Đính chính những hiểu lầm về năng lượng tái tạo tại Việt Nam (P1)

GreenID mong muốn giúp cộng đồng hiểu rõ những hiểu lầm thường gặp đang cản trở sự phát triển của NLTT tại Việt Nam và hy vọng rằng cuốn tài liệu này sẽ mang lại những thông tin bổ ích cho người đọc.

Hiểu lầm 1. NLTT không ổn định, thường làm gián đoạn quá trình cung cấp điện và không thể cung cấp điện liên tục 24/24.

Hiểu lầm 2. NLTT đắt đỏ và xa xỉ, chỉ phù hợp với những quốc gia phát triển

Hiểu lầm 1. NLTT không ổn định, thường làm gián đoạn quá trình cung cấp điện và không thể cung cấp điện liên tục 24/24.

Sự thật là một hệ thống lưới điện được thiết kế phù hợp có thể khắc phục nhược điểm gián đoạn và NLTT có thể cung cấp điện liên tục 24/24. 

Một trong những hiểu lầm thường gặp về NLTT đó là tính không ổn định, không liên tục của NLTT có thể làm gián đoạn quá trình cung cấp điện, và NLTT không thể cung cấp đủ nhu cầu phụ tải nền cho nên cần có một lượng lớn công suất lắp đặt điện từ nguồn nhiên liệu hóa thạch hoặc năng lượng hạt nhân để bù đắp sự thiếu hụt này. Sự thật là một hệ thống lưới điện được thiết kế phù hợp có thể khắc phục nhược điểm gián đoạn của NLTT, từ đó giảm thiểu được tình trạng mất điện. Đan Mạch, Đức, Ai-len, Tây Ban Nha, Nam Úc và các bang Colorado, Texas của Mỹ đã thành công trong việc đưa một tỉ lệ điện năng tương đối cao từ NLTT như năng lượng gió và mặt trời hòa vào hệ thống lưới điện quốc gia. Các nước này đều có những chiến lược khác nhau để khắc phục tính gián đoạn của NLTT, và thực tế cũng cho thấy có nhiều cách để giải quyết vấn đề này:

Cách thứ nhất, phân phối nhiều nguồn năng lượng khác nhau ở nhiều địa điểm và kết nối chúng vào hệ thống lưới liên kết lớn để đảm bảo nguồn cung khi nguồn năng lượng gió và mặt trời bị gián đoạn. Ví dụ như gió có thể thổi mạnh ở một địa phương này nhưng cũng có thể thổi với tốc độ yếu hơn ở một nơi khác, vì vậy năng lượng gió có thể đáp ứng một phần cho nhu cầu phụ tải nền (Hình 4).

Cách thứ hai, sử dụng thủy điện nhỏ, khí sinh học và khí tự nhiên để cung cấp điện năng cho phụ tải nền cũng như phục vụ nhu cầu cao điểm (phụ tải đỉnh) trong suốt thời gian các nguồn năng lượng dễ bị gián đoạn như năng lượng mặt trời và năng lượng gió không đảm bảo đáp ứng nguồn cung cấp điện ổn định. Thủy điện3 đang chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn đến 40% cơ cấu nguồn điện của cả nước, được sử dụng để đáp ứng cho công suất phụ tải nền, cũng như đáp ứng nhu cầu phụ tải định vì có thể điều chỉnh nâng giảm công suất khi được tích hợp cùng các nguồn NLTT khác trên hệ thống lưới điện. Tương tự, công suất của khí sinh học và khí tự nhiên cũng có thể điều chỉnh nâng giảm trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, với tỷ trọng không đáng kể của các nguồn NLTT như hiện nay, bao gồm những nhà máy thủy điện nhỏ, nhiên liệu sinh khối, chất thải rắn, năng lượng gió và năng lượng mặt trời chiếm 3,7% cơ cấu nguồn điện thì Việt Nam không cần thiết có thêm công suất từ nhiên liệu hóa thạch hay năng lượng hạt nhân cho phụ tải nền cũng như đáp ứng phụ tải đỉnh.

Cách thứ ba, sử dụng phương pháp dự báo thời tiết để dự đoán bức xạ mặt trời và cường độ gió dự kiến nhằm giúp các nhà quản lý và vận hành mạng lưới điện biết trước những nguồn năng lượng nào cần phải giảm hoặc tăng tại một thời điểm cụ thể. Nhờ đó, dự báo thời tiết có thể giảm thiểu tính không ổn định của năng lượng mặt trời và năng lượng gió và cung cấp thông tin tin cậy về bức xạ mặt trời và cường độ gió cho những nhà quản lý và vận hành hệ thống lưới điện, giúp họ điều chỉnh việc sử dụng các nguồn năng lượng khác (Af-Mercados, 2012). Cùng với những tua-bin gió được trang bị

3 Thủy điện lớn không được coi là năng lượng tái tạo tại Việt Nam; chỉ các nhà máy thủy điện nhỏ có công suất dưới 30MW được coi là năng lượng tái tạo thiết bị đo sức gió và nhà máy điện mặt trời truyền đi những dữ liệu cập nhật về sản lượng điện năng, dữ liệu và các dự báo sẽ chính xác hơn khi có nhiều nguồn NLTT được đưa vào sử dụng.

Cách thứ tư, sử dụng “hệ thống lưới điện thông minh” có thể liên tục cân bằng cung-cầu năng lượng và phân phối điện năng từ một số nguồn năng lượng (mặt trời, gió, vv) tới người sử dụng điện ở nhiều vùng khác nhau. Những thành phần cấu thành của hệ thống lưới điện thông minh có thể “giao tiếp” với nhau, giúp cho việc cân bằng cung-cầu điện năng trở nên linh hoạt, đáng tin cậy và hiệu quả hơn. Nhờ có những giải pháp lưới điện thông minh, chúng ta sẽ trở thành những người tiêu dùng và sản xuất chủ động, thay vì chỉ là những người tiêu thụ năng lượng thụ động (Greenpeace, 2015) (Hình 5). Hệ thống lưới điện thông minh của châu Âu được kỳ vọng sẽ có thể quản lý 77% nguồn điện năng sản

xuất từ NLTT trong khi vẫn liên tục đảm bảo cung cấp điện với giá cả hợp lý vào năm 2030 (Greenpeace, 2014). Việt Nam đã bắt đầu đầu tư vào một số bộ phận cấu thành của hệ thống lưới điện thông minh, và một hệ thống lưới điện thông minh hoàn chỉnh sẽ trở nên cần thiết cho việc quản lý NLTT khi mà tỷ trọng điện năng sản xuất từ NLTT sẽ chiếm từ 20% – 30% trong toàn bộ hệ thống lưới điện. Tỷ trọng này thậm chí còn cao hơn những dự kiến hiện nay mà Việt Nam đề ra cho phát triển NLTT vào năm 2030.

Cách thứ năm, hệ thống điện sử dụng tấm pin năng lượng mặt trời độc lập có xu hướng phát huy hiệu quả vào những giờ cao điểm sử dụng điện (trong giờ hành chính hay khi chạy điều hòa nhiệt độ), vì vậy trên thực tế nó sẽ giúp giảm tải nhu cầu điện mà các máy phát điện tập trung phải cung cấp qua lưới điện. Tấm năng lượng mặt trời được lắp đặt trên mái nhà của những hộ gia đình sử dụng điện sẽ giảm bớt lượng điện năng tiêu thụ cho hệ thống lưới điện quốc gia.

Cách thứ sáu, sử dụng các giải pháp dự trữ như
thủy điện tích năng hoặc ngân hàng ắc quy để tích
trữ điện năng khi hệ thống lưới điện không có đủ
khả năng cung cấp điện cho người dân tại vùng
sâu vùng xa. Thủy điện tích năng tích trữ năng
lượng bằng bơm tích năng, nghĩa là nước được
bơm ngược lên hồ chứa khi dư thừa điện năng và
khi công suất điện gió giảm, nước được xả xuống
qua tua bin để sản xuất điện. Giải pháp bơm tích năng rất phổ biến ở Na-uy và Áo và thậm chí còn giúp dự trữ điện tái tạo cho những quốc gia láng giềng. Ngân hàng ắc quy hiện nay cũng xuất hiện ở nhiều quốc gia, và chúng có thể được sử dụng để cung cấp điện vào những thời điểm cắt điện đột ngột.

Cách thứ bảy, các thiết bị thông minh đang ngày càng phổ biến trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống nên chúng ta có thể sử dụng các thiết bị này để dự trữ nguồn điện dư thừa. Ví dụ, tủ lạnh sẽ làm mát khi nguồn cung cấp điện dồi dào nhưng nó sẽ tự động ngắt khi điện yếu.

Thuật ngữ

Kịch bản phát triển năng lượng bền vững tối ưu (ASES) giả định rằng ngành điện có thể chuyển đổi sang 100% công nghệ năng lượng tái tạo (NLTT) vì chi phí sản xuất điện từ NLTT giảm nhanh hơn so với các công nghệ cho Kịch bản phát triển thông thường (BAU) và Kịch bản phát triển năng lượng bền vững (SES).

Kịch bản phát triển thông thường (BAU) là kịch bản dự đoán xu hướng phát triển năng lượng trong tương lai của Việt Nam theo hướng tương tự đường lối phát triển hiện nay. Kịch bản này có đặc điểm là tập trung sử dụng nguồn than trong nước và nhập khẩu để sản xuất điện, hạn chế triển khai các dự án NLTT đã sẵn sàng cho việc khai thác trong nước để NLTT đạt tỷ trọng 10% trong tổng công suất nguồn phát điện vào năm 2030, và duy trì tỷ trọng này ở mức 10% vào 2050.

Kịch bản phát triển năng lượng bền vững (SES) hướng tới chuyển đổi nhu cầu điện năng theo các tiêu chuẩn thực hành tốt nhất đã được các quốc gia khác áp dụng trong sử dụng hiệu quả và tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa phát triển NLTT, ngừng triển khai các dự án sử dụng năng lượng hóa thạch, và sử dụng bền vững và thận trọng các nguồn tài nguyên thủy điện truyền thống chưa phát triển.

Hệ số phụ tải là tỉ lệ thường niên giữa giá trị phụ tải thực tế của một nhà máy so với giá trị phụ tải đỉnh nếu nó có thể hoạt động hết công suất vô thời hạn.

Hiệu quả năng lượng là sử dụng năng lượng đầu vào ít hơn nhưng vẫn đáp ứng được nhu cầu sử dụng hoặc sử dụng cùng một lượng năng lượng đầu vào để đáp ứng nhiều nhu cầu hơn. Ví dụ, năng lượng đầu vào có thể là việc sử dụng điện của một một bóng đèn để cung cấp nhu cầu “chiếu sáng”.

An ninh năng lượng là mức độ sẵn có của các sản phẩm năng lượng trên thị trường nhằm phục vụ cho nhu cầu sử dụng lâu dài, không bị gián đoạn với mức chi phí phải chăng cho tất cả người tiêu dùng.

Chi phí sản xuất điện qui dẫn (LCOE) là chi phí cho mỗi đơn vị năng lượng trong toàn bộ vòng đời trung bình của một công nghệ, bao gồm chi phí đầu tư ban đầu, nhiên liệu, chi phí bảo dưỡng, vận hành và ngừng hoạt động. Khái niệm này được dùng để miêu tả chi phí sản xuất trung bình của 1kWh điện, và so sánh chi phí sản xuất ví dụ như giữa điện gió, điện khí hoặc điện hạt nhân và điện mặt trời. Chi phí sản xuất điện quy dẫn thường không bao gồm các chi phí ngoại biên như những thiệt hại đối với sức khỏe con người (như là hen xuyễn), sinh kế và môi trường (lũ lụt và hạn hán do biến đổi khí hậu) do các phương pháp sản xuất điện cụ thể nào đó gây ra.

Hiểu sai là cách nghĩ sai hoặc hiểu sai hoặc thiếu thông tin dẫn đến việc đưa ra những ý kiến, quan điểm không đúng.

Hiểu lầm để chỉ những cá nhân có chung niềm tin vào một sự vật hoặc một sự việc nào đó nhưng niềm tin đó hoàn toàn không có cơ sở trên thực tế.

Nỗi sợ được hiểu là tâm trạng rất không yên lòng của ai đó, có thể dẫn đến cảm giác lo lắng, sợ hãi, ví dụ như bị mất thị phần trên thị trường năng lượng.

Những rào cản thực sự là những yếu tố có thực đang cản trở sự phát triển của NLTT, chẳng hạn như các công nghệ NLTT có giá cả phải chăng rất cần thiết để thúc đẩy phát triển NLTT.

Năng lượng tái tạo là năng lượng từ các nguồn tài nguyên như ánh sáng mặt trời, gió, dòng nước, sóng biển, thủy triều, địa nhiệt và sinh khối, đây là những năng lượng có thể được bổ sung (tái sinh) trong một thời gian ngắn.

Download toàn bộ tài liệu tại đây:

06012017_Booklet_Rosa_Viet version

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s