Trăn trở từ đảo Ngọc – 2 kỳ

13:00 ngày 21 tháng 08 năm 2015

Hồng Lĩnh

TPKể từ khi có chủ trương của Chính phủ về xây dựng “thiên đường du lịch” vào năm 2004, và mới đây là Đề án thành lập đặc khu, các dự án du lịch trên đảo Phú Quốc đã phát triển một cách nhanh chóng.

Một làng chài nghèo ở ấp Đá Chồng, xã Bãi Thơm. Hầu hết người dân đã bán đất và nay lại sống nhờ trên chính mảnh vườn mình đã bán.
Một làng chài nghèo ở ấp Đá Chồng, xã Bãi Thơm. Hầu hết người dân đã bán đất và nay lại sống nhờ trên chính mảnh vườn mình đã bán.

 Viễn cảnh về một đặc khu kinh tế phồn thịnh trên hòn đảo tây nam Tổ quốc đang mở ra. Tuy nhiên, những hệ lụy về mặt xã hội của sự phát triển đang là nỗi lo không chỉ với người dân.

Bài 1: Trong vòng xoáy của các dự án du lịch

Sau khi có Quyết định 178/2004  của Thủ tướng  Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển đảo Phú Quốc thành hòn đảo du lịch – nghỉ dưỡng chất lượng cao, hàng trăm nhà đầu tư đã đổ xô vào Phú Quốc, xin làm dự án du lịch. Các dự án hầu như “phủ sóng” toàn đảo. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chỉ mới có vài nhà đầu tư lớn đi vào hoạt động trong vài năm trở lại đây.

Cả xã chịu… treo

Bãi Thơm là một trong những xã nằm xa xôi, hẻo lánh nhất trên đảo Phú Quốc thuộc vùng bắc Đảo, cách thị trấn Dương Đông khoảng 30km, nhưng nơi đây lại sớm có nhà đầu tư đặt chân tới. Đầu tiên là Cty Đại Cát Hoàng Long với “đại dự án” du lịch sinh thái chất lượng cao quy mô 130 ha, triển khai từ năm 2005.

Tiếp đến là Cty Thế Kỷ Xanh với diện tích 510 ha, với mục tiêu xây dựng một đô thị hiện đại kết hợp với du lịch nghỉ dưỡng cao cấp. Cũng tại xã Bãi Thơm, sau khi có định hướng quy hoạch casino của Chính phủ, Tập đoàn Rising Sun Group (Hong Kong – Ma Cao) cũng đã đặt vấn đề đầu tư. Nơi đây còn có một dự án tái định cư rộng 20ha, công bố từ năm 2010.

Tuy nhiên tất cả các dự án nói trên đều nằm bất động từ nhiều năm qua. Những người trực tiếp chịu ảnh hưởng của các dự án treo không ai khác chính là người dân đảo Ngọc.

Trăn trở từ đảo Ngọc - ảnh 1
“Con đường đau khổ” ngang qua các dự án treo trên xã Bãi Thơm.

Chúng tôi tìm về xã Bãi Thơm trong một ngày mưa bão đầu tháng 8. Bước qua trụ sở UBND xã chưa đầy 10m là con đường đau khổ kéo dài gần cả 10km với bùn đất đỏ lầy lội. Trưởng ấp Bãi Thơm ông Nguyễn Văn Sáng cho biết: Toàn ấp có 218 hộ, 1.095 khẩu, sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt hải sản gần bờ. Cây trồng, vật nuôi không có gì đáng kể. Mà muốn trồng cây gì, muốn nuôi con gì cũng không được. Ngay cả nhà sập cũng không dám xây dựng lại vì… vướng quy hoạch.

Do nằm trong quy hoạch nên dân cứ năm này qua năm khác mòn mỏi chờ bồi thường. Đáng chú ý là Cty Đãi Cát Hoàng Long đã “xé” nhỏ tiền bồi thường ra làm 4 đợt, và họ chỉ bồi thường có một đợt duy nhất vào năm 2009.

Mới đây dự án này chính thức bị thu hồi. Cũng theo ông Sáng, cả ấp hiện có khoảng 60% dân đi làm thuê, làm mướn, chủ yếu làm cho các Cty, doanh nghiệp mới mở ở các xã, thị trấn trên địa bàn huyện. Khoảng 10% hộ dân không có đất, và gần 50% những người có đất đã bán lại cho dân từ đất liền ra đầu cơ.Trong tâm trạng bức xúc, ông Từ Văn Bình – Trưởng ấp Đá chồng nói: Trên địa bàn ấp có 50 hộ “dính” vào dự án của Cty Thế Kỷ Xanh với diện tích 50 ha. Họ đến đo vẽ vời gì đó rồi công bố quy hoạch từ nhiều năm qua. Mặc dù chưa bồi thường nhưng người dân không được sửa chữa, cơi nới, cất nhà. Khoan cái giếng nước cũng không cho, vay vốn ngân hàng cũng không được, trong khi đất quy hoạch ai đâu dám mua.

Tóm lại mọi hoạt động gần như bị “treo” hoàn toàn. Dự án casino thì chưa quy hoạch cụ thể nhưng dự kiến nằm ở ấp chúng tôi. Tóm lại trên địa bàn có dự án là dân mừng rồi. Thế nhưng cách đây 2 tháng, lãnh đạo huyện, xã xuống công bố… bỏ qui hoạch.

Dân trong vùng dự án vô cùng bức xúc, họ chịu đựng, chờ đợi bao nhiêu năm qua để nhận tiền bồi thường; quyền lợi, cơ hội của họ bị tước đoạt, thiệt hại không ai nói tiếng nào. Tôi nói thẳng, mai mốt còn đến đây làm dự án nữa thì dân có chấp hành?

Trăn trở từ đảo Ngọc - ảnh 2
Bà Nguyễn Thị Lệ, ngụ tại ấp Bãi Thơm, từ tỷ phú đất đai nay trở thành hộ nghèo, Nhà nước phải hỗ trợ xây nhà.

Dân bị cuốn vào cơn lốc đất đai

Vào khoảng năm 2000, khi quyết định 178 của Thủ tướng Chính phủ chưa ra đời, nhưng thông tin về chủ trương đã bị tung ra ngoài, và nhiều đại gia ra đảo săn đất đón đầu. Đất Phú Quốc bắt đầu nóng lên từ đó. Cũng chính vì chia chác đất trên đảo mà vài năm sau đó một “đại án” về tham nhũng đất đai đã kéo hàng loạt cán bộ trên đảo vào tù, trong đó có chủ tịch và một phó chủ tịch huyện.

Biến động đất đai làm cho cuộc sống người dân trên đảo vốn bình yên nay bị đảo lộn hoàn toàn. Đất ngày xưa cho không ai lấy bây giờ bán tiền tỷ, thậm chí vài chục tỷ mỗi công (1.000m2). Nhiều người dân trên đảo, thậm chí nhiều làng còn hơn cả “trúng số độc đắc” do bán đất hoặc được bồi thường từ dự án.

Tuy nhiên không phải ai sau khi cầm tiền tỷ rồi cũng trở thành tỷ phú. Trường hợp bà Nguyễn Thị Lệ ngụ tại ấp Bãi Thơm, xã Bãi Thơm là một ví dụ. Năm 2007, bà Lệ bán lô đất gần 1ha ven biển được hơn 1 tỷ đồng. Sau khi bán đất bà chia cho mấy người con để lấy vốn làm ăn, còn mấy trăm triệu để dưỡng già. Có tiền, đứa thì mua ghe đi biển, đứa thì hùn mở tiệm sửa xe hon đa, đứa ôm tiền theo chồng vào đất liền…

Tuy nhiên do không biết quản lý, chi tiêu nên chưa đầy 2 năm sau, mấy đứa con trai làm ăn thất bại bỏ xứ lên Bình Dương làm công nhân. Đứa con gái ở Hà Tiên cũng sống nhờ tiền bán vé số hằng ngày từ người chồng.

Trưởng ấp Bãi Thơm ông Nguyễn Văn Sáng cho biết: Từ một người có tiền tỷ trong tay nhưng không biết làm ăn, chi tiêu, bây giờ bà Lệ trở thành hộ nghèo, sống lay lắt nhờ con cái, nhưng con cái cũng nghèo. Nhà nước vừa xây cho bà Lệ một ngôi nhà theo diện hộ nghèo giá 70 triệu đồng.

Một trường hợp khác, ông Trần Văn Hạnh ở ấp 2, xã Cửa Cạn, ra đảo từ năm 1995. Ngoài việc khai khẩn, gia đình ông Hạnh còn bao chiếm được một lượng đất khá lớn với trên 10 ha. Thế nhưng, từ 2007, ông Hạnh lần lượt bán hết số đất mình có tổng cộng trên 3 tỷ đồng.

Sau khi có tiền ông Hạnh bỏ hàng trăm triệu đồng mua xe ủi, xe cuốc nhưng không có kinh nghiệm nên làm ăn thất bại. Số tiền hơn 2 tỷ đồng còn lại được chi tiêu vô tội vạ. Bây giờ vợ chồng sống mỗi người một ngả, con cái đứa lấy vợ đứa lấy chồng nhưng chủ yếu đi làm thuê làm mướn.

Một cán bộ huyện đảo cho biết: Trong những năm qua, hầu hết người dân trên đảo Phú Quốc đều cắt đất bán để trang trải, chi tiêu. Nhiều người đã đổi đời, nhưng cũng không ít người đã trắng tay. Đã có sự phân hóa giàu nghèo mạnh mẽ trong cơ lốc biến động về đất đai trên đảo.

Nhiều người đã nhanh chóng thích ứng với cuộc sống mới, trở thành những đại gia giàu có. Nhưng tại những vùng  người dân trồng hồ tiêu, trồng điều; những làng chài ven biển trên đảo hầu hết đều đã bị mất đất vì dự án, mất đất vì bán tiêu xài, và cuộc sống đang khó khăn, nghèo khổ, tương lai mờ mịt.

Trưởng phòng kinh tế huyện Phú Quốc – ông Nguyễn Minh Trực cho biết: Diện tích cây tiêu từ 820 ha năm 1995, nay còn 467 ha. Tổng đàn bò từ trên 6.000 con nay cũng chỉ còn gần 3.500 con. Nguyên nhân giảm chủ yếu do bị tác động bởi các dự án và người dân bán đất. Diện tích đất nông nghiệp từ 12.000 ha nay còn trên 5.000 ha.

Theo số liệu báo cáo của UBND huyện Phú Quốc, đến đầu tháng 8/2015, toàn đảo đã thu hút 203 dự án đầu tư với diện tích 7.914 ha; có 154 dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư, diện tích 5.627ha, vốn 106.998 tỷ đồng. Tuy nhiên, hiện chỉ mới có 22 dự án đi vào hoạt động, diện tích 1.286ha, vốn 25.811 tỷ đồng và 14 dự án đang triển khai xây dựng, diện tích 773ha, tổng vốn khoảng 11.883 tỷ đồng.

 

*****

Trăn trở từ đảo Ngọc- Bài cuối: Nỗi lo từ nhân lực đến môi trường

TPBên cạnh những thành tựu về phát triển kinh tế, nhiều vấn đề xã hội và môi trường xuất hiện ở Phú Quốc. Không chỉ người dân, ngành Giáo dục và Đào tạo trên đảo cũng bị cuốn vào vòng xoáy của việc quy hoạch xây dựng hạ tầng và các dự án du lịch. Thêm vào đó, những hệ lụy từ môi trường sống, môi trường xã hội, đặt các cấp chính quyền cần có những giải pháp quyết liệt.

Dòng sông Dương Đông thơ mộng đang bị bức tửDòng sông Dương Đông thơ mộng đang bị bức tử

Mất chuẩn quốc gia

Ông Phùng Nhật Dũng – Hiệu trưởng Trường Tiểu học thị trấn Dương Đông I cho biết: Chúng tôi đang bị sức ép quá lớn từ áp lực của học sinh trên địa bàn. Năm học 2015 – 2016 trường có 29 lớp với tổng cộng trên 1.200 học sinh, tăng gần 100 em so với năm học trước và tăng hơn 250 em so với 5 năm trước. Do học sinh tăng mạnh trong mấy năm gần đây nên trường bị động về cơ sở vật chất. Trường chúng tôi là trường được đạt chuẩn quốc gia từ năm 2000. Tuy nhiên sau khi công nhận đạt chuẩn, ngành giáo dục không lường trước được sự bùng nổ cơ học của dân số. Dân ồ ạt ra Phú Quốc làm ăn, họ mang theo vợ chồng, con cái và chủ yếu tụ tập về thị trấn nhỏ bé này.

Do áp lực từ phía học sinh, Trường Tiểu học thị trấn Dương Đông I  đã buộc phải xếp bình quân mỗi lớp tới 43 em, trong khi quy định với một trường chuẩn quốc gia chỉ 35 em. Cũng theo quy định trường chuẩn phải đạt bình quân 6m2 trên một em, nhưng bây giờ chia bình quân trường chỉ còn hơn 3m2 mỗi em. Hiện học sinh trên địa bàn xin vào học vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Khi phá vỡ quy định, tiêu chuẩn, trường đã bị loại khỏi chuẩn quốc gia. Một giáo viên của trường cho biết: “Khổ nhất là nhiều em chưa hề qua mẫu giáo, chưa học qua chương trình 30 tiết tiếng Việt trước khi vào lớp 1, chưa từng đến trường, đến lớp, làm quen với giấy bút… nên khi học chung với các em khác rất khó khăn”.

Thị trấn Dương Đông hiện có 10 khu phố, 10.747 hộ với gần 50 ngàn nhân khẩu, chiếm gần 1/2 dân số toàn đảo. Với số lượng dân như vậy nhưng thị trấn chỉ có 1 trường mẫu giáo công lập và 2 trường tư thục. Các cấp học khác cũng đang trong tình trạng như “chiếc áo quá chật” trước sự bùng nổ cơ học của dân số.

Trong khi thị trấn Dương Đông đang bị áp lực bởi dân số tăng vọt, thì một số nơi công tác quy hoạch, xây dựng trường lớp đang thể hiện sự bất cập, chậm trễ. Dương Tơ là xã chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong vấn đề giải tỏa. Hàng trăm hộ dân phải di dời cho dự án sân bay quốc tế gần 1.000 ha và hàng ngàn hécta phục vụ các dự án du lịch dọc theo vùng biển Bãi Trường. Tại đây có tới 3 điểm trường, trong đó có một điểm trường chính phải di dời nhường chỗ cho dự án. Trong khi khu tái định cư sân bay lại cách điểm di dời cả chục ki-lô-mét. Tương tự, khu tái định cư cho các dự án du lịch ở Bãi Trường lại đưa về Khu 73 ha tại ấp Suối Lớn, cách gần 15km. Chính sự di dời một lượng lớn dân cư như thế đã gây khó cho công tác quy hoạch trường lớp ngành giáo dục.

Khan hiếm nhân lực

Với việc các công trình, dự án, các ngành dịch vụ ồ ạt mọc lên đã làm cho nguồn nhân lực trên đảo Phú Quốc vô cùng khan hiếm. Thậm chí, trong một cuộc đối thoại với doanh nghiệp do UBND tỉnh Kiên Giang chủ trì vào đầu năm 2015, một vị giám đốc khách sạn 4 sao lâu đời trên đảo tố một số doanh nghiệp mới ra đời “dụ dỗ” từ nhân viên có kinh nghiệm đến quản lý cấp cao của mình bằng mức lương cao hơn. Hầu hết các nhà hàng, khách sạn mới ra đời rất khó có thể tuyển dụng được lao động là người dân địa phương trên đảo. Một hòn đảo được nhà nước đầu tư hàng chục ngàn tỷ đồng để xây dựng sân bay, cầu cảng, đường sá, kéo đường điện ngầm xuyên biển; một hòn đảo hiện có tới hơn 1.600 doanh nghiệp, 203 dự án đầu tư trong và ngoài nước, trong đó có 154 dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư với diện tích 5.627ha, tổng vốn đầu tư 106.998 tỷ đồng và một hòn đảo được quy hoạch, xác định rất rõ ràng là “thiên đường du lịch” từ hơn 10 năm qua… nhưng hòn đảo ấy lại không được đầu tư một trường dù là Trung cấp hay Cao đẳng chuyên về đào tạo trong lĩnh vực du lịch.

Trăn trở từ đảo Ngọc- Bài cuối: Nỗi lo từ nhân lực đến môi trường - ảnh 1
Du khách ra đảo ngày một đông, nhưng nguồn nhân lực phục vụ lại đang khan hiếm

Hồi cuối năm 2014, có một Cty xây dựng khách sạn tiêu chuẩn 5 sao, quy mô 500 phòng và họ cần ít nhất 1.500 lao động. Đơn vị này đăng tuyển dụng cả năm trời vẫn không được bao nhiêu người đạt yêu cầu. Sau đó Cty phải phối hợp với Trường Cao đẳng Kinh tế – Kỹ thuật Kiên Giang để đào tạo nhưng cuối cùng cũng chỉ tuyển dụng được trên 200 lao động làm việc. Chính vì quá thiếu lao động, nên nhiều khách sạn trên đảo phải nhận đại vào rồi vừa làm vừa “cầm tay chỉ việc”, hoặc mở lớp đào tạo ngay trong khách sạn. Chính vì thế khó mà đòi hỏi chất lượng phục vụ ở đây đạt chuẩn.

Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng bộ huyện đảo Phú Quốc nhiệm kỳ 2015 – 2020 cho biết: Lượng khách du lịch bình quân mỗi năm tăng 28,80%. Năm 2015 ước khoảng 850 ngàn lượt du khách đến đảo Phú Quốc, trong đó khách quốc tế có 136 ngàn người. Bản báo cáo thừa nhận: Việc triển khai thực hiện đề án phát triển nguồn nhân lực chậm. Công tác đào tạo nghề chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội; tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp. Công tác thu tuyển, đào tạo cán bộ, nhất là cơ sở chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Trong khi đó, dự báo đến năm 2020 Phú Quốc đón khoảng 2-3 triệu du khách/năm; năm 2030 đón khoảng 5-7 triệu du khách, trong đó khách nước ngoài chiếm 45-50%. Dân số từ 340 ngàn vào năm 2020 lên 500 ngàn vào năm 2030.

Môi trường ô nhiễm…

Hai con sông lớn nhất, nên thơ nhất trên đảo Phú Quốc là Dương Đông và Cửa Cạn đang bị bức tử bởi chính con người. Một thiên đường nghỉ dưỡng, du lịch nhưng không có nhà máy xử lý rác. Và, hòn đảo vốn yên bình, người dân bao đời sống đôn hậu, thân thiện ấy đang đối mặt với trộm cắp, bạo lực và mại dâm.

Ông Lê Quang Minh – Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phú Quốc cho biết: Trên địa bàn huyện đảo mỗi ngày có khoảng 180 tấn rác thải cần thu gom, xử lý. Tuy nhiên năng lực của Ban quản lý công trình công cộng và một số xã có tổ chức thu gom chỉ đạt khoảng 100 tấn. Lượng rác 80 tấn còn lại mỗi ngày sẽ được “xử lý” thẳng ra đường, xuống sông, biển, ao hồ… Như vậy mỗi năm Phú Quốc sẽ có khoảng 30 ngàn tấn rác được đổ thẳng ra môi trường tự nhiên.

Tuy nhiên, khoảng 100 tấn rác mỗi ngày gọi là được xử lý nhưng thực tế được xe của Ban quản lý công trình công cộng huyện gom đến đổ lộ thiên tại các bãi rác xã Cửa Cạn.

Rác thải là thế, còn nguồn nước cũng đang bị ô nhiễm. Theo thống kê của ngành chức năng, trên địa bàn huyện Phú Quốc có 4.033 hộ kinh doanh cá thể, 1.654 công ty, doanh nghiệp, trên 200 nhà nghỉ, khách sạn và khoảng 60 cơ sở sản xuất nước mắm… Ước tính mỗi ngày có gần 20.000m3 nước thải xả ra môi trường từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh và các hộ dân. Hiện Phú Quốc chưa có hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung theo quy hoạch. Hầu hết nước thải đang được thải ra môi trường tự nhiên, gây ô nhiễm môi trường, ô nhiễm tầng nước ngầm trên đảo.

Trăn trở từ đảo Ngọc- Bài cuối: Nỗi lo từ nhân lực đến môi trường - ảnh 2
Trường Tiểu học Dương Đông I đang chịu áp lực nặng nề bởi sự bùng nổ của dân số cơ học

Đó là môi trường tự nhiên, còn môi trường xã hội cũng đang đặt ra nhiều vấn đề. Theo một số người dân “biết chuyện” trên đảo Phú Quốc thì vụ nổ súng làm chết 2 người tại quán Beer Lion Garden trong đêm 1/8 vừa qua không có gì bất ngờ, bởi vấn đề bạo lực trên đảo đã được cảnh báo từ nhiều năm qua. Cách đây khoảng 5-6 năm, ông Phạm Vũ Hồng, khi ấy là Chủ tịch huyện đảo Phú Quốc, đã lên tiếng trong một hội nghị có cả lãnh đạo tỉnh, trung ương dự, rằng: Phú Quốc xưa người dân đi ngủ không cần đóng cửa, thậm chí làm nhà không thiết kế cửa, vì chẳng ai lấy của ai cái gì. Nhưng bây giờ thì không chỉ có ăn trộm, mà còn xuất hiện cả cướp nữa rồi…Vấn đề mại dâm cũng đang có những diễn biến phức tạp, tỷ lệ thuận với hệ thống nhà hàng khách sạn. Với các loại hình biến tướng từ bia ôm, mát-xa, karaoke từ phố đến ra biển vào rừng, thậm chí gái gọi từ đất liền… cứ cần là có ngay.

Luật sư Phạm Minh Vũ – một người dân sinh sống ở đảo nhận xét: “Đã có sự thay đổi lớn về nhận thức, quan niệm cuộc sống; các giá trị đạo đức, kể cả đạo đức kinh doanh truyền thống trên đảo cũng đã bị đảo lộn với những “chiêu trò” mới nảy sinh, rất đáng lo ngại”.

Theo báo cáo của công an huyện Phú Quốc: Phạm pháp hình sự, tội phạm rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng có chiều hướng gia tăng, tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định an ninh chính trị-xã hội. Tội phạm về trật tự xã hội diễn biến phức tạp, năm sau cao hơn năm trước với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt, manh động. Trong 5 năm qua (2010 – 2015) có trên 700 vụ phạm pháp hình sự trên đảo.

Chia sẻ:

Thích bài này:

Đăng bởi Phạm Thu Hương

I am a translator, author and administrator of Dotchuoinon.com - This is the only Vietnamese-language website devoted exclusively to positive thinking, founded by Dr Tran Dinh Hoanh, an attorney in Washington DC (USA) and author of a book series in Vietnamese on Positive Thinking. I am also administrator of UNCLOS Forum (United Nations Convention on the Law of the Sea Forum), a forum on UNCLOS and the East Sea (South China Sea) disputes, and CVD, a website for Conversations on Vietnam Development, both also founded by Dr Tran Dinh Hoanh. I am studying the Bible and Buddhism. I graduated with B.Sc. in Biotechnology Engineering from Hue University of Sciences. I love living with nature. I practice Aikido and the Energy Training exercise system for health, and enjoy life beauty as a hobby.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d người thích bài này: