Nghèo lại hoàn nghèo (4 kỳ)

“Nướng” tiền hỗ trợ chính sách

24/06/2013 23:59

NLD – Hàng loạt chính sách hỗ trợ người dân thoát nghèo không đạt hiệu quả do nhiều hộ còn ỷ lại, chây lười, vô tư lấy tiền nhà nước giúp đỡ đi nhậu nhẹt, mua sắm…

Xã Mường Lý, huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa nằm cách TP Thanh Hóa hơn 200 km. Đường sá chỉ là những lối mòn do dân tự mở nên học sinh (HS) muốn theo được con chữ chỉ còn cách dựng lều, lán bằng tre nứa tạm bợ trên sườn núi. Dù nhận được nhiều chính sách hỗ trợ của nhà nước nhưng HS ở đây vẫn bữa đói bữa no.


Học sinh bán trú của Trường THCS Mường Lý, huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa
trong căn lều trọ học tuềnh toàng. Ảnh: TUẤN MINH

Cha mẹ sắm xe máy, ti vi;con ăn rau rừng

Vừa tan lớp, Vàng A Phử, HS lớp 8A Trường THCS Mường Lý, chạy vội về căn lều trọ học tuềnh toàng nằm cheo leo bên sườn núi. Quăng mấy quyển sách trên tay, Phử lao ngay vào nồi cơm nguội bốc vài miếng cháy còn sót lại tối qua, ăn ngấu nghiến. “Em hết gạo rồi. Ăn tạm cho đỡ đói rồi chiều lên rừng kiếm rau về dùng” – Phử hồn nhiên.

Chúng tôi đang hỏi chuyện Phử thì Vàng Thị Lý, học sau một lớp, người nhỏ thó, đen nhẻm, lếch thếch về căn lều, trên tay cầm một mớ rau rừng. Quần áo Lý đã bạc phếch, đôi dép tổ ong rách nát được buộc chằng chịt dây nhợ…

Cũng như Phử và Lý, gần 100 HS ở Trường THCS Mường Lý luôn thiếu ăn, thiếu mặc. Vậy mà Vàng A Dư (học lớp 6, nhà thuộc diện hộ nghèo được hỗ trợ) đi đâu cũng lăm lăm trên tay chiếc điện thoại. “Bố mẹ em có mấy cái điện thoại dùng hết tiền vứt ở nhà. Đợi lúc bố mẹ lên rẫy, em lấy xuống đây nghe nhạc cho đỡ buồn” – Dư khoe.

Thầy Nguyễn Văn Hà, Hiệu phó Trường THCS Mường Lý, cho biết để tạo điều kiện cho con em vùng cao được đến trường, Chính phủ đã hỗ trợ chi phí học tập 70.000 đồng/tháng/HS (thông qua Nghị định 49 – năm 2010) và hỗ trợ tiền ăn bằng 40% mức lương tối thiểu (Quyết định 85 – năm 2010) cho HS bán trú. Trung bình, mỗi HS sẽ được trợ cấp 420.000 đồng/tháng, tức được 3.780.000 đồng/năm học.

“Trong năm học 2011-2012, chỉ tính riêng tiền trợ cấp hằng tháng cho các em, nhà trường đã chi trả hơn 1 tỉ đồng, chia làm 2 đợt. Nhận được tiền, phụ huynh không chăm lo cho con cái ăn học mà dùng để mua xe máy, sắm điện thoại, ti vi…” – thầy Hà lo ngại.

Ông Đinh Công Đại, Chủ tịch UBND xã Mường Lý, thở dài: “Toàn xã có gần 70% hộ nghèo. Một số hộ ở vùng cao như bản Xì Lồ miếng ăn còn chưa đủ, nói gì đến có tiền sắm sửa. Vậy mà cứ đầu năm học, người ta lại thấy có hàng chục hộ nghèo “lên đời” mua xe máy, ti vi; còn điện thoại di động thì không kể hết. Nhiều hộ khó khăn hơn còn được hỗ trợ thêm 180.000 đồng/tháng nhưng cứ cầm khoản tiền này trong tay là họ lại đi mua rượu uống hết, chẳng biết lo nghĩ gì đến con cái”.

Ngoài Mường Lát, tại các huyện nghèo khác của tỉnh Thanh Hóa như: Quan Hóa, Quan Sơn, Lang Chánh, Bá Thước, Thường Xuân, Như Xuân…, 100% HS đều được hưởng trợ cấp như trên.


Bữa ăn của hộ bà Mang Thị Mướp (huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên) chỉ có cơm trộn rau
nhưng chồng bà thì suốt ngày nhậu nhẹt Ảnh: HỒNG ÁNH

Được hỗ trợ vẫn đi… ăn xin

Trong khi đó, tại thôn Soi Nga, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên, từ sáng sớm, cả đoàn người kéo đến các bến xe buýt để xuôi về TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định và TP Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên để… xin ăn.

Ông Đoàn Văn Tiến (45 tuổi), nhà có 3 con đang ở tuổi lao động nhưng cứ xuống giống xong 2 ha sắn là cứ phó mặt cho trời, ngồi nhà chờ người con út Đoàn Văn Triều mang tiền xin được của thiên hạ về sống. “Ở đây ai cũng vậy mà. Hơn nửa số hộ trong thôn đi xin ăn. Tiền hỗ trợ à? Không đủ mua rượu, có đâu mà đủ sống!” – ông Tiến thản nhiên.

Ông Phan Như Hải, Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) tỉnh Bình Định, nói ông “phát sợ” chuyện xin ăn của các hộ dân xã Xuân Lãnh. “Chúng tôi đã thử dùng đủ biện pháp – từ việc phối hợp với chính quyền huyện Đồng Xuân vận động từng nhà, đến tập trung họ vào trung tâm bảo trợ xã hội – nhưng khi thả họ ra, đâu vẫn vào đấy. Họ xem xin ăn là chuyện đương nhiên” – ông bức xúc.


Đã nhiều năm nhận tiền hỗ trợ nhưng gia đình ông Lê Văn Mên (xã Duy Vinh, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam)
chỉ dùng mua gạo ăn là chính mà vẫn không đủ Ảnh: Bích Vân

Nghèo vì quá lười!

Ông Hải cũng cho biết tỉnh Bình Định còn 46.000 hộ nghèo, chiếm tỉ lệ hơn 11%. Trong đó, 3 huyện Vân Canh, Vĩnh Thạnh và An Lão có tỉ lệ hộ nghèo luôn chiếm trên 45%. Dù được nhà nước hỗ trợ đã nhiều năm nhưng một số hộ dân vẫn không thể thoát nghèo vì quá lười. Ở huyện Vân Canh không xảy ra tình trạng ăn xin nhưng người dân cứ ra đường ngồi chống cằm rồi về… uống rượu!

Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại Tây Giang – một trong những huyện nghèo nhất tỉnh Quảng Nam. Năm 2012, huyện này có 1.211 hộ nghèo, chiếm tỉ lệ 58,25%. Một số người còn tâm lý ỷ lại, trông chờ vào chính sách nên ăn nhậu say xỉn tối ngày. Ông A Lăng Thành, Phó Chủ tịch UBND xã Bhallê, đưa chúng tôi đến nhà ông A.L.C – một hộ nghèo với 7 thành viên sống chen chúc trong căn nhà nhỏ. Vợ ông C. phải làm lao động chính trong nhà để nuôi 5 đứa con cùng chồng. “Mỗi lúc có tiền hỗ trợ hộ nghèo, ông ấy nhận là về mua rượu hết. Suốt ngày, ông ấy chỉ biết uống rượu nhưng được cái không đánh vợ, đánh con” – vợ ông C. phân bua.

Theo ông A Lăng Thành, Bhallê có không ít hộ thuộc diện nghèo nhiều năm nhưng không thể thoát nghèo. Riêng gia đình ông C. là hộ nghèo đã 7 năm nay. “Xã đã bó tay với gia đình này. Không có cách nào để giúp họ thoát nghèo bằng chính họ. Vận động mãi, chúng tôi cũng chán!” – ông Thành ngao ngán.

Tỉ lệ hộ nghèo ở tỉnh Phú Yên hiện chiếm gần 16%. Ông Trần Thanh Bình, Trưởng Phòng Bảo trợ xã hội Sở LĐ-TB-XH tỉnh Phú Yên, cho biết hiện tỉnh đang đau đầu trong việc thu hồi vốn vay hỗ trợ hộ nghèo từ… 18 năm trước. Còn hơn 4 tỉ đồng nhưng các hộ nghèo vay không chịu trả.

TUẤN MINH – BÍCH VÂN – HỒNG ÁNH
*****

NGHÈO LẠI HOÀN NGHÈO (*)

Cho tôi được… nghèo

25/06/2013 22:01

NLD – Không đâu như ở Việt Nam, người dân mong mình mãi là người nghèo để hưởng các chính sách vay vốn, an sinh

Trong một lần đi công tác ở huyện miền núi, ông Phan Như Hải, Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) tỉnh Bình Định, ngỡ ngàng khi thấy một phụ nữ lặn lội hơn 10 km đến gặp ông chỉ để xin… trở lại hộ nghèo.

Du di xét duyệt hộ nghèo

Gia đình người phụ nữ này trước đây thuộc diện hộ nghèo, được hưởng các chính sách ưu đãi về vay vốn, an sinh. Sau 3 năm, thẩm định lại, xét thấy thu nhập của hộ này trên 400.000 đồng/khẩu nên địa phương đưa ra khỏi danh sách hộ nghèo. Mặc dù đã được giải thích nhiều lần nhưng người phụ nữ này vẫn cố tìm gặp lãnh đạo Sở LĐ-TB-XH để khiếu nại.

“Vì có nhiều chính sách ưu đãi cho hộ nghèo nên họ cứ muốn ở mãi trong diện nghèo. Chuyện này xảy ra khắp nơi. Theo tôi, cũng một phần lỗi từ chính quyền địa phương” – ông Hải nhận định.

Ngôi nhà tình thương của anh Thạch Sa Quết (huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh) đã biến thành
bãi đất trống. Ảnh: CA LINH
Ông Trần Thanh Bình, Trưởng Phòng Bảo trợ xã hội Sở LĐ-TB-XH tỉnh Phú Yên, thừa nhận có sự du di trong việc xét duyệt hộ nghèo tại các địa phương. “Ở nông thôn, thu nhập trên 400.000 đồng/khẩu thì không thuộc diện hộ nghèo nhưng nhiều hộ thu nhập 410.000 đồng/khẩu. Đúng là họ thoát nghèo không bền vững nên các địa phương cũng cho là hộ nghèo” – ông Bình nói.
Cũng theo ông Bình, tư tưởng xin được nghèo không chỉ có ở người dân mà cả các cấp chính quyền. Vì vậy, tỉ lệ hộ tái nghèo hằng năm ở 2 tỉnh Bình Định và Phú Yên khá cao, khoảng trên 10%.
Không riêng gì ở tỉnh Phú Yên, Bình Định, tâm lý “muốn nghèo” cũng còn trong một số cán bộ ấp, xã của tỉnh Trà Vinh, Hậu Giang, Quảng Nam… Hộ ông Lê Út Em – Phó trưởng Công an ấp Xẻo Trâm, xã Hòa An, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang – có 5 người và 6 công ruộng. Ngoài người mẹ lớn tuổi, anh em của ông Em đều trưởng thành, có khả năng lao động, kinh tế gia đình ổn định. Tuy nhiên, trong đợt bình xét năm 2012, hộ ông Em trở thành hộ cận nghèo.
Gần đó, nhà ông Trần Văn Út, trưởng ấp Xẻo Trâm, có ngôi nhà tường kiên cố, ruộng đất trồng trọt đã vượt ngưỡng hộ cận nghèo vẫn được bình xét là hộ nghèo. Vụ việc khiến người dân trong ấp bức xúc, tố giác lên chính quyền xã.
“Quy trình bình xét hộ nghèo, cận nghèo do ấp nắm rồi mới trình lên xã. Do vậy, có những việc xã chưa nắm hết thông tin. Đối với trường hợp ông Trần Văn Út, qua kiểm tra lại thấy hộ này không đúng tiêu chuẩn hộ cận nghèo nên xã sẽ họp dân đưa ra khỏi diện cận nghèo” – ông Võ Văn Kết, Chủ tịch UBND xã Hòa An, trần tình.
Gia đình ông Đoàn Văn Thủy (xã Canh Hòa, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định) có 2 ha đất sản xuất
nhưng vẫn sống trong căn nhà lụp xụp hơn 10 năm nay – Ảnh: HỒNG ÁNH

Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB-XH tỉnh Trà Vinh, phân tích: Nhà nước có nhiều chính sách quan tâm đến người nghèo như xây dựng nhà ở, bảo hiểm y tế, miễn giảm học phí cho con em hộ nghèo, ưu đãi vay vốn… Vì vậy, các hộ nghèo sau nhiều năm được hỗ trợ đã có thu nhập cải thiện cuộc sống nhưng không chịu thoát nghèo và trả lại sổ bởi nếu ra khỏi hộ nghèo, họ sẽ mất tất cả các khoản ưu đãi nói trên.

Tố nhau đã “giàu”

Tình trạng người dân ỷ lại, lười lao động, kiên quyết bám nghèo đã gây không ít khó khăn cho cán bộ địa phương. Tại tỉnh Quảng Nam, mỗi năm, UBND tỉnh đều giao khoán chỉ tiêu thoát nghèo cho các huyện, huyện lại giao về cho xã hỗ trợ những hộ thực sự thoát nghèo để báo cáo. Theo quy trình này, nhiều cán bộ cấp xã cũng như Phòng LĐ-TB-XH huyện Tây Giang lắc đầu ngao ngán.
“Muốn đưa một hộ ra khỏi diện nghèo không dễ. Cán bộ phải đi vận động, tuyên truyền nhiều lần, bà con mới đồng ý” – bà Nguyễn Thị Tùng, chuyên viên Phòng LĐ-TB-XH huyện Tây Giang, kể.
Ông A Lăng Thành, Phó Chủ tịch xã Bhallê, huyện Tây Giang, cho biết: Năm 2013, huyện giao chỉ tiêu về xã, bình quân mỗi thôn phải có 4 hộ thoát nghèo. Để tìm được 4 hộ này, xã cũng phải “mòn con mắt” vì hầu hết các hộ đều giấu nguồn thu nhập. Nhiều hộ dù thu nhập đã khá hơn, mua sắm được tivi, xe máy nhưng khi cán bộ đến điều tra thì mang giấu đi hết. Từ đó, xảy ra việc giữa các hộ tố giàu lẫn nhau.
Vì không muốn mình thoát khỏi diện nghèo nên các hộ đã mang việc hàng xóm có thu nhập tăng cao, không còn nghèo khổ nữa báo với cán bộ thôn, xã.
Theo ông Bríu Hùng, Phó Chủ tịch xã Lăng, huyện Tây Giang, xã đã tuyên truyền cho người dân hiểu không thể trông chờ mãi vào chính sách mà cần chăm chỉ lao động, phải chấp nhận thoát nghèo thì mới có động lực để phát triển kinh tế. Ông Phan Như Hải cho rằng việc xét duyệt hộ nghèo thường bắt đầu từ cấp thôn. Do tình làng nghĩa xóm, sợ mất lòng nhau nên có những trường hợp không phải hộ nghèo cũng được đưa vào diện nghèo.
Mặt khác, chính quyền địa phương thường nói rất rõ các chính sách ưu đãi hộ nghèo mà “quên” đề cập mục đích của việc hỗ trợ nhằm giúp dân thoát nghèo và khi đời sống của họ đã khá hơn, các chính sách này sẽ chuyển sang cho những hộ nghèo khác. Vì không giải thích cặn kẽ nên người dân thường chỉ thấy cái lợi trước mắt mà quên đi việc cần chia sẻ với những đối tượng khó khăn hơn.

Bán “xác” nhà tình thương

Tại xã Phong Thạnh, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh, nhiều hộ nghèo được cấp nhà tình thương theo Chương trình 135 và Quyết định 167 của Chính phủ nhưng phần vì khó khăn, phần không chí thú làm ăn nên đã bán cả “xác” nhà. Việc làm này đã diễn ra nhiều năm nhưng chính quyền địa phương không hề hay biết.
Hộ anh Thạch Sa Quết (ngụ ấp 2, xã Phong Thạnh) được nhà nước hỗ trợ xây nhà vào năm 2009 với số tiền gần 16 triệu đồng. Đến năm 2011, anh Quết đánh người gây thương tích, phải đi tù. Không có tiền bồi thường cho nạn nhân nên mẹ anh Quết đã dỡ 6 cây cột trong nhà với giá 4 triệu đồng để đền bù.
Ngoài ra, tại xã Phong Thạnh còn có 9 hộ bán “xác” nhà.

Kỳ tới: Năm nhà nuôi một con bò

HỒNG ÁNH – CA LINH – HỒNG ÁNH –
*****

NGHÈO LẠI HOÀN NGHÈO (*)

Năm nhà nuôi 1 con bò!

27/06/2013 20:27

NLD – Hỗ trợ cả tiền điện lẫn tiền dầu thắp sáng, cấp giống cây trồng nhưng “quên” phân bón, giao 1 con bò cái cho 5 hộ quản lý… Hàng loạt chính sách chồng chéo, bất cập gây rối trong quá trình thực thi

Chính quyền xã Canh Hòa, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định ra rả phát loa kêu gọi các hộ nghèo đến nhận bò về nuôi để phát triển kinh tế nhưng chẳng còn mấy ai hưởng ứng.

Giết thịt trâu, bò dự án

Ông Phan Thế Duy, Phó Chủ tịch UBND xã Canh Hòa, cho biết xã đang gặp khó khăn trong việc tìm hộ nghèo để giao bò theo Chương trình 135 (hỗ trợ người nghèo để phát triển kinh tế). Có chuyện lạ đời này bởi “theo Chương trình 135, nhóm 5 hộ được hỗ trợ 1 con bò cái. Sau khi bò cái đẻ, người nuôi đầu tiên bắt đầu bỏ mặc nó, chỉ chăm sóc bê vì biết chắc bò mẹ sẽ được chuyển giao cho hộ khác. Cứ thế, chỉ mới đến hộ thứ 3 trong nhóm thì bò cái hết sức để đẻ, chẳng còn ai muốn nhận nó” – ông Duy giải thích.
Hộ nghèo ở huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên được hỗ trợ bò giống để phát triển kinh tế Ảnh: HỒNG ÁNH
Chính sách hỗ trợ huyện nghèo (thường gọi là Chương trình 30a) hỗ trợ bò cho từng hộ dân cũng nảy sinh nhiều bất cập tại 7 huyện khó khăn ở tỉnh Thanh Hóa. Từ năm 2009 đến 2011, huyện Ba Thước được nhà nước hỗ trợ gần 20,6 tỉ đồng để mua 2.082 con trâu, bò giống nhằm xóa đói, giảm nghèo cho 4.393 hộ. Bình quân, mỗi hộ được hỗ trợ 5 triệu đồng. Với những gia đình quá khó khăn thì 2 hộ chung tiền mua 1 con trâu, bò giống. Thế nhưng, tính đến tháng 7-2012, người dân đã giết thịt hoặc bán 133 con, 109 con chết.
Vợ chồng ông Lèo Seo Sùn bên ngôi nhà rách nát nhưng không có tiền để xây Ảnh: CAO NGUYÊN

Huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa đã cấp được 1.286 con trâu, bò cho hộ nghèo nhưng hơn 200 con đã bị bán hoặc chết. Có nhiều chuyện lãng xẹt đã xảy ra, như 2 gia đình mua chung 1 con trâu hoặc bò, đến vụ mùa ai cũng muốn dùng cày bừa nên nảy sinh mâu thuẫn rồi phải bán để chia tiền. Một số hộ nghèo khi có cưới xin hay dịp lễ Tết lại đem trâu, bò dự án ra giết thịt.

Chính sách đưa bò giống về cho các hộ nghèo đã được triển khai tại huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam từ năm 2011. Thế nhưng, đến nay, phần lớn lãnh đạo các xã đều cho rằng chính sách này không mấy khả thi. Ông A Lăng Thành, Phó Chủ tịch UBND xã Bhallê, cho biết xã đã giao 17 con bò cho hộ nghèo nhưng đến nay, 2 con đã chết, số còn lại thì ngày càng còm cõi. Người dân bỏ mặc bò phơi mưa nắng, không chuẩn bị thức ăn nên chúng đói khát nhiều ngày.

Ông Bríu Hùng – Phó Chủ tịch xã Lăng, huyện Tây Giang – nhận định: “Bò giao về thì người dân cứ cột trong rừng, không chăm sóc. Dù chưa tổng kết dự án nhưng tôi nghĩ kết quả đạt được sẽ không như mong muốn”.

Chồng chéo chính sách

Theo ông Phan Như Hải, Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) Bình Định, tỉnh này đang triển khai 14 chính sách hỗ trợ hộ nghèo. Một số chính sách chồng chéo, không những phân tán nguồn hỗ trợ mà còn gây khó khăn cho cán bộ cấp cơ sở trong việc giám sát. Chẳng hạn, Chương trình 30A đã hỗ trợ mỗi hộ nghèo 30.000 đồng/tháng tiền điện nhưng tỉnh lại có nghị quyết giúp hộ đồng bào dân tộc thiểu số tiền dầu thắp sáng.
“Đã có tiền điện rồi thì cần gì tiền dầu? Trong khi đó, 100% thôn, buôn ở tỉnh này đã có điện cả rồi” – ông Hải nói.
Trong những chính sách hỗ trợ người nghèo, huyện Tây Giang thực hiện hỗ trợ cây trồng là ba kích và điền trúc. Theo các cán bộ địa phương, người dân được giao giống cây nhưng không có phân bón nên sau khi trồng xuống thì phó mặc cho thời tiết.
“Nói là hỗ trợ nhưng lại theo hình thức đem con bỏ chợ thì không đạt được kết quả tốt. Chính sách cần phải thay đổi phù hợp thì người nghèo mới phát triển kinh tế bền vững” – ông A Lăng Thành tâm sự.

Tại tỉnh Phú Yên, ông La Lan Dũng – Phó Bí thư Đảng ủy xã Phú Mỡ, huyện Đồng Xuân – cho biết tỉ lệ hộ nghèo ở xã này cao nhất tỉnh với trên 85% nhưng một số chính sách hỗ trợ lại không phù hợp. “Chương trình 134 hỗ trợ người dân nghèo khai hoang lấy đất sản xuất nhưng ở đây toàn rừng với rừng, lẽ nào phá rừng lấy đất? Vì thế, chương trình không thể triển khai được” – ông Dũng băn khoăn.

Thừa nhận một số chính sách hỗ trợ hộ nghèo còn chồng chéo, ông Trần Thanh Bình – Trưởng Phòng Bảo trợ xã hội, Sở LĐ-TB-XH Phú Yên – cho rằng các chính sách này được nhiều ban, ngành triển khai như ban dân tộc, sở LĐ-TB-XH, sở NN-PTNT… Vì không quy về một đầu mối nên rất khó quản lý cũng như điều chỉnh cho phù hợp với thực tế.

Chưa được ăn thịt, tiền đâu xây nhà!

Tỉnh Đắk Lắk hiện có hơn 59.200 hộ nghèo, chiếm tỉ lệ 14,67%. Trong năm 2012, Đắk Lắk thực hiện 13 chương trình, chính sách hỗ trợ hộ nghèo. Ông Lèo Seo Sùn (ngụ thôn Ea Rớt, xã Cư Pui, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk) không nhớ nổi gia đình mình được nhà nước và các tổ chức hỗ trợ bao nhiêu đợt.

“Mấy tháng trước, cán bộ thôn tới nói mình được nhà nước hỗ trợ xây nhà ở. Nghe đâu họ hỗ trợ tổng cộng 20 triệu đồng và mình phải bỏ thêm khoảng 30 triệu đồng nữa mới xây được nhà cấp 4. Nhưng mà lấy đâu ra 30 triệu đồng khi cả tháng nay, gia đình mình chưa được ăn thịt?” – ông Sùn ngơ ngác.

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 25-6

Kỳ tới: Đưa cần câu, đừng cho con cá!

 

HỒNG ÁNH – CAO NGUYÊN – TUẤN MINH – BÍCH VÂN
*****

NGHÈO LẠI HOÀN NGHÈO (*)

Đưa cần câu, đừng cho con cá!

27/06/2013 23:26

NLD – Cả nước đang triển khai 17 chính sách trợ giúp người nghèo, người có công nhưng việc hỗ trợ còn dàn trải, lắt nhắt. Cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn mới mong thoát nghèo bền vững

Căn nhà lụp xụp chừng 25 m2 của bà Đoàn Thị Ưởng (39 tuổi, ngụ thôn Canh Thành, xã Canh Hòa, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định) là nơi tá túc của 10 người. Hôm chúng tôi đến thăm, Đoàn Thị Chút (con gái bà Ưởng) vừa bắt được 1 con cóc sau rẫy mang về. Cả nhà mừng rỡ vì hôm nay sẽ được bữa thịt sau nhiều ngày sống bằng cháo, rau rừng và muối ớt.

Nhiều chính sách cần thay đổi

Hơn 10 năm qua, gia đình bà Ưởng vẫn thuộc diện hộ nghèo. Nhà bà từng vay 5 triệu đồng để mua bò về nuôi nhưng số tiền ấy không đủ mua 1 con bê nên tiền chưa kịp làm gì đã “bốc hơi”. Đây chỉ là một trong hàng trăm hộ nghèo ở tỉnh Bình Định dù được hỗ trợ vẫn loay hoay mãi không thoát nghèo.
Ông Phan Như Hải, Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) tỉnh Bình Định, kiến nghị cần phải thay đổi các biện pháp hỗ trợ hiện nay bởi “đại bộ phận hộ nghèo không biết cách làm ăn. Nếu chúng ta cứ đầu tư mà không hướng dẫn cụ thể thì chỉ ném tiền qua cửa sổ. Song song với việc hỗ trợ cần phải hướng dẫn theo kiểu cầm tay chỉ việc, đồng thời đầu tư mạnh hơn về hạ tầng giao thông thì mới mong giúp các hộ thoát nghèo”.
Tại tỉnh Thanh Hóa, Sở LĐ-TB-XH tỉnh đang chi trả trợ cấp xã hội thường xuyên cho 191.000 người thuộc 9 nhóm đối tượng bảo trợ xã hội với tổng số tiền gần 600 tỉ đồng/năm.
Ông Lê Ngọc Hảo, Phó trưởng Phòng Chính sách bảo trợ xã hội Sở LĐ-TB-XH tỉnh Thanh Hóa, cho biết nhiều chính sách hỗ trợ người nghèo đã mang lại hiệu quả cao, giúp người dân từng bước thoát nghèo.

Cán bộ ấp Nhuệ Tứ A, xã Hàm Giang, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh rà soát hộ nghèođể cho vay vốn. Ảnh: CA LINH

Tuy nhiên, cũng còn nhiều chính sách cần điều chỉnh hay loại bỏ như: Chính sách hỗ trợ bù giá điện cho hộ nghèo theo Quyết định số 268/QĐ-TTg ngày 23-2-2011 của Chính phủ; chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người dân thuộc hộ nghèo ở vùng khó khăn theo Quyết định số 102/2009/QĐ-TTg với mức hỗ trợ 80.000 đồng/người/năm đối với người dân ở xã thuộc khu vực II, xã biên giới, bãi ngang, hải đảo, vùng khó khăn và 100.000 đồng cho xã khu vực III. Đây là những chính sách kém hiệu quả khiến người dân trở nên lười nhác, trông chờ, ỷ lại. Công tác chi trả lại phức tạp, mất nhiều thời gian.
“Hay như chính sách hỗ trợ về giáo dục theo Nghị định 49, phần miễn giảm học phí và hỗ trợ chi phí học tập cho học sinh, sinh viên còn lằng nhằng; vì thế nên có cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho nhóm đối tượng này” – ông Hảo nói.
Theo ông Nguyễn Văn Tâm – Chủ tịch UBND xã Cư Pui, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk – Chương trình 167 hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo khi triển khai nảy sinh nhiều bất cập, không còn phù hợp thực tế. Cụ thể, mỗi hộ sẽ được hỗ trợ 20 triệu đồng; trong đó, tiền vay lãi suất ưu đãi chỉ 8 triệu đồng, còn lại là tiền hỗ trợ của các cấp. Trong thời điểm chi phí vật liệu tăng cao, người dân không thể xây được nhà với số tiền này. Vì vậy, người dân buộc phải vay mượn với lãi suất cao để xây nhà khiến người nghèo lại thêm nghèo.
“Theo tôi, cần phải rà soát, đánh giá tổng thể hiệu quả các chương trình; từ đó tập trung nâng cao chất lượng một vài chương trình mang lại hiệu quả thiết thực cho người nghèo hơn là dàn trải như hiện nay” – ông Tâm đề xuất.
Quy về một mối
Hiện có nhiều chính sách hỗ trợ người nghèo nhưng hầu hết các địa phương than rằng những chính sách này còn lắt nhắt, chồng chéo. Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB-XH tỉnh Trà Vinh, nhận định: “Các chính sách cho người nghèo nói là hỗ trợ nhưng gần như cho không nên dễ tạo tâm lý bám nghèo. Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ cho người nghèo lẻ mẻ, không quy về một mối.
Chẳng hạn, chính sách ưu đãi tín dụng cho người nghèo vay vốn do Ngân hàng Chính sách xã hội đảm nhiệm, Chương trình 167 do Sở Xây dựng tiến hành, Sở LĐ-TB-XH thực hiện mô hình giảm nghèo với kinh phí từ Trung ương…”. Vì thế, ông Chiến đề nghị: Để nguồn lực nhà nước đầu tư cho người nghèo phát huy hiệu quả, điều đầu tiên phải xác định hộ nghèo cần gì để đầu tư cho vay vốn phù hợp. Ngoài ra, cần tuyên truyền để người nghèo chí thú làm ăn để vươn lên thoát nghèo.

Chính sự chồng chéo trong chính sách khiến công tác quản lý, đánh giá hiệu quả các chương trình hiện gặp rất nhiều khó khăn. Theo ông Nguyễn Văn Thống, Phó trưởng Phòng Bảo trợ xã hội Sở LĐ-TB-XH tỉnh Đắk Lắk, một số chương trình hỗ trợ hộ nghèo bằng tiền mặt nhưng số tiền quá ít và phân tán nên người dân sử dụng kém hiệu quả.

Khác với tỉnh Khánh Hòa hay TP Đà Nẵng hỗ trợ thêm cho hộ nghèo 270.000 – 300.000 đồng/tháng, tỉnh Phú Yên hiện vẫn giữ mức 180.000 đồng/tháng/hộ nên rất khó để thoát nghèo.
Ông Trần Thanh Bình, Trưởng Phòng Bảo trợ xã hội Sở LĐ-TB-XH tỉnh Phú Yên, cho rằng các chính sách hỗ trợ người nghèo hiện nay chỉ như một gánh nước tưới cho cả cánh đồng đang nứt nẻ vì khô hạn.
“Cần có giải pháp mạnh mẽ hơn. Không đầu tư dàn trải, nhỏ giọt mà nên thu hẹp lại theo từng nhóm đối tượng nhỏ và đầu tư mạnh mới mong thoát nghèo bền vững” – ông Bình nêu ý kiến.

Học nghề chưa hiệu quả

Mỗi năm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam mở hàng chục lớp đào tạo nghề miễn phí cho người dân như: chăm sóc vật nuôi, cây trồng, đan lát, dệt, sửa xe… Theo anh Coor Lúp, cán bộ phụ trách dạy nghề Phòng LĐ-TB-XH huyện Tây Giang, khi mở lớp, người dân đều đi học đầy đủ nhưng học rồi để đó, không thấy ai mở trang trại chăn nuôi hay trồng cây để phát triển kinh tế.
Tương tự, tại xã Cư Pui, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk, mỗi năm có hàng trăm hộ nghèo được đào tạo nghề miễn phí. Tuy nhiên, sau khi lấy chứng nhận đào tạo nghề, do không có việc làm, người dân lại quay về làm rẫy, gây lãng phí lớn.
HỒNG ÁNH – TUẤN MINH – CA LINH – CAO NGUYÊN – BÍCH VÂN

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s