Cứu dòng Mekong: Việt Nam nên tăng cường mua điện từ Lào?

Thủy điện không còn hấp dẫn và cơ hội của dòng Mekong

***

Cứu dòng Mekong: Việt Nam nên tăng cường mua điện từ Lào?

  19:50 | Thứ năm, 07/12/2017

Phát triển dựa vào dòng dòng Mekong, từ vấn đề và bài toán phát triển năng lượng của Lào hiện nay, theo các phân tích, Việt Nam có thể và nên đóng vai trò chủ động hơn nữa trong vấn đề phát triển thủy điện thượng nguồn sông Mekong.


ĐBSCL hình thành là nhờ lượng phù sa của sông Mekong bồi đắp nên trong 6.000 năm qua. Việc xây thủy điện trên các dòng chính sông Mekong là một trong những nguyên nhân khiến ĐBSCL tăng sạt lở, dần “tan rã”. Ảnh: TL 

Như bài trước Người Đô Thị đã đề cập, hiện tại Lào đang ở trong bối cảnh không có một quy hoạch phát triển thủy điện, cũng như không có một mục tiêu về doanh thu và sản lượng điện cần sản xuất. Ngoài ra, việc phát triển thủy điện ở Lào gần như hoàn toàn bị chi phối bởi các nhà đầu tư nước ngoài.

Các hợp đồng xây dựng đập thủy điện tại Lào càng ngày càng ít dần. Thái Lan có thể sẽ không mua điện từ Lào nữa, do họ có thể mua từ Myanmar, nơi có tiềm năng phát triển thủy điện cao gấp năm lần Lào.

Trung Quốc đang dư thừa năng lực sản xuất điện và đang tìm kiếm khả năng xuất khẩu điện.

Campuchia là một thị trường tương đối nhỏ và đã có khả năng tự cung cấp 80% nhu cầu điện của mình.

Trong bối cảnh đó, theo phân tích các chuyên gia, Việt Nam là quốc gia duy nhất sẽ có thể là thị trường lớn trong tương lai cho điện năng sản xuất tại Lào.

Lợi ích nào cho Việt Nam và khu vực?

Theo Báo cáo gần đây nhất của Trung tâm nghiên cứu Stimson (của Mỹ), Lào hoàn toàn có thể duy trì mục tiêu trở thành “bình ắc quy của Đông Nam Á” với việc xuất khẩu năng lượng ra thị trường khu vực, trong đó có tính toán tổng năng lượng sản xuất có thêm nguồn năng lượng tái tạo.

Theo đó, Việt Nam hoàn toàn có thể và nên đóng vai trò chủ động hơn nữa trong vấn đề phát triển thủy điện thượng nguồn sông Mekong.

Các quốc gia hạ lưu như Campuchia và Việt Nam, vốn trước đây luôn phản đối các đập thủy điện dòng chính Mekong, có thể có vị trí trên bàn đàm phán bằng cách tăng cường mua điện từ Lào. Qua đó, các nước này có được vai trò tham gia chính thức với Lào trong việc ra quyết định: (1) nên xây đập thủy điện nào, và (2) trong việc mở rộng các loại hình năng lượng tái tạo phi thủy điện như điện gió và điện mặt trời.

Theo phân tích các bên, cách tiếp cận hiện tại của Việt Nam với vấn đề thủy điện trên dòng Mekong còn khá thụ động và mang tính phòng vệ; Việt Nam vẫn chưa có một chiến lược hợp tác hiệu quả với Lào trong phát triển năng lượng.

Trong khi đó, dự báo nhu cầu điện năng sẽ tăng gấp ba lần (cần 130 GW) đến năm 2030 cho thấy, Việt Nam không thể độc lập về năng lượng.

Lý do, từ năm 2015, Việt Nam đã trở thành quốc gia nhập khẩu năng lượng ròng từ năm 2015, và sẽ phải lựa chọn giữa nhập khẩu thủy điện của Lào và/hoặc than từ Indonesia hoặc Australia. (Theo Quy hoạch Điện VII, than vẫn đang đóng một vai trò chính, sẽ phát triển từ 28% tổng phát điện quốc gia vào 2014 đến hơn 50% vào 2030.)

Vì vậy, so với việc nhập khẩu than, thì việc mua bán điện với Lào sẽ giúp giảm chi phí tài chính và bền vững hơn trước các khủng hoảng về khí hậu và chính trị có thể xảy ra trong tương lai.

Hơn nữa, Quy hoạch Điện VII tập trung vào việc đáp ứng nhu cầu tăng trưởng bằng nguồn lực nội địa, và chưa tính đầy đủ được các cơ hội kinh doanh ở quy mô khu vực. Thảo luận của các chuyên gia cho thấy, việc tự cung tự cấp về điện của Việt Nam hiện không khuyến khích nhập khẩu điện từ Lào, nhưng nhu cầu này sẽ trở nên rõ ràng khi Việt Nam đã sử dụng hết các phương án sản xuất điện trong nước. (Việt Nam gần đây ký một Biên bản ghi nhớ với Lào để mua 5.000 MW điện vào năm 2020, đáp ứng dưới 3% nhu cầu điện của Việt Nam)

Phân tích các bên cũng cho rằng, với việc tăng đáng kể việc mua bán điện từ Lào (ví dụ đến mức tương đương với Thái Lan đang mua), Việt Nam có thể đưa ra các điều kiện để đảm bảo các đập thủy điện có nguy cơ gây ra tác động tiêu cực tới ĐBSCL sẽ không được xây dựng.

Gần đây trên toàn cầu, giá các loại năng lượng tái tạo đã giảm rất nhanh chóng và trở nên cạnh tranh hơn so với thủy điện và than (đang có chi phí ngày càng đắt đỏ hơn) và giảm nhanh hơn cả dự kiến trong Quy hoạch Điện VII. Chi phí cho các tấm pin mặt trời giảm đến hơn 40% từ năm 2010 đến 2014. Giá thành này sẽ còn tiếp tục giảm, tạo điều kiện để điện mặt trời và điện gió có thể cạnh tranh với năng lượng từ các nhiên liệu hóa thạch.

Phân tích cho thấy, giá thành sản xuất điện của Việt Nam ước tính tăng lên 0,092 USĐ/kWh vào năm 2020 do giá than nhập khẩu tăng lên. Điều này sẽ làm cho điện từ Lào, hiện đang bán khoảng 0,06 – 0,07 USĐ/kWh, và điện mặt trời cả sản xuất trong nước và nhập khẩu với giá khoảng 0,072 USĐ/kWh, đều là nguồn có thể thay thế cho điện than.

Bên cạnh đó, năng lượng tái tạo có thể giúp giảm thiểu số lượng đập cần phải xây dựng. Năng lượng tái tạo (trong mùa khô) và thủy điện (trong mùa mưa) có thể bổ sung cho nhau. Năng lượng tái tạo trong các thời kỳ có cầu thấp có thể bổ sung cho thủy điện trong các thời kỳ có nhu cầu cao, vì trong những thời kỳ có cầu thấp, năng lượng tái tạo có thể giúp bơm nước lên thượng nguồn để tăng lượng nước giữ trong các hồ chứa,…

Khuyến nghị cho Việt Nam

Khuyến nghị mới đây của Nhóm Sáng kiến Mekong (bao gồm Trung tâm Stimson phối hợp cùng Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế IUCN, The Nature Conservation, Trường Đại học California Berkeley) nhìn nhận, vấn đề MeKong cũng quan trọng như vấn đề Biển Đông trong an ninh quốc gia. Vì vậy cần sự quan tâm và hành động ở tất cả các cấp bao gồm chính phủ, Quốc hội, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu Việt Nam.

Sự tham gia của các doanh nghiệp là chìa khóa chính bởi vì họ vừa là người gây ra tác động (như Hoàng Anh Gia Lai đầu tư xây thủy điện giá rẻ trên sông Sekong) và cũng là giải pháp (như các công ty đầu tư vào năng lượng tái tạo ở Việt Nam).

Đồng thời, Việt Nam cần tăng đáng kể giá trị của các thỏa thuận mua điện với Lào.

Thực tế cho thấy, hiện chưa có thể chế hoặc khung quy hoạch nào đủ mạnh để thực hiện được việc quy hoạch thủy điện cấp khu vực. Ủy hội Mekong chưa đủ năng lực để thực hiện việc này. Vì vậy, Việt Nam cần chủ động hơn trong chỉ định đầu mối liên lạc tại mỗi bộ ngành; Quyết định Bộ giữ vai trò điều phối và hình thành nhóm công tác liên Bộ; Các đối tác của Kết nối Mê Công sẽ làm việc trực tiếp với chính phủ Lào.

Ngoài ra, trong hợp tác cấp khu vực trong việc sử dụng các dòng sông quốc tế, Chính phủ Việt Nam sẽ phải đưa ra đề xuất về các hỗ trợ cần thiết cho Việt Nam.

Đập Cảnh Hồng, Trung Quốc. Ảnh: TL

Cần có Lưới điện Quốc gia cho Lào

Các trao đổi của Trung tâm nghiên cứu Stimson với các quan chức Chính phủ cấp cao của Lào cho thấy Lào đang thay đổi, quan tâm hơn đến việc gắn kết với các bên quan tâm từ bên ngoài vào việc tối ưu hóa sản xuất năng lượng, quản lý việc phân bổ năng lượng, và sự tham gia của công chúng trong việc tái định cư do đập thủy điện. Trong khi cơ hội cho sự tham gia của các tổ chức xã hội dân sự và tổ chức phi chính phủ là rất hạn chế, thì vẫn có những cơ hội cho việc tham gia hợp tác giữa các Chính phủ trong phát triển thủy điện.

Theo Stimson, thực tế ngay trong chính phủ Lào đã có sự thừa nhận về nguy cơ và những bất trắc trong các kế hoạch phát triển thủy điện hiện tại. Vì vậy, đây chính là lúc đưa ra các phương án có thể đáp ứng cả nhu cầu phát triển và hỗ trợ việc tối ưu hóa các nguồn lực ở cấp độ khu vực.

Stimson khuyến nghị: ADB, Mỹ và các nhà tài trợ khác cần tài trợ cho một nghiên cứu khả thi và thiết kế một lưới điện quốc gia cho Lào. Điều này phải được thực hiện trong vòng bốn năm tới để nhờ đó Lào, Thái Lan, và Việt Nam có thể điều chỉnh các kế hoạch phát triển năng lượng của mình một cách hiệu quả.

Một lưới điện quốc gia có thể giúp hiện thực hóa việc xuất khẩu điện ra các thị trường khu vực và đáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước. Mặc dù xây dựng hơn 30 đập lớn, hạ tầng truyền tải điện năng của Lào lại rất kém.

Mạng lưới truyền tải của Lào bị phân mảnh do hầu hết các lưới điện nhỏ không có sự kết nối với nhau. Vào năm 2016, các lưới điện nhỏ mua và bán điện qua kết nối các trạm biến áp điện thế thấp dọc theo các vùng dọc biên giới quốc tế. Chỉ vài đường 500 kV nối từ các đập thủy điện của Lào đến các thị trường chính tại Thái Lan, và một vài đường dây 220 kV từ Thái Lan qua biên giới truyền tải điện đến các vùng có nhu cầu cao tại Lào. Để Lào có thể xuất khẩu điện một cách hiệu quả, các đường dây này đều cần phải nâng cấp.

Thiếu một lưới điện quốc gia, khả năng để Lào có thể đàm phán một giá điện xuất khẩu tốt là rất hạn chế.

Một nghiên cứu của ADB cho thấy với một lưới điện quốc gia, Lào có thể bán năng lượng từ các đập hiện có và các đập đang lên kế hoạch trên dòng nhánh Mekong và nhận được nguồn thu từ xuất khẩu tương đương với doanh thu từ xây dựng 9 đập thủy điện dòng chính. Điều này sẽ đòi hỏi đầu tư vào việc nâng cấp các đập thủy điện dòng nhánh và kết nối chúng với lưới điện quốc gia, nhưng sẽ cho Lào nguồn thu ngay lập tức mà không cần phải can thiệp và phá vỡ dòng sông Mekong. Một lưới điện như vậy cũng cho phép các dự án điện gió và mặt trời có thể phát triển, bổ sung và tham gia cùng với thủy điện.

Lê Quỳnh

***

Thủy điện không còn hấp dẫn và cơ hội sống sót của dòng Mekong

  22:35 | Thứ ba, 05/12/2017 0

LTS: Đầu tháng 12.2017 vừa qua, Chương trình Kết nối Lưu vực Mekong bao gồm Trung tâm Stimson phối hợp cùng Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), The Nature Conservation (TNC), Trường Đại học California Berkeley, Học viện Ngoại giao vừa tổ chức các buổi tọa đàm và tham vấn các bên liên quan tại TP.HCM và Cần Thơ về quy hoạch chiến lược nước – năng lượng ở quy mô hệ thống tại khu vực Mekong, góp phần gìn giữ Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL). Người Đô Thị xin giới thiệu quan điểm các bên gắn với thực tế: Chính phủ Lào đang đặt ra mục tiêu phát triển trọng tâm đưa quốc gia này trở thành “Bình ắc quy của Đông Nam Á”, với hàng loạt các thủy điện trên dòng chính và dòng nhánh Mekong.

Khu vực trước khi Lào xây dựng thủy điện Don Sahong tại đây. Ảnh: Suthep Krisnavarin

Bài 1: Bài toán năng lượng của Lào trên dòng Mekong

Lào đang phải đối mặt với nhiều vấn đề trong phát triển thủy điện trên dòng Mekong để có thể trở thành “bình ắc quy của Đông Nam Á”. Hướng tiếp cận mới của Lào có thể góp phần bảo vệ được toàn vẹn sông Mekong cho lợi ích của các quốc gia ven sông?

Từ việc tập trung vào thủy điện đã lạc hậu

Trong loạt “Thư từ Mekong” của Trung tâm nghiên cứu Stimson (của Mỹ) thời gian qua cho thấy, việc xây dựng đập với tốc độ nhanh chóng trên dòng Mekong sẽ khiến toàn bộ dòng sông biến thành một chuỗi hồ chứa.

Thậm chí, chỉ một vài đập lớn trong số này được xây dựng sẽ gây tác động nghiêm trọng đến an ninh lương thực tại khu vực có sản lượng thủy sản cao bậc nhất thế giới này. Đồng thời sẽ làm giảm nhanh chóng lượng trầm tích giàu dinh dưỡng, vốn rất cần thiết cho việc duy trì sản xuất nông nghiệp trong lưu vực, nhất là ở vùng ĐBSCL (Việt Nam và Campuchia).

Tuy nhiên, nghiên cứu của nhóm cũng cho thấy, không phải tất cả các đập đã được lên kế hoạch đều sẽ được xây dựng. Việc các nhà đầu tư ngoại quốc bị giảm năng lực tài chính, tác động của hạn hán và biến đổi khí hậu, và tác động từ sự biến động về nhu cầu năng lượng trong khu vực sẽ giảm khả năng sinh lợi của thủy điện, và giảm sự quan tâm của các nhà đầu tư.

Thất bại của các kế hoạch phát triển hiện tại cho hơn 100 đập thủy điện trên dòng chính và dòng nhánh Mekong sẽ đặc biệt ảnh hưởng đến Lào. Quốc gia này hiện đặt việc xuất khẩu thủy điện vào nhóm ưu tiên phát triển cao nhất với nhiệm vụ đề ra là sẽ trở thành “Ắc qui của vùng Đông Nam Á”.

…Đến nhu cầu điện khu vực thay đổi

Trong tình hình đó, các kế hoạch phát triển kinh tế của Lào hầu như đều xây dựng dựa trên giả thiết là Lào có thể xuất khẩu phần lớn tiềm năng thủy điện 24GW của mình sang các quốc gia láng giềng. Tuy nhiên, các thay đổi trong chính sách năng lượng của khu vực làm nảy sinh câu hỏi: liệu dự đoán về nhu cầu thủy điện của Lào có thực tế hay không?

Thái Lan hiện là quốc gia hàng đầu nhập khẩu điện từ Lào. Tuy nhiên trong quá khứ, quốc gia này đã từng có chuyện ước tính quá mức nhu cầu năng lượng. Theo kết luận của các nghiên cứu độc lập, Cơ quan điện lực Thái Lan (EGAT) đã dự tính quá mức nhu cầu điện năng của Thái Lan. Cơ quan này cũng không nghiên cứu các phương án phát điện có tiềm năng rẻ hơn, hoặc xanh hơn.

Vì vậy, với việc Thái Lan điều chỉnh dự đoán năng lượng quốc gia, và bắt đầu tích cực theo đuổi mục tiêu gia tăng hiệu suất sử dụng năng lượng, nhu cầu đối với điện từ Lào có thể sẽ giảm đáng kể.

Campuchia và Myanmar là các thị trường xuất khẩu tiềm năng, do cả hai quốc gia này đều đối mặt với tình trạng thiếu hụt đáng kể về điện nội địa. Nhưng mối quan tâm chính về an ninh năng lượng đều đặt ưu tiên vào phát triển các nguồn nội địa, để tránh tương lai phụ thuộc vào nhập khẩu.

Myanmar hiện đã phát triển dựa trên tiềm năng về ga tự nhiên, thủy điện và điện mặt trời. Điều này có lẽ sẽ giúp khả năng cung cấp điện của họ nhanh chóng vượt xa mức nhu cầu trong nước. Do đó, trong trung và dài hạn, Myanmar có lẽ sẽ trở thành một trong các quốc gia xuất khẩu năng lượng ròng, và là một đối thủ cạnh tranh của Lào.

Bài toán nào cho Lào?

Phân tích của các bên cho thấy, Chính phủ Lào hiện đang thiếu năng lực và nguồn lực để thực hiện một kế hoạch có tính chiến lược ở quy mô toàn lưu vực, do họ hiện hầu như chỉ phụ thuộc vào các nhà đầu tư ngoại quốc đến xây dựng các đập đã được khảo sát và lên kế hoạch theo các hình thức xây dựng – vận hành – chuyển giao thuần túy thương mại, hoặc nhượng quyền BOOT để xuất khẩu sang các nước láng giềng.

Tất cả các đập tại Lào đang được xây dựng một cách thiếu điều phối, cách thức tiến hành đơn lẻ theo từng dự án mà không có ý kiến đóng góp của cơ quan liên chính phủ là Ủy hội Sông Mekong, hoặc của các quốc gia láng giềng. Hậu quả, hiện tại có rất ít cơ hội cho việc phối hợp lập kế hoạch để tối ưu hóa lợi ích sử dụng nước ở quy mô lưu vực.

Việc thiếu một kế hoạch có tính chiến lược đã đặt Lào vào tình trạng rất có thể không thành công trong việc đạt được các mục tiêu tăng thu nhập quốc gia, trong khi, sẽ gây tác hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất nông nghiệp và thủy sản ở hạ lưu tại Việt Nam và Campuchia.

Báo cáo gần đây nhất của Stimson “Kêu gọi một Quy hoạch Năng lượng quy mô Toàn lưu vực và có tính Chiến lược tại Lào” đã đưa ra kết luận: hiện vẫn chưa muộn để áp dụng một cách tiếp cận mới, nhằm bảo vệ dòng Mekong cho lợi ích của toàn bộ các quốc gia ven sông.

Theo đó, Lào sẽ tiếp tục duy trì các trọng tâm hiện tại vào xuất khẩu năng lượng ra thị trường khu vực, đồng thời đưa ra những mục tiêu thực tế về tổng năng lượng sản xuất được từ các nguồn khác nhau: trong đó quan trọng nhất là thủy điện, điện gió và điện mặt trời. Các nguồn năng lượng này sẽ được tối ưu hóa bằng việc:

(1) lồng ghép các phân tích về rủi ro chính trị, tài chính, môi trường và xã hội vào quy trình ra quyết định;

(2) kết hợp hài hòa các mục đích sử dụng nước khác nhau như thủy điện, giao thông thủy, tưới tiêu, và kiểm soát lũ ở quy mô toàn lưu vực theo những cách thức giúp giải quyết được nhu cầu của các quốc gia hạ lưu;

(3) tránh việc xây dựng các đập không cần thiết tại Lào do những nguy cơ về xã hội, môi trường đi kèm với việc xây dựng đập.

Theo Báo cáo của Stimson, nếu tuân theo chiến lược này, các đập có rủi ro tài chính cao, hoặc các đập gây các tác động lớn nhất tới môi trường sẽ có thể được thay thế bằng các dự án khác. Và dần dần, hiệu suất thu được từ các hệ thống cơ sở hạ tầng thông minh như quản lý lưới điện hiệu quả sẽ tăng lên.

Bài toán nâng cao năng lực về nước – năng lượng tại Lào này được xem như là một chuyển tiếp sang một kế hoạch năng lượng có tính chiến lược ở quy mô toàn lưu vực.

Thực tế hiện nay, đã có dưới một phần ba của 140 đập đang, sẽ và dự kiến xây dựng ở Lào sẽ thực sự được xây dựng vào thời điểm 2020.

Cùng với bài toán trên, phân tích của các bên cho rằng: vẫn chưa có quá muộn để cứu dòng Mekong, trong đó Việt Nam có thể và nên đóng vai trò chủ động hơn nữa trong vấn đề phát triển thủy điện thượng nguồn sông Mekong.

Lê Quỳnh 

 

Advertisements

2 thoughts on “Cứu dòng Mekong: Việt Nam nên tăng cường mua điện từ Lào?

  1. Thanks Hương đăng bài này.

    Cùng với các bạn ở ĐH Berkeley, Mình có đọc và comment cho báo cáo của Stimson về năng lượng ở ĐNA (trước khi báo cáo xuất bản vào tháng 7) mà bài báo nhắc đến, nói rằng để đảm bảo an nình năng lượng cho ĐNA, mỗi nước phải đảm bảo tự cung năng lượng bằng phát triển năng lượng tái tạo. Việc xây đường điện cao thế để VN mua hay bán điện cho Lào và Campuchia là không khả thi, và không an toàn cho Mekong.

    (Xem toàn bộ báo cáo tại đây https://www.stimson.org/sites/default/files/file-attachments/SC_EnergyPublication.FINAL_.pdf)

    Lào không có kế hoạch nào phát triển năng lượng tái tạo, trong khi Lào muốn trở thành “bình ắc quy của ĐNA” bằng phát triển thuỷ điện (góp phần huỷ hoại sông Mekong và hạ nguồn), mà Stimson lại muốn khuyến khích VN mua điện từ Lào tức là khuyến khích Lào tiếp tục khai thác thuỷ điện Mekong. Thế thì cứu Mekong làm sao được???

    Chưa kể, đa số dự án thuỷ điên ở Lào do Trung Quốc đầu tư xây dựng. Trung Quốc đẩy mạnh phát triển năng tái tạo (mặt trời, gió) ở bên trong Trung Quốc, nhưng Trung Quốc sẽ chỉ giúp Lào làm đầu tư làm thuỷ điện để tiếp tục huỷ diệt Mekong và khống chế Viêt Nam và Cambodia.

    Vấn đề an nình năng lượng cần luôn đi cùng với địa chính trị. Để thoát khỏi những khống chế và hạn chế của địa chính trị, chỉ có cách phát triển năng lượng tái tạo từ điện mặt trời, điện gió

    Số lượt thích

    1. Cám ơn Hằng phân tích.

      Trong bài có nói, “Việt Nam gần đây ký một Biên bản ghi nhớ với Lào để mua 5.000 MW điện vào năm 2020, đáp ứng dưới 3% nhu cầu điện của Việt Nam.” – 5.000 MW điện.

      “Trên lãnh thổ Lào, nguồn điện năng đều sản sinh từ các công trình thủy điện được xây dựng và vận hành trên lưu vực sông Mêkông, cả trên dòng nhánh và dòng chính. Tiềm năng thủy điện của Lào trên dòng chính sông Mêkông trên lãnh thổ Lào là 7.500 MW, giữa biên giới sông của Lào – Thái là 2.500 MW, còn trên dòng nhánh lên đến 13.000 MW.” (Mua điện từ Lào là tự lấy đá ghè chân mình!)

      Như vậy, ước tính VN mua khoảng 2/3 lượng điện trên dòng chính sông Mêkông trên lãnh thổ Lào. Có khách sộp như vậy, Lào càng chăm chỉ xây thật nhiều đập để có nhiều điện bán cho VN. Có mối lớn, lại được đặt cọc trước như thế, Lào làm sao có thể dừng xây đập được. Sao các vị Stimson có thể lý luận rằng, nếu VN càng mua điện thì càng có tiếng nói phản đối dừng xây đập nhỉ?

      Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s