Vietnam’s Divide: Slow Healing, Fewer Prospects for Children of U.S. Allies — Việt Nam vẫn còn chia cách: vết thương chậm hồi phục, ít có triển vọng cho con cái của đồng minh Mỹ

(English and Vietnamese — Song ngữ Anh Việt)

Families who were allied with U.S. barred from Communist Party

December 23, 2015

The Week That Was In Asia Photo Gallery

Photographer: Dita Alangkara/AP
Vu Tien, a university student in Ho Chi Minh City, holds photographs of his father who served in the military of the former Republic of Vietnam that governed the nation's south from 1954 to 1975.
Vu Tien, a university student in Ho Chi Minh City, holds photographs of his father who served in the military of the former Republic of Vietnam that governed the nation’s south from 1954 to 1975.
Source: Bloomberg News

As a graduate from one of Vietnam’s most prestigious schools, 22-year-old Cao would seem to have a bright future ahead of him — if only the past would get out of the way. He’s found his career prospects hemmed in by the lingering legacy of a war that ended nearly two decades before he was born.

Two of his uncles served in the defeated South Vietnam military that was allied with the United States during what’s known locally as the “anti-American war.” After the country was unified under the Communist Party of Vietnam, his mother was denied admission to a university because of her brothers’ ties to the southern regime. Even as Vietnam relaxes old regulations that punished those associated with the former Republic of Vietnam, many in the south believe the system still favors those with Communist ties.

Vu Tien's father, far right, stands with comrades of the former Republic of Vietnam military.
Vu Tien’s father, far right, stands with comrades of the former Republic of Vietnam military.
Source: Vu Tien

Cao didn’t even bother applying to Vietnam’s state-controlled companies that offer employment security, bonus payments and increased job opportunities for family members. “To be able to get jobs in the state system, one must have parents or relatives working there, so those are not accessible for normal people like us,” said Cao, a graduate of the Ho Chi Minh City Foreign Trade University.

Discussing one’s ties to the old Saigon government is a sensitive topic and Cao asked to use only his last name. In the end, he found work at a private real estate company. “If state-owned companies care about my family background, I am sure I would fail,” he said.

Communist troops attack the presidential palace in Saigon, marking the war's end on April 30, 1975. 
Communist troops attack the presidential palace in Saigon, marking the war’s end on April 30, 1975. Photographer: Jean-Claude Labbe/Gamma-Rapho via Getty Images

War Within

His experience reflects an economic reality for south Vietnamese 40 years after communist troops reunified the country — and a supreme irony. Even as relations between the U.S. and Vietnam have improved dramatically since full diplomatic ties were restored in 1995, the societal wounds within haven’t completely healed from a fratricidal war that claimed as many as 3 million Vietnamese.

Vietnam remains a stratified nation in which the legacy of discrimination against former U.S. allies holds the economy back by keeping some of the country’s best and brightest from top positions at state-owned companies and government posts. The unresolved war tensions at home also keep away potential investment and the needed expertise of many overseas Vietnamese.

The Vietnamese-American community, which at 1.8 million strong is the largest diaspora group outside the homeland, is divided in its relationship with the communist regime. Many are reluctant to invest money and expertise in the homeland because the government still views them suspiciously, said Thinh Nguyen, who left a career in Silicon Valley to start a software company in Ho Chi Minh City.

“Unless the overseas communities see some reconciliation efforts, Vietnam will not draw the cream of the crop from overseas,” he said. “A lot of times overseas Vietnamese are not being treated fairly, let alone being welcomed here.”

A major obstacle to Vietnam’s economic development is a skills shortage because its college system does not meet the demands of a modern economy, said Trinh Nguyen, a Hong-Kong based senior economist for emerging Asia at Natixis SA. “One of the easiest ways for Vietnam to meet this gap is to develop policies that attract and retain skilled overseas Vietnamese.”

Hanoi’s stance, that the conflict was not a civil war but a revolution against the U.S. and the puppet Saigon government, is the “biggest obstacle to reconciliation,” said Huy Duc, a former Hanoi resident and author of “The Winning Side,” a book about Vietnam after reunification.

“This present regime has never seriously thought of true reconciliation issues,” said Duc. “They always affirm themselves as the winner of the war and the master of the nation.”

National flags and banners celebrating the Communist Party decorate the streets of Hanoi, Vietnam.
National flags and banners celebrating the Communist Party decorate the streets of Hanoi, Vietnam.
Photographer: Justin Mott/Bloomberg

After the war, trusted Communist Party members and their families were awarded with top posts, while Vietnamese who were allied with the U.S. were punished and their children denied opportunities. Many northerners were sent to the conquered south. Today, those policies have contributed to an enduring system that still appears to tilt toward northerners and Communist Party members:

  • Twenty-two of Vietnam’s 25 largest state-owned enterprises are based in Hanoi, the nation’s capital.
  • The Communist Party prohibits membership if one’s parents (or those of a spouse) worked in the government or “armed forces of the enemy.”
  • Two-thirds of Vietnam’s roughly 3 million Communist Party members resided in the country’s northern provinces from Quang Tri and above as of 2010, according to Carlyle Thayer, an emeritus professor and Vietnam expert at the Australian Defence Force Academy in Canberra. The north accounts for 46 percent of the nation’s 87 million people.
  • Some 70 percent of the current government’s cabinet are northerners, compared to 30 percent who are from southern and central provinces.

Vietnam’s Communist Party, Ministry of Foreign Affairs and Ministry of Public Security did not respond to questions on reconciliation before publication.

In an April 30 Ho Chi Minh City speech marking the 40th anniversary of national reunification, Prime Minister Nguyen Tan Dung called on Vietnamese in the homeland and abroad to “uphold nationalism, patriotism, humanitarian tradition, tolerance, not discriminating the past, rising above differences, for sincere national reconciliation.”

Post-War Backlash

After the communist takeover, Saigon was renamed Ho Chi Minh City and more than 1 million people, including those who fought alongside American troops or served in the former Republic of Vietnam government, were sent to re-education camps, according to a United Nations High Commissioner for Refugees report.

Whole families, typically extending to three generations, were deemed as having “bad family backgrounds” because of their ties to the fallen government. That system of background checks, which still exists today, prevented many from getting jobs and entering colleges. The harsh treatment contributed to the exodus of more than 1 million Vietnamese as refugees.

“It’s discriminatory to have regulation that bans party membership for people whose parents or parents-in-law worked for the old regime,” said Vu Tien, who attends university in Ho Chi Minh City and asked not to use his full name. His father served in the South Vietnam military, and he’s decided to emigrate to a western country because he sees better economic prospects for himself overseas. “It’s nonsense and an unfair policy, since the war ended 40 years ago.”

In many ways, enmity has softened over the decades between the once bitter enemies, and regional attitudes also contribute to the political and economic imbalance. The daughter of Dung, a southerner who was wounded as a Viet Cong medic during the war, is married to Vietnamese-American Henry Nguyen, whose father worked for the South Vietnam government. Vietnamese with ties to the old regime can now gain some positions in government and state-owned enterprises, though they likely can’t hold top positions, said Duc and other researchers.

The split in party membership between the north and south is tied to the legacy of the war — most of the communist revolutionaries were from the north — and an indifference among southerners about the party, Thayer said. “This is pretty stark,” he said. “Joining the party is not necessary for their careers. ‘I couldn’t be a public security man, so what?’ The north won the war and the south won the economy.”

Many young graduates, particularly those in the south, prefer to work for foreign companies such as Intel Corp. and Samsung Electronics Co. Vietnam’s bustling economy — which the government predicts will expand 6.7 percent next year, the fastest pace in nine years — offers many career opportunities outside the state sector. Many young professionals in the south also say they have no interest in joining the Communist Party.

Ho Chi Minh City, Vietnam’s financial hub and home to Vietnamese with ties to the old southern regime, generates almost a quarter of the country’s gross domestic product. Hanoi, in contrast, contributes 10 percent of GDP.

Advantages for the victors of the war, though, continue to alter the economic landscape, from the hiring of key government officials who shape fiscal policy to the preponderance of state-owned companies based in the north that receive preferential access to capital from government-aligned banks. State-owned companies use about 50 percent of Vietnam’s public investment and tap 60 percent of the country’s bank loans, while contributing to just a third of GDP, according to government data.

Roosters walk across a dilapidated cemetery for thousands of south Vietnam troops near Ho Chi Minh City, Vietnam.
Roosters walk across a dilapidated cemetery for thousands of south Vietnam troops near Ho Chi Minh City, Vietnam.
Photographer: John Boudreau/Bloomberg
Jubilant communist troops sit on top of trucks and armored personnel carriers in Saigon at war's end April, 1975.
Jubilant communist troops sit on top of trucks and armored personnel carriers in Saigon at war’s end April, 1975.
Source: AFP/Getty Images

Loyalty Matters

Post-war terminology that have prevented access are still a part of the southern Vietnamese psyche and vernacular today: official forms for family histories required for schools and jobs ask applicants to list what family members did “before and after April 30, 1975.” To this day, the term “nguy” for “puppet regime” is still in common usage.

Vietnamese write to online news outlets and to lawyers on the web to ask if they can join the Communist Party if they have family members who served in the “nguy” regime. A law firm fielded a question online in October if marriage to a police officer would be approved when a partner has ties to the old regime. (The lawyer responded that it would not be allowed by the Ministry of Public Security). A man asked for legal help after provincial officials denied him a job, citing his father-in-law’s work as an accountant in the Saigon government.

“The Vietnamese political system values loyalty,” said Nguyen Xuan Thanh, a Ho Chi Minh City-based senior fellow at Harvard’s Kennedy School of Government in Vietnam. “There is still a genuine concern about what they call peaceful evolution — senior people in the government system slowly becoming anti-party and losing their belief in socialism.”

Meanwhile, veterans and others who “contributed to the revolution” — a heroic designation still used today — and their families receive mandated monthly allowances, health insurance and preferential treatment in school admissions and employment. Communist veterans are treated to priority airline boarding.

Economic Benefits

The prevailing sentiment toward those who were defeated is illustrated by a dilapidated cemetery near Ho Chi Minh City for thousands of South Vietnam troops. Some of the graves are nothing more than mounds of dirt and others lack tombstones. Security guards use the cemetery to raise chickens. Across a nearby highway, the graves of veterans who fought on the side of the Communists are carefully tended to and are surrounded with flower beds in the “martyr’s cemetery.”

The reconciliation of old wounds would give the economy a further boost, said Tuong Lai, a sociology professor and Communist Party member, who served as an advisor to the late prime minister Vo Van Kiet. The former premier oversaw the economic reforms in the 1990s, resumption of diplomatic relations with the U.S. and called for national reconciliation in a 2005 newspaper interview.

“To integrate with the world, Vietnamese authorities first need to reconcile and become friends with its people whom they consider foes,” Lai said. “If we fail to have a true reconciliation within the nation, how can we do that with the world?”

A view from the rooftop bar at the Sofitel Plaza hotel in Hanoi, Vietnam.
A view from the rooftop bar at the Sofitel Plaza hotel in Hanoi, Vietnam.
Photographer: Justin Mott/Bloomberg
BloombergTác giả: John Boudreau K Oanh Ha

Người dịch: Trần Văn Minh


Những gia đình từng là đồng minh Mỹ, bị ngăn cản, không được gia nhập Đảng Cộng sản

​Vũ Tiến, một sinh viên đại học tại thành phố Hồ Chí Minh, giữ hình ảnh của cha, người đã phục vụ trong quân đội VNCH đã từng cầm quyền miền nam từ năm 1954 đến 1975. Nguồn: Bloomberg

Là một sinh viên tốt nghiệp từ một trong những trường có uy tín nhất ở Việt Nam, Cao, 22 tuổi, dường như có một tương lai tươi sáng phía trước – nếu gạt bỏ vấn đề lý lịch sang một bên. Anh tìm thấy triển vọng về sự nghiệp của mình bị vây hãm bởi những di sản còn sót lại của một cuộc chiến đã kết thúc gần hai thập niên trước khi anh được sinh ra.

Hai người bác của anh đã phục vụ trong quân đội bị thua trận của miền Nam Việt Nam, là đồng minh của Hoa Kỳ trong suốt những gì được biết ở Việt Nam là “cuộc chiến chống Mỹ”. Sau khi đất nước thống nhất dưới sự cai trị của Đảng Cộng sản Việt Nam, mẹ của anh đã bị từ chối không được vào học đại học vì sự liên hệ của người anh với chính quyền miền Nam. Ngay cả khi Việt Nam nới lỏng các quy định cũ trừng phạt những người có liên quan tới Việt Nam Cộng Hòa trước đây, nhiều người ở miền Nam tin rằng hệ thống vẫn ưu đãi những người có mối quan hệ với cộng sản.

​Cha của Vũ Tiến, bên phải, đứng cùng với các đồng đội trong quân đội Việt Nam Cộng Hòa. Nguồn: Vũ Tiến

Cao thậm chí không màng xin việc tại các công ty do nhà nước kiểm soát ở Việt Nam, là các công ty cung cấp việc làm bền vững, các khoản tiền thưởng và gia tăng cơ hội việc làm cho các thành viên gia đình. “Để có thể kiếm được việc làm trong hệ thống nhà nước, một người phải có bố mẹ hoặc người thân làm việc ở đó, vì vậy những người dân bình thường như chúng tôi không thể tới gần những công ty đó được”. Cao, một sinh viên tốt nghiệp trường Đại học Ngoại thương Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết.

Thảo luận về mối quan hệ của một người với chính quyền Sài Gòn cũ là một chủ đề nhạy cảm và Cao yêu cầu chỉ sử dụng tên họ của mình. Cuối cùng, anh tìm được việc làm tại một công ty bất động sản tư nhân. “Nếu công ty nhà nước quan tâm đến lý lịch gia đình của tôi, chắc chắn tôi sẽ thất bại”, anh nói.

​Quân đội Cộng sản tấn công dinh tổng thống ở Sài Gòn, đánh dấu sự kết thúc chiến tranh vào ngày 30-4-1975. Ảnh: Jean-Claude Labbe/Gamma-Rapho via Getty Images

Cuộc chiến bên trong

Kinh nghiệm của anh phản ánh một thực tế kinh tế đối với người dân miền Nam 40 năm sau khi quân đội cộng sản thống nhất đất nước – một sự mỉa mai vô cùng tận. Ngay cả khi mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam đã cải thiện đáng kể từ khi quan hệ ngoại giao đầy đủ được khôi phục vào năm 1995, các vết thương xã hội bên trong chưa hoàn toàn bình phục từ cuộc chiến huynh đệ tương tàn, đã giết chết khoảng 3 triệu người Việt.

Việt Nam vẫn là một quốc gia phân biệt giai cấp, trong đó truyền thống phân biệt đối xử đối với các cựu đồng minh của Mỹ đang kềm hãm nền kinh tế, bằng cách loại trừ một số người giỏi và thông minh nhất nước, ra khỏi những vị trí hàng đầu tại các công ty nhà nước và chức vụ chính quyền. Mối căng thẳng chiến tranh chưa giải tỏa tại quốc nội cũng xua đuổi đầu tư tiềm năng và chuyên môn cần thiết của nhiều người Việt Nam ở nước ngoài.

Cộng đồng người Mỹ gốc Việt, với con số đông 1,8 triệu người, là nhóm cộng đồng hải ngoại lớn nhất bên ngoài quê hương, bị chia rẽ trong mối liên hệ với chế độ cộng sản. Nhiều người không muốn đầu tư tiền và khả năng chuyên môn về quê hương vì chính quyền vẫn nhìn họ dưới con mắt ngờ vực, ông Nguyễn Thịnh cho biết, là người đã bỏ sự nghiệp ở Silicon Valley để thành lập một công ty phần mềm tại thành phố Hồ Chí Minh.

Ông nói: “Trừ khi các cộng đồng ở nước ngoài thấy một vài nỗ lực hòa giải, Việt Nam sẽ không hấp dẫn được những thành phần tinh túy nhất ở nước ngoài. Rất nhiều lần, người Việt nước ngoài không được đối xử công bằng, chứ đừng nói đến được hoan nghênh ở đây”.

Một trở ngại lớn cho phát triển kinh tế của Việt Nam là sự thiếu hụt kỹ năng bởi vì hệ thống đại học của Việt Nam không đáp ứng được nhu cầu của một nền kinh tế hiện đại, Trinh Nguyễn, nhà kinh tế kỳ cựu về Á Châu đang trỗi dậy, làm cho Công ty Natixis SA có trụ sở ở Hồng Kông, nói: “Một trong những cách dễ nhất để Việt Nam lấp đầy khoảng cách này là ban hành những chính sách thu hút và giữ chân những người Việt ở nước ngoài có kỹ năng cao”.

Lập trường của Hà Nội rằng cuộc xung đột không phải là một cuộc nội chiến, mà là cuộc cách mạng chống lại Mỹ và chính quyền bù nhìn Sài Gòn, là “trở ngại lớn nhất đối với hòa giải”. Huy Đức, một cư dân đến từ Hà Nội và là tác giả sách “Bên Thắng Cuộc”, một quyển sách về Việt Nam sau khi thống nhất đất nước, nói.

Ông Đức nói: “Chế độ hiện tại này chưa từng suy nghĩ một cách nghiêm túc về vấn đề hòa giải thực sự. Họ luôn luôn khẳng định mình là kẻ thắng cuộc chiến và là bậc thầy của dân tộc”.

Sau chiến tranh, các đảng viên được tin cậy của Đảng Cộng sản và gia đình của họ được tưởng thưởng với những chức vụ hàng đầu, trong khi những người Việt Nam là đồng minh của Mỹ thì bị trừng phạt và con cái của họ bị từ chối các cơ hội. Nhiều người miền Bắc đã được gửi đến miền Nam bị chinh phục. Ngày nay, chính sách đó đã góp phần vào hệ thống vững chắc, vẫn mang vẻ nghiêng về phía người Bắc và Đảng viên Cộng sản:

  • 22 trong số 25 doanh nghiệp nhà nước lớn nhất của Việt Nam có trụ sở tại Hà Nội, thủ đô của đất nước.
  • Đảng Cộng sản không chấp nhận là đảng viên nếu cha mẹ của một người (hoặc cha mẹ của người phối ngẫu) từng làm việc trong chính quyền [cũ] hoặc “quân đội của kẻ thù”.
  • Hai phần ba trong khoảng 3 triệu đảng viên Cộng sản của Việt Nam cư ngụ ở các tỉnh phía Bắc của đất nước, từ Quảng Trị trở ra, tính đến năm 2010, theo Carlyle Thayer, giáo sư danh dự và chuyên gia về Việt Nam tại Học viện Quốc phòng Úc ở Canberra. Miền Bắc chiếm 46%, trong số 87 triệu dân của đất nước.
  • Khoảng 70% nội các chính phủ hiện nay là người miền Bắc, so với 30% từ các tỉnh miền Nam và miền Trung.

Đảng Cộng sản Việt Nam, Bộ Ngoại giao và Bộ Công an đã không trả lời các câu hỏi về hòa giải trước khi bài viết này được đăng tải.

Trong một bài diễn văn nhân ngày 30 tháng 4 tại thành phố Hồ Chí Minh, đánh dấu kỷ niệm 40 năm thống nhất đất nước, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng kêu gọi người Việt tại quê hương và hải ngoại “nêu cao chủ nghĩa dân tộc, lòng yêu nước, truyền thống nhân đạo, khoan dung, không phân biệt quá khứ, vượt lên trên những khác biệt, để thật tâm hòa giải dân tộc”.

Trả thù sau chiến tranh

Sau khi bị cộng sản tiến chiếm, Sài Gòn được đổi tên là Thành phố Hồ Chí Minh và hơn 1 triệu người, gồm những người đã chiến đấu bên cạnh quân đội Mỹ hoặc phục vụ trong chính phủ Việt Nam Cộng Hòa cũ, đã bị đưa đến các trại cải tạo, theo báo cáo của Cao ủy Tỵ nạn Liên Hiệp Quốc.

Toàn bộ các gia đình, thường kéo dài đến ba thế hệ, được coi là có “lý lịch gia đình xấu” bởi vì mối liên quan của họ với chính phủ đã bị sụp đổ. Hệ thống kiểm tra lý lịch đó, vẫn còn tồn tại đến ngày nay, đã ngăn cản nhiều người không xin được việc làm hay bước vào các trường đại học. Sự đối xử khắc nghiệt góp phần vào luồng di cư của hơn 1 triệu người Việt Nam tỵ nạn.

​“Đó là sự phân biệt đối xử khi có quy định ngăn cấm gia nhập đảng đối với những người có cha mẹ hoặc cha mẹ bên vợ, bên chồng làm việc cho chế độ cũ”, anh Vũ Tiến, người học đại học tại thành phố Hồ Chí Minh và yêu cầu không sử dụng tên đầy đủ của mình, cho biết. Cha anh phục vụ trong quân đội miền Nam, Việt Nam, và anh quyết định di cư đến một nước phương Tây vì anh thấy triển vọng kinh tế tốt hơn cho bản thân ở nước ngoài. “Đó là một chính sách bất công và vô nghĩa, từ khi chiến tranh kết thúc 40 năm trước đây”.

Bằng nhiều cách, hận thù đã dịu lại qua nhiều thập niên giữa những kẻ thù cay nghiệt một thời, và thái độ của khu vực cũng góp phần vào sự mất cân bằng chính trị và kinh tế. Con gái của ông Dũng, một người miền Nam, từng bị thương khi là một y tá Việt Cộng trong cuộc chiến, đã kết hôn với Henry Nguyễn, người Mỹ gốc Việt, người có cha từng làm việc cho chính phủ miền Nam Việt Nam. Người Việt có quan hệ với chế độ cũ hiện nay, có thể đạt được một số vị trí trong chính phủ và các doanh nghiệp nhà nước, mặc dù họ không thể giữ các chức vụ hàng đầu, ông Đức và các nhà nghiên cứu khác cho biết.

Sự phân chia giữa đảng viên miền Bắc và miền Nam gắn liền với di sản của cuộc chiến – đa số các nhà cách mạng cộng sản đến từ miền Bắc – và sự thờ ơ của người miền Nam đối với đảng, ông Thayer nói. “Điều này là khá rõ rệt. Gia nhập đảng không cần thiết đối với nghề nghiệp của họ. ‘Tôi không thể làm một công an, thì sao nào?’ Miền Bắc thắng được cuộc chiến và miền Nam thắng được kinh tế”. Ông Thayer cho biết.

​Nhiều sinh viên tốt nghiệp trẻ, đặc biệt là những người ở miền Nam, thích làm việc cho các công ty nước ngoài như Intel Corp và Samsung Electronics Co. Nền kinh tế phồn thịnh của Việt Nam – mà chính quyền dự báo sẽ phát triển 6,7% trong năm tới, tốc độ nhanh nhất trong 9 năm – cung cấp nhiều cơ hội nghề nghiệp ngoài khu vực nhà nước. Nhiều chuyên gia trẻ ở miền Nam cũng cho biết, họ không có ý muốn gia nhập Đảng Cộng sản.

Thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm tài chính của Việt Nam và quê hương của những người Việt có quan hệ với chính quyền miền Nam cũ, đã làm nên gần ¼ tổng sản lượng quốc nội (GDP) của đất nước. Hà Nội, ngược lại, đóng góp 10% cho GDP.

Dù sao những thuận lợi cho kẻ chiến thắng tiếp tục làm thay đổi hình thái kinh tế, từ việc tuyển dụng các chức vụ quan chức chính phủ quan trọng, giúp định hình chính sách tài khóa, cho tới sự ưu đãi đối với các công ty nhà nước có trụ sở ở miền Bắc, là các công ty có được sự tiếp cận ưu tiên nguồn vốn từ các ngân hàng do Chính phủ bảo trợ. Các công ty nhà nước sử dụng khoảng 50% đầu tư công của Việt Nam và hút 60% các khoản vay ngân hàng của đất nước, trong khi chỉ đóng góp 1/3 cho GDP, theo số liệu của chính quyền.

​Những con gà chạy nhảy ngang qua một nghĩa trang đổ nát của hàng ngàn binh lính miền Nam, Việt Nam gần thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Nguồn ảnh: John Boudreau/Bloomberg

​Quân đội cộng sản vui cười, ngồi trên nóc xe tải và xe bọc thép ở Sài Gòn khi chiến tranh kết thúc vào tháng 4-1975. Nguồn: AFP/Getty Images

Vấn đề trung thành

Thuật ngữ sau chiến tranh dùng để ngăn cản sự tiếp cận vẫn là một phần của tâm lý và tiếng địa phương của Việt Nam ngày nay: các mẫu đơn chính thức về lịch sử gia đình được yêu cầu đối với các trường học và công việc, đòi hỏi người nộp đơn phải liệt kê những gì các thành viên gia đình đã làm “trước và sau ngày 30 tháng 4 năm 1975”. Cho đến hôm nay, thuật ngữ “ngụy” dùng cho “chế độ bù nhìn” vẫn còn được sử dụng thường xuyên.

Người Việt viết cho các hãng tin trực tuyến và luật sư trên mạng để hỏi xem họ có thể gia nhập Đảng Cộng sản nếu họ có người trong gia đình phục vụ chế độ “ngụy“. Một công ty luật trả lời một câu hỏi trực tuyến vào tháng 10, liệu kết hôn với một viên công an sẽ được phép, khi người phối ngẫu có quan hệ với chế độ cũ. (Luật sư trả lời rằng sẽ không được Bộ Công an cho phép). Một người yêu cầu hỗ trợ pháp lý sau khi ông bị các quan chức tỉnh từ chối việc làm, với lý do bố vợ của ông là một nhân viên kế toán trong chính quyền Sài Gòn.

“Hệ thống chính trị Việt Nam đánh giá cao sự trung thành”, ông Nguyễn Xuân Thành, một thành viên thâm niên của Đại học Hành chánh Kennedy của Harvard tại Việt Nam, có trụ sở ở Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết. “Hiện vẫn còn mối quan tâm thực sự về những gì họ gọi là diễn biến hòa bình – giới cao cấp trong hệ thống chính quyền từ từ trở nên chống đảng và mất niềm tin vào chủ nghĩa xã hội”.

Trong khi đó, các cựu chiến binh và những người “có công với cách mạng” khác – một sự chỉ định tính anh hùng vẫn được sử dụng ngày nay – và gia đình của họ nhận được trợ cấp theo luật hàng tháng, bảo hiểm y tế và sự đối xử ưu đãi trong việc gia nhập trường học và công ăn việc làm. Cựu chiến binh cộng sản được ưu tiên khi xếp hàng lên máy bay.

Các lợi ích kinh tế

Tình cảm phổ biến về phía những kẻ chiến bại được minh họa bằng một nghĩa trang đổ nát của hàng ngàn binh lính Nam Việt Nam, gần thành phố Hồ Chí Minh. Một số ngôi mộ không còn gì hơn một đống đất và những mộ khác thiếu bia đá. Nhân viên bảo vệ sử dụng nghĩa trang để nuôi gà. Bên kia đường cao tốc gần đó, những ngôi mộ của các cựu chiến binh chiến đấu bên phía những người Cộng sản thì được chăm sóc cẩn thận và được bao quanh với những luống hoa trong “nghĩa trang liệt sĩ”.

Việc hòa giải những vết thương cũ sẽ mang lại cho nền kinh tế sức mạnh hơn nữa, ông Tương Lai nói. Ông là một giáo sư xã hội học và là đảng viên Đảng Cộng sản, là người đã từng cố vấn cho cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Cựu Thủ tướng trông coi việc cải cách kinh tế vào thập niên 1990, nối lại quan hệ ngoại giao với Mỹ và kêu gọi hòa giải dân tộc trong một cuộc phỏng vấn của báo chí năm 2005.

Ông Tương Lai nói: “Để hội nhập với thế giới, chính quyền Việt Nam đầu tiên cần phải hòa giải và làm bạn với những người dân mà họ coi là kẻ thù. Nếu chúng ta không có một sự hòa giải thực sự trong nước, làm sao chúng ta có thể làm điều đó với thế giới?


Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập: Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s