Năng lực nghiên cứu ở các quốc gia thu nhập thấp: Đánh giá hiện trạng

English:  Research capacity in lower-income countries: assessing the status quo

Sau khi tiến hành và phân tích bài đánh giá tổng quan một cách hệ thống nội dung các nghiên cứu về phát triển năng lực nghiên cứu (đặc biệt về vấn đề y tế, nhưng có ứng dụng ở các lĩnh vực khác), tôi tin rằng rõ ràng các phương pháp nhằm phát triển năng lực ở các nước thu nhập trung bình và là không đủ và thường bị phân tán. Mặc dù cần phải thừa nhận rằng có rất nhiều yếu tố tác động, nhưng vẫn cần phải tập trung xem xét hai rào cản lớn nhất trong việc đẩy mạnh các nỗ lực phát triển năng lực, cả hai yếu tố này đều liên quan tới thiết kế và ý định của các chương trình nghiên cứu và mô hình phát triển, đó là: sự phụ thuộc vào các nước có thu nhập cao (HÍC), và các mục tiêu nghiên cứu hạn hẹp đánh đổi với các tác động mang tính bền vững.

Phụ thuộc vào những nước có thu nhập cao

Tác động của các mối quan hệ quyền lực xuất hiện khá thường xuyên trong nội dung các nghiên cứu được phân tích trong bài tổng quan. Sự tham gia của các nước thu nhập trung bình và thấp trong các dự án đã có xu hướng tăng lên, nhưng kết quả của các dự án này vẫn do các nước thu nhập cao đặt ra, và mục tiêu và cấu trúc nghiên cứu vẫn thường xuyên được thiết kế ở những nước có thu nhập cao.

Ví dụ trong một nghiên cứu thí nghiệm lâm sàng cho thấy, các nhân viên địa phương thường chỉ đóng vai trò hỗ trợ hơn là được tham gia vào quá trình lên kế hoạch, phân tích hoặc giai đoạn viết báo cáo. Điều này khiến cho họ không có đủ kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết để thực hiện lại nghiên cứu một cách độc lập. Thực vậy, phân tích mẫu thường được thực hiện bên ngoài các nước thu nhập trung bình và thấp sau khi dữ liệu được thu thập xong, điều này có nghĩa là phòng thí nghiệm ở các nước này không phải lúc nào cũng được trang bị đầy đủ; chúng ta cần công nhận rằng cơ sở vật chất là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển năng lực nghiên cứu. Nhưng vấn đề gây thiệt hại tương tự là việc các nước có thu nhập cao chỉ tập trung vào các cá nhân xuất sắc ở các nước thu nhập trung bình và thấp hơn là nâng cao năng lực của các thể chế địa phương để làm tăng số lượng các nhà nghiên cứu.

Nói một cách rộng hơn, hợp tác giữa một nước thu nhập cao và một nước có thu nhập thấp chỉ được coi là một ‘hợp tác’ đúng nghĩa nếu vai trò của hai bên trong mối hợp tác này là công bằng – việc đảm bảo phát triển năng lực cho địa phương là một cách để phát triển mối quan hệ công bằng nói trên. Thực vậy, các thuật ngữ mô tả phát triển năng lực đã hiện nay thường ám chỉ một mối hợp tác công bằng hơn, tránh các từ như xây dựng và tăng cường, thay vào đó là các thuật ngữ sử dụng và gỡ bỏ rào cản, để thừa nhận rằng [các nước thu nhập thấp và trung bình] có năng lực tiềm ẩn nhưng cần phải được khai thác hoặc giải phóng.

Mở rộng quy mô phát triển năng lực

Mặc dù nhân sự địa phương ngày càng có vai trò quan trọng hơn trong một dự án nghiên cứu, nhưng vẫn cần đảm bảo năng lực được xây dựng không chỉ giới hạn ở một dự án cụ thể. Ví dụ về nghiên cứu thực nghiệm lâm sàng nói trên đã cho thấy việc phát triển năng lực (nếu được thực hiện) thường được có liên quan tới những mục tiêu hạn hẹp ngắn hạn: như những yêu cầu để hoàn thành một nhiệm vụ cụ thể liên quan đến nhu cầu thực nghiệm. Trong khi đó, các kỹ năng có thể chuyển giao được, việc phát triển năng lực toàn diện hơn là cần thiết để cho phép các cá nhân có thể giải quyết độc lập các vấn đề nghiên cứu rộng hơn, và sự thiếu hụt hệ thống cũng cần phải được giải quyết.

Trong khi các cách tiếp cận mới đối với ‘bộ ba đại dịch’ (HIV/AIDS, sốt xuất huyết và lao) tiếp tục thu hút các nguồn tài trợ và dự án nghiên cứu, năng lực được phát triển tương ứng với các chương trình song hành không giúp phát triển các hệ thống nghiên cứu y tế nói chung ở các nước thu nhập thấp và trung bình. Vấn đề tương tự cũng tồn tại ở những dự án lớn ngoài lĩnh vực y tế.

Nếu các mục tiêu liên quan đến năng lực đươc đặt ra bởi công đồng nghiên cứu, với ưu tiên có liên quan tức thời tới dự án nghiên cứu cụ thể, sau đó phát triển năng lực có nguy cơ chỉ được coi là tùy chọn bổ sung hoặc phụ trợ.

Phát triển năng lực phải được tách biệt khỏi bối cảnh của mô hình nghiên cứu cụ thể như một mục tiêu có giá trị độc lập (và đôi khi phân tán) với chiến lược riêng biệt. Điều này để nhằm tránh sự đánh đổi hoặc thỏa thuận thiếu thỏa đáng – đó là, lựa chọn kết quả nghiên cứu dựa trên chi phí của một kế hoạch phát triển năng lực tốt, hoặc ngược lại.

Con đường phía trước

Bất kỳ lời kêu gọi thay đổi thái độ nào không chỉ hướng tới các nước có thu nhập cao, cũng như nhu cầu các các bên liên quan để công nhận tầm quan trọng của phát triển năng lực và tiền năng lâu dài của các thể chế và hệ thống ở những nước có thu nhập trung bình và thấp, các chính phủ ở các này cần phải có trách nhiệm thiết lập chương trình nghiên cứu của riêng nước mình và sẵn sàng đầu tư vào các chương trình đó. Hệ thống quản lý và tài trợ cho nghiên cứu bản địa thường yếu và, trừ khi chính phủ các nước bắt đầu coi trọng các bằng chứng địa phương và hệ thống nghiên cứu của họ, sự thống trị của các nước có thu nhập cao là không thể tránh khỏi.

Chúng ta không nên quá đơn giản hoá. Tất nhiên phương án này không dẫn tới sự chuyển biến năng lực chỉ trong một đêm; chỉ có thiện chí của các nước thu nhập cao và các nước thu nhập thấp và trung bình là không đủ. Cần nhiều bằng chứng thực nghiệm hơn về về cách thức xây dựng năng lực, với các nghiên cứu thực hiện và hoạt động và dữ liên đánh giá chất lượng. Giáo dục cũng cần cần thiết để khuyến khích các nhà hoạch định chính sách tôn trọng kết quả các các nghiên cứu do các nhà khoa học địa phương tiến hành. Nhưng phân tích của tôi đã chỉ ra rằng sự thay đổi thái độ và kỳ vọng – về việc cách thức phát triển năng lực nghiên cứu được thiết kế, những gì nó đạt được và tại sao nó nên được thực hiện – là điều cần thiết để cho những chiến lược này bền vững, công bằng và hiệu quả.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s