Kiếm nhiều tiền đứng ở đâu trong giá trị sống cá nhân và giá trị của xã hội

Một người bạn mình vừa đưa lên facebook thông tin về một khảo sát (trong hình) của BBC Media Action năm 2013.

Câu hỏi là: Trong các giá trị trong cuộc sống được đưa ra ở đây, giá trị nào là quan trọng nhất đối với bạn?

1. Kiếm càng nhiểu tiền càng tốt
2. Hoà đồng với những người xung quanh
3. Được nói lên ý kiến mà bản thân quan tâm
4. Được láng giềng tôn trọng
5. Học hỏi những điều mới
6. Thích được đi du lịch

Kết quả khảo sát trong tổng số 3486 người, thì có một nửa 50% trả lời lựa chọn số 1 Kiếm càng nhiểu tiền càng tốt là quan trọng nhất.

Bạn mình có đưa ra nhận xét “Giá trị của bất cứ ai cũng nên được tôn trọng, không ai có thể phát xét giá trị nào là cao hơn giá trị nào. Tuy nhiên, công bằng mà nói rằng, chân trời của chúng ta cần mở rộng nhiều hơn”

Ở đây cần hiểu giá trị – value là giá trị sống – living value. Mình rất đồng ý với nhận xét của bạn.  Tuy nhiên có vài điểm mình muốn nói ở đây khi nhìn thấy khảo sát này

Trước hết mình muốn biết cách BBC thiết kế khảo sát này, có lẽ đây là một kết quả trong một khảo sát lớn hơn. (mình chưa tìm được nguồn gốc) . Mình tò mò về việc khảo sát định nghĩa thế nào là “giá trị sống”. Mình chưa nói đến những điểm khác.

Kiếm được nhiều tiền không phải là một giá trị sống. Tiền là một phương tiện trong cuộc sống, không thể nhầm lẫn tiền với các giá trị sống thực.

Và điểm chính cần nói ở đây là chúng ta nên đồng ý với nhau trước hết về cái gì gọi là giá trị sống hoặc giá trị đạo đức sống như là: thành thật, chính trực, khiêm tốn, từ bi, tử tế, tôn trọng, phục vụ, giúp người nghèo, cứu người bệnh….

Kiếm tiền là hoạt động để sinh sống và mưu sinh. Kiếm thật nhiều tiền là điều tốt nếu động lực dựa trên các giá trị đạo đức và giá trị sống thực. Rất nhiều khi, kiếm được nhiều tiền là hệ quả của những giá trị đạo đức sống. Kiếm tiền không thể là giá trị hay là mục đích sống. Xuất phát điểm hoàn toàn không phải là kiếm nhiều tiền càng tốt bằng mọi giá kể cả phi đạo đức.

Nếu kiếm thật nhiều tiền bằng giá trị đạo đức sống để giúp bản thân, giúp gia đình, thúc đẩy kinh tế, giúp đời, giúp người thì đó là điều tốt. Và từ đó sẽ góp phần tạo ra các giá trị khác của cả xã hội ví dụ như là

giá trị công bằng – equality, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo, mọi người đều được tiếp cận y tế, giáo dục khi tiền được đầu tư vào giáo dục, y tế…

giá trị bền vững – sustainability, như là đầu tư kinh doanh lành mạnh, không tổn hại sức khoẻ, không gây hại môi trường,

giá trị hoà bình – peace, dân chúng hay rộng hơn là các nước không phải đánh nhau tranh dành tài nguyên, cho quyền lực kinh tế

giá trị tự do – freedom, (tự do tư tưởng, tư do ngôn luận, tự do báo chí, hội họp…) mà không bị áp lực về tài chính như là mất việc làm nếu làm những việc trái với giá trị bản thân, hay đi ngược lại giá trị của người khác, trái với giá trị của đảng phái…

và nhiều giá trị khác như sáng tạo,…

Và những giá trị đó của toàn xã hội là hệ quả có được từ giá trị sống của từng cá nhân trong xã hội, và sống theo giá trị đó. Quay lại khảo sát này, câu hỏi là, những người làm khảo sát, gồm người thiết kế và người trả lời có thực có những giá trị sống hoặc hiểu giá trị sống thực là gì.?

Chúc mỗi chúng ta sống giá trị sống thực.

TH

Advertisements