Cá ngừ đại dương: có tiếng mà chưa có miếng – Vì sao cá ngừ Việt Nam không thể làm sushi?

Cá ngừ đại dương: có tiếng mà chưa có miếng

Ngọc Hùng – Thứ Hai,  21/3/2016, 21:07 (GMT+7)

Làm sao để nâng cao chất lượng cá ngừ đại dương sau khi đánh bắt vẫn là một vấn đề nan giải của Việt Nam. Trong ảnh: một con cá ngừ đại dương trưng bày tại Lễ hội thủy sản tại Phú Yên. Ảnh: NH

(TBKTSG Online) – Cuối tháng 1-2016, Việt Nam đã mang 8 con cá ngừ đại dương sang Nhật Bản để đấu giá, và so với lần đấu giá năm 2014, chất lượng sản phẩm của Việt Nam đã cải thiện ít nhiều.  Tuy nhiên, sự kiện nói trên cũng chỉ mang tính chất “trình diễn”, vì sản lượng cá ngừ Việt Nam thực tế vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu trong nước, hàng năm vẫn phải chi hàng trăm triệu đô la Mỹ nhập khẩu cá ngừ cho tiêu dùng nội địa.

Nhập khẩu cá ngừ tăng

Theo Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), trong bốn năm trở lại đây, giá trị xuất khẩu cá ngừ đại dương có xu hướng giảm dần. Nguyên nhân là do giá cá ngừ trên thị trường thế giới ngày càng giảm và cạnh tranh tại các thị trường tăng lên. Số liệu của VASEP cho thấy, năm 2015, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ đại dương là 470 triệu đô la Mỹ, giảm 3% so với năm 2014.

VASEP cho biết, hiện cá ngừ đại dương của Việt Nam xuất khẩu sang 105 thị trường khác nhau, nhưng sản phẩm xuất khẩu chủ yếu là cá ngừ đóng hộp, đóng bao hoặc đóng túi. Hiện mỗi năm lượng cá ngừ đánh bắt của ngư dân các tỉnh Khánh Hòa, Phú Yên, Bình Định dao động từ 17.000-18.000 tấn.

Tuy nhiên, theo Hiệp hội cá ngừ Việt Nam (VINATURA), do lâu nay Việt Nam sử dụng công nghệ đánh bắt và công nghệ bảo quản sau thu hoạch kém nên đa phần chất lượng thịt cá chỉ phù hợp để chế biến sản phẩm đông lạnh. Đó là lý do vì sao, thế mạnh trong xuất khẩu cá ngừ đại dương là những sản phẩm đóng hộp đề cập ở trên.

Do số lượng và chất lượng không cao, lượng cá ngừ đánh bắt trong nước không đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa và xuất khẩu nên Việt Nam phải nhập khẩu từ nhiều nước khác. Số liệu của VASEP cho thấy, năm 2015, giá trị nhập khẩu cá ngừ đại dương của Việt Nam là 216,4 triệu đô la Mỹ, tăng 14% so với năm 2014. Tính ra, giá trị nhập khẩu cá ngừ đại dương gần bằng nửa giá trị xuất khẩu.

Theo ước tính của VINATURA, trung bình mỗi năm Việt Nam phải nhập khẩu từ các nước khoảng 5.000 tấn cá ngừ để bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung trong nước.

Như vậy, giá trị xuất khẩu mặt hàng cá ngừ đại dương trên thực tế không cao. Từ số liệu nói trên cho thấy, năm 2015, giá trị nhập khẩu cá ngừ đại dương tương đương 46% giá trị xuất khẩu, tức là sau khi trừ đi giá trị nhập khẩu, “thặng dư thương mại” ngành cá ngừ chỉ có 253,6 triệu đô la Mỹ.

Chuyển giao công nghệ từ Nhật Bản

Theo trang, http://asia.nikkei.com (Nhật Bản), tại thời điểm tháng 1-2016 giá cá ngừ đại dương ở Nhật ở mức trên dưới 3.000 yên Nhật, (khoảng 600.000 đồng/kg), trong khi, tại Phú Yên, giá cá ngừ ngư dân bán cho doanh nghiệp chỉ có 100.000 đồng/kg, tức là thấp hơn 6 lần. Còn so sánh với thời điểm đầu tháng 2-2016, giá cá tại Nhật cao gấp 7,5 lần.

Số liệu của Tổng cục Hải quan cho thấy, tính đến ngày 15-2, trong 10 thị trường nhập khẩu cá ngừ đại dương của Việt Nam không có tên Nhật Bản. Đây vốn là thị trường tiêu thụ cá ngừ ( cá tươi dùng làm sushi) lớn hàng đầu thế giới nhưng Việt Nam nhưng vẫn chưa có thể xâm nhập được do chất lượng cá không đáp ứng nhu cầu của người Nhật.

Theo ông  Vũ Đình Đáp, Chủ tịch VINATURA, để nâng cao giá trị cho cá ngừ đại dương, Việt Nam đã nhờ Nhật Bản hỗ trợ để thực hiện đề án khai thác đánh bắt cá ngừ đại dương theo chuỗi. Bắt đầu từ tháng 1-2016, đề án bắt đầu hoạt động và kỳ vọng cá ngừ Việt Nam sẽ xuất được sang thị trường này.

Theo đề án, ngoài việc bán công nghệ cho Việt Nam, phía Nhật Bản cũng sẽ chuyển giao kỹ thuật đánh bắt cùng phương pháp bảo quản cá ngừ sao cho thịt cá vẫn còn tươi khi vào đến nhà máy chế biến.

Sau chuyến đi biển đầu tiên của đề án, cuối tháng 1-2016, Công ty cổ phần Thủy sản Bình Định đã đưa 8 con cá ngừ đại dương (gần 390 kg)  sang đấu giá tại Nhật Bản với giá bán cao nhất là 305.000 đồng/kg, so với giá nội địa, giá này cao gấp gần 3 lần tại thời điểm đó.

Theo VINATURA, để cá ngừ đại dương của Việt Nam xuất bán được vào Nhật Bản để làm sản phẩm sushi, Việt Nam còn nhiều việc phải làm và mọi thứ bắt đầu từ đề án đánh bắt và khai thác theo chuỗi mà Việt Nam đang thực hiện dưới sự chuyển giao công nghệ từ đất nước hoa anh đào.

***

Vì sao cá ngừ Việt Nam không thể làm sushi?

Ngọc Hùng – Thứ Năm,  3/4/2014, 12:02 (GMT+7)

Một tàu câu cá ngừ của Phú Yên đang tập kết hàng tại cảng. Ảnh: Phạm Ngọc Chung.

(TBKTSG Online) – Câu cá ngừ đại đương là nghề phổ biến của ngư dân các tỉnh Nam Trung bộ, từ Bình Định tới Bình Thuận. Và Nhật Bản là thị trường tiêu thụ rất nhiều cá ngừ đại dương, để chế biến các món ăn tươi như sashimi, sushi. Ấy vậy nhưng cho đến nay, cá ngừ Việt Nam vẫn chưa thâm nhập được thị trường Nhật. Vì sao?

Theo thông tin từ Tổng cục Thủy sản của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN –PTNT) mới đây, Việt Nam đã đưa 4 con cá ngừ đại dương sang Nhật chào bán ở dạng cá nguyên con để làm các món sashimi, sushi…nhưng có đến 3 con không đạt chất lượng, còn 1 con chỉ lấy được 50% lượng thịt.

Vì thế, thay vì bán với giá 30 đô la Mỹ/kg để làm các món hải sản tươi, số cá trên chỉ được mua làm đồ hộp với giá 3 đô la Mỹ/kg, giảm 9 lần so với dự tính. Đây là một dẫn chứng rõ ràng cho thấy, nếu có biện pháp cải thiện chất lượng cá, ngư dân và người kinh doanh sẽ tăng được thu nhập và lợi nhuận lên nhiều lần.

Ông Phạm Ngọc Tuấn, Phó cục trưởng Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản, Bộ NN –PTNT cho biết, hiện cả nước có khoảng 3.500 tàu câu cá ngừ, sử dụng khoảng 35.000 lao động là ngư dân. Năm 2013 ngư dân đánh bắt được gần 16.000 tấn cá ngừ vây vàng mắt to. Số cá này chỉ được dùng để đóng hộp, phơi khô, làm chả cá… chỉ có một số rất ít cá ngừ nguyên con đủ tiêu chuẩn chế biến các món ăn tươi sống xuất sang thị trường Nhật Bản, trong khi nhu cầu tiêu thụ cá ngừ tươi sống của thị trường này rất lớn.

Có nhiều nguyên nhân khiến sản phẩm cá ngừ đại dương của Việt Nam không đảm bảo chất lượng, không đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường tiêu thụ, từ phía người kinh doanh và cũng như từ phía ngư dân. Theo Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi Thủy sản, các đại lý mua cá ngừ từ ngư dân hầu như không hiểu biết cơ bản về bảo quản cá sau khi bắt, thường chọn thời điểm mua cá vào gần giữa trưa, lại để cá trên nền đất… làm cho chất lượng cá giảm.

“Cũng phải nói thêm rằng, một trong những nguyên nhân khiến ngư dân chưa quan tâm đến bảo quản sản phẩm một phần là do các đại lý chỉ mua xô – mua đồng giá cho cả cá tươi lẫn cá ươn – mà không phân loại cá để mua với những mức giá khác nhau”, ông Tuấn nói.

Cũng như ngư dân đánh cá ven bờ, ngư dân đánh cá ngừ đại dương sử dụng chủ yếu tàu vỏ gỗ, hầm trữ cá không đảm bảo nhiệt độ, chủ yếu chỉ ướp cá bằng nước đá mà ngay cả đá lạnh cũng không đạt yêu cầu (vì có nguồn nước làm đá bị nhiễm phèn) làm chất lượng của thịt cá giảm.

Tính chung lại, số cá ngừ đáp ứng điều kiện để xuất khẩu nguyên con chỉ chiếm khoảng 5-6% số cá ngừ đánh bắt được, lãng phí một nguồn lợi không nhỏ.

Tiến sĩ Arata Izawa, chuyên gia về con cá ngừ của Công ty Yanmar, Nhật Bản giải thích thêm vì sao cá ngừ của Việt Nam không làm được món sushi hay các món ăn tươi sống khác là do khi câu được cá ngừ đại dương, ngư dân dùng chày gỗ để giết chết cá, cách làm này khiến cá quẫy mạnh, tăng quá trình trao đổi sinh hóa, dẫn tới chất lượng thịt cá ngừ giảm, sau đó, dù ngư dân có bảo quản tốt đến mức nào thì chất lượng cá vẫn giảm.

Còn ngư dân Nhật Bản khi câu được cá, việc đầu tiên là làm cho con cá ngừ “bình tĩnh” không vùng vẫy mạnh trước khi đưa lên tàu. Sau đó họ dùng dao thọc vào đầu để cá chết nhanh hoặc để cá ngừ còn sống vào hầm hạ nhiệt độ để giữ cá được tươi. Với cách làm đó, chất lượng cá ngừ của ngư dân Nhật Bản lúc nào cũng đảm bảo tiêu chuẩn để chế biến những món ăn tươi sống và dĩ nhiên giá bán cá cũng cao hơn nhiều lần so với giá cá chất lượng thấp bán cho các nhà máy đóng hộp.

Công ty Yanmar hiện là đối tác của Bộ NN-PTNT trong đề án nâng cao chuỗi giá trị sản xuất cho ngành cá ngừ Việt Nam.

Ngày 2-4, tại Phú Yên, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN – PTNT) đã tổ chức Diễn đàn Tổ chức sản xuất cá ngừ theo chuỗi giá trị. Buổi đối thoại có sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước là Bộ NN –PTNT, các nhà khoa học của Trường đại học Nha Trang và ngư dân câu cá ngừ đại dương ở Phú Yên, Bình Định.. để trao đổi kinh nghiệm và phương pháp nâng cao được chất lượng cá ngừ đánh bắt để có thể xuất khẩu nguyên con sang Nhật Bản.

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s