Đồng yen tăng giá, doanh nghiệp – ngân sách đau đầu

Hải Lý – Thứ Năm,  21/4/2016, 07:15 (GMT+7)

Kể từ đầu năm đến giữa tháng 4-2016 đồng yen đã tăng giá 9,61% so với đồng đô la Mỹ.

(TBKTSG) – Cuối tuần trước, trên đà tiếp tục lên giá, đồng yen (Nhật) đã cán mức đỉnh 17 tháng so với đô la Mỹ ở 108,73 yen/đô la, tương đương 205 đồng/yen. Hãng tin CNBC nhận xét trong lịch sử, mỗi khi đồng yen mạnh lên một cách đầy ấn tượng là dấu hiệu thời điểm thị trường chứng khoán toàn cầu “lâm nạn”. CNBC thậm chí còn chạy một bài viết với cái tựa “ăn khách” rằng có thể có một sự kiện thiên nga đen tiếp theo (This could be the next black swan event).

Kể từ đầu năm đến giữa tháng 4-2016 đồng yen đã tăng giá 9,61% so với đồng đô la Mỹ. Sau khi lùi đến 125,85 yen/đô la Mỹ vào giữa năm ngoái nhờ sự can thiệp mạnh bạo bằng các đợt bơm tiền và chính sách lãi suất ban đầu 0%, sau đó là âm của Ngân hàng Trung ương Nhật, đồng yen có ngày đã tiệm cận 107,6 yen/đô la Mỹ. Một nhân viên kinh doanh ngoại hối của một ngân hàng ở TPHCM dự đoán viễn cảnh 100 yen/đô la không còn xa, đồng thời nhắc lại cái thời 80 yen/đô la Mỹ.

Trong khi đó, Bloomberg tường thuật lại phát biểu của các lãnh đạo tài chính Nhật tại cuộc họp G20 mới đây, nhấn mạnh Nhật sẵn sàng can thiệp nhằm ngăn sự lên giá hơn nữa của đồng yen. Tuy nhiên, các nước khác lại không bày tỏ sự đồng tình giải pháp can thiệp, mà khuyến cáo Nhật nên tập trung vào nhu cầu tiêu dùng nội địa.

Sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) lần lữa trong việc nâng lãi suất, không chỉ Nhật mà nhiều quốc gia phải quay sang “chống đỡ” sự lên giá của đồng nội tệ. Bốn tháng rưỡi qua giá trị đồng euro tăng 3,9% so với đô la Mỹ; đô la Canada tăng 7,42%. Những tưởng các biến động tiền tệ bên ngoài không ảnh hưởng đến Việt Nam bởi tỷ giá đô la Mỹ/đồng từ đầu năm đến nay tương đối ổn định, đồng Việt Nam còn lên giá 0,85% so với đô la Mỹ, nhưng thực tế không phải vậy.

Tỷ giá đô/đồng được kiểm soát, song tỷ giá tiền đồng với các ngoại tệ khác lại được thả nổi. Do các ngân hàng lấy tỷ giá đô/đồng tham chiếu chéo, nên sự biến động của tỷ giá tiền đồng với các ngoại tệ khác có “dịu” đi khi tiền đồng tăng giá so với đô la Mỹ thời gian qua. Ngày 31-12-2015 một yen đổi được 187,86 đồng (tỷ giá của Vietcombank) và nó chạy lên 199,39 đồng vào ngày 31-3-2016. Sự biến động của euro tương ứng 24.708 đồng/euro và 25.425 đồng/euro. Chỉ riêng trong quí 1-2016, yen lên giá 6,14% và euro lên giá 2,9% so với tiền đồng.

Chưa bao giờ sự hội nhập và biến động tài chính thế giới lại ảnh hưởng đến túi tiền quốc gia sát sườn đến thế!

Ngay lập tức các doanh nghiệp có dư nợ vay bằng đồng yen và euro phải trích lập dự phòng rủi ro tỷ giá nhiều hơn, lợi nhuận tụt giảm, có trường hợp lỗ. Công ty Nhiệt điện Phả Lại (PPC-Hose) lỗ chênh lệch tỷ giá quí 1-2016 (theo báo cáo tài chính quí) 261,5 tỉ đồng, khiến lợi nhuận cả quí âm 157 tỉ đồng. Đến cuối tháng 3-2016 Phả Lại còn số dư nợ tới 22,2 tỉ yen. Năm ngoái năm kia, cổ đông PPC vui mừng vì đồng yen mất giá bao nhiêu, thì năm nay họ buồn vì đồng yen tăng giá bấy nhiêu. Họ sẽ còn buồn hơn khi đồng yen vẫn chưa chấm dứt chuỗi ngày bứt phá về giá trị.

Công ty Nhiệt điện Nhơn Trạch 2 (NT2-Hose) đến hết năm trước còn dư nợ vay 113 triệu euro. Quí 1 năm nay số tiền chênh lệch tỷ giá mà NT2 phải trích dự phòng cho khoản vay trên lên tới 81 tỉ đồng. Công ty Xi măng Bỉm Sơn (BCC-Hnx) cũng phải trích lập 27 tỉ đồng cho khoản vay 37,6 triệu euro còn lại. Con số trích lập của Công ty Xi măng Hà Tiên (HT1-Hose) cho khoản vay 65 triệu euro là 46,6 tỉ đồng.

Đối tượng thứ hai bị ảnh hưởng bởi sự lên giá của các đồng tiền mạnh là các doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa, nguyên liệu, máy móc thiết bị từ Nhật hay khối các nước sử dụng đồng euro. Công ty Hoa Sen (HSG-Hose) sản xuất tôn thép có gần 70% nguyên liệu nhập khẩu từ Nhật cho mặt hàng này. Các công ty dược phẩm, thiết bị y tế được phép xuất nhập khẩu thuốc và các biệt dược từ châu Âu đang bị tăng thêm chi phí đầu vào và có thể phải nâng giá bán hàng nhập tại thị trường nội địa.

Ngược lại, các đơn vị xuất khẩu vào Nhật và châu Âu có thanh toán bằng đồng yen và euro được hưởng lợi. Công ty Minh Phú chuyên xuất khẩu tôm vào Nhật có lẽ cảm thấy “dễ thở” hơn nếu đồng yen phá vỡ ngưỡng cản 100 yen/đô la Mỹ.

Ở tầm quốc gia, trong cơ cấu nợ nước ngoài của Việt Nam, một tỷ trọng không nhỏ là bằng đồng yen. Gần đây trong các bản tin nợ công, được công bố hàng quí, Bộ Tài chính không còn phân biệt rõ “nợ nước ngoài của Chính phủ theo loại tiền”. Tuy nhiên từ năm 2013 trở về trước, trong Bản tin nợ nước ngoài, Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại, Bộ Tài chính, thống kê khá rõ dư nợ bằng các ngoại tệ mạnh của Việt Nam. Theo đó, dư nợ bằng đồng yen luôn chiếm tỷ trọng cao nhất và ở vị trí dẫn đầu, có thời điểm cao gần gấp đôi nợ bằng đồng đô la Mỹ. Điều này có thể hiểu được bởi các khoản vay ODA hay các khoản vay ưu đãi của Nhật đều được giải ngân bằng đồng yen.

Không biết hiện tại dư nợ bằng đồng yen trong tổng nợ nước ngoài của quốc gia ở mức nào, nhưng bất kỳ sự lên giá nào của đồng yen cũng khiến cho việc trả nợ gốc và lãi tăng lên nếu tính ra tiền Việt. Như vậy, ngân sách sẽ phải bỏ ra một khoản nhiều hơn dự kiến. Ngược lại ngân sách sẽ “thở phào nhẹ nhõm” nếu đồng yen đến cuối năm hay đến điểm trả nợ định kỳ, vì một lý do nào đó, lại chạy về 125-130 yen/đô la Mỹ. Đồng yen lên xuống đâu phải chỉ phụ thuộc vào nền kinh tế Nhật vốn đang trì trệ 15 năm nay vì giảm phát, mà còn do đầu cơ quốc tế. Chưa bao giờ sự hội nhập và biến động tài chính thế giới lại ảnh hưởng đến túi tiền quốc gia sát sườn đến thế!

***

Sự tăng giá của đồng yen vẫn chưa dừng lại

Thứ Sáu,  22/4/2016, 06:14 (GMT+7)

Diễn biến lãi suất của NHTƯ Nhật từ 1972 đến nay.

(TBKTSG) – Bất chấp việc Ngân hàng trung ương (NHTƯ) Nhật Bản giảm lãi suất cơ bản của đồng yen Nhật (JPY) từ 0,1% về còn 0% từ ngày 1-2-2016 và áp dụng mức lãi suất âm 0,1% đối với các khoản tiền gửi của các định chế tài chính tại NHTƯ từ ngày 16-2-2016, thì đồng yen vẫn tiếp tục tăng giá mạnh so với các đồng tiền khác, thậm chí với tốc độ còn nhanh hơn. Có vẻ như các nhà đầu tư tin rằng Chính phủ Nhật Bản đã đi đến bước đường cùng của chính sách nới lỏng tiền tệ.

Tài sản an toàn và khoản đầu tư tiềm năng

Thật vậy, với mức lãi suất danh nghĩa đang ở mức -0,1% áp dụng cho các khoản tiền gửi ký thác, thì NHTƯ Nhật sẽ khó có thể giảm tiếp được nữa. Trong lịch sử từ năm 1972 trở lại đây, Nhật Bản cũng chưa bao giờ hạ lãi suất về thấp hơn mức -0,1%, hay nói cách khác mức này đang được xem là đáy của cả giai đoạn từ năm 1972 đến nay.

Đó là một trong những lý do khiến đồng yen đã tăng mạnh trong thời gian gần đây. Chỉ tính riêng trong quí 1-2016, đồng yen đã tăng 6% so với đồng đô la Mỹ, còn nếu tính đến ngày 18-4-2016 thì đồng yen đã tăng giá đến 10,2% so với hồi đầu năm. Là một nhà kinh doanh tiền tệ, với kỳ vọng lãi suất của một đồng tiền sẽ không thể giảm được nữa mà chỉ có cơ hội đi lên, thì việc đánh cược vào đồng tiền đó là một lựa chọn khả thi.

Diễn biến đồng yen so với đô la Mỹ: tăng rất mạnh trong nửa đầu tháng 2 và nửa đầu tháng 4. (Nguồn: NETDANIA.COM)

Ngoài ra, đồng yen Nhật từ trước đến nay vẫn được xem là một tài sản trú ẩn an toàn cùng với đồng franc của Thụy Sỹ (CHF) và vàng, do đó với những rủi ro của nền kinh tế thế giới gần đây cộng thêm những bất ổn địa chính trị gia tăng trên toàn cầu, giới đầu tư đang chọn đồng yen như là một tài sản đầu tư vừa an toàn vừa có tiềm năng tăng giá trong năm nay. Nếu nhìn lại vào cuối năm 2015, hàng loạt tổ chức cũng đã dự báo đồng yen sẽ tỏa sáng và tăng giá mạnh mẽ hơn cả đồng đô la Mỹ trong năm 2016.

Đồng yen Nhật trong thời gian tới

Từ trước đến nay, đồng yen Nhật được giới đầu tư xem là đồng tiền để kinh doanh chênh lệch lãi suất (carry trade) mạnh nhất, mà theo một ước tính gần đây thì khối lượng carry trade của Nhật lên gần 6.000 tỉ đô la Mỹ.

Với mức lãi suất cực thấp được duy trì từ năm 1999 đến nay, giới đầu tư luôn ưa thích vay mượn đồng yen Nhật để đầu tư vào các thị trường có suất sinh lời cao hơn. Bên cạnh đó, Nhật Bản là một nền kinh tế thiên về xuất khẩu và đầu tư, do đó khi những rủi ro kinh tế hay bất ổn tăng lên sẽ khiến dòng vốn đầu tư của Nhật Bản rút chạy về nước.


Nhật Bản là một nền kinh tế thiên về xuất khẩu và đầu tư, do đó khi những rủi ro kinh tế hay bất ổn tăng lên sẽ khiến dòng vốn đầu tư của Nhật Bản rút chạy về nước.

Một ví dụ gần đây nhất là trước giai đoạn khủng hoảng, giới đầu tư vay đồng yen đầu tư mạnh vào nước Úc, và khi khủng hoảng xảy ra vào năm 2007, dòng tiền này đã tháo chạy ra khỏi nước Úc và đẩy đồng đô la Úc (AUD) giảm gần 50% so với đồng yen, về mức trước cả Thế chiến thứ II, khi mà 1 AUD ăn 55 yen. Như vậy có thể thấy diễn biến của đồng yen cũng sẽ chịu tác động lớn từ hoạt động carry trade, trong khi hoạt động này rất nhạy cảm với chính sách tiền tệ của NHTƯ Nhật và những rủi ro kinh tế toàn cầu mà đang ngày càng tăng lên từ sự giảm tốc của kinh tế Trung Quốc.

Trận động đất tại Nhật Bản vào ngày 16-4 vừa qua đã gây thiệt hại nặng nề cho nước này cả người và của. Điều này cũng có thể sẽ làm tăng nhu cầu đồng yen, do các doanh nghiệp của nước này ở nước ngoài sẽ đổ tiền về Nhật để giúp các nỗ lực tái thiết đất nước sau thảm họa, điều đã diễn ra tương tự trong thảm họa sóng thần vào tháng 3-2011.

Với dự báo đồng yen tăng mạnh trong năm 2016, các doanh nghiệp trong nước nên cân nhắc việc vay đồng tiền này, hoặc cần bảo hiểm rủi ro tỷ giá khi muốn vay thông qua các hợp đồng mua kỳ hạn. Thực tế trong năm 2015 cũng đã có trường hợp Công ty cổ phần Cảng Đà Nẵng từ chối vay vốn ODA trong bối cảnh đồng yen Nhật đang bị mất giá rất lớn, với lo ngại khi đồng tiền này tăng giá mạnh trở lại sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chi phí tài chính của doanh nghiệp, điều đã thực tế xảy ra trong thời gian qua.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s