước ngoài ra tiếng Việt: trường hợp bản Kinh Kính Mừng” – (phần 26)

Linh mục Alexandre de Rhodes và cuốn Phép Giảng Tám Ngày

Nguyễn Cung Thông[1]

Phần này bàn về các khuynh hướng dịch tiếng nước ngoài ra tiếng Việt qua bản Kinh Kính Mừng. Bắt đầu từ bản gốc bằng tiếng La Tinh trung cổ và các bản bằng Hán ngữ vào đầu TK 17 so với các bản Nôm sau đó và cuối cùng là chữ quốc ngữ.

Các tài liệu tham khảo chính của bài viết này là bốn tác phẩm của LM de Rhodes soạn: (a) cuốn Phép Giảng Tám Ngày (viết tắt là PGTN), (b) Bản Báo Cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh (viết tắt là BBC), (c) Lịch Sử Vương Quốc Đàng Ngoài 1627-1646 và (d) tự điển Annam-Lusitan-Latinh (thường gọi là Việt-Bồ-La, viết tắt là VBL) có thể tra tự điển này trên mạng, như trang http://books.google.fr/books?id=uGhkAAAAMAAJ&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=
false .

Tiếp tục đọc ““Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes – các khuynh hướng dịch tiếng nước ngoài ra tiếng Việt: trường hợp bản Kinh Kính Mừng” – (phần 26)”

Từ 5 “kho báu” di sản quận Ba nghĩ đến việc thúc đẩy kinh tế di sản

NĐT –   16:54 | Thứ năm, 24/12/2020 Ăn quận Năm, nằm quận Ba… Ai đó đã đúc kết thành tục ngữ. Nhưng quận Ba đâu chỉ có những con đường biệt thự “cây dài bóng mát” – mơ ước nhà cửa của thị dân. Quận Ba còn có nhiều “kho báu” khác mà người viết nhân dự Hội thảo “Tiềm năng phát triển đô thị của quận Ba, TP.HCM” vào ngày 22.12 vừa qua, đã đề nghị khai thác. Mong rằng việc nhận diện các kho báu di sản của từng quận/huyện cụ thể sẽ góp thêm việc thúc đẩy kinh tế di sản cho toàn thành phố và các nơi khác.

Biệt thự 110 – 112 Võ Văn Tần (quận 3, TP.HCM) đã có kế hoạch trùng tu để trả lại một kiến trúc ẩn chứa nhiều giá trị Việt Nam. Ảnh: Trung Dũng Tiếp tục đọc “Từ 5 “kho báu” di sản quận Ba nghĩ đến việc thúc đẩy kinh tế di sản”