Cách mạng bền vững: ba xu hướng trường đại học và sinh viên toàn cầu đang thực hiện

English: Three ways Universities and their students are revolutionalizing Sustainability 

Là những nơi đi đầu về tri thức và sáng tạo, các trường đại học được trông đợi là nơi kiến tạo tương lai bền vững. Đây là nơi mà những chuyên gia nghiên cứu về những vấn đề mới nổi và đưa ra những ý tưởng mới. Đây cũng là nơi tập trung vô số những sinh viên trẻ giàu lý tưởng và dễ thích nghi, là những người được huy động để bảo vệ tương lai của chính họ. Vì vậy, một cách tự nhiên, nhiều ý tưởng bền vững cấp tiến được được sản sinh từ trường đại học.

Các trường đại học trên toàn thế giới hiện đang nỗ lực cắt giảm xu hướng lãng phí cũng như thúc đẩy một không gian khuyến khích ý thức về môi trường. Sau đây là ba lĩnh vực liên quan đến cuộc sống trong khuôn viên mà các trường đại học đang tìm cách trở nên xanh hơn.

1.     Thúc đẩy lối sống bền vững thông qua các sáng kiến về giao thông

Một trong những vấn đề cấp bách có liên quan đến sự bền vững về môi trường trong các trường đại học là việc di chuyển, đi lại. Trong một nghiên cứu năm 2011 bởi Complete College America cho biết có 75% sinh viên đại học ở Mỹ đến trường bằng ô tô, xe buýt và các loại phương tiện thải các bon khác. Nhìn chung, ngành giao thông là một trong những ngành đóng góp khí thải nhà kính nhiều nhất ở Mỹ.

Trong bối cảnh trường đại học, một trong những thay thế hợp lý nhất, hiệu quả và phổ biến nhất cho các loại phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch đó là xe đạp. Đây là phương tiện không khí thải do sử dụng sức người. Các trường đại học trên toàn thế giới ngày càng khuyến khích việc sử dụng xe đạp thông qua nhiều chương trình như chia sẻ xe đạp hoặc hỗ trợ tài chính để mua xe đạp.

Điển hình: Đại học Nottingham

Trường đại học Nottingham ở Anh đã được công nhận trên toàn thế giới cho những sáng kiến bền vững của mình. Trường đã được chứng nhận bởi tổ chức Greenmetric là một trong những trường đại học bền vững nhất trong 4 năm liền, được nhận giải nhiều Green Flag từ tổ chức Keep Britain Tidy và nhiều chứng nhận khác. Không quá ngạc nhiên khi sinh viên trường này đã có sáng kiến đổi mới hệ thống giao thông của trường. Aaron Rymer, với chương trình thuê xe tại chỗ có tên Ucycle, giải thích rằng mục tiêu của sáng kiến là nhằm cắt giảm việc sử dụng nhiên liệu và tăng cường việc rèn luyện sức khỏe thông qua việc đạp xe với mức kinh phí vừa phải: 1 năm thuê xe chỉ với 55 Bảng Anh (khoảng 72 đô la Mỹ). Sinh viên cũng như giảng viên đã giúp cho chương trình đạt được những thành công đáng nể, với tổng cộng 220 xe đạp được thuê hàng năm. Tỷ lệ đạp xe đã tăng khoảng 50% sau năm đầu tiên, và mùa thu năm 2015, 70 xe đạp đã được mua thêm để mở rộng tổ chức này.

Bên cạnh tạo ảnh hưởng lên việc đi lại của nhân viên và sinh viên trong trường, tác động của Ucycle đã vượt ra khỏi ranh giới của trường đại học. Trên thực tế, chương trình Ucycle là một chương trình phi lợi nhuận, và được vận hành bởi tổ chức Enactus Nottingham, là một tổ chức sinh viên hiện đang hoạt động trong lĩnh vực phát triển bền vững]. Như Rymer chia sẻ, ‘’Bất kỳ nguồn quỹ nào được gây dựng đều được sử dụng cho việc bảo quản xe đạp hoặc hỗ trợ những dự án khác của Enactus – bao gồm dự án mang tên ‘’Aquor’’, một giải pháp lọc nước bẩn thành nước sạch và uống được sẽ được chúng tôi áp dụng ở Cameroon mùa hè này’’.

Điển hình: Trường đại học Putra Malaysia

Trường đại học Putra Malaysia khuyến khích sinh viên đạp xe bằng cách hoàn tiền học phí trị giá 300 Ringgit (khoảng 72 đô la Mỹ) một sinh viên để mua xe đạp. Ngoài ra, hành động tái chế như chai lọ có thể được chuyển đổi thành điểm [‘’xu’’] xe đạp và điểm [‘’xu’’] này có thể dùng để thuê xe. Trường này còn xây dựng những làn đường dành riêng cho xe đạp hoàn toàn mới. Một nghiên cứu về thái độ của sinh viên về các làn đường dành riêng cho xe đạp tại vài các trường đại học khác nhau ở Malaysia cho thấy sinh viên của trường đại học Putra Malaysia có tỷ lệ ủng hộ đường dành riêng cho xe đạp cao nhất trong số các trường đại học được khảo sát với tỷ lệ gần như gấp đôi. Nếu xe đạp bị hỏng, sinh viên có thể sửa tại The Basikal, một cửa hàng sửa chữa và tư vấn xe đạp đóng tại khuôn viên trường.

2.     Thoái vốn cho nguyên liệu hoá thạch và tái đầu tư vào tương lai năng lượng tái tạo

Mặc dù sinh viên có sức ảnh hưởng to lớn [đến hoạt động của trường đại học], nhưng có những vấn đề vẫn thuộc kiểm soát của hệ thống hành chính của trường – như việc đầu tư. Các trường đại học thường đầu tư vốn vào những lĩnh vực có lợi nhuận nhưng lại gây hại tới môi trường, như nhiên liệu hóa thạch. Để đối phó với điều này, phong trào Phi Hóa thạch (Fossil Free) được hình thành và vận hành bởi tổ chức 350.org nhằm tạo áp lực cho các trường đại học, các thành phố, các viện và các tổ chức khác thoái vốn khỏi lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch. Lấy cảm hứng từ các chiến dịch thoái vốn khỏi Nam Phi những năm 1980, chương trình này nhằm tạo sức ép cho các trường đại học đầu tư vào các lĩnh vực có tính đạo đức hơn là nhiên liệu hóa thạch. Phong trào này trở nên phổ biến trên toàn thế giới, từ Thụy Điển đến Nam Phi và nhiều nơi khác.

Chiến dịch thoái vốn có đã đạt được những thành bại nhất định, và vài trường đã tạo sức ép ngược lại với các sinh viên tham gia phong trào này. Nhiều chỉ trích phong trào này cho rằng các trường lo ngại việc chính trị hóa nguồn vốn, hay việc thiếu những phương án thay thế có lợi ích tài chính tương tự với lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch, phong trào có ít tác động tới ngành nhiên liệu hóa thạch, cũng như nguồn đầu tư của các trường đại học vào nhiên liệu hóa thạch đã tương đối nhỏ ngay từ đầu. Tình hình còn phức tạp hơn khi hầu hết các trường đại học không công bố chi tiết các khoản đầu tư của mình.

Tuy nhiên, phong trào thoái vốn đã đưa ra một tuyên bố phản đối mang tính thể chế về việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch như nguồn năng lượng chính yếu. Tác động kinh tế của phong trào này ít hơn so với các tác động về mặt xã hội, chính trị và đạo đức. Khi các trường đại học hàng đầu, thường xuyên đi đầu trong các lĩnh vực kỹ thuật, khoa học và kiến thức cắt bỏ liên kế với ngành nhiên liệu hóa thạch đã tạo một tiền lệ cho một bộ phận lớn các tổ chức khác và có thể tác động tới quan điểm của cá nhân về nhiên liệu hóa thạch. Bên cạnh đó, nguồn tiền có được từ việc thoái vốn có thể được tái đầu tư vào những công ty và tổ chức hướng tới sự bền vững và công bằng, như những công ty sản xuất năng lượng sạch, hay các cộng đồng thu nhập thấp, và các công ty nhỏ mang tính địa phương nhằm đóng góp vào một tương lai bền vững hơn.

Điển hình: Trường đại học Massatchusetts

Trường đại học Massatchusetts của Mỹ có là một trong những trường có thứ hạng ngày càng tăng cao là một trường thoái vốn khỏi lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch đã thoái vốn vào mùa xuân năm 2016. Trường này đã công bố là trường đại học công đầu tiên từ bỏ vốn đầu tư trực tiếp vào lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch. Đây là một thành tích có thể tác động tới các trường đại học công cũng như các tổ chức chính phủ khác đang đầu tư và quản lý vốn trong lĩnh vực này.

‘’Điều này có ý nghĩa nhiều hơn là hình tượng trường đại học Masschusetts muốn hướng tới, và nơi mà chúng tôi có thể có tác động trực tiếp chính là nơi mà chúng tôi đầu tư trực tiếp’’ hiệu trưởng trường đại học Massachusetts, Martin T. Meehan cho biết. Có thể còn quá sớm để nói rằng các trường khác sẽ noi gương trường Massachusetts hay không, hoặc tác động lâu dài của quyết định này lên chính trường Massachusetts, nhưng rất có thể các trường khác sẽ lấy quyết định này như một tiền lệ để học hỏi.

Điển hình: Trường đại học Melbourne

Ở phía bên kia bán cầu, các sinh viên của trường đại học Melbourne của Úc đã tổ chức chiến dịch kéo dài 3 năm để ủng hộ việc thoái vốn nhưng trường này vẫn quyết định đầu tư vốn vào nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, phong trào Phi hóa thạch của trường Melbourne là một ví dụ ấn tượng cho việc tổ chức một phong trào sinh viên, từ chương trình ‘’Carbon Carnival’’ đến chương trình trưng cầu ý kiến sinh viên đã đạt được thành công vang dội. Chiến dịch đã trực tiếp giải quyết hạn chế của trường đại học về việc thoái vốn cũng như ghi lại những hoạt động của chiến dịch cho thấy niềm đam mê của sinh viên đối với phong trào thoái vốn. Chiến dịch này nên là một ví dụ điển hình cho bất kỳ chương trình Phi hóa thạch được tổ chức trong trường đại học.

3.     Trang trại trong trường đại học và tiến tới tự cung thực phẩm

Việc tiêu dùng thực phẩm sản xuất tại địa phương và theo mùa đã được biết đến bởi rất nhiều lợi ích kinh tế và sức khỏe. Các phiên chợ nông dân và bán các nông sản từ vườn nhà là một cách hữu hiệu để hỗ trợ nông nghiệp địa phương, cắt giảm dấu chân các bon và thúc đẩy tiêu dùng hữu cơ. Tuy nhiên, hầu hết sinh viên các trường đại học đều sống xa gia đình (là nơi mà họ có nhiều liên kết hơn với thực phẩm địa phương) và sống trong những phòng ký túc xá có điều kiện sân vườn hạn chế. Nguồn thực phẩm chủ yếu là căng tin của trường, nơi thường do những công ty lớn vận hành như Aramark hay Sodexo. Tuy nhiên, một số lượng đang gia tăng các trường đại học đã tự cung tự cấp nguồn thực phẩm thông qua làm vườn cộng đồng hoặc các chương trình canh tác.

Điển hình: Trường đại học Duke

Là trường Đại học của Mỹ xếp hạng đầu về chất lượng bữa ăn trong trường đại học bởi The Daily Meal [là một webiste chuyên về thực phẩm và đồ uống có tương tác với người dùng do Jim Spanfeller, cựu CEO của Forbes.com sáng lập], trường đại học Duke không chỉ thu hút sinh viên bởi các bữa ăn ngon miệng, mà còn cân bằng về dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe và bền vững. Trường Duke đã xây dựng kế hoạch chi tiết về bữa ăn bền vững cho sinh viên, bao gồm xác định nhà cung cấp thực phẩm và đưa ra những mục tiêu của trường. Bên cạnh đó, trường này đã cam kết thực hiện các sáng kiến bền vững như làm phân bón hữu cơ, tái chế dầu thải và cấm sử dụng các vật dụng như khăn ăn có chất tẩy, khay, xốp, và xi rô ngô có chứa hàm lượng fructose cao. Vào năm 2015, trường Duke đã trở thành một trong số ít các trường đại học của Mỹ nhận chứng nhận của Hội đồng Quản lý Hải dương (Marine Stewardship Council). Chứng nhận này đảm bảo căng tin của trường sẽ phục vụ hải sản bền vững và tốt cho sức khỏe.

Trong khi trường Duke đã xây dựng một danh sách chi tiết các đối tác địa phương của trường Duke, có lẽ nỗ lực đáng ghi nhận nhất của trường là Trang trại trong trường Duke (Duke Campus Farm). Trang trại này đã cung cấp trực tiếp nông sản canh tác được cho căng tin trường, tạo điều kiện sinh viên của trường phần nào được tiêu dùng thực phẩm từ chính sân vườn của họ. Số thực phẩm còn lại được bán thông qua chương trình cộng đồng hỗ trợ nông nghiệp (CSA), giúp cho tác động của trang trại này được lan toả tới cả những cộng đồng chung quanh. Trong năm 2015, Trang trại trong trường Duke đã cung cấp 1 tấn dưa hấu cho chương trình dã ngoại thường niên của tân sinh viên, giúp cho các tân sinh viên làm quen với tầm quan trọng của việc tiêu dùng thực phẩm địa phương và bền vững. Chương trình này ngày càng được mở rộng, và đạt được quy mô gần gấp đôi so với năm ngoái.

Điển hình: Đại học EARTH

Đại học EARTH ở Costa Rica’s là đại học chuyên nghiên cứu về nông nghiệp cũng như tính bền vững và bảo tồn vùng nhiệt đới. Trường hiện đang tự canh tác thực phẩm và là nguồn cung nguyên liệu chính cho căng tin của trường. Chương trình canh tác hữu cơ hỗn hợp (FIO) của trường hiện đang được triển khai rộng rãi đang thử nghiệm những phương pháp mới, tiên tiến nhằm hỗ trợ một tương lai bền vững cho Costa Rica và vùng lân cận, là những địa danh nổi tiếng về đa dạng sinh học nhưng dễ bị tổn thương. Các vấn đề mà EARTH nghiên cứu bao gồm tối đa hóa giá trị sản phẩm và tạo ra ít chất thải.

‘’Trong sản xuất ca cao, chúng ta chỉ sử dụng hạt để tạo ra sản phẩm cuối cùng, nhưng 80% cây ca cao bị bỏ đi và không được sử dụng. ‘’ Arnolo Avila, giám đốc chương trình FIO cho biết. ‘’ Chúng tôi chế biến vỏ để tạo ra phân bón dạng lỏng, hoặc chiết xuất chất pectin để tạo thạch, hoặc chúng tôi sản xuất trà từ vỏ. Chúng tôi sử dụng tất cả các phần thường bị vứt bỏ cho những hoạt động nông học khác’’.

Sinh viên thường là những người lãnh đạo ở FIO và đưa ra những thử nghiệm mới với cây ca cao bằng cách sử dụng năng lượng mặt trời hoặc cả ánh sáng trực tiếp để phơi khô hạt, đây là một bước quan trọng trong việc chế biến ca cao. Thông qua các thí nghiệm, như với than sinh học và phân hủy bằng giun, EARTH đang tạo ra một số lượng lớn công nghệ có thể được áp dụng tại các nông trại ở Costa Rica và các vùng khác. Nhiều thực phẩm canh tác được đã đi thẳng tới căng tin của trường, cung cấp cho sinh viên những bữa ăn lành mạnh và ngon miệng được trồng tại chính trong khuôn viên trường đại học của họ.

Triển vọng mới trong các trường đại học

Do trường đại học là nơi học tập và làm việc của rất nhiều sinh viên và giảng viên, vì vậy, rất nhiều người có cơ hội tham gia và tạo ra những thay đổi lớn. Tham gia, kết nối và hợp tác trong các hoạt động bền vững là một cách tuyết vời để củng cố các liên kết cộng đồng và xã hội.

Trường đại học không chỉ sở hữu các phương tiện để trở nên bền vững hơn, họ còn có trách nhiệm để làm như vậy. Với số lượng sinh viên nhập học lên tới hàng chục nghìn sinh viên, các hoạt động liên quan đến trường đại học cũng gây ra tác động môi trường to lớn tương ứng, xuất phát từ việc đi lại, đầu tư vào lĩnh vực năng lượng hóa thạch và dịch vụ ăn uống trong trường. Các trường đại học có thể là nơi tạo ra tiêu chuẩn [điển hình] cho các cá nhân và các tổ chức khác để trở nên bền vững hơn.

Như các ví dụ trên đã đề cập, tính bền vững có thể được tích hợp vào hầu hết bất kỳ một hoạt động nào trong trường đại học. Các tổ chức có thể do dự chưa thực hiện các hành động bền vững lo ngại về rủi ro hoặc mong muốn giữ nguyên hiện trạng. Tuy nhiên, một số lượng đang gia tăng các trường đại học trên toàn cầu đang chứng minh rằng nỗi lo và thận trọng này không phải là một lời thối thác, và thay đổi, thực tế, là một điều tốt.

Tác giả Samatha Young là Thực tập sinh mảng Truyền Thông và Gây Quỹ cho Phát triển bền vững tại Worldwatch Institute. Chị hiện đang theo học Môi trường Bền Vững  và Sức Khỏe toàn cầu thuộc khoa Dịch vụ Quốc tế, Đại học American

Dịch bởi Nguyễn Thị Thúy Lan, International Master of Rural Development, Ghent University, Belgium

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s