Những thương vụ ngàn tỷ từ nước ngoài đổ vào ngành dược Việt Nam – 3 bài

  • Bài 1: Sóng đầu tư đổ về các nhà máy thuốc
  • Bài 2: “Đại gia” ngành dược chi mạnh cho mua bán, sáp nhập
  • Bài 3: Phía sau những giao dịch của các “đại gia” ngành dược
Tiêu thụ thuốc
Tiêu thụ thuốc

***

Bài 1: Sóng đầu tư đổ về các nhà máy thuốc

DT Theo số liệu của Bloomberg, kể từ đầu năm đến nay các mã cổ phiếu ngành dược niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam đã tăng trưởng khoảng 40%, tốt nhất trong số 10 ngành của VN – Index. Sự hấp dẫn của ngành dược Việt Nam càng được chứng minh khi hàng loạt cái tên lớn trong ngành như Abbott, Sanofi, Taisho… lần lượt dốc thêm vốn vào Việt Nam.

Thị trường cực kỳ hấp dẫn

Tháng 8/2016, Abbott bất ngờ công bố việc mua lại công ty Glomed, một trong những nhà sản xuất dược phẩm hàng đầu tại Việt Nam. Thành lập từ 2007, Glomed là thương hiệu cung cấp thuốc cho thị trường Việt Nam ở cả hai nhóm, kê toa và không kê toa. Glomed sở hữu 2 nhà máy trong KCN Việt Nam – Singapore, Bình Dương và năm chi nhánh trên cả nước (Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Nha Trang và Cần Thơ). Sản phẩm Glomed hiện đang có mặt tại hệ thống nhà thuốc từ Nam tới Bắc với gần 200 sản phẩm. Abbott đã có mặt tại Việt Nam hơn 20 năm qua. Thông qua thương vụ mua lại này, Abbott trở thành một trong 10 công ty dược phẩm hàng đầu tại Việt Nam.

Trước Abbott, cuối tháng 6, Công ty cổ phần Chế tạo thuốc Taisho cũng bất ngờ trở thành nhà đầu tư lớn của Công ty cổ phần Dược Hậu Giang (DHG). Để sở hữu 24,4 % cổ phần của thương hiệu kinh doanh hiệu quả nhất ngành dược Việt Nam này, Taisho đã phải chi gần 2.500 tỷ đồng.

Glomed đã vào tay Abbott
Glomed đã vào tay Abbott

Một tập đoàn dược nổi tiếng khác của Việt Nam là Domesco cũng đón đầu tư lớn từ nước ngoài cách đây vài năm. Giá trị khoản đầu tư này lên đến hơn 16 triệu USD. Hiện 45,9% cổ phần của Domesco đang ở trong tay công ty CFR International SpA của Chile. Đây là thương hiệu dược phẩm nổi tiếng nhất Chile, thuộc tập đoàn CFR Pharmaceutical SA. CFR đang có tổng cộng 11 nhà máy sản xuất, 3 viện nghiên cứu tại các nước cùng hơn 7.000 nhân viên trên toàn thế giới, bao gồm hơn 2.000 trình dược viên.

Vì sao DN dược trong nước có thể thu hút nhiều đầu tư từ các thương hiệu lớn trong ngành đến vậy? Đánh giá về thị trường Việt Nam, ông Cyril Grandchamp, Tổng Giám đốc Sanofi Đông Dương, phụ trách Việt Nam, Lào và Campuchia cho biết: “Thị trường dược phẩm của Việt Nam đang tăng trưởng rất nhanh và là một trong những đất nước tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực, với mức tăng trưởng cụ thể là tầm khoảng 15% và sẽ tiếp tục tăng trưởng trong ít nhất là 5 đến 10 năm tới. Những con số này trong mắt nhà đầu tư là cực kỳ hấp dẫn”.

Dọn đường cho sản phẩm ngoại?

Taisho Pharmaceutical Holdings là tập đoàn nằm trong top 5 DN dược lớn nhất Nhật Bản với tổng tài sản 759 tỷ Yên (khoảng 7,1 tỷ USD), doanh thu năm 2015 của tập đoàn này đạt 290 tỷ Yên. Ở Việt Nam, công ty này có nhà máy là Công ty Taisho Việt Nam được thành lập từ năm 1999 phân phối sản phẩm nước tăng lực Lipovitan. Đầu tư vào DHG, cũng như các nhà đầu tư khác, mục đích của Taisho chắc chắn không chỉ là lợi nhuận mà còn là chiến lược lâu dài hơn.

Ông Ngô Văn Huy, Tổng Giám đốc ngành hàng dược phẩm của Abbott Việt Nam thừa nhận, sở hữu Glomed, Abbott ngoài sở hữu một danh mục thuốc phù hợp với các lĩnh vực điều trị chính hiện tại của công ty gồm thuốc kháng sinh, tiêu hóa, tim mạch, giảm đau, hô hấp, sức khỏe phụ nữ và nhóm sản phẩm không kê toa… thì thương hiệu này sẽ tận dụng được cả hệ thống phân phối rộng khắp mà Glomed gây dựng nhiều năm qua.

Tiêu thụ thuốc
Tiêu thụ thuốc

Trong mắt các DN dược quốc tế, thị trường dược Việt Nam được đánh giá cao vì có bề dày phát triển lâu đời. “Ở Việt Nam có một điểm đặc biệt, ở rất nhiều tỉnh thành, mỗi tỉnh thành lại có những công ty dược phẩm rất mạnh”, ông Cyril Grandchamp tiết lộ. Như vậy, rõ ràng là đầu tư vào DN dược trong nước là cách dọn đường tốt nhất để đưa sản phẩm của các “ông lớn” vào Việt Nam, bởi đó là cách họ sở hữu hệ thống phân phối đang vận hành khá tốt của DN bản địa.

Theo đánh giá của các chuyên gia, thị trường dược phẩm Việt Nam hiện đang ở thế phát triển song hành. Cụ thể, về cơ sở vật chất, với sự tham gia của khối DN tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài, Việt Nam đang có thêm nhiều nhiều bệnh viện mới. Ở các thành phố, bệnh viện ngày càng được hiện đại hóa còn đối với ở các tỉnh thành thì cũng có thêm những bệnh viện mới.

Về mặt bảo hiểm y tế, bệnh nhân Việt Nam ngày nay càng ngày có nhiều quyền lợi khi tham gia vào bảo hiểm y tế nên số lượng người tham gia ngày càng đông.

Ông Cyril Grandchamp nhận xét: “So với các nước khác trong khu vực, không phải nước nào cũng được đầu tư cả về hai phía như Việt Nam. Hai yếu tố này cộng lại khiến thị trường dược phẩm Việt Nam có điều kiện phát triển mạnh hơn rất nhiều”. Điều này hứa hẹn ngành dược sẽ còn đón nhận thêm những thương vụ đầu tư khác.

Phương Quyên

***

Bài 2: “Đại gia” ngành dược chi mạnh cho mua bán, sáp nhập

DT Theo báo cáo của BMI Research, quy mô thị trường dược Việt Nam được dự đoán sẽ tăng từ 4,2 tỷ USD trong năm 2015 lên 7,2 tỷ USD vào năm 2020 và sau đó duy trì tốc độ tăng trưởng thường niên 2 con số cho đến năm 2025. Con số này cho thấy cơ hội lớn mạnh của DN Việt Nam là rất khả thi. Và, mua bán, sát nhập (M&A) là cách nhanh nhất để đạt được điều đó.

Chưa bao giờ, doanh nghiệp (DN) dược Việt Nam lại có sự tăng trưởng ấn tượng như hiện nay. Theo ước lượng của Viracsearch (VIRAC), năm 2015, giá trị ngành dược ước đạt 4.2 tỷ USD. Kết thúc 6 tháng đầu năm, tổng doanh thu thuần của 16 DN dược niêm yết trên sàn chứng khoán đạt gần 6.387 tỷ đồng, tăng 5% so với cùng kỳ.

Doanh nghiệp nội mạnh tay đầu tư

Sự lớn mạnh này, ngoài những thuận lợi về mặt thị trường, năng lực của DN, còn là kết quả của nhiều thương vụ đầu tư, sát nhập trong vài năm qua. Mạnh tay thâu tóm nhất có vẻ là Traphaco.

Sau khi mua lại 42,91% cổ phần Công ty CP Dược và Vật tư Y Tế Quảng Trị vào năm 2012, Traphaco tiếp tục mua lại 49% vốn điều lệ Công ty CP Dược và Vật tư Y tế Thái Nguyên, nâng tỉ lệ sở hữu tại Công ty CP Dược và Vật tư Y tế Đăk Lăk lên 58%. Tổng cộng Traphaco đã góp vốn tại 6 công ty được phẩm trong nước, bao gồm 4 công ty và 2 công ty liên kết là Công ty CP Dược – Vật tư y tế Thái Nguyên, Công ty CP Dược – Vật tư y tế Quảng Trị.

Sản xuất dược phẩm ở Traphaco
Sản xuất dược phẩm ở Traphaco

Doanh thu của các DN dược trong nước hấp dẫn đến mức thu hút cả đơn vị đầu tư ngoài ngành. Điển hình như Công ty Cổ phần Đầu tư FIT, hiện sở hữu hơn 60% cổ phần của Dược Cửu Long, sau một thương vụ đầu tư khá lớn.

Đáng chú ý, không chỉ có làn sóng M&A giữa các DN trong nước, DN Dược Việt Nam còn mạnh tay đầu tư vào các tập đoàn nước ngoài. Dược Hậu Giang đã từng có ý định đầu tư hơn 91 tỷ đồng mua cổ phần của ASV Pharma Việt Nam, đơn vị nắm giữ 70% của ASV Pharma Myanmar, với mục đích xây nhà máy mới tại Myanmar. Tuy dự án này phải tạm dừng nhưng DHG cũng đã mở rộng mạng lưới phân phối, đẩy mạnh xuất khẩu sang Myanmar cũng như một số thị trường khác như là Moldova, Ukraine, Cambodia, Lào, Singapore…

Mới đây, ngày 7/9, Tổng công ty Dược VN (Vinapharm) công bố hợp tác chiến lược với tập đoàn Sanofi. Theo thỏa thuận, Vinapharm sẽ đầu tư vốn vào Công ty Cổ phần Sanofi Việt Nam. Việc một thương hiệu trong nước tham gia đầu tư vào tập đoàn quốc tế cho thấy, vị thế của ngành dược Việt Nam đang có những bước tiến dài.

Hệ thống chiết xuất dược liệu
Hệ thống chiết xuất dược liệu

Đưa sản phẩm ra quốc tế

Thực chất, đây không phải là lần đầu tiên, Vinapharm và Sanofi đứng chung trên một chiếc thuyền. Hai đơn vị này đã là đối tác của nhau từ năm 1993. Theo thỏa thuận, Sanofi và Vinapharm sẽ làm việc cùng nhau từ sản xuất đến quảng bá, tiếp thị tại các địa phương ở Việt Nam.

Điểm đáng chú ý của thỏa thuận này là không chỉ hướng đến thị trường trong nước, Sanofi và Vinapharm sẽ cùng cho ra đời những dược phẩm “madein Vietnam” từ công nghệ của Pháp mà còn phục vụ mục đích để xuất khẩu. Ông Cyril Grandchamp, Tổng Giám đốc Sanofi Đông Dương, phụ trách Việt Nam, Lào và Campuchia chia sẻ, hai thương hiệu này có thể sẽ cùng gây dựng một thương hiệu chung, đưa sản phẩm ra ngoài, phục vụ xuất khẩu chính yếu là ở khu vực Đông Nam Á nhưng đồng thời cũng sẽ xuất sang Nhật Bản cũng như toàn Châu Á.

Tương tự, ngành dược phẩm của Abbott có trụ sở chính tại Basel, Thụy Sĩ. Trong suốt 2 năm qua, Abbott củng cố mô hình kinh doanh dược phẩm branded generics thông qua việc sáp nhập công ty Veropharm (Nga) và công ty dược phẩm CFR (châu Mỹ La tinh). Từ thương vụ với Glomed, Abbott sẽ đảm bảo sự phát triển lâu dài tại Việt Nam bởi hiện Glomed đã có hơn 100 sản phẩm, hai nhà máy sản xuất tại Bình Dương và năm chi nhánh trên cả nước. Tuy nhiên, tiết lộ từ phía Abbott cho thấy, mảng Dược phẩm của thương hiệu này đang tập trung vào các thị trường mới nổi. Và, việc mua lại Glomed của Việt Nam là một bước tiến then chốt trong chiến lược tập trung vào các hoạt động kinh doanh dược phẩm của Abbott tại các nền kinh tế mới nổi, như Việt Nam.

Như vậy, thông qua hệ thống phân phối rộng khắp của Abbott, việc dược phẩm Việt Nam xuất ngoại sẽ là chuyện sớm muộn.

Lễ ký kết giữa Sanofi và Vinapham
Lễ ký kết giữa Sanofi và Vinapham

Theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam xếp thứ 3/4 về mức độ phát triển của ngành công nghiệp dược. Nghĩa là, một quốc gia có nền công nghiệp dược nội địa, có sản xuất thuốc generic (thuốc phổ thông, những dược chất vốn đã được chứng minh về độ an toàn và hiệu lực điều trị) và xuất khẩu được một số sản phẩm. Những cái bắt tay với các “ông lớn” của ngành rõ ràng đã mở ra những triển vọng mới để ngành dược thực sự phát triển và vươn ra thế giới.

Phương Quyên

***

Bài 3: Phía sau những giao dịch của các “đại gia” ngành dược

DT Câu chuyện đầu tư quốc tế vào các doanh nghiệp (DN) Việt Nam, xét về mặt thị trường, là tín hiệu đáng mừng. Bởi, xét cho cùng, người dùng sẽ có thêm nhiều lựa chọn hơn. Danh sách các sản phẩm chăm sóc sức khỏe sẽ kéo dài hơn. Thế nhưng….

Người dân sẽ được hưởng lợi?

Hậu các thương vụ M&A, sự chuyển mình là điều mà các DN luôn trông đợi. Tuy nhiên, người dùng hưởng lợi gì từ những thương vụ này mới là điều đáng quan tâm.

Vinapharm đầu tư vào Sanofi để làm nhà máy mới, với tổng vốn đầu tư 75 triệu USD, theo mô hình công nghệ hiện đại, đạt năng suất tối đa 150 triệu hộp mỗi năm tại Khu Công Nghệ Cao TP.HCM. Đây không những là nhà máy sản xuất thuốc, mà nó còn là một trung tâm R&D để nghiên cứu, sản xuất những chế phẩm thuốc mới phù hợp với thị trường Việt Nam.

Tiết lộ từ Vinapharm, ở nhà máy cũng như trung tâm R&D này, nhân lực 99% là người Việt. Chắc chắn sẽ có lực lượng chuyển giao công nghệ cũng như hợp tác nghiên cứu để chính đội ngũ nhân lực Việt Nam có thể tìm ra những giải pháp chăm sóc y tế mới, nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Dây chuyền sản xuất thuốc
Dây chuyền sản xuất thuốc

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, Phó giáo sư, Tiến sĩ Phạm Lê Tuấn, mục tiêu của Chính phủ là cam kết đưa 90% người dân vào tham gia bảo hiểm y tế; đồng thời, tăng cường toàn bộ hệ thống y tế, như là hệ thống mạng lưới khám chữa bệnh.

“Chiến lược của Bộ Y tế là sẽ mở rộng danh mục thuốc bảo hiểm cho tuyến địa phương, từ các xã, phường… Những hợp tác mang tính quốc tế để nâng cao năng lực sản xuất dược phẩm Việt Nam, xét về mặt xã hội sẽ có lợi cho người dân”, ông Phạm Lê Tuấn đánh giá.

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng tiết lộ, trong luật dược mới, sẽ có hiệu lực từ tháng 1/2017, Chính phủ cũng như Bộ Y tế khuyến khích các DN nước ngoài đầu tư để nâng cao năng lực DN trong nước. Ông nhấn mạnh: “Hiện nay trong chiến lược phát triển ngành dược, Việt Nam đang rất chú trọng phát triển dược liệu, thuốc y học cổ truyền. Đó là thế mạnh của Việt Nam. Hợp tác quốc tế sẽ mang cho ngành nhiều lợi thế”.

Taisho vào Việt Nam thông qua DHG
Taisho vào Việt Nam thông qua DHG

Mối lo về thương hiệu Việt

Nếu như năm 2009, tổng giá trị các thương vụ M&A tại Việt Nam mới bắt đầu chạm mốc trên 1 tỷ USD, thì năm 2015, tổng giá trị các thương vụ M&A đã đạt mốc kỷ lục 5,2 tỷ USD. Riêng 6 tháng đầu năm nay, giá trị các thương vụ M&A tại Việt Nam đã vượt con số 3 tỷ USD. Hoạt động M&A diễn ra sôi động trong hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế, trong đó có bán lẻ, hàng tiêu dùng, bất động sản, dược phẩm…

Đánh giá tại Diễn đàn Mua bán và Sáp nhập doanh nghiệp Việt Nam năm 2016 tổ chức tuần qua, các chuyên gia trong ngành đều nhận định, năm 2015 – 2020 là thời điểm hội tụ nhiều yếu tố có thể làm thị trường M&A bùng nổ các thương vụ mới có quy mô lớn.

Ông John T Ditty, Phó Tổng Giám Đốc mạng lưới kiểm toán, tư vấn toàn cầu KPMG cho biết: Nhìn vào tình hình 10 năm qua và 6 tháng đầu năm 2016 cho thấy, M&A mảng y tế ngày càng hấp dẫn. Ngành dược nói riêng và y tế nói chung, với những thương vụ M&A thời gian qua hứa hẹn chỉ là những mở đầu cho làn sóng mua bán, sát nhập thời gian tới.

Tuy nhiên, cũng phải thấy rằng, làn sóng đầu tư qua các thương vụ M&A ngành hàng tiêu dùng nhanh những năm 90 đã là một bài học nhãn tiền. Nhiều thương hiệu quốc tế tiến hành M&A với thương hiệu lớn trong nước như P/S, Dạ Lan, Tribeco… để sử dụng hệ thống phân phối đã thiết lập lâu đời. Kết cục, những cái tên từng là niềm tự hào của doanh nghiệp Việt hậu M&A một thời gian dài trôi vào quên lãng…

Đối chiếu lại với mục đích lớn nhất trong sát nhập ngành dược là hệ thống phân phối, tuy chưa thực sự rõ ràng nhưng cũng không thể nói là khả năng mất thương hiệu hoàn toàn không xảy ra.

“Cần phải thấy rằng, số lượng vốn cổ phần sở hữu bởi nước ngoài trong các DN lớn tại Việt Nam như Dược Hậu Giang, hay ở trong ngành hàng tiêu dùng là Vinamilk… đều đang gia tăng. Việt Nam sẽ sớm trở thành trung tâm sản xuất và kinh tế mới của khu vực, tiếp cận được nhiều cơ hội lớn hơn. Do đó, DN cần có những bước chuẩn bị tốt nhất, minh bạch và xây dựng năng lực quản trị cũng như năng lực cạnh tranh trong khu vực”, ông John T Ditty tư vấn.

Phương Quyên

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s