Các cách dạy về biến đổi khí hậu ở trường học

English: 5 Ways to Teach About Climate Change in Your Classroom

Có một thực tế: năm 2016,  trái đất đạt ngưỡng nhiệt độ cao nhất trong lịch sử, vượt ngưỡng kỉ lục năm 2014, 2015. Trái đất của chúng ta đang nóng lên, nhiệt độ đang tăng nhanh và các nhà khoa học tin rằng nó sẽ đe dọa đến con người và thế giới tự nhiên. Một thực tế khác là: những nhà giáo dục cần phải giúp học sinh của mình học về biến đổi khí hậu gây ra bởi tác động của con người. Nhưng bằng cách nào chúng ta khuyến khích và truyền cảm hứng cho các em về chủ đề này?

1.    Nhảy vào!

Nước đang nóng lên và đang nóng lên. “Chỉ có cách lao vào mà dạy!” Kottie Christie – Blick, giáo viên lớp 9 tại một vùng ngoại ô New York, ủy viên Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA – National Oceanic and Atmosspheric Administration) và tư vấn về giáo dục biến đổi khí hậu. Christie-Blink cho biết, chủ đề này rất quan trọng, không cho phép chậm trễ: “Hãy bắt đầu ngay bây giờ”, bà thúc giục, hãy tiến lên và học nhiều hơn.

Bruce Taterka, giáo viên trung học phổ thông tại Mendham New York nói, “Lúc ban đầu tôi không biết nhiều. Tôi phải tự dạy cho chính mình, đó là điều các giáo viên phải thường làm.” Qua nhiều năm, thầy Taterka được nhận vào các chương trình tập huấn giáo viên trong rừng mây của đất nước Ecouador, trên tàu con thoi dành cho nghiên cứu tại Vịnh Mexico Dốc phía Bắc dãy Alaska, và những nơi khác, đầu tiên Taterka học về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.

Với các giáo viên quan tâm đến các lớp học không tốn kém và mong muốn phát triển sự nghiệp trở thành giáo viên giảng dạy về biến đổi khí hậy cũng có rất nhiều nguồn tham khảo. (danh sách ở dưới)

2.    Sử dụng dữ liệu

Biến đổi khí hậu có thể là một vấn đề chính trị nóng hổi tại một số cộng đồng. (Tổng thống Donald Trump một vài năm trước gọi đây là một cú chơi khăm của Trung Quốc). Nhưng dữ liệu là một thực tế không thể chối cãi. “Không cần có sự thúc đẩy từ phía học sinh hay các cha mẹ”, Peter Johnson, giáo viên khoa học lớp 8 tại vùng nông thôn ở Minnesota bảo thủ, “bởi các giải pháp sẽ tự chúng chứng minh”

Theo Natalie Macke, một quản trị viên của NOAA dạy tại trường Trung Học Pascack Hills – New Jersey và trường học trực quan của cô, dạy về biến đổi khí hậu là việc sử dụng 100% dữ liệu. Những học sinh của cô bơi lội trong hệ thống dữ liệu từ Hội đồng quốc tế về Chống biến đổi khí hậu (IPCC), trong đó bao gồm các bản tóm tắt thân thiện với giáo viên, Taterka cho biết thêm. Họ cũng phân tích và nghiên cứu dữ liệu viễn thám từ NASA và NOAA về phấn hoa, hỏa hoạn, mực nước biển, axit biển, trầm tích, nhiệt độ và nhiều hơn thế. “Hãy trung thực về những gì chúng ta biết, những gì chúng ta không biết và muốn biết”, Macke nhắc nhở.

Đôi khi học viên sẽ có những phát biểu kiểu như “Em không tin vào biến đổi khí hậu”, tôi sẽ giải thích “đó là khoa học, không phải như đức tin của một tôn giáo. Em không cần “tin” nó, chỉ cần nhìn vào dữ liệu mà thôi”, Sannon Bartholomew giáo viên tại một trường công lập tại New York nói.

Các nhà khoa học về khí hậu ta có thể tiếp cận họ một cách dễ dàng đến ngạc nhiên, họ luôn mong muốn trao đổi với sinh viên qua Skype về để giải thích rõ hơn những phát hiện của mình. Ở phía nam Maryland, lớp trung học phổ thông của Lolita Kỉapos cũng có kế hoạch kết nối Skype với Tiến sĩ chuyên sâu mảng học sinh với nghiên cứu khí hậu tại Nam Cực. “Bất cứ lúc nào cũng có cơ hội để kết nối với những điều ta cảm thấy đúng, tôi sẽ nắm bắt điều ấy”, cô nói.

3.    Địa phương hoá

Các em học sinh cấp 3 của Shannon Bartholomew đã choáng váng khi phóng tầm mắt qua ô cửa sổ ngắm phong cảnh  vùng Adirondack ở New York vào ngày cuối tháng một. Tại sao vậy? Chúng thấy những thảm cỏ đang mọc xanh trên đất, tại một đất nước xứ tuyết lạnh, và đội trượt tuyết Olympic thì đang tập rượt ngay gần đó. “Rất nhiều, rất nhiều người ở đây đang làm việc trong ngành kinh doanh của những mùa đông tốt, tức là tuyết”, Bartholomew cho biết. “Những đứa trẻ có sự kết nối khổng lồ với thiên nhiên ngoài trời và chúng có thể thấy rõ những thay đổi đang xảy ra. Chính cảnh quan vùng này tự nói lên điều đó.

Tại một vùng khác, bạn có thể nói về sự gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan, hay nước biển dâng.

Kiểm tra các nguồn tai nguyên trong khu vực như là MADE-CLEAR của vùng Vịnh Chesapeake. (MADE-CLEAR là một từ viết tắt của Maryland and Delaware Climate Change Education Assessment and Research – Đánh giá thường xuyên và nghiên cứu về Biến đổi khí hậu ở Maryland và Delaware). Hàng trăm giáo viên đã tham dự các buổi hội thảo của MADE-CLEAR, trục tiếp và trực tuyến, để tìm hiểu về biến đổi khí hậu là gì và phương pháp giáo dục về biến đổi khí hậu. (Một mô hình yêu thích: làm lõi mô hình băng bằng màu nhuộm thực phẩm.)

Cùng với đó, trong khi thu hút sự chú ý từ góc nhìn địa phương , các em học sinh cần hiểu rõ những tác động toàn cầu của biến đổi khí hậu. Điều này không tác động như nhau tới tất cả mọi người mà có ảnh hưởng nhiều hơn tới người nghèo và người dân bản địa, theo ghi chú Minnesota của Johnson. Cũng không phải việc gây ô nhiễm bạn tạo ra sẽ treo ngay trên nhà bạn. “Vâng, chúng ta sẽ có giải pháp cho các địa phương, nhưng đây là vấn đề toàn cầu và Trái đất là một hệ thống nhất”, Macke nói.

4.    Kết hợp các chương trình Ngoại khóa

Vâng, biến đổi khí hậu là một … khoa học. (Trên thực tế, biến đổi khí hậu là một phần của Các tiêu chuẩn cho ngành khoa học trong tương lai (The Next Generation Science Standards, được áp dụng năm 2016 tại 16 quốc gia, ngày càng có nhiều quốc gia tham gia hơn hiện nay). Tuy nhiên đây vẫn là chủ đề mang đến cơ hội làm việc gần hơn với những người đồng nghiệp trong ngành kinh tế, địa lý, truyền thông,… Thậm chí cả nhà thơ ca !

Tại Portland (Hoa Kì), giáo viên khoa học tại trường phổ thông Lincoln Tim Swinehart, đồng tác giả chương trình giảng dạy ngoại khóa A People’s Curriculum for the Earth, giảng dạy một khóa học mới gọi là “Sự cân bằng môi trường và tính bền vững”. Chỉ trong vài tháng đầu tiên, học sinh của Tim Sweinehart  đã  có 2 lần tới tòa thị chính thành phố để ủng hộ việc phản đối xây dựng mới hoặc mở rộng các trạm nhiên liệu hóa thạch của Portland, và họ cũng đang phát triển một kế hoạch liên quan đến khí thải nhà kính của trường.

Khắp thị trấn, Moé Yonamine tại Roosvelt Thượng đã phát triển trò chơi đóng vai, “ Chúng ta không chết đuối, chúng ta đang chiến đấu” minh họa tác động của nước biển dâng ảnh đến cư dân sống trên các đảo thuộc Thái Bình Dương. Đây là những chủ đề được dạy tại lớp học dành cho người lớn mà thuộc về nghiên cứu xã hội và nghệ thuật ngôn ngữ.

Học sinh tại trường phổ thông của cô Barthlomew đã biểu diễn trên bảng thông báo của trường những lợi ích kinh tế có được cho việc sử dụng năng lượng mặt trời trong trường của họ. “Các em đã làm một việc tuyệt vời, đồng thời cũng phát triển được kĩ năng về truyền thông”, cô nói.

Trong khi đó, những học sinh 15 tuổi của Christie-Blick lại phát triển kĩ năng phân tích dữ liệu qua việc đọc các tài liệu liên quan đến biến đổi khí hậu. “Cũng có rất nhiều cách khác nhau liên kết với môn toán, các loại biểu đồ, tỉ lệ. Tôi không biết liệu các bạn có thể nghiên cứu khoa học mà không sử dụng toán học hay không!” Cô cho biết.

5.    Kết bằng truyền cảm hứng

Gấu bắc cực dần mất đi, sóng thần, và cuộc sống không có tuyết ở Adirondacks …  Dường như tất thảy giống nhân vật Rip Van Winkle (một nhân vật trong trong chuyện ngắn cùng tên của Irving, nói về anh chàng Rip Van Winkle do bức bối với sự đời mà vào rừng giải nỗi căng thẳng, và pull over your head. Nhưng các nhà giáo dục cần phải làm rõ. “Giao tiếp thực sự rất quan trọng với giáo viên và chúng ta có thể làm được điều gì đó – Chúng ta có thể hành động từ tầm địa phương quốc gia” theo mô hinh fMADE-CLEAR.

“Mục tiêu của tôi là truyền cảm hứng cho học sinh của mình, không phải dọa nạt các em! Tôi nhấn mạnh rằng chúng ta có thể làm điều gì đó, để truyền động lực.” Christie-Blick nói. Website kidsagainstclimatechange.org của Christie-Blick  luôn có những video chia sẻ về topic như “làm thế nào để giảm ô nhiễm không khí” và “tầm quan trọng của việc tái chế.” Khuyến khích những trẻ em trên thế giới tham gia đối thoại, thảo luận.

“Có rất nhiều ý kiến kiểu như “Những điều tồi tệ này đang xảy ra chúng em sợ lắm, đứa trẻ 16 tuổi như em thì có thể làm gì, em có gì?” Bartholomew nói. Nhưng khi nghe chuyện ví như vào những ngày có gió nước Đức sử dụng 100% năng lượng tái tạo, các em được truyền cảm hứng. “Hãy tìm những điểm sáng. Đừng để các em phải thốt lên ‘Ôi trời ơi, tất cả chúng ta sẽ chết’. Hãy để lại điều tích cực”.

Các chuyên gia đề xuất nguồn tham khảo

Websites

New Jersey của Taterka để xuất gắn chặt với các tài nguyên khoa học đã dược kiểm chứng.

Đứng đầu danh sách là NOAA, Cơ quan quản lý khí quyển và đại dương Hoa Kì, cung cấp vô số tài nguyên trực tuyến và các cơ hội phát triển nghề nghiệp, bao gồm chương trình nổi tiếng Giáo viên và biến đổi khí hậu.

Ngoài ra có nguôn từ NASA. “Điều thú vị đáng chú ý của trung tâm biến đổi khí hậu NASA là tỉ lệ mực nước biển dâng năm sau luôn cao hơn năm trước!” Johnson của tổ chức Minnesota cho biết. “Cách đây vài năm là 2 milimet, rồi 3 và bây giờ là 4”

Có thể tham khảo thêm các nguồn như National Center for Science Education, the National Science Teachers Association và the CLEAN (Climate Literacy and Energy Awareness) Network, một chương trình yêu thích của Macke.

Videos

Kiarpos của Maryland chọn “Climate Change 101 with Bill Nye” với những video 4 phút thông tin dễ hiểu.

Bartholomew nói rằng học sinh của cô rất hào hứng với bộ film tài liệu 95 phút, 2016, của Leonardo Di Caprio, kể về chuyến hành trình đi từ Greenland (Đan Mạch) đến Ấn Độ để khảo sát về biến đổi khí hậu. Trong một khoảng thời gian giới hạn, bạn có thể xem phim miễn phí ở đây.

Các trò chơi và hoạt động

Bartholomew cho biết : “Lượng khí thải bạn tạo ra lớn thế nào?” theo đó để tìm câu trả lời, học sinh cho biết phương tiện các em tới trường, số chuyến máy bay các em di chuyển hàng năm, cách các em sưởi ấm ở nhà… Đây cũng là cách hay mang khoa học về đến cửa nhà, cô Bartholomew nói.

Advertisements

One thought on “Các cách dạy về biến đổi khí hậu ở trường học

  1. Cảm ơn Anh Quyên dịch bài về kinh nghiệm ở Mỹ.

    Mình rất quan tâm và muốn phát triển các chương trình giáo dục BĐKH cho trường học từ tiểu học đến đại học ở VN. Như là vùng Mê Kông. VN chưa có các chương trình hỗ trợ giáo viên dạy về BĐKH như vậy

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s