Dự án Châu Âu: “Thúc đẩy sự tham gia và điều hành của người dân tại các thành phố của Việt Nam thông qua Hiệp hội các đô thị Việt Nam (ACVN)”

Auch verfügbar in English

12 Sept. 2014

Kể từ tháng 2/2009, tổ chức Konrad-Adenauer-Stiftung (KAS) tại Việt Nam đã hợp tác với Hiệp hội các đô thị việt Nam (Association of Vietnamese Cities – ACVN) để thực hiện dự án Châu Âu có tên gọi “Thúc đẩy sự tham gia và điều hành của người dân tại các thành phố của Việt Nam thông qua Hiệp hội các đô thị Việt Nam”.

Dự án kéo dài 30 tháng này đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động của KAS tại Việt Nam nhằm thúc đẩy cải cách hành chính và hoạt động quản lý nhà nước tại Việt Nam, đồng thời góp phần tăng cường tính trách nhiệm và sự minh bạch trong lĩnh vực công cũng như thúc đẩy sự tham gia của người dân vào quá trình ra quyết định của cơ quan nhà nước. Sự hợp tác chặt chẽ giữa hai bên và sự tham gia của toàn bộ lãnh đạo và nhân viên Hiệp hội các thành phố Việt Nam trong toàn bộ hoạt động của dự án cũng nhằm tăng cường năng lực hoạt động của ACVN trong suốt quá trình thực hiện dự án.

Thông tin cơ bản

Với dân số 84 triệu người, phân bố ở 64 tỉnh và 5 thành phố trực thuộc trung ương trên một khu vực có tổng diện tích 329.314 triệu km vuông, Việt Nam là một trong những quốc gia có mật độ dân cư đông nhất thế giới.

Trong suốt các thập niên qua, các thành phố ở Việt Nam đã trở thành những động cơ cho tăng trưởng và phát triển kinh tế, và kết quả của nó là quá trình đô thị hoá nhanh chóng.

Đến trước năm 2020, mỗi năm có khoảng từ 1 đến 1,3 triệu người di chuyển đến các khu đô thị. Tỉ lệ đô thị hoá hiện tại là 27% và dự kiến sẽ tăng lên 45% vào năm 2020. Di cư là phần chính của quá trình đô thị hoá (ví dụ trong năm 2005, số dân nhập cư chiếm 60% tổng dân số tăng thêm của thành phố Đà Nẵng, và con số này dự kiến đạt 71% trước năm 2020)

Quá trình đô thị hoá nhanh chóng làm bộc lộ những tác động tiêu cực tại Việt Nam như tắc nghẽn giao thông, tai nạn, dịch vụ và hệ thống cung cấp dịch vụ nghèo nàn, vấn đề ô nhiễm môi trường.

Quy hoạch đô thị không theo kịp sự phát triển của các đô thị bởi vì các quy hoạch này thiếu sự tham gia từ các khu vực phi nhà nước, sự tham gia của người dân cũng như thiếu các yếu tố đầu vào có chất lượng. Thủ tục hành chính trong quản lý đất đai và quy hoạch xây dựng còn cồng kềnh và tốn nhiều thời gian.

Tuy nhiên những thách thức của quá trình đô thị hoá không phủ nhận việc Việt Nam đã tiến hành những bước đi quan trọng nhằm phân cấp thủ tục hành chính trong thập niên trước, và hoạt động này đã giúp tăng cường trách nhiệm cũng như năng lực ra quyết định của các cấp chính quyền địa phương.

Các xã, phường trong thành phố và ngoại ô buộc phải mở các dịch vụ một cửa theo Quyết định số 181 ban hành ngày 4/9/2003 của Chính phủ như một phần trong tổng thể Chiến lược Cải cách hành chính công, và điều này đã giúp cải thiện một cách đáng kể tính minh bạch và hiệu quả của các thủ tục hành chính địa phương. Khả năng tiếp cận các dịch vụ này và khả năng dự báo đã được cải thiện mạnh mẽ, điều này đặc biệt giúp ích cho các nhóm người thiệt thòi và dễ bị ảnh hưởng trong việc thu xếp công việc riêng của họ mà có liên quan đến thủ tục hành chính địa phương. Theo báo cáo của Bộ Nội vụ từ tháng 1/2008 mô hình hành chính một cửa đã được thực hiện ở 100% các cơ sở chính quyền địa phương.

Nhiều nỗ lực cũng đã được thực hiện nhằm cải thiện mối quan hệ giữa chính quyền địa phương và người dân thông qua việc người dân tham gia nhiều hơn vào quá trình quy hoạch và ra quyết định chính sách của địa phương. Việc nâng cấp các quy định luật pháp về dân chủ cơ sở từ Nghị định ban hành năm 1998 thành Pháp lệnh vào năm 2007 cho thấy những nỗ lực của Chính phủ nhằm cung cấp thông tin và khuyến khích người dân tham gia vào quá trình ra quyết định ở các cấp độ khác nhau.

Mặc dù có đã nhiều nỗ lực như vậy, nhưng thực tế sự giam gia của người dân, chất lượng dịch vụ công và sự giao tiếp giữa chính quyền địa phương và người dân vẫn chưa đáp ứng được mong đợi do quá trình vận hành dịch vụ một cửa ở nhiều nơi chưa tốt và do các thủ tục hành chính còn nặng nề và tốn thời gian, đặc biệt là trong lĩnh vực đất đai và xây dựng.

Thách thức Phát triển đất đô thị ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của rất nhiều người dân Việt Nam. Gần như toàn bộ cư dân ở các khu đô thị sẽ được hưởng lợi hoặc phải chịu thiệt hại từ các quyết định trong quy hoạch phát triển địa phương và sử dụng đất liên quan đến các ưu tiên trong đầu tư công, trong việc thiết lập, nâng cấp, tái phân bổ cơ sở hạ tầng thiết yếu (giao thông, viễn thông, trường học, cơ sở y tế, nước và điện). Một lượng lớn cư dân là mục tiêu trực tiếp và thường là nạn nhân từ các quyết định sử dụng đất ở các khu đô thị, nơi mà tốc độ phát triển kinh tế nhanh, giao thông tăng mạnh và tình trạng nhập cư ồ ạt từ nông thôn buộc chính quyền địa phương lại phải tiếp tục xây dựng và điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất của họ, điều này làm gia tăng hoạt động giải toả mặt bằng và tái định cư ở nhiều thành phố

Dự án này, với cách tiếp cận thống nhất, sẽ kết hợp đánh giá thực trạng tồn tại ở một số thành phố thí điểm với quá trình phát triển các chương trình cụ thể, đào tạo người hướng dẫn và giám sát các nội dung được đào tạo ở cấp thành phố; ở giai đoạn hai, dự án sẽ bao gồm việc các hoạt động giám sát dài hơn để đo lường và theo dõi việc ứng dụng các nội dung đã được đào tạo của các cán bộ nhà nước cũng như đo lường mức độ hiệu quả của việc tăng cường sự giam gia và điều hành của người dân tại 30 thành phố tham gia vào dự án.

Mục tiêu

Mục tiêu tổng thể mà dự án kỳ vọng sẽ đóng góp là:

1.    Tăng cường sự tham gia của người dân vào hoạt động của các cấp chính quyền địa phương tại Việt Nam.

2.    Cải thiện hoạt động quản lý và tính độc lập của các cơ quan hành chính địa phương tại Việt Nam.

Mục tiêu cụ thể của dự án là củng cố năng lực của Hiệp hội các thành phố Việt Nam nhằm thúc đẩy sự tham gia và điều hành của người dân ở các thành phố là thành viên trong Hiệp hội.

Người thụ hưởng

1.    Nhân viên và đại diện của Hiệp hội các đô thị Việt Nam cũng như các chuyên gia trong nước sẵn sàng hợp tác liên tục trong các chương trình đào tạo và tư vấn của Hiệp hội các đô thị Việt Nam;

2.    Khoảng 300 chuyên gia/cán bộ công chức nhà nước từ 30 thành phố thành viên của Hiệp hội các đô thị Việt Nam phụ trách các lĩnh vực: quy hoạch phát triển, quy hoạch sử dụng đất, thực hiện dân chủ cơ sở và thực hiện mô hình quản trị tốt (good governance), ít nhất 50% trong số này là nữ.

3.    Khoảng 200 cán bộ làm chính sách từ các thành phố thành viên của Hiệp hội các đô thị Việt Nam và các viện nghiên cứu.

Các hoạt động chính

Tất cả các hoạt động của dự án sẽ được thực hiện theo nguyên tắc quản trị dự án chuyên nghiệp. Các hoạt động này có thể phân nhóm theo ba giai đoạn chính: giai đoạn khởi động, giai đoạn thực hiện, giai đoạn giám sát và đánh giá. Trong giai đoạn khởi động (tháng 1 và 2), nhóm dự án, văn phòng dự án, kế hoạch làm việc, kế hoạch truyền thông và giám sát sẽ được thiếp lập.

Các hoạt động trong giai đoạn thực hiện từ tháng 2 đến tháng 6 mang tính chất chuẩn bị, thông qua việc sử dụng các biện pháp nghiên cứu đánh giá dựa trên phỏng vấn, đánh giá tài liệu và bỏ phiếu thăm dò ý kiến, để thực hiện trao đổi lần đầu giữa các chuyên gia Việt Nam và chuyên gia quốc tế và thực hiện đào tạo người hướng dẫn để chuẩn bị cho hoạt động xây dựng năng lực cho các cán bộ công chức của các thành phố, thị xã tham gia vào dự án.

Tiếp theo đó là giai đoạn thí điểm kéo dài từ tháng 7 đến tháng 10 ở bốn thành phố. Trong giai đoạn này, các khái niệm đã được xây dựng trước đó sẽ được thử đưa vào kiểm nghiệm thực tiễn trước khi áp dụng trên diện rộng. Kinh nghiệm và kết quả thu được các hoạt động thí điểm này sẽ được sử dụng để phát triển đồng thời chương trình đào tạo chính thức cho 300 cán bộ từ 30 thành phố thành viên của Hiệp hội các đô thị Việt Nam trong 4 lĩnh vực chủ đề của dự án được tổ chức từ tháng 13 đến tháng 15. Từ tháng 18 đến tháng 27, tác động của việc định hướng, cung cấp kiến thức và kỹ năng cho 300 cán bộ công chức của các thành phố liên quan đến tham gia và điều hành các hoạt động địa phương sẽ được theo dõi theo một quy trình giám sát và đánh giá có hệ thống nhằm đưa ra lời khuyên bổ sung cho các địa phương tham gia về cách thức tiếp cận và phương pháp triển khai hiệu quả các hoạt động thuộc 4 lĩnh vực chủ đề của dự án. Quá trình này sẽ được hỗ trợ bởi bốn nhóm công tác chủ đề với sự tham gia của các chuyên gia quốc tế và Việt Nam, thực hiện chủ yếu thông qua hình thức thư điện tử. Họ sẽ tham dự các buổi thảo luận chủ đề trong tháng thứ 18 và 26 tại Hà Nội để xác định khuôn khổ, mục tiêu và quy trình cho hoạt động của họ và cùng đánh giá tác động của dự án đến các lĩnh vực chủ đề khác nhau sau 8 tháng sau tiến hành đều đặn các hoạt động ở các thành phố trong dự án. Các chuyên gia cũng chịu trách nhiệm xây dựng báo cáo về kinh nghiệm và kết quả thu được từ các hoạt động trong các chủ đề khác nhau để Hiệp hội các thành phố Việt Nam xuất bản và cung cấp cho các thành phố thành viên. Song song với các hoạt động ở 30 thành phố thí điểm này, 5 chương trình tư vấn cũng sẽ được tổ chức gồm các buổi đào tạo và hoạt động đánh giá có định hướng cho Hiệp hội các đô thị Việt Nam từ tháng thứ 2 đến tháng 26 nhằm hỗ trợ việc hình thành các đơn vị đào tạo và ổn định về tài chính cho Hiệp hội. Một cách thức quan trọng để cải thiện dịch vụ của Hiệp hội các đô thị Việt Nam cung cấp cho các thành viên của mình chính là việc xây dựng và duy trì đều đặn dịch vụ website có tính tương tác tại Hiệp hội các thành phố Việt Nam, tập trung chủ yếu vào các chủ đề của dự án.

Trong những tháng cuối của dự án, tuỳ theo kết quả theo dõi trước đó và tuỳ theo đánh giá chung của các chuyên gia trong nước và quốc tế, các khuyến nghị sẽ được đưa ra và thảo luận tại buổi hội thảo cuối cùng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng rộng rãi các công cụ, cách thức tiếp cận, phương pháp đã được xây dựng trong dự án tại toàn bộ các địa phương ở Việt Nam sau khi dự án kết thúc.

Các hoạt động giám sát và đánh giá (từ tháng thứ 2 đến tháng thứ 30) sẽ được phân thành hai loại gồm giám sát nội bộ – giúp đảm bảo chất lượng của kết quả đầu ra và cho phép can thiệp nhanh hơn khi cần thiết – và đánh giá mở rộng được thực hiện hàng năm.

Các hoạt động cụ thể của dự án

1.    Hội thảo khởi động và chương trình Đào tạo quản lý

2.    Nghiên cứu đánh giá – bao gồm đánh giá nhận thức và quan điểm của người dân thông qua trưng cầu ý kiến với ít nhất 50% người tham gia là phụ nữ – tại 4 thành phố được lựa chọn từ Hiệp hội các đô thị Việt Nam về thực trạng việc tham gia của người dân vào quá trình quy hoạch và lập chính sách và về mô hình quản lý tốt (good governance) trong các dịch vụ hành chính

3.    Hai hội thảo về kết quả của nghiên cứu đánh giá và cải cách, và về các khái niệm phát triển trong 4 lĩnh vực chủ đề.

4.    Nhóm cômg tác hỗn hợp về 4 chủ đề của dự án gồm các chuyên gia từ Hiệp hội các đô thị Việt Nam và các thành viên, chuyên gia trong nước và quốc tế sẽ nghiên cứu xây dựng chương trình đào tạo cho cán bộ công chức của các thành phố trong Hiệp hội các đô thị Việt Nam.

5.    4 khoá đào tạo người hướng dẫn, mỗi khoá kéo dài 2 tuần trong các lĩnh vực của dự án.

6.    Các hoạt động thí điểm tại 4 thành phố được lựa chọn để triển khai hoạt động thực tế theo 4 chủ đề của dự án

7.    3 khoá đào tạo 4 ngày trong từng chủ đề, mỗi khoá có 25 người tham dự, lựa chọn từ các đơn vị thành viên của Hiệp hội các đô thị Việt Nam.

8.    Thiết lập và cung cấp website tương tác tại Hiệp hội các đô thị Việt Nam để đối thoại và trao đổi giữa các thành viên Hiệp hội và các chuyên gia.

9.    4 nhóm công tác của Hiệp hội các đô thị Việt Nam và các chuyên gia trong nước về 4 chủ đề của dự án sẽ xây dựng báo cáo hàng năm để Hiệp hội xuất bản.

10.  Tư vấn hình thành các đơn vị đào tạo thuộc Hiệp hội các đô thị Việt Nam và tư vấn các quy định về phí thành viên cũng như việc tham gia các chương trình đào tạo.

11.  Theo dõi ảnh hưởng của chương trình đào tạo và hoạt động trao đổi trong các chủ đề của dự án tại 30 đơn vị thí điểm từ tháng 18 đến tháng 27, và đưa ra khuyến nghị vào các tháng cuối.

12.  Hội thảo kết thúc tập trung vào các băn khoăn về tính bền vững và khả năng ứng dụng của các kết quả thu được.

Kết quả kỳ vọng

1.    Sự giao tiếp giữa người dân và chính quyền địa phương trong dự án và việc cung cấp dịch vụ tại các địa phương này trở nên minh bạch và hiệu quả hơn.

2.    Việc triển khai Nghị định về dân chủ cơ sở được cải thiện ở các thành phố tham gia dự án.

3.    Sự tham gia của người dân trong quá trình quy hoạch phát triển và quy hoạch sử dụng đất ở các thành phố trong dự án được cải thiện một cách bền vững.

4.    Hiệp hội các đô thị Việt Nam tăng cường năng lực của mình thông qua việc cung cấp dịch vụ đào tạo và duy trì nguồn tài chính ổn định.

Dịch bởi Phương Hạnh, sinh viên thạc sĩ về Kinh tế thương mại tại Đại học Queensland, Úc

2 thoughts on “Dự án Châu Âu: “Thúc đẩy sự tham gia và điều hành của người dân tại các thành phố của Việt Nam thông qua Hiệp hội các đô thị Việt Nam (ACVN)”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s