Trung Quốc được cảnh báo về những kế hoạch “điên rồ” cho các nhà máy điện hạt nhân mới

English: China warned over ‘insane’ plans for new nuclear power plants

He Zuoxiu, nhà khoa học hàng đầu của Trung Quốc, nói rằng Trung Quốc hiện đầu tư không đủ về kiểm soát an toàn (hạt nhân) sau khi dỡ bỏ lệnh cấm sau vụ thảm họa Fukushima.

 Changjiang nuclear power plant

Công việc xây dựng tại nhà máy hạt nhân Changjiang ở tỉnh Hải Nam, Trung Quốc. Ba tỉnh của Trung Quốc đã chọn địa điểm cho các nhà máy mới, một phần của kế hoạch mở rộng sử dụng điện hạt nhân của nước này. Ảnh: AP

Các kế hoạch nhanh chóng mở rộng các nhà máy điện hạt nhân của Trung Quốc thật là “điên rồ” bởi đất nước này chưa đầu tư đủ vào kiểm soát an toàn, một nhà khoa học hàng đầu của Trung Quốc đã cảnh báo.

Các đề xuất xây dựng nhà máy trong đất liền là đặc biệt mạo hiểm, nhà vật lý He Zuoxiu phát biểu, khi mà Trung Quốc cho chấm dứt lệnh tạm ngừng hoạt động của các máy phát điện mới, lệnh này được áp đặt từ sau thảm họa Fukushima vào tháng 3 năm 2011. Bởi chỉ cần một sự cố sẽ gây ô nhiễm các dòng sông mà ở đó hàng trăm triệu người sống phụ thuộc vào nguồn nước đó và gây ô nhiễm nguồn nước ngầm để cung cấp nước cho một diện tích vô cùng lớn của một vùng đất nông nghiệp quan trọng.

Trung Quốc đã dừng cấp phép cho các nhà máy phản ứng mới vào năm 2011 nhằm đánh giá lại các tiêu chuẩn an toàn, nhưng trong tháng 3 năm 2015 Trung Quốc lại đã cấp phép cho 2 đơn vị, một phần của nỗ lực nhằm vượt khả năng cấp điện hạt nhân của Nhật Bản vào năm 2020 và trở thành nhà sử dụng năng lượng hạt nhân lớn nhất thế giới trong một thập kỷ tới.

Barack Obama mới đây đã tuyên bố các kế hoạch làm mới một thỏa thuận hợp tác hạt nhân với Bắc Kinh. Kế hoạch này sẽ cho phép Bắc Kinh mua nhiều hơn các lò phản ứng do Mỹ thiết kế, và có tiềm năng sẽ giúp theo đuổi công nghệ tái sử dụng plutonium từ nhiên liệu đã qua sử dụng.

Chính phủ mong muốn mở rộng phát điện hạt nhân như một phần của nỗ lực lớn nhằm giảm ô nhiễm không khí và phát thải khí nhà kính, cắt bỏ sự phụ thuộc vào dầu và khí nhập khẩu.

Ông He, một người làm việc trong chương trình vũ khí hạt nhân của Trung Quốc, đã nói rằng các kế hoạch đang triển khai quá nhanh để có thể chắc chắn về độ an toàn và làm công việc cần thiết đo đạc phóng xạ nhằm ngăn chặn tai nạn có thể xảy ra.

“Hiện tại có hai luồng ý kiến về năng lượng hạt nhân của Trung Quốc. Một ưu tiên sự an toàn trong khi ý kiến còn lại ưu tiên cho phát triển”, He trả lời tờ Guardian trong một cuộc phỏng vấn ở Học viện Khoa học Trung Hoa.

He đã nói về những nguy cơ bao gồm “tham nhũng, khả năng quản lý và năng lực ra quyết định kém cỏi ”. He nói: “Họ muốn xây dựng 58 (gigawatts – năng lượng hạt nhân) vào năm 2020 và cuối cùng đạt tới 120 đến 200. Điều này thật là điên rồ.”

Sự thách thức đặc biệt mạnh mẽ của ông He đối với các kế hoạch hạt nhân là do uy tín lớn về mặt khoa học và một lịch sử lâu dài những lần đứng về phía ủng hộ chính phủ trong các vấn đề gây tranh cãi, từ việc phá hủy các bức tường cổ của Bắc Kinh những năm 50 cho tới những biện pháp trừng trị thẳng tay hội viên Pháp Luân Công những năm 90.

Ông He mong muốn được thấy Trung Quốc dừng việc mở rộng này sau khi các nhà máy đã được cấp phép hoặc đang xây dựng được hoàn thành, và sau đó sẽ có một vài thập niên thử nghiệm độ an toàn trước khi tiếp tục mở rộng. Hầu hết các lò phản ứng đang hoạt động của nước này bắt đầu khởi động sau năm 2000.

“Trung Quốc hiện đang không có đủ kinh nghiệm để đánh giá liệu có thể xảy ra sự cố hay không”, ông nói. “Số lò phản ứng và thời gian vận hành an toàn đều là vấn đề quan trọng.”

“Các đánh giá an toàn sau sự kiện Fukushima cho thấy một số vấn đề, nhưng chỉ là những vấn đề rất nhỏ, và kết luận cuối cùng là năng lượng hạt nhân của Trung Quốc là an toàn. Nhưng những kiểm tra an toàn được thực hiện dựa trên những tiêu chuẩn cũ và bản thân những tiêu chuẩn này rõ ràng là cần được thay đổi đáng kể”.

Các quan chức chính phủ biện hộ rằng công nghệ hạt nhân đã cải tiến kể từ vụ nổ Chernobyl và Nhà máy Three Mile Island, Ông He nói, nhưng họ lại lờ đi vai trò của những sai sót do con người và một cơ chế an toàn bị lỗi trong cả 2 vụ.

Người vận hành nhà máy Fukushima của Nhật đã thừa nhận rằng công ty đã thất bại trong việc thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng vệ thảm họa trước vụ động đất và sóng thần, do lo sợ bị kiện cáo và biểu tình.

“Nhật Bản có công nghệ và sự quản lý tốt hơn, nhưng vẫn chưa đủ để tránh khỏi sự cố mặc dù họ thật sự đã rất cố gắng học những sai lầm từ Mỹ và Nga,” Ông He nói, “hơn nữa, việc quan trắc phóng xạ ở Trung Quốc thưa thớt hơn nhiều so với ở Nhật, và công việc này có lương thấp do đó không thu hút được những nhà khoa học trẻ và có năng lực.”

Trung Quốc đã cân nhắc và loại bỏ những tiêu chuẩn khắt khe hơn, He nói, bởi áp lực lớn  phải mở rộng nhanh chóng và các công ty có đủ sức mạnh để đặt các lợi ích của tập đoàn lên trước an ninh quốc gia.

“Đã có những cuộc hội thảo nội bộ nhằm nâng cấp các tiêu chuẩn trong 4 năm vừa qua, nhưng làm như thế sẽ đòi hỏi sự đầu tư rất lớn, ảnh hưởng tới tính cạnh tranh và lãi thu được từ năng lượng hạt nhân,” He nói. “Năng lượng hạt nhân giá rẻ bởi chúng tôi hạ thấp các tiêu chuẩn”.

Thay vì khuyến khích tranh luận nhằm tìm ra những điểm yếu, chính phủ lại cố gắng loại bỏ việc này, và trong một đất nước mà việc thách thức công quyền là rất mạo hiểm, sẽ không có cơ chế khuyến khích hay bảo vệ những người tố giác.

He nói: “Hiện tại, Bộ Bảo vệ môi trường đang xem xét một chế độ giám sát mới. Khi họ mời tôi đến thảo luận, tôi đã bảo họ: ‘Chế độ giám sát an toàn của các anh không độc lập. Chế độ giám sát nghe lệnh của tập đoàn hạt nhân quốc gia và khi đó sự kiểm soát kỹ lưỡng kia trở thành giả tạo’.”

Một trong những lo ngại lớn nhất của ông He là đề xuất này trùng hợp với những kế hoạch hung hăng mở rộng các nhà máy hạt nhân xây dựng trong đất liền. Ba tỉnh đã chọn được vị trí cho các nhà máy và bắt đầu công việc sơ bộ, và một số việc khác đã được đề xuất.

Trung Quốc đang thiếu nước, và những vùng có đủ nước để làm mát cho một nhà máy vận hành hàng ngày hay cho trường hợp khẩn cấp đều là những khu vực đông dân cư. Ông He nói: “Họ nói rằng họ có thể xây dựng các nhà máy trong các sa mạc, nhưng vấn đề là không có đủ nước trong sa mạc.”

Nếu các nhà máy được xây gần các thành phố và nông trại, bất cứ sự cố nào cũng sẽ đặt hàng triệu người vào tình thế nguy hiểm, từ bụi phóng xạ trực tiếp và nhiễm xạ lâu dài cho đến rò rỉ phóng xạ như ở Fukushima.

“Nếu họ xây các nhà máy ở những khu vực đủ nước, hậu quả của rò rỉ hạt nhân sẽ là vô cùng trầm trọng,” He nói. “Tôi sẽ không phản đối các dự án nếu họ có thể bảo đảm chắc chắn 100% an toàn, nhưng không ai có thể bảo đảm điều này.”

“Thật lòng, tôi đã gần 88 tuổi, dù các nhà máy hạt nhân có an toàn hay không cũng không ảnh hưởng tới tôi. Nhưng tôi lo ngại cho phúc lợi của con cháu chúng tôi và tôi nghĩ rằng chúng tôi không nên chỉ đánh giá mặt lợi ích kinh tế của những dự án mới.”

Dịch từ The Guardian bởi Nguyễn Mai

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s