Các công ty tại Việt Nam phải chịu trách nhiệm pháp lý cho các tội ác môi trường

English: Companies in Viet Nam to become liable for environmental crimes

Ở nhiều nơi về luật phổ biến của quốc gia, như Anh và Úc, các khái niệm về pháp nhân (trách nhiệm pháp lý của cá nhân) – legal personhood – theo đó sẽ được áp dụng tương tự cho các doanh nghiệp và các tập đoàn không chỉ về quyền mà còn ở trách nhiệm pháp lý như là một cá nhân. Điều này là một yếu tố cơ bản vốn có của bất kỳ chế độ nào trong việc tuân thủ toàn diện về tội phạm hình sự.

Ngược lại, rất nhiều bộ luật ở các quốc gia trách nhiệm hình sự về mặt pháp lý của các nhân là một khái niệm tương đối mới. Ví dụ, Pháp giới thiệu trách nhiệm hình sự của công ty năm 1994 Tiếp theo là Ý vào năm 2001 và Tây Ban Nha vào năm 2010.

Trong bối cảnh này, các phiên bản sửa đổi toàn diện của Bộ luật hình sự của Việt Nam, được Quốc hội Việt Nam thông qua vào tháng 11 năm 2015 và sẽ có hiệu lực ngày 01 tháng 7 năm 2016. Đây là điều đáng chú ý thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc bảo vệ môi trường.

Bộ luật hình sự mới của Việt Nam tăng cường các Quy định cụ thể nhắm vào tội phạm môi trường. Bộ luật mới chỉ rõ rằng thực thể pháp lý, cũng như cá nhân, có thể bị truy tố cho một loạt các tội phạm/tội ác về môi trường bao gồm cả cố ý gây ô nhiễm, không tuân thủ các quy định xử lý và bảo vệ môi trường, và vi phạm các quy định quản lý chất thải nguy hại. Các công ty cũng có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý cá nhân đối với khai thác gỗ bất hợp pháp và buôn bán động vật hoang dã, thiệt hại đến nguồn lợi thủy sản, gây thiệt hại đến các loài nguy cấp, nhập khẩu hoặc phân tán các loài ngoại có hại cho môi trường.

Việt Nam là một quốc gia giàu có về đa dạng sinh học, nhưng cũng phải đối mặt với tăng trưởng kinh tế nhanh chóng với kết quả đi kèm là những mối đe dọa về môi trường. Việt Nam đang hứng chịu một số vấn đề môi trường quan trọng, hầu hết thường là kết quả của hoạt động của các tập đoàn và công ty, chứ không phải là cá nhân cụ thể.

Mốc đánh dầu trường hợp của công ty Vedan thường được trích dẫn để minh họa các tác động thảm khốc về môi trường của các hoạt động công nghiệp quy mô lớn tại Việt Nam. Trong trường hợp này, nhà sản xuất phụ gia thực phẩm đã xả nước thải chưa xử lý trực tiếp xuống sông Thị Vải. Và công ty đã điều này trong hơn 10 năm, với tuyên bố đầu tiên chống lại công ty năm 1994 và các cuộc điều tra gần đây nhất vào sự cố nghiêm trọng hơn nữa năm 2008.

Công ty Vedan phải chịu trách nhiệm cho khoảng 89% tổng số ô nhiễm ở sông Thị Vải, trước khi hành động cưỡng chế hành chính được thực hiện. Mặc dù Vedan đã được yêu cầu phải trả tiền bồi thường cho những ảnh hưởng bởi ô nhiễm, nhưng để kết tội hình sự cho Vedan,  các bộ luật hình sự khi đó đã không cho phép thực hiện.

Khi nhắm vào mục tiêu tội phạm môi trường, điều then chốt là những tổ chức gây ra tội phạm môi tường có thể bị truy tố và xử phạt. Các cơ quan thi hành án hình sự của Việt Nam, bao gồm cả các tòa án, đã có khung pháp lý để đảm bảo việc này, bằng cách áp đặt một loạt các hình phạt đối với các tổ chức gây ra tội phạm môi trường. Đây là điều bổ sung cho việc phạt tiền thông thường và có thể bao gồm cấm tạm thời hoặc vĩnh viễn hoạt động của công ty, hạn chế tiếp cận vốn, và các biện pháp khắc phục theo lệnh của tòa án.

ADB đang giúp Bộ Tư pháp Việt Nam với quá trình sửa đổi luật hình sự, và hiện nay thực hiện các bộ luật sửa đổi thông qua Chương trình cải cách pháp luật và chính sách của ADB – ADB’s Law and Policy Reform Program, sẽ nhằm giúp nước đang phát triển ở châu Á xây dựng các hệ thống pháp luật cần thiết cho sự phát triển bền vững – bao gồm cả việc bảo vệ môi trường.

Một phần của chương trình, ADB có các hội thảo đồng tổ chức với Bộ Tư pháp (gần đây nhất được tổ chức vào cuối tháng ba tại Hà Nội) nhằm xây dựng sự hiểu biết về ý nghĩa của các bộ luật mới ở trong Bộ môi trường, với những cán bộ thực thi và những nhiệm vụ trong dự thảo quy định hướng dẫn cũng như cải tiến quan lập pháp.

Những người tham gia tại hội thảo, bao gồm cả các công tố viên, nhân viên tòa án, cảnh sát, tổ chức phi chính phu, nhân viên Bộ môi trường và các chuyên gia pháp luật môi trường và tội phạm quốc tế. Hội thảo tập trung vào các chủ đề trừng phạt các các nhân – tổ chức tội phạm (đặc biệt, các biện pháp hiệu quả cho các tội phạm về môi trường), và thủ tục tố tụng hình sự khởi động đối với các thực thể pháp lý, bao gồm quá trình điều tra và vai trò đặc biệt của các quy tắc trong các hướng dẫn về thủ tục truy tố. Đây là những chủ đề vẫn còn được tiếp tục thảo luận tại các nước nơi mà việc thiết lập một chế độ thực thi về môi trường vẫn đang được hình thành , cũng như ở các nước mà vẫn còn những thách thức đáng kể cho pháp trị.

Trong việc phê duyệt Bộ luật hình sự  sửa đổi năm 2015, những động thái của Việt Nam cho thấy đà tăng trưởng trên khắp châu Á trong việc giải quyết những thách thức về môi trường và bảo vệ đa dạng sinh học.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s