Các trung tâm bảo trợ trẻ em tại Đà Nẵng: Mạnh ai nấy làm! – 4 bài

  • Bài 1: Giật gấu vá vai
  • Bài 2: Mạnh nhờ, yếu chịu!
  • Bài 3: “Nội tình” rối ren
  • Bài cuối:Tìm hướng đi cho trung tâm ngoài công lập

***

Bài 1: Giật gấu vá vai

BĐN – Thứ Năm, 03/03/2016, 07:51 [GMT+7]
Cơ sở dạy nghề của Trung tâm Bảo trợ trẻ em đường phố đóng cửa từ vài năm nay.
Cơ sở dạy nghề của Trung tâm Bảo trợ trẻ em đường phố đóng cửa từ vài năm nay.

Dòng tiền tài trợ từ các tổ chức phi chính phủ giảm dần khiến các trung tâm bảo trợ trẻ em rơi vào thế khó. Bên cạnh đó, việc đưa trẻ về sống tập trung cũng không dễ bởi hầu hết trẻ em trên địa bàn Đà Nẵng không khó khăn đến mức phải rời gia đình vào các trung tâm từ thiện để sinh sống.

Bởi vậy, các trung tâm bảo trợ trẻ em đành “giật gấu vá vai” cho đủ chi phí trang trải và bằng mọi cách tìm đủ số trẻ cần, kể cả ở các tỉnh, thành lân cận.

Làng Hy Vọng có còn… hy vọng?

Chưa tính những cơ sở tự phát và nhà chùa, riêng các trung tâm bảo trợ trẻ em bất hạnh (có cơ quan chủ quản, hoặc đặt dưới sự giám sát của Sở LĐ-TB&XH thành phố), trên địa bàn Đà Nẵng hiện có 10 cơ sở ngoài công lập và 1 cơ sở công lập đang nuôi dưỡng tập trung 582 trẻ em thiệt thòi, bất hạnh.

Nếu Trung tâm Bảo trợ xã hội thành phố Đà Nẵng (tại phường Hòa Khánh Nam, quận Liên Chiểu) là cơ sở công lập duy nhất, được ngân sách Nhà nước bao cấp, thì 10 trung tâm ngoài công lập còn lại đều hoạt động theo phương thức tự chủ, tự trang trải và tự quyết định. Thực tiễn có 2 vấn đề lớn nảy sinh tại các cơ sở này, gồm vấn đề liên quan đến kinh phí hoạt động và số lượng trẻ nuôi tập trung.

Nhiều năm qua, kinh phí duy trì hoạt động các trung tâm chủ yếu từ nguồn tài trợ của các tổ chức phi chính phủ. Tuy nhiên, các nhà tài trợ đang cắt giảm dần nguồn hỗ trợ, bởi Việt Nam đã thoát khỏi nước nghèo.

Cuối năm 2015, Đông Tây hội ngộ, một tổ chức phi chính phủ đồng hành với Làng Hy vọng suốt 22 năm qua, chính thức gửi thư thông báo, nêu rõ nguồn tiền hỗ trợ cho Làng sẽ bị cắt kể từ tháng 6-2016; rằng do tình hình kinh tế toàn cầu khó khăn, việc vận động tài trợ hạn chế nên không thể tiếp tục đồng hành với Làng Hy vọng.

Trước đây, mỗi năm, tổ chức Đông Tây hội ngộ tài trợ cho Làng Hy vọng hơn 30.000 USD (660 triệu đồng). Số tiền này giúp Làng nuôi dạy 113 em nhỏ và trả lương cho cán bộ, nhân viên. Bên cạnh đó, Làng Hy vọng còn có 2 nhà tài trợ khác là Hội Phụ nữ dân chủ Nhật Bản và Công ty TNHH quốc tế Unilever Việt Nam. Tuy nhiên, các nhà tài trợ đều cho biết, trong tương lai gần, nguồn kinh phí dành cho Làng có thể sẽ giảm hoặc không còn.

Ông Trần Chí Thành, Phó Chủ tịch Hội Bảo trợ Phụ nữ và trẻ em nghèo bất hạnh thành phố Đà Nẵng – đơn vị chủ quản của Làng Hy vọng chia sẻ: Do nguồn tài trợ bị cắt giảm, trong năm 2016, kinh phí hoạt động của Làng Hy vọng thiếu hụt hơn 300 triệu đồng.

Trước mắt, Làng phải chủ động đứng ra kêu gọi các tổ chức từ thiện, cá nhân hảo tâm khác chung tay giúp đỡ, nuôi dạy các em. Nếu kêu gọi hỗ trợ thường xuyên khó quá thì phải tận dụng tất cả các khoản tài trợ không thường xuyên, miễn sao 113 em vẫn được duy trì ăn uống, học hành.

Khi Làng đã cố hết sức mà không thể vận động đủ, cơ quan chủ quản là Hội Bảo trợ Phụ nữ và trẻ em nghèo bất hạnh thành phố Đà Nẵng sẽ tìm cách bù đắp.

Nhiều nơi eo hẹp tài chính

Không riêng Làng Hy vọng, việc thiếu kinh phí còn khiến một số trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi, khuyết tật, bất hạnh khác trên địa bàn Đà Nẵng phải đóng cửa một số cơ sở chi nhánh, trong đó Trung tâm Bảo trợ trẻ em đường phố là một ví dụ.

Được thành lập từ năm 1991, Trung tâm tiếp nhận trẻ em lang thang, cơ nhỡ Đà Nẵng và cả trẻ em từ các địa phương khác đến mưu sinh. Trong giai đoạn đầu hoạt động, Trung tâm có 5 nhà, với 150 em, tương đương 30 trẻ/nhà.

Đến năm 2013, nhà số 1 không còn nguồn tài trợ nên phải đóng cửa; trong khi đó, nhà số 2 ở đường Lê Văn Hưu (quận Ngũ Hành Sơn) chỉ nuôi 12 em, thay vì 30 em như trước đây vì không đủ tiền trang trải.

Trung tâm còn có một trường dạy nghề dành cho trẻ em lang thang, không nơi nương tựa được thành lập từ năm 2001 tại số nhà 27 Dương Thị Xuân Quý (quận Ngũ Hành Sơn) với các nghề thêu, may, vi tính, điện, nước… Ngoài học nghề miễn phí, mỗi trẻ còn được hỗ trợ 200.000 đồng/tháng. Song, đến năm 2014, vì không có tiền trang trải, trường buộc phải đóng cửa, cho thuê cơ sở vật chất.

Với các hội khác, dù nguồn kinh phí hoạt động cho 2-3 năm tới tạm đủ nhưng không thể khẳng định “tuổi thọ” các mái ấm sẽ như thế nào. Ông Nguyễn Hoàng Long, Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ em mồ côi thành phố Đà Nẵng, trụ sở chính tại 548 Trần Cao Vân chia sẻ: Mỗi năm, Hội vận động và chi gần 3 tỷ đồng cho các hoạt động từ thiện. Năm 2016, mục tiêu của Hội là kêu gọi khoảng 3 tỷ đồng, ưu tiên nuôi trẻ sơ sinh.

Đến nay, công tác vận động ổn định, nhưng nguồn tài trợ chủ yếu của Hội nhiều năm qua là từ các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực nhận con nuôi ở nước ngoài. Trước đây, bên cạnh lệ phí nhận con nuôi, các tổ chức nhận con nuôi nước ngoài còn kết hợp hỗ trợ nhiều hoạt động khác, tạm gọi là các chương trình nhân đạo đi kèm.

Nhưng nay theo luật mới, các tổ chức nhận con nuôi không được tài trợ trực tiếp cho nơi nuôi trẻ. Trong khi đó, đối với trong nước, người nhận trẻ làm con nuôi không có nghĩa vụ tài chính; việc Hội nhận hỗ trợ trở lại là sai luật nên nguồn hỗ trợ từ việc trao con nuôi không còn.

Ngoài ra, ông Long cũng cho rằng, về mặt khách quan, Đà Nẵng có nhiều tổ chức hoạt động nhân đạo hoặc hoạt động mang tính nhân đạo từ thiện nên nguồn vận động phần nào bị san sẻ.

“Cọc tìm trâu”

Một vấn đề khác bên cạnh chuyện tài chính, đó là hoạt động nuôi dưỡng tập trung không còn là mô hình tối ưu trong tình hình đời sống xã hội ngày càng ổn định và đi lên. Hầu hết các trung tâm nuôi dạy trẻ bất hạnh ở Đà Nẵng đang giảm số lượng trẻ có nhu cầu được vào sinh sống tập trung.

Cụ thể, trước đây, Làng Hy Vọng nuôi 200 em, sau giảm còn 150 em và nay là 113 em. Trung tâm Bảo trợ trẻ em đường phố cao điểm có 150 em, nay còn 95 em…

Một lý do quan trọng khiến số trẻ sống tập trung tại các cơ sở từ thiện giảm là đời sống xã hội khá dần lên, nhà nào còn “giật gấu vá vai” để nuôi con, cháu được thì không để trẻ rời xa gia đình. Vì vậy, các trung tâm cử người vào Quảng Nam và một số tỉnh lân cận tìm kiếm, vận động. Nhiều cơ sở do đó chỉ có 50% trẻ em Đà Nẵng, còn lại là trẻ đến từ các tỉnh, thành phố khác.

Thông thường mùa tuyển sinh tại các trung tâm diễn ra vào thời điểm gần bước vào năm học mới, tức khoảng tháng 6, tháng 7 hằng năm. Đó là lúc có nhiều trẻ đủ tuổi trưởng thành ra khỏi mái ấm và trống chỗ cho trẻ mới vào.

Tuy nhiên, đến nay, ngay thời điểm này, thầy cô các trung tâm rục rịch đi tìm trẻ. Cô Nguyễn Thị Minh Lành, Phó Giám đốc các mái ấm thuộc Hội Từ thiện và Bảo vệ quyền trẻ em thành phố cho hay, hiện nay, việc về quê (khu vực ngoại thành Đà Nẵng) tìm trẻ hơi khó. Không chờ các gia đình tự tìm đến Hội, các cô phải chủ động nghe ngóng thông tin, biết hoàn cảnh đặc biệt nào là chủ động đến nhà xác minh.

Về lý do khó chiêu sinh, cơ sở dạy nghề phải đóng cửa, ông Phạm Sỹ Mẫn, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo trợ trẻ em đường phố Đà Nẵng cho rằng, so với khoảng chục năm về trước, kinh tế – xã hội đã thay đổi mạnh mẽ, đối tượng học nghề cũng thay đổi. Các cháu có nhiều nơi để lựa chọn học nghề phù hợp với nguyện vọng, dễ kiếm việc làm và nâng cao thu nhập tốt hơn.

Bài và ảnh: PHƯƠNG TRÀ – THU HOA

***

CÁC TRUNG TÂM BẢO TRỢ TRẺ EM TẠI ĐÀ NẴNG: MẠNH AI NẤY LÀM!

Bài 2: Mạnh nhờ, yếu chịu!

BĐN -Thứ Sáu, 04/03/2016, 07:55 [GMT+7].
.

Đã có thời gian các trung tâm nuôi dưỡng trẻ em được thành lập ồ ạt, hoạt động theo phương thức tự huy động, tự quản lý, tự chịu trách nhiệm. Điều này dẫn đến sự thả nổi trong hoạt động liên quan, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nuôi và dạy trẻ.

Giáo viên, bảo mẫu cần được tập huấn kỹ năng dạy trẻ. TRONG ẢNH: Cô Nguyễn Thị Minh Lành (bìa phải) trao đổi với trẻ em bằng kiến thức được tổ chức tài trợ của Mỹ huấn luyện.
Giáo viên, bảo mẫu cần được tập huấn kỹ năng dạy trẻ. TRONG ẢNH: Cô Nguyễn Thị Minh Lành (bìa phải) trao đổi với trẻ em bằng kiến thức được tổ chức tài trợ của Mỹ huấn luyện.

Ồ ạt nuôi trẻ theo… dự án

Cách đây khoảng 10 năm, việc thành lập một cơ sở nuôi dưỡng trẻ em khá dễ dàng. Chỉ cần một tổ chức hội vận động, kêu gọi được dự án tài trợ thì thành lập ngay trung tâm nuôi trẻ. Quy mô của mỗi đơn vị nhỏ lẻ, rải rác. Có cơ sở thậm chí chưa bằng một nhà trẻ tư, mà chỉ như nhóm trẻ gia đình.

Dự án tài trợ hầu hết chỉ tồn tại trong một giai đoạn. Khi dự án kết thúc, các trung tâm “hớt hải” đi tìm một dự án mới mà chưa biết chắc sẽ có hay không. Chỉ tội các em được nuôi bằng nguồn tiền dự án khi đó bơ vơ không biết số phận thế nào…

Hiện nay, gần 600 trẻ đang được nuôi dưỡng tại 10 cơ sở bảo trợ xã hội ngoài công lập, trong đó 312 trẻ có hộ khẩu Đà Nẵng. Nơi trẻ tập trung nhiều nhất là Làng Hy vọng (113 em), Làng SOS (146 em) và Trung tâm Nạn nhân da cam (137 em); còn lại mỗi trung tâm nuôi từ vài em đến vài chục em. Có trung tâm nuôi 10 em như tại Trung tâm trẻ mồ côi thuộc Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi, hoặc chỉ nuôi 5 em như tại Hội Chữ thập đỏ thành phố.

Trong khi đó, cơ sở vật chất của mỗi hội hiện nay thường rộng thênh thang, mỗi hội còn có vài mái ấm để chỉ nuôi… vài em.

Giải thích vì sao không thể gom các em cùng một trung tâm về chung một nhà khi cơ sở đủ rộng rãi nhằm tiết kiệm chi phí, ông Phạm Sỹ Mẫn, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo trợ trẻ em đường phố cho rằng: “Trung tâm hiện có 4 mái ấm, nhưng rất khó sáp nhập vì mỗi nơi có một đơn vị tài trợ khác nhau. Họ phân biệt rất rõ trẻ nào là của mình. Nếu gom lại thì rất dễ động chạm đến các nhà tài trợ và mất dự án”, ông Mẫn nói. Bởi vậy mới có chuyện 2 cơ sở nuôi trẻ hoành tráng, nhưng mỗi nơi chỉ có hơn 10 trẻ mà vẫn không thể gộp lại…

Bên cạnh đó, chuyện về cơ quan chủ quản cũng là nỗi đau đầu của các cơ sở bảo trợ trẻ em. Đơn cử như Trung tâm Bảo trợ trẻ em đường phố không trực thuộc ai, không cơ quan chủ quản, nên lúng túng trong hoạt động là điều tất yếu.

Trung tâm được UBND thành phố Đà Nẵng thành lập vào năm 1997, với 5 nhà nuôi trẻ (1 nhà bị đóng cửa vì thiếu nguồn tài trợ – PV), nhưng không có cơ quan chủ quản, một số thành viên Hội đồng quản trị đã qua đời, nghỉ hưu, chuyển công tác mà không có bổ sung; mô hình hoạt động của Trung tâm hiện không đúng theo quy định của một cơ sở bảo trợ xã hội…

Chưa bảo đảm mức sống tối thiểu

Theo quy định của thành phố, các cơ sở bảo trợ xã hội phải bảo đảm mức tiền ăn tối thiểu 500.000 đồng/trẻ/tháng. Tuy nhiên, đó chỉ là quy định. Thực tế, qua kiểm tra của Sở LĐ-TB&XH, mức tiền ăn nơi cao nhất là 900.000 đồng/trẻ/tháng và nơi thấp nhất 500.000 đồng/trẻ/tháng.

Đơn cử như Làng SOS Đà Nẵng (quận Ngũ Hành Sơn) hiện nuôi dưỡng, chăm sóc hơn 200 trẻ em, thanh-thiếu niên. Bà Lê Thị Thu Hà, Giám đốc Làng cho biết, nhiều năm nay, tổ chức SOS quốc tế đang gặp khó khăn nên nguồn tài trợ không nhiều.

Hiện nay, mức tiền ăn của mỗi em là 500.000 đồng/tháng. Như vậy, mỗi bữa ăn của các em (3 bữa/ngày) chỉ từ 5.000 – 6.000 đồng. Với bữa ăn như vậy không thể bảo đảm mức sống tối thiểu, chứ đừng nói đến việc phát triển toàn diện về trí và thể lực. Để xoay xở trong điều kiện tiền ăn ít ỏi, có bảo mẫu tại các cơ sở phải xin thêm rau từ chợ Đầu mối để trữ cho các cháu ăn dần.

Ngoài chuyện ăn, cái khó nhất của các trung tâm là vấn đề giáo dục trẻ. Các em đến trung tâm đều xuất phát từ thiếu thốn sự quản lý của gia đình nên việc dạy các em nên người không dễ. Một lãnh đạo trung tâm chia sẻ: Giáo dục trẻ mới lớn là cái khó của cả xã hội, huống hồ gì chúng tôi. Khu vui chơi lành mạnh cho trẻ trong các mái ấm hạn chế, chủ yếu là khoảng sân đá bóng, còn lại trẻ chỉ biết xem ti-vi lúc rảnh rỗi.

Kết quả thanh – kiểm tra ở một số cơ sở vào cuối năm 2014 cho thấy toàn bộ trẻ không có giấy tạm trú tạm vắng. Hầu hết các cơ sở đều chưa đăng ký và lưu mẫu thức ăn, bếp ăn tập thể không có giấy chứng nhận về an toàn thực phẩm…

Ông Nguyễn Hùng Hiệp, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH Đà Nẵng cho biết, hằng năm, đoàn thanh tra liên ngành gồm: Sở LĐ-TB&XH, Sở Y tế… đều thanh, kiểm tra tại các Trung tâm này. Tại đây, đoàn đã kiểm tra về việc bố trí nơi ăn ở, về y tế, vệ sinh an toàn thực phẩm, hợp đồng lao động của các bảo mẫu, việc học văn hóa học nghề của các em… “Qua kiểm tra, chúng tôi nhận thấy một số đơn vị chưa thực hiện đăng ký, cấp giấy chứng nhận về an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) bếp ăn tập thể, hồ sơ tiếp nhận, quản lý và cho đối tượng về hòa nhập cộng đồng chưa bảo đảm, trình độ, năng lực của một số cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu”, ông Hiệp nói.

Tuy vậy, chiều 17-2 vừa qua, trao đổi với chúng tôi qua điện thoại, bác sĩ Nguyễn Minh Tiến, Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thành phố Đà Nẵng, lại khẳng định không có bếp ăn nào trong các mái ấm đó thiếu giấy chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP.

“Bếp ăn của các trung tâm, mái ấm bảo trợ trẻ em trên địa bàn Đà Nẵng thuộc sự quản lý của ngành y tế. Trong đó, căn cứ số lượng trẻ trên mỗi bếp ăn, việc quản lý sẽ được phân cấp cho thành phố hoặc quận, huyện. Mỗi năm, ngoài thanh tra liên ngành, riêng ngành y tế cũng có thanh tra theo trách nhiệm của mình và không phát hiện bếp ăn nào trong các mái ấm đó thiếu giấy chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP.

Nếu ngành LĐ-TB&XH kiểm tra thấy có nơi nào không có giấy chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP thì thông báo lại Chi cục để qua đó yêu cầu trung tâm hoàn thiện thủ tục đúng quy định”, ông Tiến nói.

Bảo mẫu: “nuôi” và “dạy”, hay chỉ “giữ” trẻ?

Việc chăm lo cho đời sống của các bảo mẫu ở mỗi mái ấm cũng mỗi khác. Bảo mẫu N. có thâm niên hơn 20 năm nuôi trẻ chia sẻ, trước đây, người lao động lớn tuổi không được tham gia bảo hiểm xã hội nên cô và một số người khác không được mua bảo hiểm.

Vì vậy, trung tâm nơi cô làm việc chỉ hỗ trợ thêm một phần nào đó… Mức lương của các bảo mẫu hiện nay hơn 3 triệu đồng/tháng. Nhiều nơi cho rằng, với mức lương ấy thì khó đòi hỏi bảo mẫu chăm tốt cả chuyện ăn, chuyện học lẫn giáo dục trẻ nên người.

Về vấn đề đào tạo nghiệp vụ của bảo mẫu, các cô cho hay, hầu như rất hiếm có các lớp tập huấn, chủ yếu làm việc theo kinh nghiệm. Một chủ tịch hội cho biết, hằng năm, thành phố tặng mỗi bảo mẫu 100.000 đồng gọi là hỗ trợ Tết, còn lại không mấy khi thấy huấn luyện gì.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hùng Hiệp, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH Đà Nẵng cho rằng, đơn vị chỉ kiểm tra và tập huấn cho cán bộ quản lý trung tâm, còn lực lượng bảo mẫu là thuộc ngành giáo dục.

Không có đầu mối huấn luyện nên mỗi trung tâm và mỗi nhà tài trợ có quy trình tập huấn nghiệp vụ khác nhau cho bảo mẫu. Không nhiều nơi như Hội Từ thiện và Bảo vệ quyền trẻ em, người quản lý các mái ấm là cô Nguyễn Thị Minh Lành được nhà tài trợ từ Mỹ tập huấn hằng tuần thông qua mạng Internet.

Nhà tài trợ cung cấp kiến thức giúp các cô giải quyết những tình huống, va chạm phát sinh hằng ngày trong quá trình chăm sóc trẻ. Cô Lành nhận xét, các bảo mẫu đa phần đảm nhận việc lo ăn uống hằng ngày, còn việc giáo dục các em chủ yếu bằng… kinh nghiệm, chứ chưa được đào tạo bài bản.

Về phía cơ quan quản lý Nhà nước, ông Nguyễn Hùng Hiệp, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH Đà Nẵng cho biết: “Chúng tôi mở lớp tập huấn, còn các đơn vị (các trung tâm từ thiện xã hội – PV) tự cử người đến. Mình chỉ chuẩn hóa đội ngũ quản lý, còn bảo mẫu thì rất khó quản, bởi lực lượng này thường xuyên biến động. Lâu lâu họ lại thay bảo mẫu thì mình cũng… chịu”.

Bài và ảnh: PHƯƠNG TRÀ – THU HOA

***

CÁC TRUNG TÂM BẢO TRỢ TRẺ EM TẠI ĐÀ NẴNG

Mạnh ai nấy làm!

BĐN – Thứ Bảy, 05/03/2016, 15:47 [GMT+7].
.

Bài 3: “Nội tình” rối ren

Thiếu người đứng đầu, thiếu cán bộ có trách nhiệm quản lý, có tiền hỗ trợ nhưng không thể ký nhận, và có hay không chuyện đánh đập trẻ là những vấn đề đang tồn tại ở một số trung tâm từ thiện xã hội mà cơ quan Nhà nước phải vào cuộc…

Trẻ ở các mái ấm cần được sống trong tình yêu thương của các cô, các bảo mẫu để bù đắp sự thiếu vắng hơi ấm gia đình.
Trẻ ở các mái ấm cần được sống trong tình yêu thương của các cô, các bảo mẫu để bù đắp sự thiếu vắng hơi ấm gia đình.

Mâu thuẫn nội bộ

Trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi Hoa Mai (phường Hòa Quý, quận Ngũ Hành Sơn) có nhà tài trợ chính là Tổ chức Hội những người Việt Nam ở Pháp (AASORV). Hiện nay, nhà tài trợ này sẵn sàng chi tiền để tài trợ tiếp cho Trung tâm nhưng khổ nỗi là… không có đại diện đối tác phía Việt Nam ký nhận.

Tại cuộc họp ngày 5-1 vừa qua, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đặng Việt Dũng quyết định tạm thời giao cho Sở LĐ-TB&XH Đà Nẵng trực tiếp quản lý Trung tâm Hoa Mai cho đến khi tìm được cơ quan chủ quản, hay đối tác mới để quản lý và thực hiện dự án tại Trung tâm này. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa tìm được đối tác nên phía AASORV không thể ký lại hợp đồng với Trung tâm để giúp đỡ trẻ em mồ côi nơi đây.

Năm 2002, Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi thành phố Đà Nẵng do ông Nguyễn Hoàng Long, Chủ tịch Hội, ký kết với AASORV thực hiện dự án hỗ trợ trẻ mồ côi và thành lập Trung tâm Hoa Mai. Hai bên thỏa thuận mỗi năm nuôi 50 cháu, trong vòng 50 năm.

Tiền tài trợ chuyển từng năm theo hợp đồng. Tuy nhiên, từ năm 2013, Trung tâm Hoa Mai chuyển trụ sở từ Hòa Hải về Hòa Quý thì mâu thuẫn bắt đầu nảy sinh. Theo ông Long, mâu thuẫn nội bộ xuất phát khi lãnh đạo Trung tâm Hoa Mai tự vượt qua tầm quản lý của Hội, tự liên hệ công việc thẳng với AASORV và quận Ngũ Hành Sơn.

“Chúng tôi có quyền cách chức giám đốc Trung tâm, nhưng chúng tôi không làm vậy vì ngại ảnh hưởng đến mối quan hệ với đối tác AASORV và họ sẽ chấm dứt dự án thì các cháu nhỏ chịu thiệt thòi”, ông Long cho biết.

Bởi vậy, Hội đã chọn giải pháp chấm dứt quan hệ với AASORV và Trung tâm Hoa Mai vào tháng 5-2015 nên Hoa Mai không còn trực thuộc Hội. Đến đầu 2016, khi AASORV có nguyện vọng tiếp tục hỗ trợ Trung tâm Hoa Mai thì không có người đại diện đứng ra ký kết, vì Giám đốc bỏ việc, mà thực tế Giám đốc Trung tâm cũng không đủ thẩm quyền để ký hợp đồng, nên nhà tài trợ này đành quay ra “níu áo” lãnh đạo thành phố nhờ tìm giúp đối tác mới đại diện phía Việt Nam để ký lại hợp đồng.

Khi nhà tài trợ “dài tay”

Mới đây, Hội Từ thiện và Bảo vệ quyền trẻ em Đà Nẵng cũng “lao đao” vì nhà tài trợ quá “dài tay”. Bà Lê Thị Tám, Chủ tịch Hội Từ thiện và Bảo vệ quyền trẻ em Đà Nẵng cho biết, trước đây có nhà tài trợ người Ý đã ký với Hội dự án trong 10 năm nuôi 30 cháu, từ năm 2008-2018.

Tuy nhiên, sau khi dự án đi vào hoạt động được 5 năm thì “đại diện nhà tài trợ này can thiệp quá sâu vào hoạt động của Trung tâm. Ông ấy tự ý nhận người mới, cho nhiều người cũ nghỉ việc không có lý do và cũng không thông báo với chúng tôi, đơn vị trực tiếp quản lý Trung tâm. Ông ấy nói ông ấy trả lương nên có quyền (!?)”, bà Tám chia sẻ.

Năm 2014, Hội Từ thiện và Bảo vệ quyền trẻ em Đà Nẵng buộc lòng chấm dứt quan hệ với nhà tài trợ. Bà Tám còn nhớ, sau đó là những chuỗi ngày khó khăn khi nguồn tiền tài trợ bị cắt, bà phải đích thân đi vận động các tổ chức, cá nhân nhận nuôi 6 trẻ em thiệt thòi cho đến khi tìm được nguồn tài trợ mới.

“Khi ký kết một dự án tài trợ từ thiện tại Trung tâm bảo trợ, nhà tài trợ chủ yếu lo về kinh phí để thực hiện dự án, cụ thể là các khoản tiền nuôi dưỡng chăm sóc các em khuyết tật, tiền trả lương cho bảo mẫu… Còn Hội có nhiệm vụ quản lý, chịu trách nhiệm mọi hoạt động tại đây. Tuy nhiên, nhiều nhà tài trợ đã can thiệp quá sâu vào nhân sự, quản lý trong khi họ không nắm vấn đề cụ thể nên dẫn đến những mâu thuẫn không đáng có”, bà Tám nói.

Có hay không chuyện đánh trẻ?

Chưa hết lình xình về mặt tổ chức, ở một số trung tâm, nhà nuôi trẻ đã có nhiều điều tiếng không hay về tình trạng đánh đập trẻ em. Hoạt động nuôi và dạy tại một số trung tâm này cần được xem xét lại.

Trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi Hoa Mai hiện nuôi dưỡng gần 50 trẻ mồ côi bất hạnh. Theo nguồn tin riêng của chúng tôi, tại Trung tâm này đã xảy ra tình trạng một số trẻ mồ côi bị đánh nhiều lần và có cháu đã bỏ về nhà, thậm chí có em vì quá bức xúc nên đã có những hành động dại dột.

Một ngày đầu năm 2016, chúng tôi đến Trung tâm Hoa Mai để tìm hiểu thực hư nhưng bà Ngọc Anh, Phó Giám đốc Trung tâm liên tục từ chối. “Để khi nào chị X. (giám đốc – PV) đi làm lại rồi các em làm việc với chị X. Chị không nói được. Chị không biết gì cả”, bà này nói. Trong khi đó, theo nguồn tin của chúng tôi, bà X. đã phải nghỉ việc từ ngày 15-12-2015 do “vi phạm” về mặt quản lý. Khi chúng tôi hỏi có việc đánh trẻ xảy ra tại Trung tâm hay không, bà Anh nói đó chỉ là thông tin bên lề và từ chối trả lời.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hùng Hiệp, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH Đà Nẵng xác nhận thông tin bà X. đã nghỉ việc do có nhiều vi phạm. “Tôi cũng đã nghe thông tin về việc trẻ mồ côi bị đánh tại Trung tâm và đang cho anh em xác minh thêm”, ông Hiệp nói.

Tại Mái ấm gia đình cơ sở 1 (ở 27 Dương Thị Xuân Quý, quận Ngũ Hành Sơn) thuộc Hội Từ thiện và Bảo vệ quyền trẻ em Đà Nẵng cũng từng xảy ra tình trạng bảo mẫu trừng phạt trẻ như: la mắng, bắt trẻ quỳ… Bà Nguyễn Thị Minh Lành, Phó Giám đốc các mái ấm thuộc Hội Từ thiện và Bảo vệ quyền trẻ em thành phố xác nhận nơi đây đã có bảo mẫu bị buộc thôi việc vì bắt trẻ quỳ. “Nguyên tắc của tổ chức này đưa ra cho các bảo mẫu là tuyệt đối không đánh, nạt hoặc dùng lời xưng hô thiếu tôn trọng đối với trẻ. Bảo mẫu nào vi phạm thì phải nghỉ việc”, bà Lành nói.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Hùng Hiệp thừa nhận, đoàn kiểm tra liên ngành của Nhà nước chủ yếu chỉ kiểm tra về mặt hành chính, tài chính, cách thức quản lý, còn những vấn đề nảy sinh tại Trung tâm thì hầu hết các cơ sở đều phải tự giải quyết. “Việc trẻ bị đánh, bị phạt được phát hiện chỉ là một phần nhỏ ở bề nổi. Những vụ việc xảy ra tại các Trung tâm phần lớn do cơ sở tự giải quyết trong im lặng, các cơ quan quản lý Nhà nước rất khó biết và nếu biết thì sự việc cũng đã xảy ra rồi”, một cán bộ Sở LĐ-TB&XH Đà Nẵng nêu ý kiến.

Bài và ảnh: PHƯƠNG TRÀ – THU HOA

***

CÁC TRUNG TÂM BẢO TRỢ TRẺ EM TẠI ĐÀ NẴNG

Mạnh ai nấy làm!

BĐN – Thứ Hai, 07/03/2016, 08:21 [GMT+7].
.

Bài cuối:Tìm hướng đi cho trung tâm ngoài công lập

Trước những khó khăn của các trung tâm, mái ấm nuôi dạy trẻ em, rất cần có phương án lâu dài, cụ thể, bền vững để bảo đảm quyền lợi cho trẻ, nhất là với những trẻ vốn có cuộc sống kém may mắn.

Các Trung tâm bảo trợ trẻ em cần tự tạo nguồn thu bằng sản phẩm dạy nghề thay vì hoàn toàn trông chờ vào tiền từ thiện.
Các Trung tâm bảo trợ trẻ em cần tự tạo nguồn thu bằng sản phẩm dạy nghề thay vì hoàn toàn trông chờ vào tiền từ thiện.

Khẩn trương rà soát

Thời gian qua, tại Đà Nẵng, công tác vận động nguồn tài trợ phi chính phủ đạt nhiều kết quả quan trọng. Nhờ đó, thành phố đã thu hút được nhiều dự án viện trợ của các tổ chức, cá nhân nước ngoài, góp phần vào công tác an sinh xã hội, giải quyết việc làm, tạo điều kiện cho các đối tượng yếu thế hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống, giảm gánh nặng ngân sách của địa phương.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, trên địa bàn Đà Nẵng có quá nhiều trung tâm bảo trợ trẻ em. Hội nào cũng có vài ba cơ sở và mạnh ai nấy kêu gọi dự án từ các nhà tài trợ. Ai kêu gọi được nhà tài trợ thì sống, không được nữa thì… sống mòn.

Cũng bởi phần lớn các trung tâm bảo trợ xã hội ngoài công lập đều dựa hoàn toàn vào nguồn tiền hỗ trợ từ các tổ chức phi chính phủ nên khi các tổ chức này cắt giảm hoặc từ chối, ngừng viện trợ thì lập tức các trung tâm “điêu đứng” theo.

Hiện nay, tại Đà Nẵng, ngoài 10 cơ sở ngoài công lập đảm nhận việc nuôi trẻ thì thành phố còn có 1 trung tâm bảo trợ xã hội công lập là Trung tâm Bảo trợ xã hội Đà Nẵng. Trung tâm này đang nuôi dưỡng khoảng hơn 60 đối tượng, trong đó có 21 trẻ em mồ côi, khuyết tật.

Bà Hệ Thị Thanh Hương, Giám đốc Trung tâm này cho biết, mỗi năm thành phố cấp khoảng 2,7 tỷ đồng để trang trải các hoạt động tại Trung tâm, từ việc hỗ trợ tiền ăn cho các đối tượng đến trả lương cho nhân viên…

Tiền ăn dành cho các đối tượng trung bình khoảng 1 triệu đồng/trẻ/tháng. Tuy nhiên, hiện nay, dù đã có nguồn từ ngân sách thành phố hỗ trợ phần lớn nhưng chủ yếu cũng để chi cho những nhu cầu thiết yếu, Trung tâm phải huy động thêm những nguồn hỗ trợ từ các tổ chức, cá nhân hảo tâm khác nhằm cải thiện đời sống cho các đối tượng.

Nói vậy để thấy kinh phí nuôi một cơ sở bảo trợ không hề nhỏ và nếu không giỏi vận động nguồn tài trợ sẽ khó duy trì hiệu quả.

Theo ông Nguyễn Hoàng Long, Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ em mồ côi thành phố Đà Nẵng, Nhà nước phải tạo điều kiện cho các tổ chức xã hội phát triển, tất nhiên đó phải là các tổ chức xã hội có mục đích rõ ràng và có nguồn kinh phí ổn định và quan trọng nhất là phải xuất phát từ nhu cầu xã hội thật sự. “Nhà nước phải kiểm tra kiểm soát, tránh tình trạng mở tràn lan; đồng thời, nên tổng rà soát lại xem đơn vị nào có thể “sống khỏe”, đơn vị nào đang gặp khó để có định hướng phù hợp”, ông Long nói.

Ông Nguyễn Hùng Hiệp, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH cho rằng, hiện nay đã có sự rút dần việc hỗ trợ của các tổ chức phi chính phủ cho Đà Nẵng. “Dự báo tình hình các tổ chức phi chính phủ hỗ trợ Việt Nam sẽ giảm dần vì Việt Nam đã từ nước nghèo vươn lên nước có thu nhập trung bình. Nhưng không phải bây giờ mới dự báo mà đã dự báo nhiều năm nay rồi. Quan điểm của Đà Nẵng là hạn chế các dự án nuôi dưỡng tập trung, chỉ có dự án nào lâu dài và rất cần thiết mới cho mở”, ông Hiệp nói.

Cần những giải pháp bền vững

Trước tình trạng các cơ sở bảo trợ trẻ em mở tràn lan và chưa hiệu quả, các cơ quan chức năng tại Đà Nẵng cần có những giải pháp cụ thể để chấn chỉnh tình trạng này. Những năm gần đây, mô hình “Chăm sóc thay thế” được thực hiện tại nhiều địa phương trong cả nước theo định hướng Quyết định 647 và Nghị định 136 của Thủ tướng Chính phủ.

Đây là hình thức chăm sóc tạm thời khi cha mẹ, người nuôi dưỡng, bảo hộ của trẻ không có khả năng hoặc không muốn chăm sóc trẻ. Đối tượng được chọn để chăm sóc thay thế cho trẻ em thường là họ hàng hoặc các gia đình không có quan hệ ruột thịt nhưng có tình yêu thương trẻ em.

Bà Trương Thị Như Hoa, Giám đốc Trung tâm Cung cấp dịch vụ công tác xã hội, thuộc Sở LĐ-TB&XH Đà Nẵng cho biết, tại Đà Nẵng cũng đang triển khai mô hình “Chăm sóc thay thế” dành cho những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Trong năm 2013-2014, Trung tâm này đã kết nối cho 3 trẻ được chăm sóc thay thế tại các gia đình. “Việc hỗ trợ các gia đình vượt qua khủng hoảng và tạo cơ hội để trẻ em được chăm sóc nuôi dưỡng trong môi trường gia đình bằng hình thức chăm sóc thay thế.

Đây là mô hình vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nhân đạo, vừa bảo đảm thực hiện quyền của trẻ em, cần được nhân rộng và huy động sự tham gia của các tổ chức, cá nhân và cộng đồng”, bà Hoa nói.

Tuy nhiên, đó cũng chỉ là một trong những giải pháp có thể lựa chọn. Ông Nguyễn Hùng Hiệp cho rằng: “Nhà nước chỉ hỗ trợ một phần chứ không thể hỗ trợ hết được, cần huy động nhiều nguồn lực. Các cơ sở bảo trợ ngoài công lập phải tự lo ngay cả khi ngừng hoạt động và ngay cả nhà tài trợ cũng phải có trách nhiệm nếu dự án dừng”.

Trong trường hợp nếu không đủ nguồn lực nuôi trẻ tập trung tại các mái ấm, theo ông Hiệp, nên chuyển các em về gia đình, cộng đồng và hỗ trợ dưới dạng tài trợ học bổng, hỗ trợ về kinh tế… Một số trẻ khác có thể chuyển về Trung tâm Bảo trợ xã hội thành phố nếu là trẻ bị bố mẹ bỏ rơi ngay từ khi lọt lòng do sinh non, thiểu năng, bị dị tật bẩm sinh hay hoàn cảnh khó khăn bố mẹ không thể nuôi dưỡng…

Theo ông Lê Tấn Hồng, Giám đốc Trung tâm Dạy nghề trẻ khuyết tật của Hội Chữ thập đỏ, mỗi Trung tâm cần chủ động tạo nguồn thu từ sản xuất, kinh doanh, bổ trợ cho nguồn tài trợ, để có thể tự trang trải khi nhà tài trợ cắt giảm nguồn kinh phí.

Thực tế, tại Trung tâm Dạy nghề trẻ khuyết tật của Hội Chữ thập đỏ, việc nuôi trẻ và dạy nghề được thực hiện song song. Hoạt động làm nghề như làm nhang, in thiệp, thêu cũng đem lại cho Trung tâm nguồn kinh phí nhất định.

Ông Hồng cũng chia sẻ, việc vận động tài trợ đang ngày càng khó khăn. Năm 2010 trở về trước, mỗi năm trung tâm kêu gọi được 2-3 dự án, nhưng gần đây mỗi năm chỉ 1 dự án. Nguồn tiền dự trữ của Trung tâm có nguy cơ cạn kiệt khoảng sau 3 năm nữa.

“Tôi nghĩ cùng với tranh thủ các nguồn lực bên ngoài thì mỗi tổ chức, trung tâm từ thiện cần phải tự tạo nguồn lực, nguồn thu cho chính mình. Người ta cho vài năm chứ đâu thể cho mãi mãi. Bây giờ họ cho, nhưng sau này họ khó khăn họ không tài trợ nữa thì mình lấy gì hoạt động.

Bởi vậy, tôi nghĩ phải tự thân vận động bằng phương thức dạy nghề tạo ra sản phẩm, mà sản phẩm đó phải bán được trên thị trường để tạo nguồn thu. Quan trọng nhất là tạo cho các em một cái nghề để nếu trung tâm có giải tán, các em có thể về với gia đình và vẫn sống được bằng nghề đã học”, ông Hồng nói.

Bài và ảnh: PHƯƠNG TRÀ – THU HOA

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s