Giáo dục có thể đánh bại bất bình đẳng?

­­­­­­English: Can education beat inequality?

Teacher Reginald Sikhwari poses for a picture with his class of grade 11 students at Sekano-Ntoane school in Soweto, South Africa, September 17, 2015.
 Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm nay thách thức những người tham dự suy nghĩ và đánh giá“Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư”, một kỷ nguyên của những tiến bộ công nghệ chóng mặt sẽ tác động mạnh đến các ngành công nghiệp và làm thay đổi tương lai theo những cách và không một ai trong chúng ta có thể tiên lượng được. Tuy nhiên, điều có thể dự đoán được là bất bình đẳng sẽ tiếp tục đổ bóng đen dài lên những tiến bộ của loài người, trừ khi chúng ta hành động. Đâu sẽ là vai trò bắt buộc của giáo dục bậc cao để đảm bảo sẽ có nhiều người hơn nữa sẵn sàng đón nhận lợi ích của thời đại sắp tới? Kiến thức đang – và vẫn sẽ – là thứ quyền lực nhất, và tính linh động kinh tế sẽ tiếp tục phụ thuộc, phần lớn, vào việc tiếp cận giáo dục có chất lượng.

Các trường đại học đang mở rộng cơ hội và chuẩn bị cho các thanh niên sẵn sàng trước những cam kết quan trọng đối với công việc của họ và đối với thế giới. Sinh viên sẽ va chạm với những quan điểm, lối tư duy có thể hoàn toàn xa lạ với họ – và kết quả là họ học để định hình cuộc sống của mình trong một bối cảnh rộng lớn hơn. Họ phát triển các thói quen tư duy thiên về sự linh hoạt và khả năng thích nghi, và họ ra trường với những ưu điểm có ích trong suốt cả cuộc đời.

Tuy nhiên việc đối diện và giải quyết vấn đề bất bình đẳng đòi hỏi xa hơn nữa việc chỉ giáo dục một tỉ lệ dân số tương đối nhỏ mà chúng ta chào đón ở khuôn viên trường đại học mỗi năm. Sự nảy nở các cơ hội học tập trên mạng trong thời gian tương đối gần đây đã giúp cho các trường đại học tiếp cận sinh viên ở khắp nơi trên thế giới theo những cách mà chúng ta không thể hình dung được trong chỉ vài năm về trước. Khoảng sáu triệu sinh viên đã đăng ký hơn 650 khoá học được cung cấp bởi edX, một nền tảng được đồng thiết lập bởi Harvard và MIT, và đây mới chỉ là một phần số người tìm được cộng đồng những người học trên mạng cùng chí hướng. Những nỗ lực này còn vượt hơn cả việc chia sẻ kiến thức trong khuôn viên trường học. Họ khuyến khích và kiểm nghiệm những phương pháp và cách tiếp cận mới, và họ tạo ra một khối lượng kiến thức chưa từng có và soi rọi những phương pháp học tập và giảng dạy hiệu quả nhất.

Ngành nghiên cứu sâu rộng về bất bình đẳng

Các trường đại học cũng là những đầu tàu nghiên cứu để thấu hiểu sâu hơn về những cơ chế gây nên sự thiếu cơ hội kéo dài và cũng hiểu hơn các cách mà các cơ chế này bị mắc kẹt và bị chi phối.

Ngành nghiên cứu sâu rộng liên quan đến bất bình đẳng đa dạng một cách đặc biệt. Nó khám phá ra sự chênh lệch trong mọi vấn đề của cuộc sống con người, từ lúc trước khi đi học đến việc thanh toán cho bác sĩ khám bệnh. Bối cảnh ra đời của một con người có tác động thế nào đến tính lưu động kinh tế? Điều gì tạo ra sự khác biệt trong thành tích học tập hay lương khởi điểm hay tuổi thọ? Ai bị bỏ tù và ai được nắm quyền? Câu trả lời cho tất cả những câu hỏi phức tạp đó liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, giáo dục, chính quyền, luật, triết học, y tế công cộng và chính sách công, và các trường đại học đặc biệt thích hợp để mở các cuộc họp với các chuyên gia và người trong nghề, những người sẽ mang đến cuộc đối thoại những quan điểm bổ sung cho nhau.

Giáo dục bậc cao – và kiến thức mà nó tìm ra và giới thiệu – có thể đem lại tác động không ngờ đến không chỉ những điều chúng ta biết mà còn đến những việc chúng ta làm. Ví dụ, ở Mỹ, việc trao đổi và sử dụng những cách làm tốt nhất giữa những người cung cấp dịch vụ y tế có thể giúp đem lại kết quả tốt hơn cho tất cả các bệnh nhân. Một sự xem xét lại thận trọng các điều luật kết án và sự tái tập trung vào các cam kết cộng đồng và việc ngăn chặn tội phạm có thể thay đổi hệ thống tư pháp quốc gia về tội phạm từ bên trong. Và việc phát triển nền giáo dục chất lượng cao có thể xoá bỏ khoảng cách về kết quả – đây chính là công việc quan trọng mà Phòng thí nghiệm cải cách giáo dục của Havard đang cố gắng thúc đẩy khi hiểu được mối quan hệ giữa chủng tộc và kết quả giáo dục không đồng đều.

Các nỗ lực khác tiếp tục phát triển những hoạt động can thiệp đã được triển khai một nửa trên khắp thế giới. Các dự án nhằm ưu đãi giáo dục ở Châu Phi, Châu Á và Châu Mỹ La tinh đang khuyến khích việc đến trường và học tập tốt hơn của học sinh. Các nhà nghiên cứu là hội viên của Trung tâm Viện Harvard AIDS Botswana mới tiết lộ rằng giáo dục phổ thông giúp giảm nguy cơ nhiễm HIV, đặc biệt đối với các em gái.

Công bằng là gì? Chúng ta nên đối xử với người khác như thế nào?

Cách mạng – về công nghiệp hoặc cái gì đó khác – thay đổi rất nhiều cách con người hiểu chính bản thân họ và chỗ đứng của họ trong thế giới, và một sự xem xét toàn diện về bất bình đẳng sẽ nêu lên một cách cần thiết ý nghĩa của cuộc sống cũng như phương tiện sống. Công bằng là gì? Chúng ta nên đối xử với người khác như thế nào? Tại sao chúng ta nên làm việc hướng đến điều tốt? Về các câu hỏi này và các câu hỏi khác, chúng ta phải nhìn vào quá khứ ít nhất bằng số lần chúng ta nghĩ đến hiện tại và tương lai.

Ở đây, những đặc tính của con người sẽ có ảnh hưởng cụ thể. Ví dụ, trong nhân chủng học và lịch sử, chúng ta biết rằng các xã hội đã và đang khác biệt qua không gian và thời gian, và rằng thế giới đã khác biệt và sẽ lại khác biệt. Những điều này và các lĩnh vực chuyên môn khác sẽ gặt hái và đào luyện nên khả năng nhận thức và kết nối những khác biệt, và điều này rất cần thiết cho những cuộc bàn luận về nơi mà nhân loại phải đi đến – và tại sao.

Một cuộc khảo sát gần đây được tiến hành bởi Trường kinh doanh Harvard xác định rằng chia sẻ thịnh vượng chung như là“một dấu xác nhận của bất kỳ nền kinh tế cạnh tranh thật sự nào.” Cơ hội và thịnh vượng chung là dấu xác nhận của bất kỳ xã hội thật sự công bằng. Các trường đại học sẽ tiếp tục đóng góp quan trọng vào mục tiêu này thông qua các sinh viên mà họ đào tạo, kiến thức mà họ khám phá và công trình và các chương trình hợp tác mà họ tham dự. Bước ra khỏi bóng tối của sự bất bình đẳng là điều hết sức cần thiết nếu chúng ta muốn thấu hiểu sâu sắc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư – và nhận ra tiềm năng của khoảng khắc đặc biệt này trong lịch sử.

Tác giả: Drew Faust là Hiệu trưởng của ĐH Harvard và là giáo sư sử học Lincoln. Bà hiện đang tham gia Cuộc họp hàng năm của Diễn đàn kinh tế thế giới tại Davos.

One thought on “Giáo dục có thể đánh bại bất bình đẳng?

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s