Cách nói “xuống thuyền, trên trời, ra đời, Đàng Trong/Ngoài …” thời LM Alexandre de Rhodes (phần 1)

Linh mục Alexandre de Rhodes và cuốn Phép Giảng Tám Ngày

Nguyễn Cung Thông[1]

>> Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Cách nói “xuống thuyền, trên trời, ra đời, Đàng Trong/Ngoài …” (phần 1)
>> Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Cách nói tôi, ta, tao, tớ, qua, min… (phần 2)
>> Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Cách dùng chớ (gì), kín … (phần 3)
>> Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Cách dùng đỗ trạng nguyên, trên/dưới… (phần 4)

Phần này bàn về các cách dùng xuống thuyền, lên đất, ra đời từ nhận xét của linh mục/LM de Rhodes trong cuốn từ điển Việt Bồ La (1651).

LM de Rhodes đã phải cố gắng ghi chú thêm khi thấy các cách dùng này, rất khác biệt (hay có lúc ngược lại) với các cách dùng ngữ pháp truyền thống của tiếng Pháp, La Tinh… Thật ra khi hiểu cách nhìn tổng hợp của người An Nam từ xưa đến nay trong các trường hợp khác như thời gian, tín ngưỡng (kiếp trước, kiếp sau), cách xưng hô (vị trí trong xã hội và gia đình), các câu chuyện hàng ngày (ra chợ, thuyền đi trên sông …) thì ta có thể hiểu phần nào các cách dùng đặc biệt này.

Vấn đề phân định thời gian và không gian trong ngôn ngữ là một chủ đề được nghiên cứu rất nhiều trong vòng ba mươi năm nay, đa phần thuộc về lãnh vực Ngôn Ngữ Học Tri Nhận (Cognitive Linguistics, viết tắt NNTN). Một kết quả nghiên cứu gần đây cho thấy các ngôn ngữ Tây phương thường xem thời gian từ tiêu chí động (dynamic – như người nói đang di chuyển hay thời gian trôi đi như giòng nước) so với tiêu chí tĩnh (static) và khả năng dùng các giới từ định vị (không gian) cho thời gian ở phương Đông … Ngoài ra, nguyên tắc Gestalt sẽ được bàn đến để giải thích phần nào các khác biệt này qua ngôn ngữ.

Các tài liệu tham khảo chính của bài viết này là cuốn Phép Giảng Tám Ngày (viết tắt là PGTN) và từ điển Annam-Lusitan-Latinh (thường gọi là Việt-Bồ-La, viết tắt là VBL) có thể tra từ điển này trên mạng, như trang này chẳng hạn http://books.google.fr/books?id=uGhkAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false . Các chữ viết tắt khác là P (tiếng Pháp), A (tiếng A), L (tiếng La Tinh), LM (Linh Mục), VN (Việt Nam), TQ (Trung Quốc), Hán Việt (HV).

Click vào đây để download toàn bài

[1] Nhà nghiên cứu ngôn ngữ ở Melbourne (Úc) – email nguyencungthong@yahoo.com

Advertisements

Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Cách dùng đỗ trạng nguyên, trên/dưới… (phần 4)

Linh mục Alexandre de Rhodes và cuốn Phép Giảng Tám Ngày

Nguyễn Cung Thông[1]

>> Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Cách nói “xuống thuyền, trên trời, ra đời, Đàng Trong/Ngoài …” (phần 1)
>> Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Cách nói tôi, ta, tao, tớ, qua, min… (phần 2)
>> Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Cách dùng chớ (gì), kín … (phần 3)
>> Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Cách dùng đỗ trạng nguyên, trên/dưới… (phần 4)

Phần này bàn về cách dùng đỗ như “đỗ trạng nguyên”, xuống thuyền/lên đất, trên và dưới vào thời LM Alexandre de Rhodes sang An Nam truyền đạo, cụ thể là qua tự điển Việt Bồ La và các tài liệu chữ Nôm hay tiếng Việt cùng thời đại. Với cách nhìn rộng ra hơn, từ trục không gian đến thời gian, ta có cơ sở giải thích các cách dùng đặc biệt này trong tiếng Việt. Continue reading “Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Cách dùng đỗ trạng nguyên, trên/dưới… (phần 4)”

Điểm phim: “Bước cùng tôi”, một lời mời từ Thích Nhất Hạnh

English: Review: ‘Walk With Me,’ an Invitation From Thich Nhat Hanh

Bước cùng tôi là một phim tư liệu dài 1h28 phút của đạo diễn Marc J. Francis và Max Pugh

Một cảnh trong phim “Bước cùng tôi” mô tả cộng đồng phật tử Thiền tông ở làng quê Pháp Ảnh: Speakit Productions Ltd/GathrFilms

Bộ phim tài liệu “Bước cùng tôi” đem đến một nốt lặng bình yên cho bất kỳ ai đang trĩu nặng tâm trí bởi cuộc sống hiện tại. Bộ phim làm thư giãn đầu óc và xoa dịu tâm hồn. Nội dung chậm rãi và hướng nội của bộ phim dường như là một ý tưởng không tồi dành cho những ai cảm thấy âu lo, mệt mỏi.

Đoạn xem thử

Continue reading “Điểm phim: “Bước cùng tôi”, một lời mời từ Thích Nhất Hạnh”

Review: ‘Walk With Me,’ an Invitation From Thich Nhat Hanh

 A scene from “Walk With Me,” about a community of Zen Buddhists in rural France.CreditSpeakit Productions Ltd/GathrFilms

nytimes_Cooling to the mind and soothing to the spirit, the documentary “Walk With Me” offers a tiny oasis of relief to anyone overheated by current events. When you feel like freaking out, the movie’s commitment to slowing down and drawing inward doesn’t seem like such a bad idea.

Trailer

Continue reading “Review: ‘Walk With Me,’ an Invitation From Thich Nhat Hanh”

The house where VN Declaration of Independence was written

Last update 17:38 | 02/09/2017

The house at No.48 Hang Ngang Street was where President Ho Chi Minh wrote the Declaration of Independence by the end of August, 1945 which gave birth to the Democratic Republic of Vietnam.

The house where VN Declaration of Independence was written, travel news, Vietnam guide, Vietnam airlines, Vietnam tour, tour Vietnam, Hanoi, ho chi minh city, Saigon, travelling to Vietnam, Vietnam travelling, Vietnam travel, vn news
The house has two entrances: No.48 Hang Ngang Street and No.35 Hang Can street. Continue reading “The house where VN Declaration of Independence was written”

Khám phá kho ảnh quý giá về VN năm 1980

Nhiếp ảnh gia người Thụy Điển Philip Jones Griffiths (1936 –2008) được cả thế giới biết đến với nhứng bức ảnh kinh điển về cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Nhưng không phải ai cũng biết đến một loạt ảnh đặc sắc được ông thực hiện ở Việt Nam năm 1980, 5 năm sau khi cuộc chiến chấm dứt. Sau đây là những hình ảnh của ông được đăng tải trên trang Magnum Photos.

Trong chiến tranh, do điều kiện y tế thiếu thốn nên cắt bỏ chi là một biện pháp được thực hiện phổ biến với những người lính bị thương. Vào thời hậu chiến có rất nhiều người bị mất chi, và sản xuất chân tay giả trở thành một ngành công nghiệp quan trọng ở Việt Nam. Continue reading “Khám phá kho ảnh quý giá về VN năm 1980”

Sống đời cộng sản đích thực là gì?

Chào các bạn,

Hôm rồi mình tình cờ ngồi ăn trưa tán chuyện với một anh bạn người Tây Phương. Anh này là con lai Việt, sinh ra ở châu Âu từ những năm 1960s, gia đình anh không còn ai ở VN. Một vài năm anh lại về VN chơi vì rất thương VN. Nói vài chuyện bâng quơ không hiểu thế nào lại nói về chủ nghĩa cộng sản. Mình hỏi “Anh cảm thấy sao, làm việc với những người cộng sản VN”.

Anh nói tỉnh bơ, cộng sản thì làm sao – so what?  “Mày có biết là tao sống như cộng sản không, tức là có cái gì, tao cũng chia sẻ cho mọi người. Tao là cộng sản thực, những người cộng sản hiện nay, chẳng vị nào hiểu sống đời cộng sản là cái gì

Mình cười nói, “Anh nói đúng rồi, đồng ý”. Rồi câu chuyện đơn giản dừng lại ở đó, bọn mình hi5 vỗ tay nhau và đứng dậy đi làm việc tiếp.
Continue reading “Sống đời cộng sản đích thực là gì?”

What effect did the Crusades have on the Middle East?

The Europeans besiege Jerusalem, seeking to "liberate" it from Muslim rule, 1099.
The Crusaders or Franks attack Jerusalem during the First Crusade, 1099. Getty Images

Updated June 13, 2017

Between 1095 and 1291, Christians from western Europe launched a series of eight major invasions against the Middle East. These attacks, called the Crusades, were aimed at “liberating” the Holy Land and Jerusalem from Muslim rule.

The Crusades were sparked by religious fervor in Europe, by exhortations from various Popes, and by the need to rid Europe of excess warriors left over from regional wars.

What effect did these attacks, which came from out of the blue from the perspective of Muslims and Jews in the Holy Land, have on the Middle East? Continue reading “What effect did the Crusades have on the Middle East?”

Return of the Zen Master: World-renowned Thich Nhat Hanh touches down in Vietnam

By Vi Vu   August 29, 2017 | 04:32 pm GMT+7

Return of the Zen Master: World-renowned Thich Nhat Hanh touches down in Vietnam

Buddhist Zen master Thich Nhat Hanh in a photo in 2010. Photo by Reuters

The 91-year-old Buddhist monk was in good spirits and is expected to visit his hometown Hue.

e.vnexpress_World-famous Zen Master Thich Nhat Hanh arrived in Da Nang in central Vietnam at around noon on Tuesday on a flight from Bangkok, the first return to his home country in a decade, according to a local media report.

The Buddhist monk was stable and waved to followers as he left the airport, said Giac Ngo, the news website of the Buddhist Shangha of Vietnam. Photos of him sitting in a wheelchair at the airport were also published.

Continue reading “Return of the Zen Master: World-renowned Thich Nhat Hanh touches down in Vietnam”

Woodblocks from Nguyen dynasty on show

Last update 16:58 | 24/08/2017

VietNamNet Bridge – Woodblocks from the Nguyen dynasty (1802-1945), which have been recognised as World Documentary Heritage by UNESCO, will be on display at Temple of Literature from August 26.

Woodblocks, Nguyen dynasty, woodblock printings, Vietnam economy, Vietnamnet bridge, English news about Vietnam, Vietnam news, news about Vietnam, English news, Vietnamnet news, latest news on Vietnam, Vietnam
A woodblock from the Nguyen dynasty kept at the Centre of National Archive IV in Da Lat City in Lam Dong Province. Three woodblocks, which have been recognised as World Documentary Heritage by UNESCO, will be on display at Temple of Literature from Saturday. — Photo sggp.org.vn

The display is part of an exhibition on the topic: Access the World’s Documentary Heritage through the Nguyen Dynasty’s Documentary Heritage.

The exhibition will present three woodblocks of the Nguyen dynasty which helped to record official literature and history as well as classic and historical books. The exhibition will also present tens of woodblock printings, the Nguyen kings’ administrative documents, poems and parallel sentences carved on architectural building in the Hue Imperial City. Continue reading “Woodblocks from Nguyen dynasty on show”

Witch Hunts in Europe: Timeline

A History of Pursuit of Accused Witches

Saul and the Witch of Endor, 1526. Artist: Cornelisz van Oostsanen, Jacob (ca. 1470-1533)
Saul and the Witch of Endor, 1526. Artist: Cornelisz van Oostsanen, Jacob (ca. 1470-1533). Heritage Images/Getty Images / Getty Images

TC – Updated August 11, 2017

The history of witchcraft in Europe begins with both folk beliefs and with religious and classical texts. The texts have roots in Hebrew, Greek and Roman history. The development of beliefs about what witchcraft meant — and especially the history of its gradual identification as a kind of heresy — takes effect over hundreds of years. I have also included a few American and global events for perspective on the history of witchcraft trials and executions. Continue reading “Witch Hunts in Europe: Timeline”