Báo cáo chương trình GROW – Hợp tác, liên kết nông dân trong sản xuất nông nghiệp theo tiếp cận thúc đẩy quyền, tiếng nói, lựa chọn của nông dân: Hiện trạng và khuyến nghị chính sách.

September 10th, 2015 by Oxfam in Vietnam 

Tổ chức Oxfam tại Việt Nam công bố báo cáo nghiên cứu về “Hợp tác liên kết nông dân trong sản xuất nông nghiệp theo tiếp cận thúc đẩy Quyền, Tiếng nói, Lựa chọn của Nông dân: Hiện trạng và Khuyến nghị chính sách” do Oxfam, Viện Nghiên cứu và Tư vấn phát triển thực tiện tại 3 tỉnh mang tính đặc thù về sản xuất nông nghiệp và thị trường của 3 vùng khác nhau của Việt Nam: Ninh Bình (đồng bằng Bắc Bộ), Lâm Đồng (Tây nguyên) và Đồng Tháp (đồng bằng Sông Cửu Long), dựa trên các số liệu thu thập từ 360 hộ gia đình tham gia hợp tác xã và tổ hợp tác. Cục Kinh tế Hợp tác/ Bộ Nông nghiệp và PTNT, Liên Minh Vì Quyền của Nông dân và Hiệu quả của Nền nông nghiệp Việt Nam đồng phối hợp công bố báo cáo này.

Phát triển hợp tác, liên kết nông dân bền vững được xác định là mấu chốt chính sách quan trọng, nhằm đổi mới tổ chức sản xuất sau một thời gian dài không thực sự đem lại hiệu quả. Kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy hợp tác liên kết nếu được tổ chức tốt sẽ giúp phát huy nội lực của người nông dân và hiệu quả sản xuất, tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực tự nhiên và xã hội, từ đó đảm bảo lợi ích và chia sẻ rủi ro một cách công bằng hơn giữa các bên.

Nghiên cứu của Oxfam nhận định phát triển kinh tế hợp tác là chủ trương lớn, đúng đắn. Tuy nhiên việc ban hành và thực thi các chính sách còn rất nhiều vướng mắc, khó khăn. Xu hướng liên kết qua tổ chức của nông dân ngày càng phổ biến hơn so với hình thức liên kết trực tiếp giữa nông dân với doanh nghiệp qua các hợp đồng kinh tế, và là lựa chọn tốt hơn trong việc đảm bảo quyền lợi và tiếng nói của nông dân. Báo cáo cũng chỉ ra rằng động lực hợp tác liên kết của nông dân rất đa dạng, bao trùm các bình diện kinh tế, xã hội, môi trường, sức khỏe. Ý thức về lợi ích lâu dài và tư duy sản xuất gắn với thị trường là hai nhân tố hàng đầu làm nên tính kỷ luật và sự gắn kết của nông dân với các liên kết. Đặc thù địa phương, điều kiện sản xuất nông nghiệp, quyết tâm, tầm nhìn của chính quyền địa phương có ảnh hưởng tới tính chất lượng hoạt động hợp tác liên kết. Đồng thời, thực tế cũng chỉ ra, khi tham gia vào liên kết, hiệu quả xã hội được đánh giá cao không kém hiệu quả về kinh tế.

Báo cáo cũng đưa ra những nhận định về xu hướng hợp tác liên kết trong tương lai, và một bản khuyến nghị 16 điểm gửi tới các nhà hoạch định chính sách, bao trùm các vấn đề từ quan điểm và nhận diện hợp tác liên kết, các giải pháp chính sách cho các nhà hoạch định các cấp tới vai trò của nông dân, tổ chức nông dân và doanh nghiệp cần khẳng định.

Báo cáo này ra đời đúng thời điểm Chính phủ đang xem xét lại các chính sách thúc đẩy hợp tác xã và kinh tế hợp tác cũng như liên kết trong chuỗi giá trị nông sản. Với những thông tin thu được từ quá trình nghiên cứu nghiêm túc và dày công, báo cáo đưa ra các  đề xuất cho cơ quan hoạch định và thực thi chính sách, chính quyền các cấp và doanh nghiệp về nhận diện, xây dựng, hỗ trợ hợp tác, liên kết nông dân nhằm tăng thu nhập, nâng cao vị thế và năng lực cạnh tranh của nông dân. Các đề xuất này nhằm giúp tạo ra những chuyển biến tích cực và đột phá cho phát triển hợp tác liên kết và tổ chức nông dân cũng như đóng góp một cách bền vững cho công cuộc tái cơ cấu và đổi mới nền nông nghiệp Việt Nam.

***

MỤC LỤC

Bối cảnh nghiên cứu

Trọng tâm nghiên cứu

Phương pháp/Khung phân tích

CÁC PHÁT HIỆN CHÍNH

Phát triển kinh tế hợp tác: chủ trương lớn nhưng thực thi còn khó khăn
Hợp tác, liên kết nông dân – Góc nhìn từ thực tiễn
Các yếu tố tác động lên quá trình hình thành hợp tác liên kết
Hiệu quả hợp tác, liên kết trong thực tiễn
Xu hướng của kinh tế hợp tác và liên kết/tổ chức nông dân trong nông nghiệp

KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH

I. VỀ NHẬN DIỆN, XÂY DỰNG VÀ HỖ TRỢ HỢP TÁC LIÊN KẾT NÔNG DÂN TRONG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP (7 KHUYẾN NGHỊ)

II. VỀ CÁC GIẢI PHÁP CHÍNH SÁCH (7 KHUYỄN NGHỊ)

2.1. Đối với Chính quyền cấp Trung ương (4 khuyến nghị)
2.2. Đối với Chính quyền địa phương các cấp (3 khuyến nghị)

III. VỀ VAI TRÒ CỦA NÔNG DÂN, TỔ CHỨC NÔNG DÂN VÀ DOANH NGHIỆP (2 KHUYẾN NGHỊ)

3.1. Đối với nông dân và tổ chức nông dân (1 khuyến nghị)
3.2. Đối với doanh nghiệp (1 khuyến nghị)

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

***

[Trích]

KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH

Khuyến nghị số 1: Nhà nước cần thừa nhận bản chất đa dạng của các hình thức hợp tác liên kết của nông dân. Cần phát triển hợp tác liên kết trên cơ sở chức năng nhiệm vụ trọng tâm của liên kết nhằm phát huy tối ưu giá trị và tiềm năng của hoạt động hợp tác liên kết…

Khuyến nghị số 2: Nhà nước không nên chỉ tập trung vào phát triển HTX mà cần tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển đa dạng các hình thức kinh tế hợp tác. Làm rõ vị trí của THT và các tổ chức nông dân trong các văn bản pháp luật như là các hình thức đặc thù của khu vực nông thôn và tăng cường khả năng tiếp cận chính sách của các hình thức tổ chức nông dân này…

Khuyến nghị số 3: Nhà nước cần thay đổi tiếp cận trong ứng xử với HTX và tổ chức nông dân, tạo môi trường thể chế chính sách thuận lợi, hướng tới việc hưởng lợi trực tiếp và công bằng cho nông dân và tổ chức nông dân…

Khuyến nghị số 4: Nhà nước cần tin tưởng vào sức mạnh của các tổ chức nông dân, coi phát triển tổ chức nông dân là giải pháp trung tâm trong giải quyết vấn đề thị trường nông sản…

Khuyến nghị số 5: Nhà nước cần tách bạch chức năng kinh tế và chức năng xã hội đối với các hình thức cung cấp dịch vụ tại nông thôn, đảm bảo sự tự chủ và hiệu quả cho tổ chức nông dân, cụ thể là HTX, trong các chính sách hiện tại liên quan đến chuyển đổi HTX theo Luật HTX 2012 và các chính sách tương lai thúc đẩy phát triển hợp tác, liên kết hiệu quả…

Khuyến nghị số 6: Nhà nước cần đặt nhu cầu hợp tác liên kết của nông dân làm trung tâm, thúc đẩy môi trường hỗ trợ thuận lợi cho HTX thành lập mới và chuyển đổi hiệu quả, tránh hiện tượng làm theo phong trào thiếu thực chất trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý và dich vụ công đối với HTX…

Khuyến nghị số 7: Bổ sung và làm rõ khái niệm kinh tế tập thể trong các chủ trương chính sách, đồng thời đổi mới phương thức quản lý nhà nước về HTX và xây dựng phương pháp đánh giá hiệu quả các mô hình hợp tác, liên kết, nhằm nâng cao chất lượng của các tổ chức nông dân…

Khuyến nghị số 8: Điều chỉnh chính sách cán bộ HTX và tổ chức nông dân, tôn trọng lựa chọn của các thành viên, hỗ trợ thông qua đào tạo tư vấn…
—
Khuyến nghị số 9: Sửa đổi chính sách tiếp cận đất đai đối với các tổ chức nông dân (HTX, THT, Hội)…

Khuyến nghị số 10: Nhà nước cần điều chỉnh chính sách tín dụng theo hướng tạo thuận lợi cho tổ chức nông dân và HTX trong việc tiếp cận…

Khuyến nghị số 11: Nhà nước cần bổ sung kịp thời các chính sách đòn bẩy về thị trường…

Khuyến nghị số 12: Chính quyền địa phương cần thúc đẩy các dịch vụ công phục vụ hoạt động thị trường của tổ chức nông dân và HTX…

Khuyến nghị số 13: Tăng cường năng lực quản lý nhà nước cấp địa phương về HTX và tổ chức nông dân…

Khuyến nghị số 14: Tăng cường vai trò kết nối doanh nghiệp và tổ chức nông dân của chính quyền địa phương…

Khuyến nghị số 15: Các tổ chức nông dân cần chủ động và sáng tạo trong xây dựng và phát triển hợp tác liên kết bền vững, thông qua một chuỗi gồm 6 giải pháp và điều chỉnh như sau:…

Khuyến nghị số 16: Doanh nghiệp cần thay đổi chiến lược để hợp tác với tổ chức nông dân xây dựng chuỗi giá trị bền vững…

[/Hết trích]

***

Mời bạn đọc thêm báo cáo tại đây: 

Bản Tiếng Việt

Bản Tiếng Anh

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s