Thổi năng lượng mới cho năng suất nông nghiệp vùng hạ lưu Mekong

English: Reinvigorating agricultural productivity in the Lower Mekong

Aladdin D. Rillo and Mercedita A. Sombilla

asia.nikke

Cuộc cách mạng xanh đã làm nên những kỳ tích ở châu Á. Sản lượng từ những mùa vụ, cụ thể là sản lượng gạo là lương thực chính của khu vực này, đã tăng gấp đôi trong những thập kỷ qua. Vùng hạ lưu đồng bằng sông Mekong, được xem như là vựa gạo của châu Á, kỹ thuật mới và giống cây trồng mới mà cuộc cách mạng xanh mang lại là một thành công lớn.

Sản xuất lúa gạo ở các nước hạ lưu sông Mekong như Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam tăng vọt 68% từ năm 1980 đên năm 1995. Trong cùng thời gian này, trung bình sản lượng tăng hơn gấp đôi từ mức sản lượng những năm 1960 lên khoảng 3.5 tấn/ha. Tổng diện tích đất canh tác lúa cũng tăng khoảng 25% đạt 16.3 triệu ha từ năm 1996 đến năm 2005.

Cuối năm 2013, tuy nhiên, thành tựu đạt được như bị khựng lại. Giữa năm 2006 và năm 2013, tăng trưởng sản lượng trung bình chậm lại còn 22% trên tất cả các nước hạ lưu sông Mekong trừ Campuchia, trong khi tăng trưởng sản lượng gạo trượt xuống còn 36%.

Xu hướng chậm lại trong sản lượng và tăng trưởng sản xuất là không riêng ở vùng hạ lưu sông Mekong. Xu hướng này cũng xảy ra ở các khu vực còn lại của châu Á vì nhiều lý do. Lý do chính yếu là kỹ thuật trong cuộc cách mạng xanh, đặc biệt là sự đa dạng giống lúa, đã trở nên cạn dần. Đất nghèo dinh dưỡng và chất lượng nước cũng là thủ phạm gây ra việc giảm sút, cùng với tập quán quản lý đất đai không toàn diện và sự chuyển hoá nhanh chóng từ đất nông nghiệp thành đất phi nông nghiệp. Giảm sút lợi nhuận biên do giá gạo giảm trên thị trường thế giới cũng là một gánh nặng.

Năng suất thấp

Có những lý do để báo động về sự thay đổi. Nông nghiệp vân cung cấp 10% sản phẩm giá trị gia tăng của châu Á và là nguồn lao động quan trọng vì 45% công việc ở đây nằm trong lĩnh vực nông nghiệp.Với việc giảm sản lượng và sản xuất, điều này có nghĩa là năng suất, giá trị đầu ra trên mỗi nông dân, sẽ giảm nhiều hơn.

Năng suất nông nghiệp của khu vực châu Á đã là thấp thứ hai thế giới, chỉ trên vùng phụ cận châu Phi Saharan. Vào năm 2013, giá trị tăng thêm về nông nghiệp trên mỗi nông dân ở các nước đang phát triển châu Á chỉ là 894 đô la Mỹ, tính trên giá đồng tiền năm 2005, cao hơn một chút so với khu vực phụ cận châu Phi Saharan là 705 đô la nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình 929 đô la của các nước có thu nhập thấp và trung bình.

Xu hướng giảm năng suất nông nghiệp cũng ám chỉ mức thu nhập thấp của người dân châu Á dựa vào làm nông để kiếm sống. Tình trạng nghèo đói cũng sẽ khó cải thiện nếu thu nhập trong ngành nông nghiệp tiếp tục suy giảm. Để chứng minh vấn đề này, hiện tại ở Campuchia khoảng 41% người dân thuộc diện nghèo, với thu nhập dưới ngưỡng 2 đô la một ngày. Ở Lào tỷ lệ này là 62%.

Cải thiện năng suất là quan trọng nếu tăng trưởng được duy trì trong nền kinh tế nông nghiệp là chính ở hạ lưu song Mekong. Trong quá khứ, tăng năng suất tạo điều kiện cho các nước ở vùng hạ lưu sông Mekong duy trì tăng trưởng trong nông nghiệp, như đã thấy trong sự tăng đáng kể về sản lượng sản xuất mà những nước này có được trong 3 thập kỷ qua. Tuy nhiên, với sự sụt giảm sản lượng, những lựa chọn cho nông nghiệp ở vùng hạ lưu sông Mekong này cũng trở nên hạn chế. Dường như chỉ đơn thuần tăng sản lượng và sản xuất là không đủ để thay đổi tình thế về lâu dài. Đây là thời gian cho hành động căn cơ để giải quyết những vấn đề của tăng trưởng trong nông nghiệp.

Điều cần thiết là những cải cách mạnh mẽ về chính sách. Những cải cách trước đây đã phục vụ tốt cho lĩnh vực nông nghiệp bằng cách tận dụng kỹ thuật góp phần làm tăng sản xuất. Lần này, thực hiện những cải cách phù hợp có thể giải phóng hơn nữa tiềm năng về năng suất trong lĩnh vực này như là một trung tâm lương thực phụ cận thực sự của khu vực.

Một yếu tố của tiến trình cải cách nên là quản lý đất đai bền vững. Vì phần lớn nông dân trong khu vực hạ lưu sông Mekong sở hữu ít đất đai, cung cấp cho họ phương pháp dưỡng đất an toàn và quyền sở hữu là quan trọng. Bên cạnh việc quản lý đất và nước kết hợp, cách tiếp cận theo hướng đa sở hữu trong kể hoạch sử dụng đất cũng quan trọng tạo điều kiện cho nông dân lên kế hoạch phục hồi năng suất và sản lượng nông nghiệp.

Tái đầu tư vào nông nghiệp cũng quan trọng, đặc biệt là trong tầm nhìn về nguồn tài nguyên giới hạn và những hạn chế về năng suất ở vùng hạ lưu song Mekong. Những ưu tiên bao gồm phát triển cái tiến kỹ thuật mới, cơ sở hạ tầng nông nghiệp hiệu quả về chi phí trong tưới tiêu và hỗ trợ thị trường, và sự đa dạng về hạt giống tốt hơn. Để giải quyết sự thiếu hụt về những kỹ năng quan trọng trong nông nghiệp, đầu tư vào quản lý kiến thức cho nông dân cũng rất quan trọng.

Những liên hệ khác

Nhìn về biến đổi khí hậu và hậu quả kéo theo trong nông nghiệp, quan trọng là giảm bớt sự biến đổi khí hậu và biện pháp thích nghi được thực hiện để giảm sự bất trắc trọng hệ thống sản xuất nông nghiệp. Bây giờ là thời điểm để thực hiện những quy định tốt hơn về sử dụng hiệu quả phân bón và tưới tiêu và để phát triển những chiến lược quốc gia nhằm đánh giá tác động của biến đổi khí hậu lên nông nghiệp.

Để tận dụng sự hội nhập của thị trường đang tăng lên trong khu vực, hệ thống nông nghiệp của vùng hạ lưu song Mekong cần có khả năng kết nối nông dân với thị trường và kỹ thuật mới, và với dòng kiến thức. Một trường hợp đưa ra là sự phát triển của hệ thống cung cấp lúa gạo, ngành công nghiệp chủ chốt mang lại tiềm năng khổng lồ cho các nước khu vực này. Trong khi việc phát triển hệ thống cung cấp này sẽ có ảnh hưởng mạnh mẽ đến tính cạnh tranh của lĩnh vực nông nghiệp, nó đòi hỏi các phương pháp để cải thiện tiêu chuẩn lương thực, nâng cao hệ thống hậu cần và xoá bỏ các rào cản phi thuế quan đối với thương mại nông sản.

Cuối cùng, đây là thời gian để thay đổi những định kiến của các tổ chức giám sát lĩnh vực nông nghiệp trong 3 thập kỷ qua. Với kỹ thuật mang lại do cuộc cách mạng xanh đã được hội nhập hoàn toàn, thật thích hợp để nhìn nhận làm sao lĩnh vực này có thể sống sót và phát triển trong môi trường hiện tại với thị trường hội nhập mau chóng. Với lĩnh vực tư nhân đóng một vai trò to lớn hơn trong kết nối sản xuất nông nghiệp với nhu cầu thị trường và những định chế mới khác cũng như kỹ thuật tốt hơn và những can thiệp về chính sách có định hướng để sửa chữa những thất bại của thị trường, những việc này nên hướng đến năng suất được tăng cường và một ngành nông nghiệp ngày một thăng tiến.

Aladdin D. Rillo: nhà kinh tế cấp cao tại Viện Ngân hàng Phát triển châu Á tại Tokyo. Mercedita A. Sombilla: giám đốc về nông nghiệp, tài nguyên thiên nhiên và môi trường tại các Cơ quan Kinh tế và Phát triển quốc gia Philippines

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s