Nguyễn Cung Thông
nguyencungthong@yahoo.com
Vài thập niên qua trên báo chí và sách vở xuất hiện một số thảo luận về câu niệm (Nam Mô) A Di Đà Phật hay (Nam Mô) A Mi Đà Phật. Có lẽ khởi đầu từ cuốn “Hương Sen Vạn Đức” của HT Thích Trí Tịnh (2006), và “Ý Nghĩa Hoằng Pháp và Hộ Pháp” của tác giả Diệu Âm – Diệu Ngộ được ghi nhận trong bài viết trên mạng Thư Viện Hoa Sen (21/6/2011)…v.v…
Ngoài ra, có cả những trang mạng (2021) tựa đề A Mi Đà Phật như https://amidaphat.net/pdfs/y-nghia-hoang-phap-va-ho-phap/ và những bài hát chỉ dùng sáu chữ A Di Đà Phật (tha lực so với tự lực) …v.v…
Trước đó một thế kỉ, trong cuốn L’Indo-Chine (1912), nhà văn/du hành người Pháp Myriam Harry đã ghi lại dạng Mi trong câu niệm A Mi Đà Phật của người Tàu (Trung Hoa) ở Nam Kỳ.
Đây là một cách gián tiếp cho ta thấy các dạng khác nhau của câu niệm Phật phổ thông này – xem thêm phụ chú vi ở phần cuối bài viết. Phần này chú trọng đến sự khác biệt ngữ âm giữa Di (trong A Di Đà Phật) và Mi (trong A Mi Đà Phật) và không đi vào chi tiết các giáo pháp liên hệ cũng như phạm vi tâm linh tín ngưỡng dân gian. Thanh điệu ghi bằng số ngay sau một âm như số 3 trong min3 hay mǐn (giọng Bắc-Kinh hay BK ghi theo hệ thống pīnyīn thông dụng hiện nay), không nên lầm với số ghi phụ chú (superscript) như min3; dấu hoa thị * (hình sao/asterisk) đặt trước một âm tiết để chỉ dạng cổ phục nguyên (reconstructed sound).
Hi vọng bài này cho thấy phần nào khuynh hướng ngạc hóa nói riêng, văn hóa ngôn ngữ Phật giáo nói chung đã đóng góp không nhỏ trong quá trình hình thành tiếng Việt hiện đại.
Các chữ viết tắt trong bài là NCT (Nguyễn Cung Thông), HV (Hán Việt), PG (Phật Giáo), TVGT (Thuyết Văn Giải Tự/khoảng 100 SCN), NT (Ngọc Thiên/543), ĐV (Đường Vận/751), NKVT (Ngũ Kinh Văn Tự/776), LKTG (Long Kham Thủ Giám/997), QV (Quảng Vận/1008), TV (Tập Vận/1037/1067), TNAV (Trung Nguyên Âm Vận/1324), CV (Chính Vận/1375), TVi (Tự Vị/1615), VB (Vận Bổ/1100/1154), VH (Vận Hội/1297), LT (Loại Thiên/1039/1066), CTT (Chính Tự Thông/1670), TViB (Tự Vị Bổ/1666), TTTH (Tứ Thanh Thiên Hải), KH (Khang Hi/1716), A (tiếng Anh), P (tiếng Pháp), TK (thế kỷ/kỉ). Lý và kỳ có thể viết là lí và kì trong loạt bài này.
Click vào đây để đọc tiếp bài “A Di Đà Phật hay A Mi Đà Phật 2” – File WordTải về
Click vào đây để đọc tiếp bài “A Di Đà Phật hay A Mi Đà Phật 2” – File PDFTải về
CVD 