Bất cập đất đai nhìn từ câu chuyện đầm phá ông Đoàn Văn Vươn – 3 bài

***

Bất cập đất đai nhìn từ câu chuyện đầm phá ông Đoàn Văn Vươn

17/01/2018, 14:30 (GMT+7)

Bộ Tài nguyên-Môi trường mới đây đã công bố dự thảo Luật Đất đai sửa đổi để lấy ý kiến nhân dân. NNVN xin trích vài góc nhìn từ những nạn nhân nổi tiếng bất đắc dĩ để thấy được phần nào những bất cập của vấn đề mà nhiều ý kiến của họ còn vượt cả phạm vi của dự thảo lần này.

Dã tràng xe cát biển Đông

Tất tả đuổi theo lũ vịt đang nhốn nháo chạy trong chuồng đến khi bắt được hai con xong thì đầu anh đã trắng xóa toàn lông bám mà miệng vẫn nhệch ra cười: “Vịt biển này đánh tiết canh thì hết ý”!

15-45-56_dsc_0341
Nông dân Đoàn Văn Vươn

Hình ảnh chàng chăn vịt Đoàn Văn Vươn năm xưa chợt hiện về, vẹn nguyên sau mọi giông bão.

Chúm môi anh húp thử nước mắm xem mặn nhạt thế nào để mà còn hãm tiết canh. Khi đầu vịt đã nghẹo xuống như một dải khoai héo thì anh bàn giao tất cho người nhà những việc còn lại, xách xe máy chở tôi đi dạo khắp các vùng bãi triều quê mình.

Đoàn Văn Vươn (Vinh Quang, Tiên Lãng, Hải Phòng) vẫn thế, vẫn chân chất như củ khoai củ sắn. Anh thật đến nỗi khi ra tòa với án tù đằng đẵng treo trước mắt vẫn còn cố “cãi” cho ông Nguyễn Văn Khanh – nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện Tiên Lãng – Trưởng đoàn cưỡng chế để mong án của ông bớt nặng.

Lỗi của cả bộ máy chứ đâu phải là do người thực hiện? Thậm chí ông Khanh là người đầu tiên đứng ra phản đối quyết định cưỡng chế bất hợp lý này nhưng cuối cùng vẫn bị đẩy đến tình huống phải ký. Chỉ tiếc một điều là ông đã không có đủ dũng khí để mà chối từ.

Không hề sắp đặt nhưng sáng hôm đó tôi vừa ngồi cà phê cùng ông Khanh sau khi lĩnh 30 tháng tù treo về làm anh cán bộ quèn ở Sở NN-PTNT Hải Phòng thì buổi tối lại ngồi với Đoàn Văn Vươn. Sau biết bao cay đắng, thăng trầm mà cả hai vẫn còn nói về nhau với những lời lẽ hết sức cảm thông và tôn trọng.

Cuộc đàm đạo của chúng tôi ở Vinh Quang diễn ra trong căn nhà 2 gian do văn phòng luật sư bảo vệ vụ án ông Khanh vận động xây dựng trên chính cái nền nhà bị phá tanh bành năm xưa. Cái nghiệp làm nông như ngấm sâu vào tận trong máu tủy của Đoàn Văn Vươn. Anh sinh ra và lớn lên ở xã Bắc Hưng mãi về sau mới lập nghiệp tại Cống Rộc của xã Vinh Quang bằng nghề chăn vịt. Cũng tại đây, năm 1987 chỉ trong sau đêm một cơn cuồng phong đã cuốn phăng đi cả cánh rừng phi lao rộng mênh mông ra biển.

Con đê mong manh không còn đủ sức bao bọc khiến cho xóm làng cứ lộ ra mong manh trước sóng gió. Mỗi trận bão chuẩn bị đến là người dân lại co rúm vì sợ hãi, vội vã sơ tán tài sản, táo tác chạy cùng đàn vật nuôi. Vừa vác thóc cho vịt ăn cậu sinh viên khoa chăn nuôi hệ tại chức Đoàn Văn Vươn vừa suy nghĩ cho đề tài tốt nghiệp về khảo sát vùng bãi triều Vinh Quang.

Anh đưa ra giải pháp đắp đầm phá, đẩy dòng ra xa đê khiến sóng biển không phá vào bờ mà dần phù sa còn bồi nghiêng về phía Tây. Năm 1993 Đoàn Văn Vươn đứng ra nhận 21 ha đất hoang rồi thêm 20 ha nữa để nuôi trồng thủy sản. Lúc ấy chỉ có biển bạc và cát trắng. Mấy anh em họ Đoàn phải xoay trần ra mà trồng rừng rồi lại đắp đê.

15-45-56_dsc_0361
Hai anh em Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Quý bên ngôi nhà được mọi người ủng hộ xây cho

Nhưng hễ đắp hôm trước thì hôm sau triều lên, sóng lại đánh tan, mọi công sức trở thành dã tràng xe cát. Đến lúc đê đã đắp thành hình rồi vẫn 3 lần bị xóa sổ, phải đắp lại từ đầu. Họ đã phải đổ 10.000m3 đá bên ngoài tạo thành một bức tường chắn sóng thì việc đắp đê mới thành công vào năm 2001, sau đúng 8 năm ròng rã.

Lúc đầu họ chỉ đánh bắt tự nhiên kiếm con tôm rảo, tôm gai con cá bống, cá vược rồi mới đào ao nuôi trồng thủy sản. Số tiền đổ xuống biển nhiều nhiều tỉ đồng mà theo tính toán của anh Vươn dù một hai chục năm nữa cũng chưa chắc thu hồi đủ vốn vì hễ kiếm được đồng nào lại phải dành dụm để xây dựng đê bao…

Chăn vịt cũng khó yên ổn

Cuộc trò chuyện giữa chúng tôi liên tục bị ngắt quãng vì chiếc điện thoại của Đoàn Văn Vươn thường xuyên đổ chuông. Các cuộc gọi đến từ mọi miền của tổ quốc. Nào là xin tư vấn về nuôi vịt biển, nào là xin tư vấn về các tranh chấp đất đai.

Vào mùa đông anh chỉ duy trì chừng 4-5.000 con với các lứa nuôi gối nhau nhưng mùa hè đàn đông lên tới 10.000 con. Tôi ngước nhìn về phía trước là rừng bần xanh ngút, xa xa là biển bạc sóng cồn, đứng giữa trại vịt mà không khí trong lành không bị ám mùi hôi như thường thấy. Đó cũng là một bí mật sau đó tôi được giải thích rằng nhờ vào nghề làm thuốc gia truyền mấy đời của dòng họ Đoàn.

Đến đời mấy anh em Vươn vì mải mê đầm phá nên nghề bị đứt đoạn nhưng cũng kịp dắt lưng dăm ba bài đủ để tự chữa bệnh cho mình và cho vật. Những lá thuốc nam được hái từ chính cánh rừng ngập mặn hay bờ đê bao trộn vào thức ăn của vịt biển để chúng tăng thêm sức đề kháng và thải ra phân ít bị nặng mùi.

Chuyện đến với con vịt biển cũng rất tình cờ. Ra tù họ rời xa Liên chi Hội nuôi trồng thủy sản nước lợ Tiên Lãng – cái hội mà trước đó đã hết lòng bảo vệ mình không phải vì không thấy cần nữa mà là bởi không muốn mình trở thành cái gai trong mắt của nhiều người. Nhìn ao đầm hoang đang lo không biết phục dựng từ đâu thì được Nguyễn Viết Hồng ở nhóm ngân hàng vịt biển tài trợ cho 100 con giống.

Ý tưởng của nhóm này là tự nhiên hóa vật nuôi nên khuyến cáo cho Đoàn Văn Vươn chăm vịt toàn bằng cám gạo. Nhưng chỉ vài ngày sau cả đàn bị xù lông, đi lại run rẩy, chết non nửa. Đến lúc này thì anh mới nói: “Các chú để anh, kinh nghiệm chăn vịt anh có thừa!”. Thức ăn được thay đổi bằng hỗn hợp ngô, thóc, cá tươi cùng thảo dược nên những con vịt lại nhanh chóng trơn lông, nở thịt. Sau 3 tháng nuôi chúng đã đạt trọng lượng trung bình 2,5 kg.

Từ thành công ấy anh cho mở rộng đàn rồi đem vịt đi khắp nơi tiếp thị. Chính sự thơm ngon, săn chắc của thịt đã làm nên mạng lưới gần chục cửa hàng vịt biển Đoàn Văn Vươn.

Chinh phục được con vịt biển thịt anh lại mở thêm hướng nuôi đẻ với tổng đàn 1.700 con. Trứng vịt biển nặng 60-70 gram, thơm ngon hơn hẳn trứng vịt thường khiến cho anh khấp khởi mừng thầm, mời đại diện các siêu thị về thẩm định. Ai nấy đều gật gù. Khi bàn đến việc ký kết hợp đồng, làm mã vạch để truy xuất nguồn gốc xuất xứ thì Đoàn Văn Vươn mới ngớ người.

Trang trại của anh không được làm hồ sơ công nhận vì đất đai không được giao hay thuê lâu dài, vì vướng vào quy hoạch sân bay. Gần 10 năm trước nghe đâu có quy hoạch cảng hàng không quốc tế phía bắc ở huyện Tiên Lãng trên địa bàn bốn xã Quang Vinh, Tiên Hưng, Đông Hưng, Tây Hưng với diện tích đất khoảng 4.500ha. Sân bay vẽ lên rồi treo ở đấy nhưng kể từ đó những diện tích nuôi trồng thủy sản trong vùng bị “đóng băng” hoàn toàn, không được cấp sổ, không được giao đất.

15-45-56_dsc_0376
Nếu không có chính sách tốt thì vùng bãi mãi nghèo khó

Chủ đầm lao đao vì đói vốn. Đi vay ngân hàng luôn yêu cầu phải có sổ đỏ đất nông nghiệp mới được chấp thuận. Cạn kiệt, người dân chỉ còn cách sản xuất cầm chừng, thả ít tôm tép cầu may. Trong hơn 40 ha đầm anh Vươn chỉ sử dụng 12 ha còn lại phải cho thuê. Anh chua xót phá bỏ đi đàn vịt đẻ, dẹp giấc mơ xuất khẩu trứng vịt muối sang một bên. “Nông dân nghèo là từ những chính sách như vậy đấy. Một số lãnh đạo địa phương hay Sở NN-PTNT cũng trăn trở về vấn đề này lắm nhưng đành bó tay”. Anh tâm sự.

“Từ bao đời nay, quy luật ở vùng duyên hải là rừng lấn biển, thủy sản lấn rừng, lúa lấn thủy sản rồi cuối cùng hình thành làng mạc, thôn xóm. Khai thác, sản xuất rồi lại tái tạo nhưng gần đây công nghiệp đang phá vỡ dần chuyện đó. Huyện nào cũng có công nghiệp tập trung, xã nào cũng có nhà máy giầy da, may mặc, hóa chất, lợi tí về nhân công giá rẻ nhưng khiến cho các dòng sông, các cánh đồng ngập hóa chất còn con người thì ngập trong ung thư”.

(Ông Đoàn Văn Vươn)

DƯƠNG ĐÌNH TƯỜNG
***
Ngẫm về vụ nổ súng thứ hai ở Tiên Lãng ít nhiều liên quan đến đất đai

18/01/2018, 14:30 (GMT+7)Đêm đó tôi ngủ lại nhà anh Đoàn Văn Vươn (Vinh Quang, Tiên Lãng, Hải Phòng). Thao thức, trằn trọc mãi vì tiếng của Đoàn Văn Quý – người em trai cũng từng bị vào tù vì vụ nổ súng năm nào cứ lách cách hết pha sữa rồi lại vụng về hát dỗ cho con ăn.

Chạm vỏ mà chưa chạm lõi?

Sau khi trở về với đời thường, anh Quý có thêm một giọt máu nữa dù tuổi đời đã ngoài 50, âu cũng là một điềm an ủi. Bên ngoài kia, dù không thấy sóng bạc nhưng tôi vẫn cảm nhận rõ vị mặn mòi của biển đẩy đưa theo những cơn gió đông hanh hao. Còn những cơn sóng trong lòng người liệu đã nguôi ngoai theo cùng năm tháng?

13-54-14_dsc_0352
Một đầm nuôi thủy sản

Anh Vươn bảo bàn chuyện hạn điền hay không hạn điền, mở rộng thời hạn giao đất mới chỉ là bàn cái vỏ bên ngoài của những bất cập trong chính sách đất đai hiện nay mà chưa động đến cái lõi của nó là “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, nhà nước là đại diện chủ sở hữu”. Chính khái niệm mơ hồ này khiến cho nông dân không thể, không được và không dám sáng tạo trên mảnh đất mà mình đang quản lý vì có gì bền vững đâu? Các phương án tích tụ như mua thêm của người khác hoặc hợp đồng thuê đất của nhà nước đều rất bấp bênh, không an toàn cho đồng vốn đầu tư. Không ít cảnh nông dân bị cuốn vào vòng lao lý đến tan cửa, nát nhà như anh em họ Đoàn từng phải gánh chịu.

Ngược lại đất đai dễ trở thành miếng mồi béo bở của một bộ phận cán bộ có chức có quyền thoái hóa, biến chất chiếm đoạt, trục lợi. Chính vì vậy Đoàn Văn Vươn đề nghị bỏ khái niệm đất đai sở hữu toàn dân, nhà nước là đại diện chủ sở hữu sang hình thức đa sở hữu với riêng đất nông nghiệp có đất công của nhà nước, có đất riêng của cá nhân được chia theo Nghị định 64 năm 1993… Sở hữu đúng nghĩa phải bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản.

Làm được như thế, nông dân nào không có năng lực hoặc không thích làm nông nữa sẽ bán được đất ruộng với giá cao, sát với giá thị trường. Nông dân khác hay doanh nghiệp muốn mua đất để tích tụ theo hướng sản xuất lớn, bền vững sẽ yên tâm đầu tư mà không sợ phải nắm đằng lưỡi của con dao như hiện nay, rất dễ bị đứt tay, chảy máu, thiệt thòi.

“Chỉ có nông hộ to, doanh nghiệp lớn mới có thể giải quyết được tất cả những vấn đề trên. Doanh nghiệp tích tụ nhiều sẽ tạo cơ hội cho một phần nông dân chuyển dịch từ nông nghiệp sang các ngành nghề dịch vụ khác. Nhà nước chỉ việc hỗ trợ chính sách, vốn vào để bộ máy cứ thế mà trơn tru, tuần tự vận hành”, anh Vươn nhận định.

Thế kẹt của những hội viên

Sau tiếng súng bảo vệ tài sản của Đoàn Văn Vươn mấy năm sau tại vùng biển Tiên Lãng lại xảy ra thêm một vụ nổ súng nữa nhưng lần này là bắn vào chính những người làm đầm, nghi là do các đối tượng xã hội đen được thuê mướn để trả thù. Cụ thể khoảng 21h30 ngày 5/8/2017 tại khu vực đầm thủy sản thuộc thôn Đông Trên, xã Vinh Quang do ông Đặng Văn Như đang sử dụng, khi 3 công nhân làm thuê ngồi trong lều trông coi thì có ba đối tượng không rõ mặt đi từ trên bờ đê xuống. Không nói không rằng chúng nổ ngay 3 phát súng hoa cải về phía họ rồi vội vàng bỏ trốn.

13-54-14_dsc_037113-54-14_dsc_0372
Vùng nuôi trồng thủy sản ở Tiên Lãng vẫn còn nghèo khó

Đầm này nằm trên phần diện tích nuôi trồng thủy sản của ông Nguyễn Văn Phao đã được chính quyền giao cho năm 1994, đến năm 2009 thì hết hạn sử dụng. Sau đó UBND huyện Tiên Lãng đã có quyết định thu hồi nhưng ông Phao chưa làm thủ tục bàn giao và đang phát sinh tranh chấp với ông Vũ Văn Luân vì theo ông Luân trước đó ông đã mua được 15ha rồi. Hiện trên phần đất chồng chéo này ông Phao cho ông Nguyễn Văn Du thuê còn ông Luân lại cho ông Đặng Văn Như thuê.

Tìm đến nhà ông Vũ Văn Luân ở xã Hùng Thắng tôi mới hay rằng đó cũng chính là người thư ký Liên Chi hội Nuôi trồng Thủy sản Nước lợ huyện Tiên Lãng năm nào từng đứng ra quyết liệt bảo vệ cho Đoàn Văn Vươn nhân vụ giải tỏa đầm. Về sau ông lại cùng bà con đứng ra kiến nghị cho những gì mà họ thấy còn chưa hợp lý cho sản xuất. Từ chuyện 18 hộ nuôi trồng thủy sản mòn mỏi chờ đợi tiền hỗ trợ thiệt hại trong cơn bão số 8 năm 2012 đến chuyện đất đai khai phá bao nhiêu năm có nguy cơ bị mất.

Trong đơn của họ có viết: “Tiên Lãng là một huyện nghèo của thành phố Hải Phòng chúng tôi không hiểu tại sao chúng tôi nghèo? Trong khi từ năm 1993 Nhà nước và Chính phủ đã có chính sách lớn ban hành Luật Đất đai, Nghị định số 64 để giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài… Xong từ đó đến nay, đã 3 lần nhà nước sửa đổi Luật Đất đai (năm 1993, 2003, 2013) người dân nuôi trồng thủy sản huyện Tiên Lãng chưa bao giờ có một ngày được thụ hưởng các chính sách này… Ở nơi nào có cán bộ tốt, áp dụng chính sách tốt và kịp thời thì nơi đó nhân dân mới đỡ nghèo, đỡ khổ còn nơi nào không có cán bộ tốt thì ngược lại”.

Những nông dân này đã đổ mồ hôi công sức và biết bao tiền của để khai hoang phục hóa đất bãi bồi ven sông, ven biển từ những năm 90 của thế kỷ trước hình thành nên hệ thống ao đầm nuôi trồng thủy sản rộng hàng ngàn ha tốt tươi. Nhà nước đã công nhận trên thực tế quyền của họ bằng các quyết định giao đất. Sau đó UBND huyện Tiên Lãng ban hành Kế hoạch 106 ngày 29/1/2013 nhằm vận động người dân được giao đất nuôi trồng thủy sản chuyển sang thuê đất. Chỉ có 23/74 hộ dân đồng ý chuyển sang thuê đất còn lại 51 hộ phản đối không bàn giao đầm, không ký hợp đồng thuê đất, vẫn tiếp tục khiếu nại.

13-54-14_ong-dng-hung-vo-v-ong-vu-vnlun
Ông Đặng Hùng Võ và ông Vũ Văn Luân

Theo người dân, cơ sở của việc họ khiếu nại là Thông tư số 2/2015 của Bộ TN-MT đã chỉ ra rằng hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được tiếp tục sử dụng đất bãi bồi ven sông, ven biển, đất có mặt nước ven biển trong thời hạn giao đất còn lại đối với đất được giao theo phương án giao đất của địa phương khi thực hiện Nghị định số 64/CP năm 1993… Khi hết thời hạn giao đất, nếu người sử dụng đất có nhu cầu thì được tiếp tục sử dụng đất theo hình hình giao đất, không thu tiền sử dụng đất. Bởi thế họ đề nghị chính quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho mình ở hình thức giao đất nhằm chấm dứt khiếu kiện kéo dài 13 năm nay, từ 2004 tới giờ.

Một số lại yêu cầu nhà nước phải đền bù tài sản đã đầu tư trên đất trước khi chuyển sang thuê đất với thời gian thuê dài hạn 20 – 30 năm chứ không phải đến năm 2020 ngắn ngủi. Tuy nhiên điều mấu chốt nhất là các cấp chính quyền lại cho rằng đất của những người nuôi trồng thủy sản trên không được giao theo căn cứ của Nghị định số 64. Những trường hợp đã có quyết định thu hồi đất và chưa đủ hồ sơ cấp giấy theo quy định thì không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Những trường hợp nào được giao đất đã hết hạn, nếu có nhu cầu tiếp tục sử dụng thì được xem xét để cho thuê đất.

Không gặp nhau được ở vấn đề mấu chốt đó nên mâu thuẫn đất đai vẫn như đám cháy ngầm vẫn âm ỉ bên dưới mà chỉ một cơn gió nhẹ cũng có thể bùng lên dữ dội. Một tương lai đầy thấp thỏm vẫn còn ở phía trước cửa biển Tiên Lãng.

Cứ như bây giờ thì doanh nghiệp không dám đầu tư vào tích tụ còn nông dân chán ruộng, bỏ ruộng vì có chống cuốc cả ngày trên đồng mà suy nghĩ cũng không biết trồng cây gì, nuôi con gì vì 1 ngày công bên ngoài còn hơn tiền lãi từ 1 sào ruộng của cả vụ đầu tắt mặt tối. Với diện tích đất vài sào đến 1 mẫu mỗi gia đình rất khó để có thể sản xuất thành hàng hóa cho ra tấm ra món chứ không nói đến những sản phẩm vừa đạt chất lượng lại vừa bền vững cho môi trường.

Đoàn Văn Vươn

DƯƠNG ĐÌNH TƯỜNG
***
Cả nông dân lẫn doanh nghiệp đều thua cuộc khi kiện cáo về đất đai

19/01/2018, 14:30 (GMT+7)Có lẽ ông là người giữ kỷ lục quốc gia về… hầu kiện với 37 phiên tòa kéo dài hơn 3.000 ngày mà nhiều phiên phải huy động vài trăm cảnh sát để vãn hồi trật tự nhưng vẫn bất lực đứng nhìn người dân xô đổ cả cổng tòa án để tràn vào phòng xét xử.

Kỷ lục không ai mong muốn

Kết quả cuối cùng ông Bùi Minh Họa (huyện An Lão, TP Hải Phòng) cũng thắng kiện nhưng lại bảo rằng cả hai phía đều thua, thua nặng.

16-27-20_dsc_9767
Chân dung ông Bùi Minh Họa

Những nông dân đã chuyển nhượng đất cho mình thua vì cả tin đi kiện tụng tốn thời gian, tốn tiền của mà một số còn phải dính vào vòng lao lý. Phía ông thua vì gần 10 năm đi hầu kiện mà không một ngày nào yên thân vì trang trại luôn bị nông dân quá khích đập phá, nhà kho bị đốt cháy, hàng ngàn cây cối bị chặt, 50 con bò bị đánh thuốc, hàng trăm tấn cá bị đầu độc.

“Trong vụ này chỉ có luật sư là thắng vì được tiền cãi còn lại thì thua tất. Nhiều nông dân về sau nghĩ lại mới thấy mình dại, bảo với tôi rằng chỉ muốn luật sư đi tù thôi”. Ông đau đớn bảo với tôi như vậy.

4 nông dân mỗi người lĩnh án 36 tháng tù, 1 nông dân tù treo vì vụ việc trên nhưng sau khi họ được tha ông vẫn chủ động đến làm hòa. Bữa cơm thân mật diễn ra dưới sự chứng kiến của đại diện chính quyền. Những khuôn mặt lúc đầu cứ rắn câng vì ngượng nghịu nhưng về sau thì giãn ra khi được bộc bạch hết nỗi lòng, khi đã thấu hiểu nhau.

“Bản án đối với những người này chỉ là tội gây rối trật tự công cộng nên mới 3 năm tù chứ nếu xử thêm tội phá hoại nhiều tỉ đồng tài sản thì phải vài chục năm. Trước đó tôi đã chủ động làm đơn xin không xét thêm tội phá hoại tài sản của trang trại mình nữa bởi nếu họ đi tù quá lâu thì oán thù đến bao giờ mới giải được?”. Ông tâm sự.

16-27-20_dsc_0440
Công an An Lão bảo vệ trật tự tại 1 trong 37 phiên tòa

Vết thương gây rạn vỡ xóm làng ngày nào giờ đã lên da non. Những người từng coi nhau như kẻ thù không đội trời chung nay gặp gỡ vẫn chào hỏi, vẫn khi điếu thuốc khi cuộc trà mạn đàm chuyện thế sự.

Tôi sẽ dốc đến đồng tiền cuối cùng nếu…

Sáng ngắm cây ngắm hoa, chiều dõi trông theo ngàn vạn cánh chim trời, lòng ông giờ đã thơi thới hơn xưa nhưng vẫn còn chút vẩn vơ về chuyện tích tụ.

“Chỉ có tích tụ ruộng đất thì nông nghiệp Việt Nam mới khá lên được”. Ông chủ của trang trại trăm tỉ có ngót 100 người làm này chiêm nghiệm. Các khu công nghiệp mỗi ngày một mở rộng hút hết đám thanh niên nông thôn vào trong để trơ lại trên ruộng đồng là các ông già bà cả. Khi sức khỏe suy sụp, bệnh tật không thể kham nổi nữa họ cũng đành phải bỏ ruộng.

Bỏ ruộng lan nhanh như đám cháy rừng bởi đất hoang là nơi trú ẩn lý tưởng cho chuột bọ, sâu bệnh phá hoại các thửa lúa kề bên để rồi vụ sau lại phải bỏ tiếp. Diện tích bỏ ruộng của Hải Phòng gần đây đã lên tới trên dưới 1.000ha.

Ở phía ngược lại, tích tụ đất đai lại diễn ra khá chậm chạp khi toàn thành phố mới chỉ đạt 2.211ha với trung bình 1 – 2 ha/hộ, phần lớn là nguồn gốc thuê thầu. Vậy nên một trang trại với diện tích rộng tới 76ha phần giao lâu dài phần do tự chuyển nhượng như của ông Họa quả là một hiện tượng hiếm thấy không chỉ ở Hải Phòng mà còn cả miền Bắc.

16-27-20_dsc_0442
Người dân xông vào tòa án

Trên bờ ông vượt đất lập trại lợn, trại gà, trồng ổi, trồng bưởi, dưới nước đào ao, thả cá, xung quanh lại cho làm một con đường bê tông dài hơn 10km phân chia ra các phân khu. Thế nhưng, chí của ông chưa thỏa bởi trong trang trại ngút tầm mắt ấy vẫn còn những luồng ngô, luống đậu xen kẹt của dân. Có trên 10 miếng như vậy, miếng nhỏ nhất 24m2, miếng lớn nhất trên 700m2 mà hơn 10 năm rồi chủ của nó vẫn không chấp nhận chuyển nhượng.

Chí của ông chưa thỏa vì muốn biến tấc đất thành tấc vàng phải có diện tích nhiều hơn thế nữa. “Trồng hoa, trồng rau trong nhà kính có thể chỉ cần 3 – 5ha, trang trại quy mô gia đình có thể chỉ cần 10 – 30ha nhưng đã là doanh nghiệp nông nghiệp thì phải hàng trăm ha trở lên để cơ giới hóa đồng bộ, để tận dụng tối ưu lao động. Như trang trại 76ha của tôi 1 thủ kho thì thừa mà không có thì thiếu; 3 bảo vệ chia làm 3 ca thì mỗi ca chỉ có 1 người đi tuần đêm hôm rất nguy hiểm; Các loại máy to như máy cày, máy phay cũng không thể vận hành hết công suất. Trong khi đó đào tạo một người lái máy mất hàng tháng nhưng mỗi vụ chỉ cày hơn 10 ngày rồi không có việc nên họ lại bỏ đi mất. Vụ sau phải đào tạo lại từ đầu”.

Hiện trang trại của ông Họa có 6 máy gặt đập liên hợp, 6 máy cày, 10 máy cấy, 2 máy gieo mạ, 5 xe tải, 2 xe xúc nên đã có hiện tượng thừa bởi 1 máy cấy mỗi ngày 10 mẫu, 1 máy gặt mỗi ngày gặt 10 mẫu, 1 lò sấy thóc mỗi mẻ sấy 30 tấn bằng cả trăm con người còng lưng, vã mồ hôi ra mà lao động. Có hoài bão, có ước mơ tích tụ thêm đất nữa nhưng ông Họa lại rùng mình mỗi khi nghĩ đến cảnh 3.000 ngày kiện tụng thủa trước.

“Lần sửa luật đất đai này cho phép quyền sở hữu về đất đai thì quá tốt nhưng nếu không đạt được điều đó thì phải thay đổi bằng cách tăng thêm thời hạn sử dụng đất, nhất là đất thuê. Tôi sang Mỹ mua lợn giống, những công trình trên trang trại của họ tồn tại hàng trăm năm vẫn còn đẹp, còn bền. Ở ta vì thời gian giao đất ngắn (như giao mặt nước trong trang trại chỉ 20 năm – PV) nên mọi đầu tư đều phải tính toán để khi hết hạn thì công trình cũng hỏng nhưng ngặt nỗi ở nơi gần biển, bão nhiều, lốc lắm mà làm tạm bợ không xong. Công trình có tuổi đời 50 – 70 năm mà trên đất có hạn giao 20 – 30 năm sẽ lãng phí. Tôi không dám lao vào công nghệ cao cũng vì thế”.

16-27-20_dsc_9835
Ông Họa trăn trở với việc cơ giới hóa

Ngoảnh đi ngoảnh lại thì đã hết hạn giao đến nơi. Trong khi đó nước ở đồng Bầu chua đến nỗi đào ao thả cá mà không một đầu lấy nước vào một đầu tháo nước ra sẽ bị nổ hết mắt. Đất ở đồng Bầu chua đến mức mới móc lên rỉ nước màu cà phê nhưng khi khô rồi đóng phèn trắng xóa. Muốn trồng cây được trên đó phải hót lớp đất màu chỉ mỏng 10 – 20cm bên trên để dành một chỗ, bóc lớp đất phèn bên dưới đi thay thế bằng đất nơi khác chở về. Hàng vạn, hàng vạn khối đất đã được đổ xuống để cải tạo trong 7 – 8 năm ròng rã mới định hình nên một trang trại tổng hợp như ngày hôm nay.

Nhìn cảnh ruộng hoang ở quê ông Họa cũng xót ruột lây: “Nông dân bỏ ruộng nhưng không chịu “nhả” ruộng ra là lãng phí tài nguyên của đất nước trong khi đó nếu chuyển nhượng lấy tiền rồi đem gửi tiết kiệm đã đủ đong thóc mà sống để chuyển dịch dần sang ngành nghề khác. Doanh nghiệp mua đất nghĩa là nhà nước được thêm thuế (mỗi năm trang trại của ông Họa đóng 600 – 700 triệu tiền thuế – PV).

Trong khi đó nhà nước nếu muốn lấy diện tích đất này để làm những công trình công cộng sẽ dễ dàng hơn nhiều vì bàn với 1 người khác hẳn với bàn 100, 1.000 người, hầu như sẽ không phải cưỡng chế. Nếu được giao đất ổn định, lâu dài thì tôi sẽ dốc hết đến đồng tiền cuối cùng để đầu tư mà không phải lo ngại gì cả”.

“Về đất thổ cư nhà nước quy định mỗi khu vực có một mức giá khác nhau thì về đất nông nghiệp cũng nên thế. Phải phân loại đất vùng sâu vùng xa khác với vùng gần thành phố, giá cả do Hội đồng nhân dân quận hay huyện quyết định nhưng phải sát với thị trường để đảm bảo lợi ích cho nông dân và cả doanh nghiệp đầu tư”, ông Bùi Minh Họa.
DƯƠNG ĐÌNH TƯỜNG
Advertisements

One thought on “Bất cập đất đai nhìn từ câu chuyện đầm phá ông Đoàn Văn Vươn – 3 bài

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s