Nghịch lý ngành xi măng (3 bài)

Nghịch lý ngành xi măng - ảnh 1
Xi măng trong nước ế ẩm, xuất khẩu giá rẻ. Ảnh: ngọc châu

***

Giá xuất khẩu chỉ hơn nửa giá trong nước:

Nghịch lý ngành xi măng

TP – Giá xi măng xuất khẩu chỉ bằng hơn nửa giá bán trong nước, chỉ giải quyết tình trạng tồn kho; ngân sách không thu được gì, thậm chí mất tài nguyên, gây ô nhiễm.

Xi măng trong nước ế ẩm, xuất khẩu giá rẻ. Ảnh: ngọc châu
Xi măng trong nước ế ẩm, xuất khẩu giá rẻ. Ảnh: Ngọc Châu

Năm qua, những tưởng ngành xi măng thành công khi xuất khẩu hơn 14 triệu tấn. Tuy nhiên, giá xi măng xuất khẩu chỉ bằng hơn nửa giá bán trong nước, chỉ giải quyết tình trạng tồn kho; ngân sách không thu được gì, thậm chí mất tài nguyên, gây ô nhiễm.

Hưởng ưu đãi để xuất giá rẻ

Trả lời PV Tiền Phong, TS. Trần Văn Huynh, Chủ tịch Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam đánh giá, năm qua xuất khẩu hơn 14 triệu tấn xi măng là nỗ lực đáng ghi nhận. Tuy vậy, giá xi măng xuất khẩu của Việt Nam thấp hơn các nước trong khu vực.

Nghịch lý ngành xi măng - ảnh 1
Xi măng trong nước ế ẩm, xuất khẩu giá rẻ. Ảnh: ngọc châu

Trung bình chỉ 37-40 USD/tấn (năm 2012 chỉ 35-36 USD/tấn), trong khi Thái Lan, Singapore… từ 70-80 USD/tấn. Trong khi đó, giá bán xi măng trong nước cao hơn, từ 60-63 USD/tấn. “Giá xuất khẩu thấp do các doanh nghiệp (DN) Việt Nam tranh bán hạ giá, cố gắng giảm tồn kho, nên bị các DN nước ngoài ép giá”, ông Huynh nói.

Ngoài ra, giá xi măng xuất khẩu thấp nhờ DN không mất thuế xuất khẩu, thuế giá trị gia tăng (VAT), chỉ mất cước vận chuyển. “Xuất khẩu xi măng chỉ là giải pháp tình thế, để duy trì hoạt động, tạo việc làm.

Không nên khuyến khích, vì nhà nước không thu được gì; đất nước mất tài nguyên, ô nhiễm, tốn điện, than. Đầu tư xi măng xuất khẩu sẽ rất nguy hiểm”, ông Huynh nói. Cũng theo ông Huynh, năm 2014, phải sắp xếp lại ngành xi măng, tăng vai trò hiệp hội, hạn chế việc tranh bán.

Ông Nguyễn Quang Cung, Chủ tịch Hiệp hội Xi măng Việt Nam thừa nhận có chuyện tranh bán, hạ giá giữa các DN. “Nếu nhìn tổng hợp, xuất khẩu xi măng có lãi (chạy máy, tạo việc làm, thu ngoại tệ).

Tuy nhiên, lãi không lớn so với hậu quả đất nước phải gánh chịu”, ông Cung khẳng định. Vì vậy, theo ông Cung, thời gian tới, cần nhà nước can thiệp, đặc biệt là sự vào cuộc của Bộ Công thương, Xây dựng… để ổn định giá xuất khẩu, không để DN thích làm gì thì làm.

Một nguyên lãnh đạo Tổng Cty Công nghiệp Xi măng Việt Nam (Vicem) cho biết, ngoài các nhà sản xuất, một số đơn vị thương mại cũng tham gia xuất khẩu xi măng. Các DN thương mại khi mua xi măng đều được nhà máy chiết khấu, khuyến mại… giá thành lô hàng giảm nên hạ giá xuất khẩu, buộc nhà máy hạ giá theo.

“Cũng có đơn vị mua xi măng chất lượng tốt và kém trộn lẫn để hạ giá bán, rồi đóng bao bì thương hiệu có uy tín để xuất khẩu”, ông nói. Theo vị nguyên lãnh đạo Vicem, tất cả các chi phí khấu hao, lãi vay, thuế… đều được nhà sản xuất hạch toán vào giá xi măng bán trong nước nên giá cao. Trong khi phần xi măng tồn kho xuất khẩu không phải chịu bất kỳ chi phí gì, dẫn tới giá thấp.

Xi măng ế vì quy hoạch sai?

“Xi măng dư thừa là hậu quả của quy hoạch ngành sai từ trước, giờ các bộ đã thấy và đang phải sửa. Để tiêu thụ hết tổng công suất các nhà máy hiện nay (khoảng 70 triệu tấn/năm) phải tới năm 2018, và không phát sinh thêm công suất mới. Cần tạm dừng xây mới, sau năm 2017-2018 nếu thấy cần thiết mới cấp phép cho xây”, vị nguyên lãnh đạo Vicem nói.

Nghịch lý ngành xi măng - ảnh 2
Bốc dỡ xi măng tại Công ty CP Xi măng Vicem Hoàng Mai (Nghệ An). Ảnh: M.H.

Theo ông này, quy hoạch xi măng đã được nói nhiều năm trước, khi cho phép đầu tư tràn lan, có đá vôi là có nhà máy. Ngoài ra, đầu tư xi măng cần nguồn vốn lớn (suất đầu tư từ 120-140 USD/tấn sản phẩm/công suất thiết kế), hầu hết các DN xi măng phải vay vốn nước ngoài, lãi suất cao.

Vì vậy, các DN xem xuất khẩu như một kênh thu ngoại tệ để trả lãi và vốn vay, hạn chế thiệt hại do chuyển đổi tỷ giá, dù giá thấp vẫn cố xuất khẩu.

Đồng tình quan điểm trên, TS. Trần Văn Huynh cho hay, các DN xi măng Việt Nam vốn tự có ít, nhiều nhất chỉ 15%, phổ biến 7-8% tổng vốn đầu tư; phần còn lại phải vay, giờ cố bán để trả. “Quy hoạch ngành xi măng có, nhưng thực tế lại khác. Nhà máy quy hoạch sau lại cho làm trước, dự kiến dây chuyền nhỏ nay lại cho làm to.

Giờ cần chỉnh cho phù hợp, nếu không xi măng còn thừa nữa”, ông Huynh cảnh báo. Ông Huynh dẫn chứng, công suất năm qua khoảng 70 triệu tấn/năm, năm nay có thể trên 80 triệu tấn/năm. Trong khi những năm gần đây, tiêu thụ trong nước chỉ 45-48 triệu tấn/năm.

Ông Huynh lo ngại, hiện đang có xu hướng nhà đầu tư nước ngoài (FDI) mua lại nhà máy sản xuất xi măng tốt của Việt Nam (như Chinfon Hải Phòng, Thăng Long tại Quảng Ninh…). Các nhà đầu tư FDI đồng thời bao tiêu sản phẩm để xuất về nước họ, vừa được miễn thuế xuất khẩu, VAT: đất nước họ không mất tài nguyên, không ô nhiễm, có sản phẩm tốt, giá rẻ; còn thiệt hại chỉ Việt Nam chịu.

Ông Lê Văn Tới, Vụ trưởng Vật liệu Xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, năm 2014, thị trường xây dựng Việt Nam chưa hồi phục nhiều, xi măng dôi dư vẫn khuyến khích xuất khẩu (dự kiến xuất hơn 14 triệu tấn).

Về việc xi măng phát triển quá nóng, quy hoạch sai, ông Tới nói: “Quy hoạch ngành dựa trên các số liệu dự báo phát triển kinh tế của các bộ ngành, viện nghiên cứu nên không thể nói là đúng hoặc sai”. Dù vậy, theo ông Tới, năm 2014, ngoài sắp xếp lại xuất khẩu, Bộ Xây dựng tiếp tục rà soát đưa khỏi quy hoạch, dừng, dãn tiến độ những dự án chưa cần thiết.

 

Theo Bộ Xây dựng, trong năm 2013, tồn kho xi măng hơn 2,5 triệu tấn với trên 100 nhà máy xi măng có tổng công suất hơn 70 triệu tấn/năm. Cùng năm, 9 dự án bị loại khỏi quy hoạch, giãn tiến độ 7 dự án và có 4 nhà máy mới đi vào hoạt động với tổng công suất gần 5 triệu tấn/năm. Năm 2014, dự kiến thêm 5 nhà máy mới hoạt động với tổng công suất hơn 7 triệu tấn/năm.

 

***

“Nghịch lý ngành xi măng”: Bán rẻ, đối tác nhập khẩu vẫn chê

TP – Đầu tư xi măng tràn lan, sản xuất dư thừa phải xuất khẩu với giá rẻ hơn nhiều giá bán trong nước. Đã thế, đối tác mua được rẻ, còn trách cứ.

Dù bán giá rẻ, xi măng vẫn được định hướng xuất khẩu. (Ảnh bốc dỡ xi măng tại nhà máy Hoàng Thạch). Ảnh: Như Ý
Dù bán giá rẻ, xi măng vẫn được định hướng xuất khẩu. (Ảnh bốc dỡ xi măng tại nhà máy Hoàng Thạch). Ảnh: Như Ý

Tuy Bộ Xây dựng khẳng định quy hoạch đúng sẽ đẩy mạnh xuất khẩu tiếp nhưng các chuyên gia lại có cái nhìn khác.

Không ai chịu trách nhiệm

Chuyên gia kinh tế – TS Phạm Chi Lan cho rằng, những năm trước, khi muốn phát triển nhà máy xi măng, các bộ, ngành và doanh nghiệp thường đưa số liệu cao để chứng minh. “Đấy là cách tính rất sai lầm, tạo trào lưu đầu tư xi măng, tỉnh nào cũng đua nhau làm nhà máy”, bà Lan nói.

Theo bà, thêm nhà máy xi măng ngoài động lực thị trường, còn vì thành tích góp tăng trưởng GDP cho địa phương, nên hễ có đá vôi là có nhà máy, tương tự phong trào làm nhà máy đường, sắt thép… trước đây. Kết quả, kinh tế đi xuống, xi măng cũng chết theo.

“Xét cho cùng, những quy hoạch, chiến lược sai có ai phải chịu trách nhiệm bao giờ”.

 

TS Phạm Chi Lan

Theo bà Lan, có nhiều quy hoạch ngành do chính các tập đoàn, tổng công ty lớn của nhà nước thực hiện “hộ” các bộ ngành, với nhiều điểm lợi cho doanh nghiệp. Còn cơ quan nhà nước do quan liêu, không tự nghiên cứu, hoặc “móc ngoặc” với các doanh nghiệp phê duyệt quy hoạch.

“Xét cho cùng, những quy hoạch, chiến lược sai có ai phải chịu trách nhiệm bao giờ. Ở nước ta, việc quy trách nhiệm rất khó, dù mọi người đều biết quy hoạch do ai thực hiện…”, bà Lan nói. Theo luật, người quyết định sai phải chịu trách nhiệm, nhưng trước nay chưa ai phải bồi thường hay chịu trách nhiệm do quy hoạch không đúng.

“Nghịch lý ngành xi măng”: Bán rẻ, đối tác nhập khẩu vẫn chê - ảnh 1
Dù bán giá rẻ, xi măng vẫn được định hướng xuất khẩu. (Ảnh bốc dỡ xi măng tại nhà máy Hoàng Thạch). Ảnh: Như Ý

Ngoài ra, theo bà Lan, lâu nay xi măng luôn được nhà nước bảo hộ, đánh thuế mạnh xi măng nhập khẩu, nên giá bán trong nước ở mức cao, người mua phải chịu.

Xuất khẩu thấp vì giá thành cùng các chi phí liên quan đều tính lên giá bán trong nước; được miễn các loại thuế, phí xuất khẩu; nếu lỗ đã có nhà nước gánh hộ (nhiều doanh nghiệp xi măng là của nhà nước, năm 2011, Bộ Tài chính ứng ngân sách trả nợ cho 4 nhà máy hàng trăm triệu USD)… “Những chi phí đó người tiêu dùng trong nước và người đóng thuế phải gánh chịu hết, rất vô lý”, bà Lan nói.

Giá thấp vẫn đẩy mạnh xuất khẩu

Trao đổi với Tiền Phong, một nguyên lãnh đạo Tổng Cty Công nghiệp Xi măng Việt Nam (Vicem) kể, khi gặp các đối tác nước ngoài, họ trách Việt Nam xuất khẩu xi măng quá rẻ, rẻ nhất thế giới. Đối với họ không thể có được giá đó vì chi phí cao. “Họ đã được mua của mình giá rẻ lại còn được trách móc mình làm ăn thiếu chuyên nghiệp, đấy là thực tế các doanh nghiệp Việt đang tự giết nhau”, ông nói.

Theo vị này, suất đầu tư cho xi măng rất lớn (khoảng 280 triệu USD cho nhà máy công suất 2 triệu tấn/năm), vốn vay chủ yếu của nước ngoài và được Chính phủ bảo lãnh; lợi nhuận xi măng không cao, chỉ khoảng 8-12%.

“Các doanh nghiệp thường nâng khống vốn đầu tư lên gấp đôi, từ 200 lên 400 triệu USD (khi được vay sẽ chiếm dụng 200 triệu USD để dùng vào việc khác). Còn trả được nợ hay không là chuyện khác. Do đó tư nhân chủ yếu mua công nghệ Trung Quốc, giá rẻ, chạy 5-7 năm có hỏng cũng hết nhiệm kỳ lãnh đạo”, nguyên lãnh đạo Vicem tiết lộ.

Trả lời PV chiều 12/2, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Trần Nam khẳng định, sản xuất xi măng hiện không dư thừa, quy hoạch cũng không sai. “Quy hoạch xi măng trước đây căn cứ vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội. Nhưng không ai lường được khủng hoảng kinh tế, cả nền kinh tế đi xuống, không riêng gì xi măng, bất động sản, sắt thép…”, ông Nam nói.

Theo đại diện Bộ Xây dựng, giá xuất khẩu rẻ vì được miễn thuế xuất khẩu, VAT và phí khác. “Sản xuất xi măng không nhằm thị trường trong nước, nếu có điều kiện sẽ tăng cường đầu tư, đẩy mạnh xuất khẩu. Thời gian tới vẫn làm vậy”, ông Nam khẳng định. Cũng không có nhà máy nào bị loại bỏ, việc dãn, hoãn tiến độ một số nhà máy do chủ đầu tư không đủ năng lực. Về giá xuất khẩu, ông Nam nói, các doanh nghiệp phải tự tính toán.

Một thôn “cõng” 4 nhà máy

Tình trạng đầu tư nhà máy xi măng tràn lan có thể dễ dàng nhận thấy nhất tại khu vực tỉnh Hà Nam, Ninh Bình, khi có xã tới 4 nhà máy.

Trao đổi với Tiền Phong chiều 12/2, bà Đỗ Thị Giàn, Trưởng Phòng Quản lý Công nghiệp (Sở Công thương Ninh Bình) cho biết: Toàn tỉnh hiện có 5 nhà máy xi măng lớn (The Vissai, Hệ Dưỡng, Tam Điệp, Phú Sơn, Duyên Hà, Hướng Dương), tổng công suất thiết kế gần 12 triệu tấn/năm. Ngoài ra, nhà máy xi măng Phú Sơn (huyện Nho Quan) đang xây dựng. Chưa kể 2 cơ sở sản xuất xi măng nhỏ: Nhà máy 207 và Trạm nghiền xi măng Tam Điệp.

Tại Hà Nam, riêng thôn Bồng Lạng (xã Thanh Nghị, huyện Thanh Liêm) có tới 4 dự án nhà máy xi măng, gồm: Hoàng Long, Thanh Liêm, Tràng An, Xuân Thành. Nhà máy xi măng dày đặc gây ra tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng tại địa phương, đường làng hư hỏng…

***

Nghịch lý xi măng!

Quốc HùngThứ Ba,  10/7/2018, 10:54 

(TBKTSG) – Trong khi các nước như Thái Lan hay Trung Quốc đóng cửa một số nhà máy xi măng hoặc ngừng thực hiện đầu tư các dự án mới thì hoạt động ngành này tại Việt Nam đang ngược lại. Mặt khác, chủ trương về xuất khẩu xi măng cũng được xem là đi ngược với chính sách đề ra.

Trong những năm gần đây tổng sản lượng xi măng luôn vượt tổng nhu cầu nội địa, buộc những doanh nghiệp ngành này phải tìm đường xuất khẩu để không bị tồn kho hay thua lỗ. Ảnh: Mai Lương

Ứ thừa vẫn tăng công suất

Theo báo cáo của Hiệp hội Xi măng Việt Nam (VNCA), tiêu thụ xi măng nội địa từ năm 2014 đến hết năm 2017 có xu hướng tăng trưởng chậm dần. Cụ thể, năm 2015, cả nước tiêu thụ 55,3 triệu tấn, tăng 5,5 triệu tấn so với năm 2014, tương đương 11%; năm 2016 tiêu thụ 59,3 triệu tấn, tăng 4 triệu tấn so với năm 2015, tương đương 7,2%. Bước sang năm 2017, tiêu thụ nội địa của ngành này chỉ tăng 1% so với năm trước đó, đạt 60,27 triệu tấn.

Đáng chú ý, trong những năm gần đây tổng sản lượng xi măng luôn vượt tổng nhu cầu nội địa, buộc những doanh nghiệp ngành này phải tìm đường xuất khẩu để không bị tồn kho hay thua lỗ. Thế nhưng, cùng thời gian đó công suất sản xuất của các nhà máy xi măng lại liên tục tăng lên, đồng thời có thêm những dự án đầu tư mới ra đời.

Chỉ tính riêng năm 2017, cả nước đã đưa vào vận hành ba dự án sản xuất lớn, gồm dự án xi măng Long Sơn 2 (Bỉm Sơn, Thanh Hóa), công suất 2,3 triệu tấn/năm; dự án 2 xi măng Thành Thắng (Thanh Liêm, Hà Nam), công suất 2,3 triệu tấn/năm; dự án 2 xi măng Xuân Thành (Thanh Liêm, Hà Nam) công suất 4,5 triệu tấn/năm. Ba dự án này đi vào hoạt động đã nâng số dây chuyền sản xuất xi măng lò quay, phương pháp khô lên thành 82 dây chuyền, với tổng công suất thiết kế 99 triệu tấn xi măng (theo cách tính 80% clinker + 20% phụ gia). Trên thực tế, theo các chuyên gia trong ngành, năng lực sản xuất của các nhà máy xi măng trong nước hiện có thể đạt đến 113 triệu tấn xi măng với cách tính 70% clinker + 30% phụ gia (tỷ lệ các nhà máy đang thực hiện).

Chưa hết, nếu đúng theo kế hoạch thì trong năm 2018 cả nước còn sẽ đưa vào hoạt động thêm các dự án khác như dự án xi măng Sông Lam dây chuyền 3, 4 (giai đoạn 2) của tập đoàn The Vissai, công suất 3,8 triệu tấn/năm; xi măng Kaitô Hà Tiên tại Bình Phước của ThaiGroup, công suất 4,5 triệu tấn/năm; xi măng Tân Thắng tại Hoàng Mai, Nghệ An, công suất 1,8 triệu tấn/năm.

VNCA dự báo, tiêu thụ xi măng trong nước năm 2020 vào khoảng 82 triệu tấn, nghĩa là sẽ dư thừa 36-47 triệu tấn xi măng. Còn theo dự báo trong quy hoạch, với khả năng tiêu thụ trong nước đến năm 2020 là 93 triệu tấn thì sẽ dư thừa khoảng 25-36 triệu tấn xi măng.

Trước thực tế trên, VNCA đã đề nghị Chính phủ xem xét, chỉ đạo giãn tiến độ đầu tư các dự án xi măng mới từ nay đến năm 2025, đồng thời cho đẩy mạnh đầu tư nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, áp dụng các công nghệ mới nhằm tiết kiệm tài nguyên khoáng sản, sử dụng nhiều phế thải công nghiệp thay thế, năng lượng tái tạo, nâng cao năng suất lao động, nâng cao hiệu quả kinh tế, môi trường theo hướng phát triển bền vững.

Và nghịch lý xuất khẩu

Hướng đi cho sản lượng xi măng dư thừa đối với các nhà sản xuất chính là con đường xuất khẩu. Từ sau năm 2010, do nguồn cầu trong nước giảm, ngành xi măng đã đẩy mạnh xuất khẩu nhằm cứu hàng loạt dự án mới đầu tư và đang ở chu kỳ trả nợ. Theo đó, lượng xi măng xuất khẩu liên tục tăng. Cao điểm, vào năm 2014, Việt Nam đã lọt vào các nước xuất khẩu xi măng và clinker cao của thế giới khi xuất khẩu được 20 triệu tấn, đạt gần 1 tỉ đô la Mỹ. Hai năm sau đó có giảm chút ít nhưng vẫn đạt 15,8 triệu tấn (2015) và 15,5 triệu tấn (2016). Bước sang năm 2017, xuất khẩu xi măng lấy lại đà tăng trưởng, đạt hơn 21 triệu tấn, tăng 36% so với năm trước đó. Đáng chú ý, trong năm tháng đầu năm nay, giá trị xuất khẩu clinker – xi măng theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan là tăng đến 69% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo giới quan sát, xuất khẩu xi măng tăng đột biến trong gần nửa đầu năm nay một phần lớn đến từ chính sách hỗ trợ cho việc xuất khẩu mặt hàng này khi Chính phủ ban hành Nghị định số 146/2017/NĐ-CP ngày 15-12-2017 sửa đổi bổ sung một số điều tại Nghị định 100/2016/NĐ-CP, trong đó đưa thuế suất xi măng về 0% và hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) cho doanh nghiệp xuất khẩu xi măng có hiệu lực kể từ đầu tháng 2-2018. Nghị định số 146 ra đời đã đáp ứng đúng nguyện vọng của các doanh nghiệp xi măng trước đó kêu nhiều về câu chuyện tăng thuế gây khó cho họ xuất khẩu mặt hàng này. Việc thuế xuất khẩu sản phẩm xi măng về 0% (trước đó là 5%) và được hoàn thuế VAT, giúp sản phẩm xi măng trong nước cạnh tranh hơn so với các nước, thúc đẩy tăng đầu ra sản phẩm ở thị trường thế giới.

Tuy nhiên, điều này lại đang đi ngược với chủ trương của Chính phủ khi tại Văn bản số 4721 ngày 21-5-2018, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã có ý kiến chỉ đạo, yêu cầu Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính xem xét, đề xuất giải pháp, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên khoáng sản, các nguồn năng lượng phục vụ sản xuất xi măng; đồng thời hạn chế xuất khẩu. Như vậy, có thể hiểu chỉ trong một thời gian ngắn chủ trương của Chính phủ một mặt là hạn chế xuất khẩu xi măng, nhưng một mặt chính sách lại khuyến khích xuất khẩu mặt hàng này.

Trên thực tế, vấn đề hạn chế xuất khẩu tài nguyên không tái tạo đã được các nước trên thế giới triệt để áp dụng nhiều năm nay. Xi măng là một ngành sản xuất cần khai thác một lượng lớn tài nguyên khoáng sản (đá vôi, đất sét, phụ gia…), đồng thời hoạt động sản xuất ngành này còn tiêu thụ điện năng rất lớn cũng như là tác nhân không nhỏ gây ô nhiễm môi trường sống và tổn hại cảnh quang do khai thác đá vôi. Vì vậy, các chuyên gia cho rằng việc ngưng hoặc hạn chế xuất khẩu là điều nên sớm thực hiện.

Theo các chuyên gia, dù nguyên liệu cho sản xuất xi măng ở trong nước dồi dào, nhưng tài nguyên thiên nhiên là hữu hạn nên tư duy phát triển kinh tế dựa dẫm vào khai thác tài nguyên cần được xem xét kỹ hơn. Bài học về nghịch lý của ngành than còn nguyên tính thời sự bởi cách đây mấy chục năm, Việt Nam cũng từng tự hào về nguồn tài nguyên than đá rất dồi dào và đã tận sức khai thác vừa để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước vừa dư ra để xuất khẩu. Thế rồi giờ đây Việt Nam phải chi hơn tỉ đô la nhập khẩu than!

Các nước dừng sản suất chuyển nhà máy sang Việt Nam

Theo quy định tại Nghị định 100/2016/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1-7-2016, sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên khoáng sản khai thác chưa chế biến thành sản phẩm khác; hàng hóa được chế biến từ tài nguyên khoáng sản cộng với chi phí năng lượng chiếm từ 51% giá thành sản xuất sản phẩm trở lên thì không được áp dụng thuế suất 0% khi xuất khẩu. Quy định này thể hiện quan điểm không khuyến khích xuất khẩu tài nguyên chưa chế biến sâu.

Một số nước đã chuyển từ xuất khẩu sang nhập khẩu xi măng; nhiều nước trong khu vực cũng giảm công suất hoặc cho đóng cửa nhà máy. Chẳng hạn, Thái Lan đã dừng đầu tư dự án mới ở trong nước từ hàng chục năm về trước. Do đó, một số nhà sản xuất ngành này của Thái Lan đã từng bước mở rộng đầu tư ra nước ngoài hoặc đầu tư thông qua thâu tóm các nhà máy ở các nước. Tập đoàn Thái Lan SCG đã chi 156 triệu đô la Mỹ mua 100% cổ phần của Công ty cổ phần Vật liệu xây dựng Việt Nam (VCM) tại miền Trung có công suất 3,1 triệu tấn/năm. Nếu tính cả phần phải trả nợ ròng cho VCM cũng như các chi phí đầu tư cải tiến hiệu quả đối với tài sản mua lại này thì tổng số vốn mà SCG đầu tư cho doanh nghiệp này lên đến 440 triệu đô la. Trước đó, SCG cũng đã mua lại Công ty Xi măng Bửu Long tại Đồng Nai.

Hay tập đoàn khác của Thái Lan là Siam City Cement (SCCC) đã bỏ ra hàng trăm triệu đô la Mỹ mua lại 65% cổ phần của Holcim Việt Nam trong liên doanh giữa Holcim với Tổng công ty Công nghiệp Xi măng Việt Nam. Qua thương vụ này, Holcim Việt Nam đã chính thức đổi tên thành Công ty TNHH Siam City Cement Việt Nam, kèm theo đó là chuyển đổi từ thương hiệu Holcim sang thương hiệu INSEE.

Điểm đáng chú ý nữa có lẽ là Trung Quốc. Đây là nước có tổng công suất thiết kế, khối lượng sản xuất, tiêu thụ xi măng hàng năm rất lớn trên thế giới. Những năm gần đây, Trung Quốc cũng là nước xuất khẩu clinker đứng hàng đầu thế giới. Nhưng, theo các doanh nghiệp, cuối năm 2017, Chính phủ nước này có một số chính sách thay đổi vừa để tăng cường bảo vệ môi trường, tiết kiệm điện, chuyển đổi mục đích ưu tiên trong phát triển kinh tế, do vậy, nhiều nhà máy xi măng đã buộc phải tạm thời đóng cửa, làm cho Trung Quốc từ một nước xuất khẩu clinker hàng đầu thế giới chuyển thành nước nhập khẩu, trong đó nguồn cung từ Việt Nam theo VNCA có lẽ là lớn nhất.

Ngoài khai thác tài nguyên đá vôi, một vấn đề đáng lưu tâm khác là việc các nhà đầu tư nước ngoài trong ngành này còn được cho là tận dụng nguồn năng lượng giá rẻ hoặc thậm chí “xuất khẩu ô nhiễm” sang Việt Nam. Trên thực tế, đi kèm với “thành tích” về công suất tăng vọt của ngành xi măng những năm gần đây là không ít hệ lụy về ô nhiễm môi trường, khói bụi, tiếng ồn, tổn hại cảnh quan cho đến tiêu tốn năng lượng. Theo các chuyên gia, cần phải nhìn lại ngành vật liệu xây dựng, trong đó có xi măng, cần những giải pháp đồng bộ để vẫn phát triển sản xuất nhưng gắn với bảo vệ môi trường.

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: