Liệu khai khoáng có thể bền vững được không?

English: Can mining be sustainable

>> Bài liên quan: Khoáng sản và phát triển bền vững

Tác giả Saleem Ali và Jamie Kneen, đối mặt với một câu hỏi thường trực, phải chăng khai thác khoáng sản vốn là không thể bền vững?

Ngày nay, rõ ràng “bền vững” là điểm cần chú ý của mọi doanh nghiệp, từ cửa hàng nhỏ cho đến các công ty đầu tư đa quốc gia. Khái niệm thực tế về bền vững có thể thay đổi, tuy nhiên các khái niệm bền vững đều đề cập về vấn đề việc đáp ứng các nhu cầu (mong muốn) hiện tại mà không gây ảnh hưởng xấu đến thế hệ tương lai. Khai thác khoáng sản mà bản chất là việc sử dụng nguồn nguyên liệu không thể tái chế đang là vấn đề thu hút nhiều cuộc tranh luận về khả năng bền vững. Khai thác khoáng sản có thể thực hiện một cách bền vững? Saleem H. Ali, Giám đốc Trung tâm Trách nhiệm xã hội trong khai thác mỏ  Đại học Queensland, Úc và Jamie Kneen, điều phối viên truyền thông và điều phối viên cho cơ quan giám sát khai khoáng MiningWatch Canada, đưa ra hai quan điểm về câu hỏi hóc búa này.

Luận điểm của Saleem H. Ali: Giám đốc, Trung tâm Trách nhiệm xã hội trong Khai khoáng, Đại học Queensland, Úc

Thuật ngữ ‘khoáng sản’ thường được sử dụng để xác định các vật liệu tự nhiên khác nhau tồn tại trong lớp vỏ địa chất của Trái đất. Tuy nhiên, để nói về phát triển bền vững, ta cần phân biệt giữa khoáng sản kim loại và khoáng sản phi kim loại, bởi vì “khả năng tái chế” được xác định bởi lượng nhiệt bị mất (hay sự xáo trộn)trong nhiệt động mà việc sử dụng khoáng sản đó tạo ra.

Từ quan điểm hóa học vấn đề về khả năng tái tạo đơn giản là sử dụng mức năng lượng vừa đủ để đưa vật liệu trở lại từ mức mất nhiệt cao hơn, và cho phép tái sử dụng hoặc tái chế. Năng lượng cần thiết để kiểm soát lượng nhiệt bị mất tạo ra do sử dụng nguyên liệu hóa thạch là thước đo chính trong đánh giá việc sử dụng nguyên liệu bền vững hay không. Từ thực nghiệm, việc sử dụng các khoáng sản kim loại có mức mất nhiệt thấp hơn. Đó là lý do tại sao những nguyên liệu này có thể tái chế, trong khi việc sử dụng những loại khoảng sán như than chuyển đổi thành nguyên liệu có mất nhiệt cao hơn (dưới dạng khí carbon dioxide) vốn không thể phục hồi được.

Nếu chúng ta có thể thiết kế những sản phẩm  sử dụng mức tiêu thụ năng lượng tương đối thấp và thân thiện với môi trường (đặc biệt nếu năng lượng sử dụng cho việc tái chế có nguồn gốc từ nguyên liệu tự tái tạo) thì việc sử dụng khoáng sản mới thật sự bền vững.

Từ quan điểm kinh tế, quá trình khai thác nguồn tài nguyên hữu hạn từ vỏ trái đất vẫn có khả năng cho phát triển bền vững miễn là nguồn vốn tạo ra được sử dụng đầu tư cho việc xây dựng một nền kinh tế đa dạng. Quan điểm “bền vững yếu” này cũng áp dụng cho cả những nền kinh tế khai thác nhiên liệu hóa thạch, do đó coi chúng là không thể phục hồi nhưng bền vững.

Thật vậy, nguồn lợi từ khoáng sản có thể làm chất xúc tác cho nguồn tài nguyên tự nhiên trên con đường phát triển dài hạn. Thay vì đơn giản là loại bỏ các khoáng sản và coi chúng là  “không thể tái tạo được”, các nhà bảo vệ môi trường phải sẵn sàng vận lộn với các tính toán về hóa học, sinh thái và kinh tế của việc khai thác nguyên liệu, tài nguyên khoáng sản.”

Luận điểm của Jamie Kneen: chuyên viên Truyền thông và Điều phối viên của cơ quan giám sát khai khoáng, MiningWatch Canada

“Khai thác khoáng sản vốn không bền vững: quá trình phá hủy môi trường sinh thái, và sự đóng góp của khoáng sản vào sự sống con người là không cân xứng, và thường không thể tránh khỏi những thiệt hại về xã hội và kinh tế. Khai thác khoáng sản phải được quy hoạch lại một cách quyết liệt, chứ không thể mở rộng. Quá trình thực hiện phải được tiến hành cẩn thận và chút tâm.

Có một lý thuyết rằng, mặc dù bản thân việc khai thác khoáng sản là không bền vững, nó vẫn có thể góp phần vào tính bền vững qua việc cung cấp nguồn nguyên liệu sơ cấp giúp cho xã hội loài người trong sạch hơn, hiệu quả hơn, mang lại nhiều sự thịnh vượng và việc làm, đóng vai trò như “cây cầu nối cho tính bền vững”.

Tuy nhiên, lý thuyết này phụ thuộc vào việc cung cấp các điều kiện không thực tế với bối cảnh toàn cầu: hệ thống kinh tế dựa vào lợi nhuận, kế toán sai lầm mà coi sản vật sinh thái tự nhiên chỉ là yếu tố ngoại vi, hiện tưởng trốn thuế, bí mật tài chính, hệ thống công quyền yếu kém trao thêm sức mạnh cho các tập đoàn khai thác. Trong phạm vi nhất định ta có thể thấy việc khai khoáng đã đóng góp cho sự phát triển chi phí/giá trị đáng kể về mặt sinh thái và con người. Khi có một kế hoạch “khai thác khoáng sản cho sự phát triển” càng dễ hiểu và được suy tính kĩ lưỡng ta càng rõ rằng những mục tiêu đó là không khả thi.

Vậy, đâu là con đường hướng tới sự bền vững? Chúng ta phải cắt giảm nhu cầu, tái sử dụng các mặt hàng đã chế tạo và tái chế vật liệu. Chúng ta phải tích hợp các chi phí thực sự của việc khai thác và chế biến nguyên liệu ban đầu vào quá trình ra quyết định. Chúng ta phải đặt ra những giới hạn nghiêm ngặt về nơi và cách khai thác. Chúng ta phải khai thác mỏ ở tốc độ chậm hơn để giảm thiểu sự huỷ hoại về môi trường và kinh tế xã hội, đồng thời tối đa hoá lợi ích. Chúng ta phải có khả năng xác định những khu vực nhạy cảm về mặt sinh thái và văn hoá giống như những khu vực “cấm vào”. Người dân bản địa phải có quyền được tham gia và báo trước thông tin, và việc khai thác khoáng sản phải được thực hiện dựa trên sự tham gia của người dân và có tính dân chủ trong các quyết định, đồng thời cấm xây dựng các mỏ mà có nguy cơ lớn dẫn đến việc “chăm sóc vô thời hạn” – ví dụ như nhiễm độc kim loại nặng hoặc chất phóng xạ.

Chúng ta phải xác định giá trị thực cho các tài nguyên địa chất quý giá, bảo vệ tài nguyên trong đất cho đến khi ta thực sự cần, tiếp đó là việc khai thác tài nguyên với sự tôn trọng lớn. ”

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s