Đánh giá tốt hơn về ô nhiễm thuỷ ngân trên thế giới

English: Better estimates of worldwide mercury pollution

Những phát hiện mới đây cho thấy Châu Á đã thải ra lượng thuỷ ngân gấp đôi so với số lượng đã được ước tính trước đây.

12 tháng 8 năm 2015 Jennifer Chu, MIT News

MIT- Khi thuỷ ngân bị thải vào bầu khí quyển từ những ống khói của các nhà máy sản xuất năng lượng, chất gây ô nhiễm này có một đường đi phức tạp; ngay cả sau khi thuỷ ngân tiếp đất và chìm dần xuống đại dương, thủy ngân vẫn có thể bị đưa ngược trở lại vào bầu khí quyển. Hiện tượng này được gọi là “hiệu ứng châu chấu”, nó làm cho chất cực độc này tuần hoàn như là “di sản các phát thải”, mà được kết hợp với những luồng thài mới từ các ống khói, điều này có thể kéo dài các tác động của thuỷ ngân lên môi trường đến nhiều thập kỷ.

Hiện tại, một nhóm nghiên cứu quốc tế dẫn đầu bởi các nhà nghiên cứu từ trường MIT đã thực hiện một phân tích mới đưa ra những ước tính chính xác hơn về nguồn thải thuỷ ngân trên khắp thế giới. Các cặp phân tích đo hàm lượng tập trung thuỷ ngân trong không khí với sự mô phỏng toàn cầu để tính tỉ lệ thuỷ ngân bị thải lại hoặc có nguồn gốc từ các nhà máy năng lượng và những hoạt động của con người. Kết quả của việc nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu cho biết, có thể cải thiện các ước tính về ô nhiễm thuỷ ngân, và giúp cải thiện các chiến dịch kiểm soát ô nhiễm trên toàn thế giới.

Phân tích mới cũng cho biết rằng Châu Á hiện tại thải ra một số lượng lớn đáng ngạc nhiên thuỷ ngân từ hoạt động của con người. Trong khi tang việc đốt than đá đã được biết đến là nguyên nhân làm trầm trọng thêm lượng thải thuỷ ngân và ô nhiễm không khí, Nhóm nghiên cứu từ MIT ước tính Châu Á thải ra lượng thuỷ ngân gấp đôi lượng được ước tính trước đây.

Noelle Selin, Phó Giáo sư tại trung tâm phát triển sự nghiệp Esther and Harold E. Edgerton của Khoa khoa học về Hành tinh, Khí quyển, và Trái đất ở trường MIT, cho biết rằng phân tích mới này cũng có thể cung cấp cho các nhà khoa học những khái niệm tốt hơn về việc chất thuỷ ngân bị thải trở lại từ đất và đại dương – sẽ bị dính lại quanh trong bầu khí quyển trong bao lâu. Điều này có được là do phân tích này có thể tính chính xác hơn tổng lượng thải từ đất và đại dương.

“Mức độ thời gian theo đó thuỷ ngân tuần hoàn trong môi trường cho chúng ta biết về việc chúng ta sẽ phục hồi nhanh tới mức nào nếu chúng ta hạn chế lượng thải thuỷ ngân”, Selin cho biết. “Chúng ta có thể xác định tốt hơn lượng thuỷ ngân xoay vòng với phương pháp này.”

Selin và Shaoje Song, sinh viên sau đại học ở EAPS, đã xuất bản kết quả của họ trên tờ Atmospheric Chemistry and Physics.

Phương pháp tiếp cận từ trên xuống

Cách phân tích của nhóm này cải thiện từ các mô hình sử dụng cách tiếp cận từ dưới lên. Các mô hình theo cách tiếp cận từ dưới lên ước tính lượng thải thuỷ ngân cho một khu vực bằng cách xem xét các yếu tố như là số lượng than đá được đốt trong 1 nhà máy năng lượng và các loại thiết bị trong nhà máy được sử dụng để kiểm soát chất thải. Các mô hình sau đó suy ra dữ liệu về lượng thải từ một vài nguồn để áp dụng lên toàn khu vực.
Tuy nhiên, có một số điều không chắc chắn với phương pháp mô hình từ dưới lên như vậy, và thường rất khó để đạt được dữ liệu theo yêu cầu từ từng nhà máy năng lượng riêng biệt.

Thay vì vậy, phương pháp phân tích của Selin và Song sử dụng cách tiếp cận từ trên xuống, kết hợp các ước tính từ dưới lên với đo lường thực tế lượng thải thuỷ ngân từ việc theo dõi các trạm đo trên khắp thế giới.

Trong phương pháp phân tích của mình, nhóm này sử dụng các ước tính về thải thuỷ ngân từ dưới lên được lấy từ số liệu tích tụ thải thuỷ ngân năm 2010 theo điều tra của Liên Hiệp Quốc – một nguồn được sử dụng thường xuyên về chất thải có nguồn gốc từ hoạt động của con người trên thế giới. Những nhà nghiên cứu này đưa lượng chất thải này vào mô hình vận chuyển thuỷ ngân toàn cầu gọi là GEOs-Chem – một mô hình ban đầu được phát triển bới Selin và từ đó được sử dụng rộng rãi để theo dõi làm thế nào thuỷ ngân tuần hoàn trong đất, đại dương, và không khí.

Mô hình GEOs-Chem chia bầu khí quyển thành các hộp nhỏ. Sau khi đưa lượng thải thuỷ ngân được ước tính vào, các nhà nghiên cứu chạy mô hình này để mô phỏng quy trình vật lý và hoá học phản ứng để tuần hoàn thuỷ ngân bên trong hộp và giữa các hộp. Sau đó họ đạt được các số đo thực tế của thải thuỷ ngân từ việc quan sát các trạm trên khắp thế giới. Họ so sánh các số đo tại mỗi trạm với ước tính từ mô hình cho từng hộp tương ứng với các trạm.

“ Chúng tôi hoàn toàn có thể thấy được một vài khác biệt, cho thấy rằng phương pháp tính thải (từ dưới lên) có thể sai ở một số vị trí” Song cho biết

Tiếp cận đòn bẩy chính sách để giải quyết vấn đề thuỷ ngân

Ở những vị trí mà thải thuỷ ngân được mô phỏng và đo lường không tương ứng với nhau, nhóm này sử dụng phương pháp chuyển đổi Bayesian – một lý thuyết xác suất toán học kết hợp quan sát với kiến thức trước đó về sự không chắc chắn của mô hình. Với phương pháp này, Selin và Song quyết định, cho mỗi vị trí trạm quan sát, sự đóng góp về số lượng của nguồn thuỷ ngân sẽ tạo nên tổng lượng tập trung thuỷ ngân đo được. Ví dụ, một vị trí ở giữa đại dương, cách xa bất cứ nguồn thải thủy ngân nào trên đất liền, dễ thấy là thuỷ ngân được tái đưa trở lại khí quyển từ đại dương, hơn là từ nguồn thải ở đất liền hay nguồn thải từ hay con người. Vì vậy, trong ứng dụng đầu tiên của kỹ thuật này để đo lượng tập trung thuỷ ngân, họ sử dụng cách tiếp cận định lượng để tính nồng độ thuỷ ngân đo được phản ánh gì về nguồn thải ra nó.

Bằng phương pháp tính toán này, các nhà nghiên cứu ước tính rằng, trên thế giới, châu Á có thể thải ra đến 1.770 tấn thuỷ ngân mỗi năm – nhiều hơn 2 lần số lượng được ước tính bởi mô hình từ dưới lên.

“Nó cao hơn chúng tôi dự kiến”, Selin cho biết, “Cho trước ô nhiếm ở Trung Quốc và Ấn Độ, và sự tăng cường sử dụng than đá, điều này là hợp lý. Đó không phải là một kết quả quá cao so với thực tế, nhưng nó khiến bạn phải ngừng lại để suy nghĩ rằng bao nhiêu thuỷ ngân có thể được thải ra từ châu Á.”

Trong một công trình có liên quan được xuất bản hồi tháng Giêng này, nhóm nghiên cứu của Selin đánh giá làm thế nào để một hiệp ước mới của Liên Hiệp Quốc có thể gây ảnh hưởng lên lượng thải thuỷ ngân sinh ra bởi các nhà máy năng lượng chạy bằng than đá ở châu Á. Họ kết luận rằng sự kiểm soát thải trong tương lai sẽ mang lại lợi ích về trong nước lẫn toàn thế giới.

Trong phương pháp phân tích từ trên xuống mới đây, nhóm này cũng đã phát hiện ra rằng có ít lượng thải thuỷ ngân đến từ nguồn trên cạn, nghĩa là lượng thủy ngân bị đưa ngược trở lại khí quyển từ trái đất là nhỏ hơn dự đoán – chỉ là một lớp tráng bạc nhỏ trong thế giới của ô nhiếm thuỷ ngân đang tiếp tục xoay vòng, nói theo Selin.

“Điều đó có nghĩa rằng lượng thuỷ ngân cũ là một phần nhỏ trong lượng thải thuỷ ngân hiện nay hơn là chúng ta nghĩ, nghĩa là đòn bẩy chính sách cho việc giải quyết ô nhiễm thuỷ ngân thông qua việc kiểm soát nguồn thải hiện tại có vai trò lớn hơn một chút,”, Selin cho hay. “Bạn vẫn phải lo lắng về lượng thải cũ, nhưng chúng ta có thể phục hồi nhanh hơn một chút vì nó là một phần nhỏ hơn trong tổng thể”

Nghiên cứu này được tài trợ một phần bới tổ chức National Science Foundation.

Dịch từ bản tiếng Anh tại MIT bởi Ngọc Hợp, sinh viên Thạc sĩ ngành Kinh tế Môi trường, Canada

One thought on “Đánh giá tốt hơn về ô nhiễm thuỷ ngân trên thế giới

  1. Nhiễm độc Thủy ngân là một trong những loại nhiễm độc nguy hại số 1 về ô nhiễm môi trường.

    Ở đây có bài nói về nỗ lực kiểm soát ô nhiễm thủy ngân của VN. Nhưng chưa thấy có báo cáo nào về tác động ô nhiễm thủy ngân trong không khí cho sức khỏe người dân, công nhân và những vùng có nguy cơ ô nhiễm thủy ngân cao như là các mỏ than đá, và nhà máy đốt than

    Việt Nam sẽ thúc đẩy kiểm soát ô nhiễm thủy ngân

    http://www.sggp.org.vn/biendoikhihau/2014/9/361914/

    Việt Nam sẽ thúc đẩy kiểm soát ô nhiễm thủy ngân

    Thứ hai, 22/09/2014, 10:22 (GMT+7)

    Đó là khẳng định của PGS-TS Bùi Cách Tuyến, Thứ trưởng Bộ TN-MT khi ông chủ trì hội thảo “Xây dựng mạng lưới thí điểm quan trắc thủy ngân trong không khí khu vực châu Á – Thái Bình Dương” vừa diễn ra giữa tháng 9 tại Hà Nội. Hội thảo do Tổng cục Môi trường, Bộ TN-MT phối hợp với Cơ quan Bảo vệ môi trường Hoa Kỳ, Chương trình Lắng đọng khí quyển quốc gia Hoa Kỳ, Cục Bảo vệ môi trường Đài Loan (Trung Quốc) tổ chức.

    Nguy hiểm thấy rõ

    Thủy ngân (Hg) là một nguyên tố kim loại dạng lỏng, chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong khối lượng vỏ trái đất, nhưng trong thực tế, thủy ngân được sử dụng khá rộng rãi trong sản xuất và tiêu dùng, như nhiệt kế, thiết bị điện – điện tử, thuốc bảo vệ thực vật, diệt cỏ, diệt côn trùng, trong y học như làm thuốc, tách vàng từ quặng… Vì vậy, thủy ngân có thể phát thải vào môi trường từ các nguồn tự nhiên hoặc do con người tạo ra một cách trực tiếp hay gián tiếp. Thống kê sơ bộ hiện nay trên toàn thế giới, lượng thủy ngân phát thải hàng năm khoảng 7.000 tấn, trong đó hơn 2.000 tấn là từ các nguồn nhân tạo trực tiếp thải ra.

    Thủy ngân được thải ra môi trường sẽ làm ô nhiễm không khí, đất và xâm nhập vào nguồn nước. Trong môi trường nước, đặc biệt là nước biển, thủy ngân từ dạng vô cơ ít độc hơn sẽ bị chuyển hóa thành dạng thủy ngân hữu cơ (methyl thủy ngân) rất độc hại. Cũng như các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POP), thủy ngân cũng có tính chất lan truyền rộng và tích lũy sinh học theo chuỗi thức ăn, và vì vậy, rất nguy hiểm ngay cả khi phát thải ở nồng độ thấp.

    Thủy ngân tồn tại nhiều trong thiết bị điện. Ảnh: CAO THĂNG

    Khi xâm nhập vào cơ thể con người, thủy ngân sẽ liên kết với những phân tử nucleotit trong cấu trúc protein làm biến đổi cấu trúc và ức chế hoạt tính sinh học của tế bào. Sự nhiễm độc thủy ngân có thể gây nên những thương tổn cho trung tâm thần kinh với các triệu chứng như run rẩy, khó khăn trong diễn đạt và giảm sút trí nhớ, nặng hơn là gây tê liệt, nghễnh ngãng, nói lắp, tổn thương não, gan… và thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Những phụ nữ có thai, trẻ sơ sinh còn bú mẹ và các trẻ nhỏ dễ bị nguy hiểm nhất, bởi vì một lượng lớn thủy ngân có thể gây hại cho não bộ đang phát triển.

    Theo PGS-TS Hoàng Dương Tùng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, hiện nước ta đang đối mặt với vấn đề tồn tại thủy ngân trong không khí, không chỉ từ các nguồn ô nhiễm trong nước mà còn từ các nguồn ô nhiễm xuyên biên giới. “Điều này gây ra những khó khăn, thách thức trong công tác giám sát và kiểm soát ô nhiễm thủy ngân do sự hạn chế về phương pháp, cách thức và kỹ thuật quan trắc thủy ngân cũng như sự phối hợp trong kiểm soát ô nhiễm giữa các quốc gia” – PGS-TS Hoàng Dương Tùng nói.

    Sẽ đẩy lùi phát tán thủy ngân

    Để hạn chế tình trạng này, Việt Nam đã tham gia Công ước Minamata về thủy ngân vào tháng 10-2013. Hoạt động quan trắc môi trường tại Việt Nam được thiết lập và duy trì từ năm 1994 đến nay. Việt Nam đã triển khai kết hợp trong các chương trình quan trắc thường xuyên, định kỳ, các hoạt động quan trắc chuyên sâu nhằm đánh giá, kiểm soát sự phát tán và vận chuyển thủy ngân trong môi trường.

    Kết quả điều tra ban đầu của Tổng cục Môi trường đã cho thấy, khối lượng thủy ngân phát thải rất đáng để các nhà quản lý, nhà khoa học phải lưu tâm. Tuy nhiên, đến nay kết quả quan trắc ô nhiễm đối với thủy ngân tại Việt Nam mới phát hiện một số điểm ô nhiễm nhỏ, cục bộ. Tổng cục Môi trường đang tiếp tục thực hiện các hoạt động quan trắc, giám sát môi trường với quy mô rộng lớn hơn, phối hợp với Cục Môi trường Hoa Kỳ và một số tổ chức quốc tế khác.

    Bên cạnh đó, ý thức được rủi ro môi trường và yêu cầu cần kiểm soát chặt chẽ thủy ngân, từ năm 2008, Tổng cục Môi trường thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường đã kết hợp với Viện Công nghệ môi trường, Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam và các chuyên gia môi trường cùng thực hiện các hoạt động về khảo sát, quan trắc, phân tích và đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường của thủy ngân. Bộ Công thương, Bộ Y tế cũng đã thực hiện nhiều hoạt động về quản lý thủy ngân.

    Theo Thứ trưởng Bộ TN-MT Bùi Cách Tuyến, với rủi ro đối với môi trường và sức khỏe cao như vậy, quản lý an toàn thủy ngân là trách nhiệm chung của cả các cơ quan quản lý, tổ chức và cá nhân liên quan. “Bộ TN-MT đang thực hiện các hoạt động mở rộng về quan trắc và đánh giá ô nhiễm thủy ngân, bổ sung và sửa đổi một số tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường và tăng cường các biện pháp kiểm tra, giám sát thực hiện. Đối với các cơ sở sản xuất công nghiệp, xử lý chất thải, song song với việc nâng cao nhận thức, các chế tài áp dụng sẽ mạnh hơn. Đối với người dân, các biện pháp truyền thông và quản lý rủi ro sẽ được áp dụng phổ biến hơn. Mặt khác, chúng tôi luôn ý thức được rằng việc phát triển bền vững phải cân bằng được giữa 3 yếu tố: kinh tế, xã hội và môi trường”, ông Tuyến nói.

    Thứ trưởng Bùi Cách Tuyến khẳng định: Tất cả các hành động trên cho thấy Việt Nam quan tâm, chú trọng tới vấn đề ô nhiễm thủy ngân, trong đó có các hoạt động quan trắc, kiểm soát ô nhiễm, giảm thiểu sử dụng và phát thải thủy ngân. Việt Nam cũng sẽ có thêm công cụ pháp lý để giám sát, kiểm soát vấn đề ô nhiễm thủy ngân. Qua các ý kiến, tham luận của các nhà khoa học tại hội thảo, tôi đề nghị Tổng cục Môi trường tổng hợp và tiếp tục duy trì các hoạt động nhằm tăng cường trao đổi thông tin, nâng cao các kiến thức về các vấn đề khoa học liên quan tới thủy ngân tới các đơn vị trong hệ thống quan trắc môi trường trong nước, các quốc gia tham gia mạng lưới quan trắc thủy ngân khu vực châu Á – Thái Bình Dương nhằm thúc đẩy công tác kiểm soát ô nhiễm thủy ngân và thực thi công ước Minamata đầy đủ, hiệu quả.

    Từ cuối những năm 1970, các nhà nghiên cứu môi trường đã phát hiện hoạt động khai thác mỏ bùng nổ tại một số nước xung quanh khu vực sông Amazon gây ra tình trạng ô nhiễm thủy ngân trên lưu vực con sông này và các thủy vực xung quanh. Đến nay, ô nhiễm thủy ngân đã trở thành một vấn nạn mang tính toàn cầu. Báo cáo của Chương trình Môi trường Liên hiệp quốc cho thấy các hoạt động của con người đã làm tăng hàm lượng thủy ngân trong khí quyển lên 3 lần so với thời kỳ tiền công nghiệp và nhận định rằng thủy ngân có thể gây nên thảm họa môi trường đối với nhân loại nếu không có các chương trình quản lý và kiểm soát ô nhiễm thích hợp.
    – See more at: http://www.sggp.org.vn/biendoikhihau/2014/9/361914/#sthash.dpOMKmE5.dpuf

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s