Văn hóa trí thức

 

Chào các bạn,

Trong cả đời mình cho đến lúc này, mình thấy có một hiện tượng trong giới trí thức, đó là: Trí thức thì phải đối lập với chính quyền. Đi ngược lại lịch sử một chút, các phong trào chống Pháp như Cần Vương, Văn Thân, rồi Đông Du, đều là của giới trí thức chống lại chính quyền cai trị. Nối tiếp là Việt Minh và sau này là Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, rồi Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, cũng do trí thức lãnh đạo, chống chính quyền thực dân (rồi chống chính quyền Việt Nam Cộng hòa và Mỹ). Trong khi đó thì ở miền Nam, trí thức thành lập Mặt trận Giải phóng Miền Nam (MTGPMN), được miền Bắc hỗ trợ, chống chính quyền Việt Nam Cộng hòa và Mỹ. Giới trí thức – giáo sư, chuyên gia, sinh viên – hoặc được MTGPMN hỗ trợ hoặc độc lập, thì đều chống chính quyền.

Cũng có trí thức hỗ trợ chính quyền chứ không phải không có. Nhưng điều mình muốn nói ở đây, có thể vì lý do lịch sử, chúng ta có văn hóa “Trí thức thì phải chống chính quyền”, và không có văn hóa “Trí thức hỗ trợ chính quyền.” Văn hóa trí thức chống chính quyền, rất có thể đã rất tốt trong một thời kỳ lịch sử, và đến ngày nay đã thành “có huông” trong văn hóa Việt Nam. “Có huông” là chuyện xấu lặp đi lặp lại mãi, cứ như là bị quỷ ám. Nếu bạn lên tiếng chỉ trích chính quyền ồ ạt, rất có thể các mạng Internet sẽ làm bạn nổi tiếng khắp thế giới trong một tuần, và thiên hạ khắp nơi sẽ chuyển bài bạn đi như chớp và tung hô bạn. Bạn trở thành người hùng hay là trí thức thứ thiệt. Nhưng nếu bạn viết bài ca tụng nhà nước về một điều gì có, bạn rất có thể được ném đá như là gia nô, bồi bút, ôsin… Những điều này thường xảy ra bất kể nội dung bài viết của bạn thực sự đúng hay tốt được bao nhiêu phần trăm.

Mình có hân hạnh học được điều này khá kỹ vì lớn lên ở miền Nam, là cái nôi đào tạo trí thức chống chính quyền. Nhưng dù lúc đầu có thể có mục đích tốt, văn hóa này trở thành cái huông và tiêu chuẩn đòi hỏi: Bạn phải chống đối hay chỉ trích chính quyền thường xuyên, bạn mới là trí thức chân chính. Và rất nhiều “trí thức” dùng cả đời mình nói chuyện tiêu cực như thế.

Có ba vấn đề lớn ở đây:

1. Không có trí thức khen chính quyền, hoặc có thì chẳng ai biết đến, hoặc nếu được biết đến thì thường là do bị ném đá. Chúng ta không thể có chê mà không có khen. Hơn nữa giáo dục ngày nay đặt trọng tâm vào khen và khuyến khích, không phải là mắng mỏ và đánh đập như thời ông bà của ta ở thế kỷ 17.

2. Luật Hấp Dẫn cho ta biết nếu bạn càng nói và viết về tiêu cực, bạn càng hấp dẫn tiêu cực đến. Chúng ta phải nói và làm điều tích cực để tiêu cực từ từ bị đè chết. Chúng ta phải nói về điều tiêu cực một cách tích cực. Như là: “Đây cũng là một cố gắng làm việc, nhưng như đã phân tích, đây không phải là một giải pháp tốt, mà giải pháp tốt nên là thế này, thế này.” Nếu nói về điều tiêu cực thì phải đề nghị giải pháp khả thi. Không thể chỉ phàn nàn mà không đề nghị giải pháp.

3. Trí thức không dám thẳng lưng sống cho chính mình. Thấy sai thì nói sai, thấy đúng thì nói đúng, mới là trí thức. Thích được thiên hạ khen, sợ thiên hạ chê, thì không thể làm tròn nhiệm vụ chất xám. Rốt cuộc, chất xám của đất nước chỉ có thể làm tròn nhiệm vụ chất xám nếu thấy được sự thật và nói sự thật, dù sự thật là gì.

Cho nên các bạn, có vài điều chúng ta nên quan tâm trong cách sống của chúng ta:

1. Biết rằng chúng ta đang có huông văn hóa “Trí thức thì phải chống chính quyền” để mà tránh nó trong đầu ta.

2. Thấy vấn đề thế nào thì nói thành thật thế ấy, đừng chạy theo dư luận, đặc biệt là dư luận trên Internet. Chẳng ai cần trí thức chạy theo ai cả. Người ta cần trí thức có trí tuệ độc lập.

3. Luôn nói tích cực, dù là nói đến một vấn đề tiêu cực. Tức là nói đến một vấn đề, thì phải đề nghị giải pháp. Đừng chỉ phàn nàn, chỉ trích, chửi bới. Không nói tiêu cực.

4. Và nhớ là giáo dục cấp tiến đương thời, và Luật Hấp Dẫn, dạy tập trung vào khen, không phải tập trung vào mắng mỏ, đánh đập.

Thế hệ này là thế hệ tích cực mới của đất nước và thế giới.

Chúc các bạn luôn thông thái.

Mến,

Hoành

© copyright 2019
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s