Nông nghiệp “thuận tự nhiên”

19/03/2015 09:20 GMT+7

TT Có người gọi Mai Thị Thúy Hằng là kẻ “đi tìm trời dưới đất” vì những ý tưởng khác biệt mà Hằng luôn thực hiện khiến mọi người bất ngờ.

Hằng (giữa) cùng các nhân viên chuẩn bị rau để giao cho khách - Ảnh: Hữu Khoa
Hằng (giữa) cùng các nhân viên chuẩn bị rau để giao cho khách – Ảnh: Hữu Khoa

Trong đó khái niệm “nông nghiệp thuận tự nhiên” là một ví dụ.

Đi ngược

Nhiều người e ngại rằng những gì Hằng đang làm là đi ngược lại với xu hướng chung của thị trường.

“Khách hàng không phải là thượng đế, thiên nhiên mới là thượng đế. Bạn đòi ăn thực phẩm trái mùa thì sẽ có người sản xuất chúng cho bạn, nhưng chất lượng của chúng thế nào? Cẩn thận với những gì bạn muốn!” là chia sẻ của Hằng trong buổi nói chuyện chủ đề “Khởi nghiệp để hạnh phúc”.

Thay vì chiều chuộng số đông, Hằng kiên định theo triết lý của ông Masanobu Fukuoka – người Nhật Bản (tác giả cuốn sách Cuộc cách mạng một cọng rơm): “Thượng đế là thiên nhiên và thiên nhiên là thượng đế”.

Vì thế, quy trình sản xuất sản phẩm nông nghiệp bảo đảm nghiêm ngặt sáu nguyên tắc: không thuốc diệt cỏ, không thuốc trừ sâu, không kích thích tăng trưởng, không phân bón hóa học, không biến đổi gen, không chất bảo quản.

“Tôi mất bốn năm thử sai để tìm ra được chỗ đứng trong chuỗi cung ứng, học cách làm nông nghiệp thuận tự nhiên từ nhiều nguồn khác nhau: nông dân, Internet, sách vở… Bây giờ tuy không còn lương “ngàn đô” như khi còn đi làm cho doanh nghiệp nước ngoài như trước đây nữa nhưng tôi hài lòng” – Hằng tự đánh giá về công việc của mình.

Những cánh bồ công anh

Chiến lược của Hằng cho Xanhshop, nơi cô và các đồng nghiệp đã gầy dựng, tựa cách sinh tồn của loài hoa bồ công anh.

Xanhshop là cây mẹ, những “hạt giống” là các nhân viên sẽ tự bung ra khởi nghiệp. Những hạt này đáp đến đâu thì triết lý sẽ lan tỏa đến đó. Nơi đó có thể là quê hương của họ hoặc bất cứ nơi nào họ muốn.

Bạn Hồ Thị Ánh, quản lý chất lượng của Xanhshop, chia sẻ: “Tôi luôn mong muốn làm việc trong lĩnh vực “phát triển bền vững”, sau năm năm học và làm việc tại Pháp về quản lý công nghiệp thực phẩm, tôi chọn làm việc cho Xanhshop”.

Trong khi đó, bạn Võ Tòng Khuê dù tốt nghiệp khoa quản trị kinh doanh Trường ĐH Hoa Sen nhưng vẫn chấp nhận trải qua kiểm hàng, giao nhận hàng hóa, xuống nhà vườn để tìm hiểu vấn đề và tìm giải pháp cho nông dân tại Xanhshop. Từ đây Khuê đã chọn được con đường cho mình và đã tự khởi nghiệp.

Cô thực tập sinh người Quảng Trị Trần Thị Ngọc Giang chia sẻ lý do cô nhất định xin thực tập tại Xanhshop vì mong muốn được về quê hương để giúp ích cho nông dân, nơi có thể làm được những sản phẩm nông nghiệp “thuận tự nhiên”. “Hi vọng sẽ có nhiều người đến và đi từ Xanhshop, lan tỏa như hoa bồ công anh với tinh thần nông nghiệp xanh – thuận tự nhiên” – Hằng chia sẻ.


Khôi phục phiên chợ nông dân

Hiện tại Hằng dự tính khôi phục và nhân rộng mô hình “phiên chợ nông dân” ở những nơi đang có nhà cung cấp của Xanhshop. Cô đã thử nghiệm phiên chợ đầu tiên tại Vũng Tàu.

“Phiên chợ nông dân là mô hình rất thú vị nhưng đã bị mai một. Đó là chuỗi cung ứng ngắn nhất có thể. Và bởi người mua biết người bán giúp đơn giản hóa và giải quyết được rất nhiều vấn đề của chuỗi cung ứng thực phẩm hiện tại. Nó cũng giúp xây dựng cộng đồng địa phương gần gũi hơn” – Hằng chia sẻ.

Theo Hằng, mô hình này nếu được khôi phục sẽ giúp những nông hộ quy mô nhỏ có thể thương mại hóa sản phẩm của họ tại địa phương. Và những người dân sống gần nơi nuôi trồng theo cách thức “thuận tự nhiên” cũng được hưởng lợi trực tiếp. Hơn ai hết, khách hàng tại chỗ chính là nguồn cầu bảo đảm cho người nông dân yên tâm sản xuất và giúp cho thực phẩm tự nhiên có giá cả hợp lý nhất cho người tiêu dùng.

LÊ VÂN – DIỆU NGUYỄN

*****

Giám đốc vùng bỏ việc nghìn đô đi bán rau online

VE10 năm làm việc cho công ty nước ngoài, Mai Thị Thúy Hằng có vị trí mà nhiều người mơ ước – giám đốc quản lý chất lượng vùng Nam Á và Nam Phi của một công ty nước ngoài.

Nhưng cô vẫn quyết định từ bỏ để thỏa đam mê làm nông nghiệp sạch. Trong những chuyến từ thiện khi còn làm cho công ty nước ngoài về miền Tây, Hằng nhận thấy môi sinh của người dân bị tác động bởi hóa chất nông nghiệp, cô tự hỏi liệu có thể làm gì để thay đổi thực trạng đó? Lúc này, Hằng lóe lên ý định bỏ việc để thực hiện kế hoạch kinh doanh cho riêng mình, nhưng vẫn băn khoăn: “Bao nhiêu người mơ ước có vị trí đó, sao mình lại nghỉ?”. Rồi cô lại tự nhủ đấy là giấc mơ của người khác, không phải của mình nữa, và quyết định từ chức để làm nông nghiệp trong sự ngạc nhiên của đồng nghiệp và bạn bè.

Hằng trích một số tiền làm quỹ dưỡng già cho bố mẹ, để lại 200 triệu làm vốn khởi nghiệp. Với số tiền này, Hằng phải lăn xuống ruộng học làm nông nghiệp. Nhiều người bạn làm  kinh doanh bảo chị dại, sao không nhập thịt, sữa về bán kiếm tiền nhanh hơn. “Nhưng quan điểm của tôi lại khác, ai cũng nhập hết thì nông sản Việt Nam chết à?”, Hằng nói.

rau-1-final.jpg

Hằng quyết định bỏ công việc lương nghìn đô để dấn thân vào nông nghiệp.

Sau khi tính toán, Hằng về Mộc Hóa, Long An thuê nhà ở và làm kho xưởng. Cô ký hợp đồng với nông dân để trồng giống lúa Huyết Rồng và áp dụng “canh tác kết hợp lúa vịt” bằng cách thả vịt vào ruộng để kiểm soát cỏ, sâu, rầy; phân vịt bón ruộng theo phương thức sản xuất sạch. Nhưng ngay lập tức cô gặp khó khăn từ kỹ thuật trồng trọt không sử dụng hóa chất, kho vận, xử lý sau thu hoạch, thiếu nhân sự quản lý, ứng vốn cho nông dân, đến mất trắng cả mùa vụ khi thời tiết không thuận lợi…

Không chịu thua, thấy người dân xịt thuốc diệt cỏ để diệt lục bình, Hằng nhờ doanh trại bộ đội gần đó thí điểm làm phân compost từ lục bình. Thấy trấu đổ bỏ khắp nơi, cô tiến hành sản xuất lò khí hóa để tận dụng trấu. Tuy sản phẩm lò trấu nấu không dơ nồi, nhưng lại bất tiện, mỗi 50 phút phải nhồi trấu lại nên không được thị trường chấp nhận.

Sau 2 năm rưỡi miệt mài làm, Hằng phải tạm dừng 6 tháng để tìm nguyên nhân thất bại. Sau đó, cô về Tiền Giang vừa thử nghiệm tiếp một vụ lúa-vịt, vừa làm thương lái gia cầm. Cuối cùng, Hằng nhận ra mình đã đứng sai vị trí trong chuỗi cung ứng. Ban đầu cô chỉ định tập trung vào sản xuất và bán sỉ, nhưng thị trường lúc đó chưa “chín” cho nhóm sản phẩm “thân thiện xã hội và môi trường”. Do vậy, cô quyết định thành lập kênh bán hàng onlineXanhShop để cung ứng các nông sản sạch. Với cách làm này, Hằng tin rằng việc phổ biến khái niệm sản phẩm xanh tới người tiêu dùng sẽ thuận tiện hơn.

rau-2-JPG_1411522891.jpg

Rau củ sạch của XanhShop đắt gấp 1,5 lần so với rau củ trên thị trường, nhưng Hằng vẫn kiên định với con đường mình đã chọn.

Ban đầu, để xoay vốn, Hằng làm tư vấn giá trị bền vững cho khách hàng nước ngoài qua trang web được xây dựng đầu năm 2009. Đến cuối năm 2012, cô chính thức vận hành chuỗi cung ứng với khách hàng đầu tiên là bạn bè, đồng nghiệp. Sau khi nhận được sự hài lòng, tin tưởng, những khách hàng này đã giúp giới thiệu rộng ra bên ngoài. Ngoài ra, Hằng phát triển fanpage trên mạng xã hội bằng cách cập nhật hình ảnh, chia sẻ những câu chuyện của người nông dân và nguồn gốc sản phẩm sạch để tạo sự tin cậy, hứng thú cho khách hàng.

Nhận thấy các “nhà vườn xanh” tận dụng chất thải nông nghiệp tại chỗ để ủ phân, vừa bổ sung dinh dưỡng cho đất, vừa không gây ô nhiễm, Hằng cũng sáng tạo ra quy trình vòng tròn khép kín “chất thải từ xưởng chế biến, cá ủ phân cho vườn rau” cho trang trại của mình.

Ngoài rau củ quả, Hằng còn cung cấp ngũ cốc, thủy hải sản, gia cầm và các sản phẩm chế biến khác. Sản phẩm của Xanh được dán nhãn theo ba tiêu chuẩn: Nhãn xanh là không sử dụng hóa chất trong suốt quá trình nuôi trồng, chế biến; vàng là còn sử dụng thuốc ở một số công đoạn; trắng là không sử dụng hóa chất trong quá trình chế biến.

Hằng đánh vào phân khúc khách hàng riêng của mình là những người có ý thức về vệ sinh an toàn thực phẩm. “Xanh không có ý định phục vụ trực tiếp hết 10 triệu dân TP HCM và 90 triệu dân Việt Nam, mà chỉ muốn tạo một xu hướng sống thuận tự nhiên, tức là mùa nào thức nấy, là giảm thiểu tiến tới không sử dụng hóa chất nông nghiệp, là đa canh, xen canh. Còn độc canh là tự sát. Tôi dấn thân vào nông nghiệp vì muốn đi theo hướng đa canh”, Hằng chia sẻ.

Thời gian từ thu hoạch đến bàn ăn được rút ngắn tới mức tối thiểu nhằm giữ sản phẩm tươi ngon. Hàng được vận  chuyển  từ các tỉnh lên kho của công ty ở TP HCM và xuất ngay trong ngày. Để đảm bảo tươi ngon, Xanh Shop thường lấy hàng về vào buổi sáng cùng ngày, nhân viên bắt đầu làm việc từ 6h30 sáng.

Giá bán sản phẩm của công ty Hằng luôn cao hơn so với thị trường. Điển hình như rau mồng tơi giá 45.000 đồng/kg, rau muống 55.000 đồng… trong khi đó rau bình thường ở siêu thị có giá 7.000-8000 đồng/kg, túi rau sạch giá 36.000 đồng/kg. Ngoài ra, Hằng còn sáng tạo ra thực đơn giỏ rau xanh (10-15 loại rau) giá 200.000 đồng.

Trong ngành nông sản không hóa chất, thiếu hàng là khó khăn thường gặp phải. Có những đợt hàng xấu gặp sâu bệnh nhiều vì nhà vườn không luân canh, xen canh tốt hay nghịch mùa, Hằng phải bỏ đi hoặc bán loại 2.

“Trong nông nghiệp thuận tự nhiên, khách hàng không phải là Thượng đế. Bởi thuận tự nhiên thường không thuận lòng người. Nên số người kiên nhẫn với việc ‘có gì ăn nấy’ cũng không nhiều. Những ai đi cùng chúng tôi trên con đường này đều là bạn đồng hành vì họ đã hiểu và chấp nhận tất cả những bất tiện trên hành trình ấy”, cô giải thích.

Không chỉ bán rau tươi, với nguyên liệu có sẵn như đậu, nếp… Hằng làm phong phú thực đơn với những sản phẩm độc quyền như làm bánh nhân đậu vào dịp Trung thu, làm bánh chưng dịp Tết… Theo Hằng, thương lái Việt Nam cần kết nối lại để chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, đa dạng hóa sản phẩm, đầu tư vào công đoạn chế biến sau thu hoạch. Nếu thương lái chỉ mua đi bán lại sẽ không thay đổi cục diện ngành nông nghiệp. Ngoài “lái” thì họ phải tính thêm chế biến sản phẩm. Theo Hằng, trồng thanh long cần nghĩ tới bán nước ép, làm mứt. Trồng lúa phải tính đến bán dầu cám, thức ăn kiêng…

Công ty Hằng hiện có 6 nhân viên ở TP HCM, 3 quản lý nằm vùng miền Trung, miền Đông và miền Tây Nam Bộ có nhiệm vụ thu hoạch rau củ quả từ các vườn. Cô cũng tiết lộ đã có nguồn hàng cung ứng từ trang trại trồng thuỷ canh ở Đà Lạt, diện tích từ 1.000 m2 đến 5.000 m2.

Trần Bé

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s