Nguyễn Cung Thông [1]
Phần này bàn về chương 31 trong cuốn Nam Hải Kí Quy Nội Pháp Truyện của pháp sư Nghĩa Tịnh. Chương/điều khoản 31 灌沐尊儀 quán mộc tôn nghi – tạm dịch/NCT: nghi thức tắm (gội) Phật trong PG. Ở Việt Nam thường dùng 'tắm Phật' hay lễ Mộc Dục 2 so với Trung Hoa thường dùng dục Phật 浴佛, quán Phật 灌佛, quán mộc 灌沐 như chương 31 này; cũng có khi ghép với các danh từ khác cho rõ nghĩa hơn như dục Phật tiết 浴佛節 (tết/ngày lễ Phật đản), quán Phật hội 灌佛會 …v.v… Các cách dùng như lễ, tết (tiết HV) dục Phật cho thấy là hoạt động bình thường như tắm gội đã trở thành một nghi thức mang tính chất cộng đồng và trang nghiêm trong tôn giáo.
Các chữ viết tắt trong bài là NCT (Nguyễn Cung Thông), PG (Phật giáo), HV (Hán Việt), VN (Việt Nam), A (tiếng Anh), P (tiếng Pháp), NHKQNPT (Nam Hải Kí Quy Nội Pháp Truyện). Chương 31 có tất cả 816 chữ không kể tựa đề có 4 chữ (quán mộc tôn nghi). Phần dịch ra tiếng Việt cận đại gồm có 1263 chữ, không kể các ghi chú trong ngoặc ( … ), nghĩa là phải thêm ít nhất 54.8% để hiểu rõ ý của bản Hán văn.
Tuy nhiên, nên cần thận trọng khi đọc các tài liệu cổ đại vì Hán văn vào thời trung cổ có khác hơn ngày nay: có lúc ý nghĩa không rõ ràng hay tối nghĩa, không như ý của tác giả, dẫn đến cách hiểu khác nhau; hay có chữ hiếm không còn dùng nữa và ngay cả quá trình sao chép lại cũng dễ gây nhầm lẫn …v.v…
Thí dụ như trong đoạn giữa có câu HV nhi toại tính lan tác 而遂省嬾作 hàm ý 'và vì lười biếng' (nên không đi hái hoa cúng dường), nhưng nếu chữ toại 遂 viết thành chữ trục 逐 như ghi chú [10], thì nghĩa có khác hơn: 'và sinh ra lười biếng' (vì không đi hái hoa để cúng dường).
Một thí dụ khác là trong phần đầu chương 31 có câu 或可香花每設 hoặc khả hương hoa mỗi thiết HV có thể hiểu như là a) mỗi lần bày biện (cúng dường) bằng hoa thơm (hương ~ thơm) hay b) mỗi khi bày biện (cúng dường) bằng nhang (hương ~ nhang) và bông hoa – đây là hàm ý trong bài viết của Nghĩa Tịnh.
Click dưới đây để đọc tiếp:
Đời sống tăng đoàn ở Nalanda (Ấn Độ) vào thế kỉ 7 nghi thức tắm (gội)Tải về – dang file word
Đời sống tăng đoàn ở Nalanda (Ấn Độ) vào thế kỉ 7 nghi thức tắm (gội)Tải về – dạng file pdf
[1] Nghiên cứu tiếng Việt độc lập (Melbourne, Australia) – địa chỉ email nguyencungthong@gmail.com
