Khóc cười mùa mắc-ca chín

Hoàng Thiên Nga

           Sau mấy năm dư luận ồn ã sóng gió nên hay không việc triển khai các đại dự án trồng mắc ca trên cả nước, thực tế đang dần hiển hiện câu trả lời khi nhiều vườn mắc ca trên Tây Nguyên chính thức bước vào thời kỳ kinh doanh, từ vụ thu hoạch năm 2016 này. 

Ông Đại rất hào hứng với vườn mắc ca sai trái
Ông Đại rất hào hứng với vườn mắc ca sai trái

Trăm triệu chồng ngay !

          Từ cuối tháng 7/2016, nhiều vườn mắc ca 5 năm tuổi vào vụ thu hoạch. Việc hái lượm, thu mua mắc ca nhộn nhịp khắp Tây Nguyên, nơi đã được quy hoạch là thủ phủ mắc ca của cả nước.

          Nhà ông Đinh Minh Đại ở thôn Giang Minh, xã Ea Puk, huyện Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk náo động với tiếng máy tách vỏ quả mắc ca nổ giòn, tiếng hạt khô tuôn chảy rào rào như mưa. Phải dùng chiếc kềm chuyên dụng kẹp vào, mới cắt vỡ được lớp vỏ cứng, lộ ra hạt nhân mắc ca tròn trịa, trắng ngà, thơm ngậy béo giòn, ăn tươi ngon tuyệt !

Tách vỏ quả mắc ca bằng máy
Tách vỏ quả mắc ca bằng máy

Ông Đại trèo lên cây mắc ca vừa vào tuổi thứ năm đã xum xuê um tùm, rẽ cành cho tôi xem những chùm quả chi chít giấu trong tán lá. Đi giữa những hàng mắc ca trĩu quả, bà Đinh Thị Tuyết Lan vợ ông Đại vui vẻ kể: Cái loài mắc ca thật dễ tính! Chỉ cần giống chuẩn, đào hố vừa sâu, cắm xuống, là nó lên tốt như cây rừng. Rẫy trồng cà phê tưới bón bao nhiêu thì cắm thêm mắc ca vào cũng chỉ tưới bón bấy nhiêu, mà mới tuổi này, lợi nhuận từ mắc ca đã cao gấp đôi ba lần cà phê đấy !

Vợ chồng ông Đại với một cây mắc ca đang chín
Vợ chồng ông Đại với một cây mắc ca đang chín
Mắc ca trồng năm thứ 5 trong vườn ông Đinh Minh Đại
Mắc ca trồng năm thứ 5 trong vườn ông Đinh Minh Đại

Ông Đại bà Lan có 9 người con đã lấy chồng lấy vợ, đều hào hứng trồng mắc ca. Nguồn quỹ dưỡng già của ông bà gồm 800 cây mắc ca, trong đó có 24 cây vừa bước vào thời kỳ kinh doanh. Còn tổng diện tích mắc ca xen cà phê của đại gia đình họ Đinh lên tới 12 hecta, hầu hết là mắc ca 4 năm tuổi cho trái bói mùa đầu.

Sui gia của nhà ông Đại, là ông Đinh An có hơn 7 sào vườn trồng xen mắc ca, cả tháng nay ông An phải mắc võng ngoài vườn nằm xua trộm. Năm ngoái 200 cây mắc ca của ông An vừa ra trái bói đã bị kẻ trộm đột nhập vặt quả. Bị trộm lần thứ ba, ông An lẳng lặng đặt bẫy chông. Không ngờ trộm tiếp tục trèo vào giẫm phải, tha luôn cả bẫy lẳng ra đường cái. Chỉ cho tôi xem những cành mắc ca có nhiều chùm trái rủ sát đất, ông An kể : Dân xã này đa số họ Đinh, toàn đồng hương huyện Minh Hóa- Quảng Bình, hồi vào đây thiếu thốn vất vả lắm. Bây giờ thì chẳng lo nghèo đói nữa.

Ông An với cây mắc ca ra trái mùa đầu
Ông An với cây mắc ca ra trái mùa đầu

Là người chuyên rảo khắp các huyện thành Tây Nguyên để mua hạt mắc ca, anh Đỗ Đình Dũng giám đốc công ty TNHH TMDV Việt Xanh trụ sở tại Lâm Đồng kể : Lâm Đồng có vườn anh Nguyễn Hữu Việt xã Tân Hà huyện Lâm Hà trồng khoảng 500 cây mắc ca mua giống chuẩn từ Ba Vì trồng tới nay đã 7 năm, năng suất cao gấp rưỡi vườn ông Đại. Đắk Lắk đa số nông dân mua giống của công ty Vinamacca, đồng thời là cổ đông của Việt Xanh, nên nhiều nông dân ưu tiên bán hạt cho Việt Xanh.

Tặng luôn máy đo độ ẩm, thước đo cỡ hạt sau khi đã hướng dẫn cách sử dụng cho bố con ông Đại, đặt trước mặt ông Đại mấy xấp tiền, anh Dũng thưa: Đây là 250 triệu đồng cháu đặt trước, để mua hết mắc ca trong vườn và nhờ bác mua giúp cháu thêm mắc ca của các hộ xung quanh. Ước tính 800 cây mắc ca nhà bác cho khoảng 1,5 tấn hạt, giá nhân xô 90.000đ/ký, bác có khoảng 135 triệu vụ này !

Ông Đại ký nhận tiền ứng mua hạt mắc ca từ anh Dũng
Ông Đại ký nhận tiền ứng mua hạt mắc ca từ anh Dũng

Thành- Bại từ giống !

Số vườn mắc ca triển vọng ngay từ mùa trái đầu tiên, như vườn ông Đại, tỉnh nào cũng có.

Theo thạc sĩ Đặng Đinh Đức Phong, cán bộ Viện Nghiên cứu Khoa học Nông lâm nghiệp Tây Nguyên (Wasi), thì nhiều vườn mắc ca trồng từ các giống chuẩn trên các tỉnh Tây Nguyên đang cho kết quả rất tốt. Trong số đó, vườn 8 hecta trồng thuần năm 2011 của Vinamacca tại xã EaH’Mlay huyện M’Đrăk tỉnh ĐăkLăk, dù phần lớn số cây được dùng để lấy chồi ghép nhân giống, vẫn đạt năng suất từ 1,3-1,5 tấn/ha. Còn 7 sào mắc ca trồng thuần từ năm 2006 của nhà ông Nguyễn Đức Ba ở thị trấn Thạnh Mỹ, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng, thì năng suất tới gần 3,5 tấn/ha.

Tỉnh Đắk Nông, một trong những vườn mắc ca sai trái huyện Tuy Đức mà tôi đã tới, có vườn anh Lê Anh gồm 7 sào cà phê xen mắc ca ở xã Quảng Trực giáp biên. Mùa này 200 cây mắc ca 5 năm tuổi của anh đã cho bình quân 7-8 ký hạt/cây, bán sô được 70.000đ/ ký, lãi hơn gấp đôi so với sản phẩm 800 cây cà phê trồng năm thứ 7 trên cùng thửa đất .

Tuy nhiên, số vườn mắc ca không đậu trái, hoặc ra trái lác đác, quả nhỏ, vỏ dày, chất lượng kém cũng không ít. Hàng trăm hộ trồng mắc ca ở các huyện Lâm Hà, Di Linh, Đức Trọng (tỉnh Lâm Đồng), huyện Ea H’Leo (Đắk Lắk) chỉ vì trồng nhầm cây thực sinh (ươm bằng hạt, không ghép chồi giống chuẩn), bán tại những điểm ươm cây bất lương, mà sau nhiều năm đợi chờ đành rơi vào cảnh tay trắng.

Nhưng cú sạt nghiệp đau nhất với mắc ca, đã dội vào ông Trần Vinh- người từng được gọi là “Vua mắc ca” tỉnh Lâm Đồng. Mấy năm trước, ông Vinh kể đã đầu tư 40 tỉ đồng để trồng 140 hecta mắc ca trên đất thuê ở xã Tà Nung, ngoại thành Đà Lạt, và 200 hecta đất khác từ nguồn tài sản thừa kế. Đến năm 2015, ông Vinh cạn vốn, mời bạn bè mua cổ phần với giá 800 triệu đồng 1 hecta. Đích thân ông Nguyễn Đức Hưởng, Phó Chủ tịch Ngân hàng Bưu điện Liên Việt đã đến tận vườn ông Vinh khảo sát, phát hiện không chỉ địa hình dốc đứng, gió mạnh khó phù hợp, mà giống cũng toàn trồng cây thực sinh. Vài tháng gần đây ông Vinh bỗng… biến mất, khiến những người đã lỡ hùn vốn mua cổ phần của ông vua không ghế này khốn khổ lùng kiếm ông khắp nơi.

 

Chủ trương … chóng mặt !

Sự thiếu nhất quán về chủ trương, chính sách trong một số lĩnh vực ở nước ta từng khiến không ít doanh nghiệp lao đao. Điều này đang lặp lại với mắc ca !

Sau hội thảo về phát triển cây mắc-ca diễn ra ở Đà Lạt sáng 7/2/2015, do Trưởng Ban Chỉ đạo Tây Nguyên, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương và lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng cùng chủ trì, với tinh thần “đưa mắc-ca trở thành cây công nghiệp chiến lược mới, nhằm phát triển kinh tế-xã hội khu vực Tây Nguyên”, ông Phạm S phó Chủ tịch UBND tỉnh kiêm trưởng ban chỉ đạo dự án mắc ca Lâm Đồng, đã cho rằng nên thận trọng hạn chế diện tích thực hiện dự án tại Lâm Đồng khoảng… 22.000 ha .

Trước đó, năm 2014, tỉnh Đắk Nông cũng đã công bố quy hoạch diện tích trồng mắc ca của tỉnh hơn 12.400 ha. Điểm tựa của con số này, là đề xuất Việt Nam có tiềm năng phát triển 220.000 ha mắc ca, do Viện Điều tra quy hoạch rừng khảo sát.

Đi kèm quy hoạch là việc rót vốn xây dựng vườn ươm, nhà máy chế biến, chuẩn bị nhân tài vật lực với quy mô tương ứng. Phong trào trồng mắc ca đang ồ ạt như thác lũ, thì bất ngờ, quyết định 1134 ký ngày 5/4/2016 của Bộ NN&PTNN “Quy hoạch phát triển cây mắc-ca vùng Tây Bắc và Tây Nguyên đến năm 2020, tiềm năng phát triển đến năm 2030” như con đập khổng lồ chặn ngang, khiến hàng loạt doanh nghiệp đang dốc sức cho mắc ca tái mặt. Theo đó, đến năm 2020 tổng diện tích trồng cây mắc-ca tại vùng Tây Bắc và Tây Nguyên chỉ chưa tới … một vạn hecta .

Không có cách nào khác, 2 tỉnh lỡ công bố quy hoạch mắc ca của tỉnh mình lớn hơn diện tích mắc ca cả nước đành phải co lại, tự điều chỉnh. Đắk Nông khẳng định với trên 800 ha mắc ca phần lớn đã có thu bói, tỉnh sẽ chỉ trồng thí điểm tiếp ở Tuy Đức. Còn Lâm Đồng, tổng diện tích mắc ca đã trồng tới tháng 7/2016 gần 1.000 ha, với hai hệ thống vườn ươm hiện đại tại Đơn Dương và Bảo Lộc mà tập đoàn Him Lam đầu tư dự kiến năm 2017 đủ cung cấp khoảng nửa triệu cây giống, và cam kết hỗ trợ gói tài chính lên đến 10 nghìn tỷ đồng cho phát triển mắc ca trên địa bàn tỉnh, thì phải bóp chặt lại để đến 2020, tổng diện tích mắc ca trồng xen chỉ còn khoảng 4.000 ha.

Dễ thấy đối với việc phát triển một loài cây ngoại lai, thận trọng là cần thiết. Nhưng tổn thất của nhiều doanh nghiệp trong cú chặn dòng khá chậm trễ này, hẳn là không nhỏ !

 

Theo Wasi: hiện nay diện tích mắc ca thế giới khoảng 90.000 ha với sản lượng ước đạt  44.400 tấn nhân. Dự báo nhu cầu tiêu thụ hạt mắc ca ngày càng tăng, mà số quốc gia trồng được mắc ca không nhiều. Hiện nước ta đã có các đơn vị cung cấp giống mắc ca ghép đạt chuẩn là: Trung tâm nghiên cứu giống cây rừng thuộc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, Wasi, Vinamacca, Him Lam. Về tiêu thụ, mấy năm nay nhiều doanh nghiệp đã phải nhập khẩu hạt mắc ca thô từ Úc, Trung quốc để gia công xuất khẩu. Hàng chục cơ sở chế biến nhỏ cũng ráo riết lùng mua hạt mắc ca tươi để rang sấy, đóng hộp bán vào dịp lễ, tết rất đắt hàng. Nông dân bây giờ không phải lo đầu ra cho hạt mắc ca nữa.

 

H.T.N.

 

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s