Học thêm từ… 4 tuổi – Cần liên thông giữa mầm non và tiểu học

09/07/2015 11:27 GMT+7

TTCả ngày ở trường mầm non, tối lại đến lớp học thêm để tập viết, tập đọc trước khi vào lớp 1. Đây là thời khóa biểu hiện tại của rất nhiều trẻ mới chỉ 4-5 tuổi ở TP.HCM!

Một điểm dạy chữ cho các bé chuẩn bị vào lớp 1 trên đường Hiền Vương, quận Tân Phú, TP.HCM - Ảnh: Như Hùng
Một điểm dạy chữ cho các bé chuẩn bị vào lớp 1 trên đường Hiền Vương, quận Tân Phú, TP.HCM – Ảnh: Như Hùng

Hơn 17g chiều 23-6, trong một con hẻm nhỏ đường Đồng Đen (Q.Tân Bình) tấp nập xe cộ ra vào. Dù thời gian này mới là tháng đầu tiên của kỳ nghỉ hè, nhưng người thân của những trẻ chỉ mới 4-5 tuổi đã chở các bé đến một lớp học “có tiếng” của vài ba cô giáo tiểu học (đã về hưu) mở dạy.

Con mới 4 tuổi, mẹ đã tìm chỗ học

Từ 17g-19g ngày 23-6, trong căn nhà cấp bốn chiều ngang 8-10m có hai lớp học: một lớp cho trẻ chuẩn bị vào lớp 1 (trẻ sinh năm 2009) và một lớp dành cho trẻ sinh năm 2010 trở lên. Lớp của trẻ chuẩn bị vào lớp 1 nằm sâu phía trong, lớp 4-5 tuổi được học ở phòng ngoài.

Lớp học chỉ mới mở từ giữa tháng 6 nhưng đã đầy ắp trẻ. Lớp 4-5 tuổi ước chừng 40 trẻ. Trong khi 2/3 lớp đang hí hoáy ngồi viết ở bàn (dạng bàn tròn, ghế nhựa như bàn ghế ăn tiệc), không ít trẻ ngồi bệt dưới sàn nhà, ngay lối ra vào, cầm sách truyện tranh, tiếng Việt tập đánh vần. Chúng tôi hỏi tuổi một trẻ, bé nhanh nhảu trả lời: “Con 4 tuổi”!

Chị Hương (quận Tân Bình), có con tháng 9 này vào lớp 1 nhưng đã cho con học chữ được hơn một năm, cho biết: “Tôi đã cho con nghỉ học ở trường mầm non từ khi cháu hết lớp chồi, sau đó chỉ đi học chữ”.

Bắt đầu từ hè 2014, mỗi tuần chị Hương cho con học 3-6 buổi (tùy tháng đóng tiền) học chữ, tập viết, tập đánh vần ở nhà cô giáo tiểu học. Chị giải thích việc cho con học chữ trước vì sợ bé sẽ như “mấy đứa cháu học lớp lá xong 24 chữ cái cũng chẳng biết, vào lớp 1 chạy đuối luôn”. Do có người ở nhà đưa đón được nên chị Hương cho con học chữ mà không phải học ở trường mầm non.

“Mỗi tháng chỉ tốn 300.000 đồng mà đến giờ con tôi đã viết chính tả làu làu” – chị Hương hớn hở khoe.

Cũng trong chiều 23-6, tại một lớp học chữ trên đường Hiền Vương (Q.Tân Phú), có phụ huynh đã tìm chỗ học chữ cho con mới 4 tuổi. Trong câu chuyện với giáo viên phụ trách lớp, người mẹ này lưỡng lự: “Bé không thể đi học buổi sáng, buổi chiều vì cả ngày ở trường mầm non rồi. Mà tối về (từ 17g-19g hoặc 18g-20g) cho con đi học nữa thấy tội nghiệp quá”.

Tuy chưa quyết định có cho con theo học giờ đó hay không nhưng chị cho chúng tôi biết: “Trường mầm non giờ cấm dạy chữ, cũng phải tìm chỗ nào phù hợp để chuẩn bị cho bé vào lớp 1”.

Không ít trẻ đã bắt đầu học thêm từ lúc 4, 5 tuổi. Cô giáo phụ trách lớp học nói trên phân bua với một phụ huynh vào chiều 23-6 khi chị tìm đến gửi con: “Mẹ bé thông cảm, mấy trẻ sinh năm 2009 đã học chữ cả năm nay rồi. Giờ lớp của em đông quá, có bé còn phải ngồi lên bàn của cô luôn nên em không thể nhận thêm”. Cô giáo này còn cho biết đã phải gỡ bảng xuống để phụ huynh không tìm đến gửi nữa vì lớp quá tải. Trong khi đó, chỉ vào những trẻ sinh năm 2010 cô nói: “Trẻ sinh năm 2010 thì em nhận”.

Một điểm dạy học cho các bé chuẩn bị vào lớp 1 trên đường Đồng Đen, quận Tân Bình, TP.HCM - Ảnh: Như Hùng
Một điểm dạy học cho các bé chuẩn bị vào lớp 1 trên đường Đồng Đen, quận Tân Bình, TP.HCM – Ảnh: Như Hùng

Nhộn nhịp học hè

Cho trẻ học thêm chữ ngoài trường mầm non đã khá phổ biến ở TP.HCM. Các lớp học này được mở dày đặc, giờ nào cũng nhộn nhịp học sinh. Thậm chí ở không ít con hẻm, tuyến đường còn có 4-5 cơ sở nhận dạy chữ vào lớp 1 và hầu như lúc nào cũng kín chỗ. Chẳng hạn, chỉ riêng đường Hiền Vương đã có đến bốn cơ sở nhận dạy chữ cho trẻ chuẩn bị vào lớp 1. Dịp hè các lớp này mở hết công suất, từ sáng tới tối mịt.

Hơn 19g tại một điểm dạy chữ vào lớp 1, trong ánh điện trắng, khoảng 30 đứa trẻ 5-6 tuổi đang ngồi tập viết, tập đọc dưới sự hướng dẫn của cô giáo. Phía trong nhà còn một lớp cùng độ tuổi đang được một người đàn ông hướng dẫn. Đây đã là ca học thứ tư trong ngày và cũng là ca học cuối cùng, bắt đầu từ 18g và kết thúc lúc 20g. Ở một điểm dạy chữ khác, các ca học trong ngày còn khít hơn.

“Giờ chiều và cận tối đã hết chỗ, chỉ còn từ 19g-21g hoặc đầu giờ sáng 7g-9g” – người phụ nữ đứng lớp tự giới thiệu là giáo viên đang dạy tiểu học thông báo. Khảo sát trên 10 lớp học cho trẻ 4-5 tuổi, chỉ có lớp học này các bé được ngồi bàn ghế giống với bàn ghế được đóng cho học sinh tiểu học, dù khoảng cách giữa bàn ghế, bảng kê vào nhau san sát. Gần hết giờ tan ca học, cha mẹ, ông bà sốt ruột đứng ngoài chờ đợi đón con. “Nhanh lên con, về còn ăn cơm nữa”, tan ca học lúc 19g, một bé gái chưa đầy 5 tuổi uể oải leo lên xe của cha khiến một người mẹ vừa dẫn con gái vào xin học lưỡng lự nói với giáo viên: “Chắc em sẽ đăng ký cho bé học ca sáng”.

Tại lớp học trong con hẻm nhỏ đường Đồng Đen (Q.Tân Bình), các bé 4-5 tuổi chỉ có hai ca học: hoặc sáng thứ hai, tư, sáu hoặc chiều thứ ba, năm, bảy, những giờ xen kẽ phải dành cho trẻ chuẩn bị vào lớp 1 vì không đủ chỗ.

“Trẻ sinh năm 2010 thì nhận từ từ vì còn nhiều lớp mới sẽ mở, nên số lượng nhận không hạn chế” – cô giáo ở đây cho biết. Anh Nguyễn Văn Đức (Q.Tân Phú), người cho con 5 tuổi đi học chữ từ tháng 6, kể: “Con đầu của tôi năm nay lên lớp 2. Hồi cháu còn học trường mầm non (tư thục), mỗi tháng cũng đóng 300.000 đồng để học thêm chữ. Chẳng hiểu cô dạy thế nào mà từ tháng 10 đến hết tháng 5 cháu vẫn không biết gì về 24 chữ cái. Nên khi con vào lớp 1, vợ con tôi thường xuyên phải thức khuya, vất vả tập đọc, tập viết mà con tôi vẫn ê a, ngắc ngứ, đến giờ hết lớp 1 rồi mà vẫn ì ạch khi đánh vần. Cô giáo không vui, bé thì áp lực. Mà cô giáo của con cũng nói mấy bé không học trước trong lớp thậm chí còn chậm hơn cả con tôi… Vậy nên giờ tôi rút kinh nghiệm, cứ cho bé út học chữ từ khi chuẩn bị vào lớp lá để sau này con đỡ khổ, mình đỡ cực”.

Nghỉ lớp lá để học thêm chữ

Cô Nguyễn Thị Minh Nguyệt, nguyên phó Phòng GD-ĐT phụ trách mầm non Q.3, khẳng định: việc phụ huynh cho con đi học thêm từ 5 tuổi là chuyện có thật và phổ biến ở TP.HCM.

Người làm công tác quản lý giáo dục ở quận, huyện vẫn biết việc này nhưng không thể cản được. Họ chỉ biết khuyên phụ huynh và chỉ đạo hiệu trưởng trường mầm non công lập không được dạy chữ trước theo yêu cầu của Bộ GD-ĐT.

Chương trình lớp lá hiện nay chỉ cho trẻ làm quen chữ cái, không cho học đồ chữ như trước. Nhưng tâm lý chung của phụ huynh muốn con biết đọc biết viết trước khi vào lớp 1 nên họ thường cho trẻ đi học thêm trong năm học lớp lá. Nửa cuối năm lớp lá, trong các trường mầm non công lập thường “rơi rụng” học sinh vì phụ huynh cho con nghỉ học để đi học chữ. Dịp hè, phụ huynh càng thúc trẻ lớp lá học thêm.

Cũng vì thế, một số trường tư thục xé rào, lén dạy chữ cho trẻ lớp lá để cạnh tranh với các trường mầm non công lập vốn thực hiện nghiêm túc quy định của Bộ GD-ĐT. “Chúng tôi đi kiểm tra cũng không bắt quả tang được, vì khi mở cổng cho cán bộ vào thì trong lớp đã phi tang hết. Nhưng khi hỏi học sinh, hỏi phụ huynh thì chúng tôi biết trẻ đã được học chữ trước” – cô Nguyệt chia sẻ.

THÙY LÂM

*****

10/07/2015 11:10 GMT+7

TT – Để trẻ không phải học thêm từ lúc 4 tuổi (Tuổi Trẻ ngày 9-7), theo nhiều chuyên gia, ngành giáo dục phải làm tốt bước chuyển tiếp giữa hai bậc học này, trong đó cần liên thông giữa hai chương trình.

Để trẻ không ngỡ ngàng khi vào lớp 1, cần có sự chuẩn bị chu đáo cho trẻ từ mầm non. Trong ảnh: ngày đầu tiên vào lớp 1 của học sinh Trường tiểu học An Xuyên, xã An Xuyên, TP Cà Mau - Ảnh: Hoàng Thạch Vân
Để trẻ không ngỡ ngàng khi vào lớp 1, cần có sự chuẩn bị chu đáo cho trẻ từ mầm non. Trong ảnh: ngày đầu tiên vào lớp 1 của học sinh Trường tiểu học An Xuyên, xã An Xuyên, TP Cà Mau – Ảnh: Hoàng Thạch Vân

* Ông LÊ NGỌC ĐIỆP 
(nguyên trưởng phòng giáo dục tiểu học Sở GD-ĐT TP.HCM):

Chưa được chuẩn bị chu đáo

Xét về chuyên môn, chương trình giáo dục của hai bậc học này khác nhau. Đối với giáo dục phổ thông, ngay cả ở lớp 1 trẻ sẽ có sự khởi đầu mới hoàn toàn – giai đoạn của học là chính, rất khác với giai đoạn chơi là chính ở mầm non. Trẻ sẽ chuyển từ trạng thái đứa trẻ tự do chơi ở bậc mầm non sang học hành nghiêm túc ở tiểu học: giơ tay khi phát biểu, ra ngoài khi được phép…

Ở bậc mầm non trẻ không được đánh giá, không phải kiểm tra; còn lớp 1 hiện nay cũng không cho điểm nhưng là một lớp ở bậc phổ thông, trẻ sẽ được đánh giá. Cho nên có thể thấy sự chuyển tiếp giữa bậc mầm non và tiểu học ở VN hiện nay chưa được chuẩn bị đầy đủ, chu đáo nhất để trẻ dễ thích nghi.

Trong khi VN thiết kế bậc tiểu học là năm năm, còn Singapore, Thái Lan đến sáu năm. Do sáu năm nên lớp 1 ở các nước đó là lớp tiền học đường, hay còn gọi là lớp “đồng ấu”, lớp vở lòng ngày xưa.

Khi qua Paris (Pháp) tham quan, học hỏi, tôi thấy phần đông trường mầm non và trường tiểu học thường được đặt cạnh nhau. Học sinh lớp cuối cấp mầm non thường được qua trường tiểu học làm quen.

Ngay cả trong đào tạo giáo viên, hai bậc học này cũng được đào tạo chung khoa ở trường sư phạm. Khi sinh viên học xong hai năm cơ bản về tâm sinh lý trẻ em, người học có thể chọn mầm non hoặc tiểu học. Nên khi giáo viên mầm non ở Pháp muốn qua bậc tiểu học dạy thì không có gì khó.

Đặc biệt, giáo viên tiểu học cũng rất hiểu bậc mầm non như thế nào. Nếu có sự liên thông giữa đào tạo giáo viên mầm non và tiểu học, hai bậc học này có sự hiểu biết lẫn nhau thì việc hướng dẫn trẻ từ lớp lá lên lớp 1 sẽ dễ dàng hơn, thuận lợi hơn. Mô hình đó rất hay. Nên khi còn làm trưởng phòng giáo dục tiểu học Sở GD-ĐT TP.HCM, tôi khuyến khích các trẻ ở mầm non qua trường tiểu học tìm hiểu, làm quen.

Ngày hội “Trường tiểu học của em” cũng không được làm hình thức, dẫn trẻ mầm non 5 tuổi đi như cưỡi ngựa xem hoa. Điều này phải được cả trường mầm non và tiểu học thực hiện thường xuyên, nghiêm túc, thành lịch sinh hoạt dựa trên sự cầu tiến, phục vụ người học của hai nhà trường.

Ngay cả việc đón tiếp học sinh lớp lá vào lớp 1 ở VN cũng chưa tạo sự gần gũi, có thể khiến trẻ mầm non thấy choáng ngợp vì những nghi thức trong các buổi lễ ở trường tiểu học. Tôi đã đến nước Đức và thấy cách đón tiếp trẻ lớp 1 của các trường ở đây rất hay, rất “vì trẻ con”.

Họ tổ chức theo kiểu lớp cũ trang trí, văn nghệ… đón các bạn mới (lớp 1) để trẻ dễ hòa đồng, thân thiện. Cách mà trẻ nhận lớp cũng rất gần gũi, hợp với tâm lý trẻ mầm non bước vào lớp 1 tiểu học. Riêng việc này đã khiến trẻ hòa nhập, dễ gần gũi với nhau, với trường lớp hơn.

* Một nguyên phó phòng 
GD-ĐT phụ trách mầm non 
tại TP.HCM:

Phải điều chỉnh chương trình lớp 1 cho phù hợp

Chương trình trước đây có sự chuyển tiếp giữa bậc mầm non sang lớp 1, được gọi là lớp “vỡ lòng”. Sau đó ngành giáo dục bỏ đi và chuyển từ mầm non sang lớp 1 luôn. Khoảng những năm đầu 2000 (khi Bộ GD-ĐT đã bỏ chương trình “vỡ lòng”), bậc mầm non ở TP.HCM có chương trình tiếng Việt cho trẻ 5 tuổi.

Thực tế lúc đó các nhà quản lý giáo dục ở TP.HCM đã thấy sự thiếu chuyển tiếp giữa chương trình mầm non và tiểu học, nên họ đã soạn thảo ra một chương trình gần giống với chương trình vỡ lòng (tiếng Việt) để đưa xuống bậc mầm non. Lúc đó trẻ lớp lá được ngồi bàn, học cách ngồi đúng tư thế, tập viết ô li, tập ghép vần…

Nhưng sau đó các nhà quản lý cho rằng chương trình này quá nặng so với lứa tuổi mầm non nên đã được bỏ đi. Sau này, chương trình mầm non mới chỉ yêu cầu trẻ chơi và làm quen với 24 chữ cái.

Đã có nhiều năm làm trong ngành giáo dục mầm non, tôi thấy một thực tế: hiện nay phụ huynh phải đưa trẻ đi học thêm từ khi 4-5 tuổi để theo kịp chương trình lớp 1. Ngành giáo dục mầm non khăng khăng không dạy chữ, nhưng lại thiếu một bước đệm giữa chương trình lớp lá và chương trình lớp 1 nên phụ huynh rất hoảng khi con bước vào lớp 1 mà chưa biết gì.

Theo tôi, cần phải có sự chuyển tiếp giữa hai chương trình, không thể đùng một cái chuyển từ thái cực này sang thái cực khác. Tiểu học cần hạ chương trình, phải giãn dài thời gian làm quen với chữ cho trẻ, giống như ngày xưa chúng ta học chương trình vỡ lòng vậy. Chứ không thể dạy nhanh như hiện nay khiến phụ huynh rất hoảng hốt, người ta phải cho con đi học thêm khi trẻ mới 4-5 tuổi.

Hiện ở tiểu học đã không còn chấm điểm nữa, đó là một cơ hội lớn để các giáo viên lớp 1 phải dạy chậm lại, dạy từ đầu, kỹ lưỡng và từ từ, giống như chương trình vỡ lòng ngày xưa mà nhiều thế hệ đã học.

* TS HỒ VĂN HẢI 
(trưởng khoa giáo dục tiểu học Trường ĐH Sài Gòn):

Đưa việc học 
âm vần xuống 
cho trẻ mầm non

Chỉ riêng việc học chữ ở bậc mầm non và tiểu học đã khác nhau. Tôi thấy nhiều trẻ khá nhanh về ngôn ngữ ở bậc mầm non, nhưng khi vào học tiếng Việt ở lớp 1 là bối rối. Nếu còn tình trạng như hiện nay, trẻ mầm non vào lớp 1 sẽ sốc vô cùng và không chỉ sốc về chương trình.

Chương trình tiếng Việt lớp 1 hiện nay quá tải với học sinh vì hai nguyên nhân. Thứ nhất, do kiến thức một bài học quá nhiều so với thời lượng dạy. Một bài học vần (Tiếng Việt 1, tập 1) có năm phần: âm vần mới, luyện đọc từ ứng dụng, tập viết, đọc hiểu bài ứng dụng, luyện nói theo chủ đề nhưng chỉ phân bổ có 2 tiết, đáng ra phải 3-4 tiết.

Do thời lượng gấp gáp, tần số lặp lại thấp (lớp đông) nên trẻ quá tải. Thứ hai, do trẻ chưa được chuẩn bị tốt về học chữ ở bậc mầm non nên rất khó khăn khi bắt đầu chương trình. Tôi không đồng ý với việc cho trẻ viết chữ ở bậc mầm non, nhưng khoa học về ngôn ngữ trên thế giới đều cho thấy trẻ học ngôn ngữ càng sớm càng tốt (nhiều nước khuyến khích trẻ học ngoại ngữ từ 3 tuổi).

Để trẻ vào lớp 1 thích nghi tốt hơn về chữ viết, về chương trình tiếng Việt, chúng ta cần nghiên cứu việc dạy học vần cho trẻ ở mầm non (5 tuổi) thông qua môi trường chữ, hình ảnh…

Dạy học vần chỉ thông qua đọc, hiểu, đánh vần nhưng không nên dạy viết vào giai đoạn mầm non. Chương trình tiếng Việt lớp 1 cần dạy chậm lại, mầm non cần làm quen nhiều hơn với các âm vần.

Ngoài ra, nhịp sinh học của học sinh lớp 1 giống như trẻ mầm non mà giáo viên ở tiểu học không hiểu điều này, người dạy lớp 1 hiện nay gần như chỉ thuần túy về kiến thức.

Giáo viên tiểu học cần được đào tạo riêng về tâm lý và kỹ năng sống để hiểu rõ hơn về tâm sinh lý lứa tuổi tiểu học, sự khác biệt của lứa tuổi lớp 1 so với các lớp khác.

Mỹ DUNG ghi

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s