Các chiến lược năng lượng phải xem xét tất cả các khía cạnh của ‘Bộ ba vấn đề năng lượng’

A woman installs a solar panels on the roof of her house in rural Bhutan

Nội dung cuộc trao đổi tuần vừa rồi của chúng tôi trong Diễn đàn Năng lượng sạch Châu Á 2015 đã thay đổi rất nhiều so với năm ngoái. Chúng tôi nhận thấy sự sụt giảm mạnh của giá dầu mỏ, điều này đã tạo ra làn sóng trong toàn bộ lĩnh vực năng lượng. Biến động trở thành điều bình thường mới, trong một lĩnh vực được biết đến là khá bảo thủ, điều này dẫn đến thách thức năng lượng hàng đầu là cần đánh giá lại các tiêu chuẩn truyền thống. Tuy nhiên, chúng tôi thấy rằng không chỉ cú sốc về giá này làm cho các nhà lãnh đạo năng lượng lo lắng ngày đêm: ngoài ra đó là thời tiết khắc nghiệt và các tai nạn/ sự phá hủy trên diện rộng cùng đứng đầu trong các vấn đề phải đối mặt của các nhà lãnh đạo năng lượng tại Châu Á.

Nhiều năm trở lại đây, trong Hội nghị Kiểm soát các vấn đề Năng lượng toàn cầu hàng năm, chúng tôi thấy rằng một trong những vấn đề thiếu sự chắc chắn  quan trọng nhất giữa các nhà lãnh đạo đó là thiếu quy định khung rõ ràng về khí hậu. Trong khi đây không phải là vấn đề số một trong các vấn đề không thể đoán định có ảnh hưởng cao tại Châu Á, nhưng đó vẫn là một vấn đề chính trên toàn thế giới. Điều này ảnh hưởng tới các quyết định đầu tư khi rủi ro chính trị ở mức cao và các mô hình tài chính đầy thách thức. Đây cũng là một trong những lý do khiến năm 2015 là một năm quan trọng của lĩnh vực năng lượng, với một bản thỏa thuận khí hậu theo dự tính sẽ được thảo ra tại Paris vào tháng 12 năm nay.

Các thể hiện trong biểu đồ:
Trục thẳng: Độ không chắc chắn
Trục ngang: Ảnh hưởng (các ưu tiên hành động)
Hình màu cam: Kinh tế vĩ mô
Hình màu xanh biển: Môi trường kinh doanh
Hình màu tím: Địa chính trị và vùng
Hình màu xanh lá: Tầm nhìn và công nghệ
Cỡ hình: mức độ khẩn cấp

Một cách tích cực, chúng tôi thấy sự xuất hiện của các công nghệ mới và tiềm năng đột phá được đưa vào thị trường, mặc dù chưa rõ sẽ mang lại sự chuyển biến thực sự hay chỉ là một bước tiến nhỏ. Chúng tôi cũng thấy các công nghệ, như công nghệ  lưu trữ các-bon (CCS), được nhiều nhìn nhận là quan trọng, đang thụt lùi trong đánh giá của các nhà quản lý năng lượng. Điều này có thể tạo nên những hậu quả đáng kể cho khả năng của chúng ta để tiếp cận gần với mục tiêu tăng 2oC được thiết lập bởi các chính phủ. Như các điểm nổi bật chỉ ra trong kịch bản về năng lượng toàn cầu của chúng tôi, với xu hướng hiện tại, các nhiêu liệu hóa thạch vẫn ở mức 77% (theo kịch bản thế giới sôi động – the Jazz world) và 59% (kịch bản thế giới hài hòa – the Symphony world) trong tổng năng lượng toàn cầu vào năm 2050, do đó CCS vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc làm dịu bớt căng thẳng. Những kịch bản này không chỉ ra lộ trình trong tương lai nhưng mô tả theo phân tích từ dưới lên, dựa trên những phát triển công nghệ và chính sách được biết đến và kỳ vọng, để tạo ra một kịch bản “Jazz” người tiêu dùng định hướng  hơn và kịch bản “Symphony” cử tri định hướng  hơn, mà chúng tôi tin rằng sẽ đem lại triển vọng thực tế hơn cho các quyết định nền tảng.

A village near the Zhangbei Wind Power Project in Hebei province, People’s Republic of China

Chúng tôi nhận thấy thị trường năng lượng thủy điện toàn cầu, hiện chiếm khoảng 76% trong tổng năng lượng tái tạo toàn cầu, có tiềm năng tăng gấp đôi đạt đến công suất 2000 GW vào nằm 2050. Tổng công suất lắp đặt tăng khoảng 27% từ 2004, tương ứng với mức tăng trưởng trung bình 3% mỗi năm. Mức tăng này đặc biệt đáng kể ở các thị trường mới nổi như Châu Á, nơi mà thủy điện không chỉ được xem là năng lượng sạch mà còn cung cấp các dịch vụ về nước, an ninh năng lượng, tạo thuận lợi cho hợp tác khu vực và phát triển kinh tế.

Quang điện mặt trời (PV) cũng đang được xem là một bước tiến lớn khi giá tiếp tục giảm. Như các đồng nghiệp của chúng tôi ở IRENA gần đây đã nhấn mạnh, công nghiệp quang điện mặt trời (PV) ngày nay là ngành năng lượng tái tạo sử dụng lao động lớn nhất thế giới, tạo ra 2,5 triệu việc làm. Với hơn 7,7 triệu lao động trên toàn thế giới trong ngành công nghiệp năng lượng tái tạo này, chúng tôi có thể thấy đây là vùng tăng trưởng đáng kể trong lĩnh vực năng lượng, và cùng với Diễn đàn Năng lượng sạch Châu Á là tiên phong của chuyển động này.

Khi lĩnh vực này bắt đầu đạt tới mức tất cả những bước phát triển này sẽ có ý nghĩa trong tương lai, chúng tôi đã thấy một số công ty đã có những động thái đáp lại với triển vọng mới này thông qua các chiến lược kinh doanh táo bạo, và các công ty khác đang lựa chọn thời điểm thích hợp của họ và đợi cho bối cảnh rõ ràng hơn. Điều rõ ràng là lĩnh vực năng lượng này gần như đồng thuận về nhu cầu muốn và cần có một thỏa thuận khí hậu dự báo sẽ được thông qua lần cuối tại Paris. Trong khi bản thỏa thuận này chỉ là điểm khởi đầu cho một bản thỏa thuận có hiệu lực vào năm 2020, nó mang lại chỉ dẫn có thể giúp các quyết định đầu tư được đưa vào hoạch định.

Tuy nhiên, rõ ràng là nếu không có các chính sách năng lượng quốc gia nhất quán, chúng ta cũng sẽ không thể đạt được bản thỏa thuận khí hậu đầy ý nghĩa này. Vậy nên thường các đàm phám tại Hội nghị các bên (Conference of the Parties – COP) tập trung vào các ưu tiên môi trường và các vị Bộ trưởng khác không hoàn toàn tham gia vào lĩnh vực năng lượng. Chúng tôi cũng nhận thấy việc phát triển của Các đóng góp xác định cấp quốc gia được chủ đích đề xuất được hoan nghênh nhưng phải bao gồm triển vọng năng lượng ở mỗi quốc gia cho điều này là thực sự giá trị. Tôi đến từ Thụy Sĩ, nổi tiếng với việc chế tạo đồng hồ, tôi muốn sử dụng một so sánh tương tự về nỗ lực lên dây cót đồng hồ mà không hề có một sự chuyển động đằng sau cái mặt đồng hồ được làm ra một cách láng bóng đẹp đẽ. Nếu không có những chuyển động mạnh mẽ, đại diện cho sự cân bằng trong các chính sách năng lượng quốc gia, sẽ chẳng có ích gì cho dù bao nhiêu lần chúng ta chịu khó lên dây cót đồng hồ – chiếc đồng hồ đơn giản là không thể chạy tốt và đúng được.

A village near the Zhangbei Wind Power Project in Hebei province, People’s Republic of China

Đây là lý do tại sao Hội đồng Năng lượng Thế giới khuyến cáo khi xây dựng các chính sách năng lượng quốc gia, hoặc các chiến lược hợp tác, các nhà lãnh đạo nên xem xét đủ bộ ba thách thức hay chúng ta còn gọi là “Bộ ba vấn đề năng lượng”. Điều này thể hiện sự cần thiết phải xem xét đồng thời an ninh năng lượng, công bằng năng lượng, và sự bền vững của môi trường. Bỏ qua một hoặc nhiều hơn các vấn đề này sẽ dẫn đến các rủi ro chính trị và thiếu đầu tư cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng.

Bỏ qua khía cạnh môi trường nghĩa là mức độ không bền vững của ô nhiễm địa phương sẽ gây nên các vấn đề sức khỏe và làm trầm trọng nguồn nước. Bỏ qua vấn đề công bằng nghĩa là điện quá đắt sẽ giảm khả năng của người nghèo tiếp cận được lợi ích từ các dịch vụ năng lượng hiện đại và do đó tác động đến sức cạnh tranh của nền kinh tế. An ninh năng lượng thường là trọng điểm chính của các chính phủ, nhưng chỉ tập trung duy nhất cho khía cạnh này có thể gây ra giá năng lượng cao hơn và hoặc tạo nên gánh nặng môi trường quá sức. Bỏ đi một trong những khía cạnh này trong một thời gian dài sẽ đẩy một quốc gia vào một hệ thống mất cân bằng. Việc giải quyết vấn đề lúc đó có thể đòi hỏi nhiều chi phí, mất nhiều thời gian, và nhiều khả năng xảy ra sau sự thay đổi chính trị kết quả từ thất bại liên tiếp.

Thế giới năng lượng thực sự đã tới điểm bùng phát. Thiết kế thị trường mới được kêu gọi để đảm bảo cho các thị trường năng lượng ổn định với cổ phiếu dành cho năng lượng tái tạo tang lên; các mô hình kinh doanh mới đang nổi lên tận dụng ưu thế của các giải pháp công nghệ mới; và quy định khung chính sách quốc tế mới được yêu cầu để tối đa hóa các cơ hội mở rộng. Điều này giải thích tại sao những tổ chức như Diễn đàn Năng lượng sạch Châu Á và nhiệm vụ của ADB là rất quan trọng, và tại sao Hội đồng Năng lượng Thế giới tự hào hỗ trợ tổ chức sự kiện năm nay.

Bài viết được xuất bản lần đầu bởi ADB Development Blog

Dịch bởi Đỗ Diệu Linh, Kỹ sư Công nghệ Hóa học, Đại học Bách Khoa Hà Nội

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s