Tiền ảo, hệ lụy thật – 5 bài

***

Tiền ảo, hệ lụy thật: Sức hút của tiền ảo với người đầu tư

Nhiều chuyên gia cảnh báo tiền kỹ thuật số vẫn khó có thể được sử dụng rộng rãi như một công cụ thanh toán bởi mức độ biến động giá của chúng quá lớn và rất dễ lợi dụng biến tướng.

Quốc Huy (TTXVN/Vietnam+) 15/06/2021 08:23

Tien ao, he luy that: Suc hut cua tien ao voi nguoi dau tu hinh anh 1
Ảnh minh họa. (Nguồn: en.cryptonomist.ch)

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin và internet đã kéo theo sự xuất hiện của các loại tài sản mới, hình thức giao dịch mới trong lĩnh vực tài chính-tiền tệ như tiền ảo, tiền kỹ thuật số hay tiền điện tử…

Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh của các hình thức này cũng tạo ra những khoảng trống về mặt pháp lý cần có sự điều chỉnh để giảm bớt hệ lụy cho các nhà đầu tư cũng như nền kinh tế.

Xoay quanh chủ đề này, phóng viên TTXVN đã thực hiện chùm 5 bài “Tiền ảo, hệ lụy thật” nhằm cung cấp cho độc giả cái nhìn rõ hơn về hình thức giao dịch mới này, cũng như cảnh báo về các hệ lụy có thể xảy ra, từ đó góp tiếng nói để hoàn thiện khung khổ pháp lý để quản lý loại tiền này.

Trong khuôn khổ của chùm bài, các bài viết đề cập đến các loại tiền ảo và một số biến tướng của tiền kỹ thuật số với khái niệm sử dụng chung là tiền ảo.

Bài 1: Sức hút của tiền ảo

Với hàng nghìn loại tiền ảo khác nhau đang lưu hành trên thế giới cũng như tại Việt Nam, cùng với sự phát triển của công nghệ internet, việc tham gia đầu tư vào tiền ảo đang nhận được sự quan tâm của nhiều người. Ngày càng nhiều người lao vào đầu tư tiền ảo với các mức siêu lợi nhuận đang tạo nên cơn sốt không chỉ trên toàn cầu mà ngay tại Việt Nam.

Cơn “sốt” tiền ảo

Ngày 14/4 đánh dấu mốc lịch sử của đồng tiền điện tử “đình đám” trên thế giới – đồng Bitcoin đã gần chạm ngưỡng 64.000 USD/Bitcoin. Như vậy, chỉ trong vòng 1 năm, giá đồng Bitcoin tăng gấp khoảng 9 lần, một mức lợi nhuận vượt xa tất cả những kênh đầu tư truyền thống như cổ phiếu hay vàng.

Không chỉ Bitcoin mà nhiều tiền ảo do các sàn giao dịch phát hành cũng tăng giá mạnh trước thềm vụ lên sàn của Coinbase. Giá đồng tiền kỹ thuật số lớn thứ nhì thế giới là Ethereum cũng thiết lập kỷ lục mới khi đạt mức 2.295 USD trong ngày 14/4. Các đồng tiền khác như Houbi Token và KuCoin Token đồng loạt đi lên.

Bitcoin và các loại tiền kỹ thuật số khác đang được quan tâm hàng đầu trong danh mục đầu tư. Nhiều chuyên gia đã so sánh rằng, giới đầu tư lao vào các loại tiền kỹ thuật số hiện nay như các cơn sốt vàng của thế kỷ 19, với các giá trị tăng vọt khi mối quan tâm đối với chúng tăng lên trên toàn cầu.

Tiền kỹ thuật số, tiền ảo đã thâm nhập vào các hoạt động thương mại với sự dẫn đầu của Bitcoin bắt đầu được lưu hành từ năm 2009. Chúng được kỳ vọng là một công cụ thanh toán không cần các ngân hàng trung ương hay các tổ chức tài chính quản lý mà sẽ được giám sát bằng phần mềm với các quy định gần như không thể thay thế.

Cùng với tiền kỹ thuật số là hàng hoạt nền tảng thanh toán kết hợp công cụ chuyển đổi tiền tệ được phát triển để tạo điều kiện thuận lợi, cho phép khách hàng thanh toán hàng hóa và dịch vụ bằng tiền điện tử.

Đến nay, danh sách các hãng chấp nhận thanh toán bằng tiền kỹ thuật số ngày càng dài hơn, từ chuỗi cà phê Starbucks, đồ ăn nhanh KFC, “người khổng lồ” công nghệ Microsoft, đến công ty công nghệ và thanh toán toàn cầu Mastercard cùng ngân hàng lâu đời nhất nước Mỹ BNY Mellon.

Trước sự sôi động trên thế giới, thị trường tiền ảo, tiền kỹ thuật số tại Việt Nam cũng sôi động không kém khi các nhà đầu tư nhận thấy đồng tiền này có tiềm năng đầy hứa hẹn.

Theo nghiên cứu thị trường Statista, Việt Nam có tỷ lệ sử dụng tiền điện tử cao thứ hai thế giới, chỉ sau Nigeria với hàng triệu đô la được giao dịch mỗi tháng.

Tại Việt Nam, nhiều diễn đàn, nhóm kín về tiền ảo với cả hàng chục ngàn, thậm chí cả trăm nghìn người tham gia ngày càng nhiều. Hoạt động giao dịch tiền ảo thời gian qua thu hút nhiều cá nhân tham gia mua bán, đầu tư; trong đó nổi bật nhất là Bitcoin.

Cùng với đó, sự xuất hiện Pi, một đơn vị tiền điện tử mới và các đơn vị tiền ảo khác trong đầu năm 2021 đã thu hút một lượng lớn các nhà đầu tư mới tham gia. Tuy nhiên hầu hết các giao dịch tiền ảo chủ yếu là mua đi-bán lại trên sàn giao dịch tiền ảo nằm ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Mặc dù vậy, bất chấp những lợi ích như tiện lợi, nhanh chóng và với chi phí rẻ hơn giao dịch thông thường, nhiều chuyên gia cảnh báo tiền kỹ thuật số vẫn khó có thể được sử dụng rộng rãi như một công cụ thanh toán. Nguyên nhân là bởi mức độ biến động giá của chúng quá lớn và rất dễ lợi dụng biến tướng.

Nhận xét về loại hình đầu tư này, Luật sư Phạm Duy Khương, Giám đốc điều hành Công ty Luật ASL cho biết, mặc dù luôn được cảnh báo về những rủi ro tiềm tàng, song điều khiến tiền ảo vẫn hấp dẫn giới đầu tư chính là lợi nhuận quá lớn. Nhưng mặt trái của việc phát triển đồng tiền này đã thực sự tạo ra loạt những rủi ro của các kênh đầu tư tiền ảo “rác” đang xuất hiện ngày càng nhiều.

Đáng lo ngại, tiền ảo “rác” có xu hướng tăng mạnh và đang “hút máu” các nhà đầu tư. Cụ thể, với lời mời chào hấp dẫn về lợi nhuận lớn từ các sàn tiền ảo, các nhà đầu tư ồ ạt đổ tiền vào các sàn tiền ảo “rác” để rồi sau một khoảng thời gian ngắn bỗng dưng sàn bị sập, lúc đó nhà đầu tư mới ngã ngửa là bị lừa.

Tinh vi hơn, khi nhiều sàn giao dịch tiền ảo đã “dụ” các nhà đầu tư mua những tiền ảo thật, sau đó dùng các tiền ảo này để mua lại tiền ảo “rác” nhằm kiếm lợi nhuận cao để rồi các nhà đầu tư mất trắng số tiền đầu tư của họ.

Trước sự hấp dẫn của tiền ảo, nhiều nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm mới chỉ được nghe kể về những câu chuyện làm giàu từ đồng tiền kỹ thuật số và nghĩ rằng họ cũng có thể trở nên giàu có như vậy.

Ngày càng có nhiều vụ lừa đảo người sở hữu tiền điện tử nhập tên và mật khẩu đăng nhập của họ trên các trang web hay ứng dụng giả mạo để đánh cắp thông tin và tài khoản của họ.

Bên cạnh đó là các hành vi chiếm đoạt tiền của nhà đầu tư thông qua các sàn giao dịch tiền kỹ thuật số trái phép hay mô hình đa cấp Ponzi – một kiểu vay tiền của người này để trả nợ người khác và các hình thức gian lận khác.

Hiểu sao về khái niệm?

Tiền điện tử, tiền kỹ thuật số, tiền ảo, tiền thuật toán hay tiền mật mã là những khái niệm cực kỳ phổ biến, được tìm kiếm rất nhiều trong thời gian gần đây và đang tạo thành cơn sốt hiện nay.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa hiểu được ý nghĩa chính xác của tiền điện tử, tiền ảo hay tiền kỹ thuật số là gì?

Theo tiến sỹ Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, tiền điện tử đã được xác định và phân biệt rõ ràng với các loại tiền khác thông qua 4 đặc điểm chính. Trước hết, tiền điện tử phải là tiền pháp định (legal tender).

Theo đó, tiền điện tử có đầy đủ 3 chức năng của tiền là dự trữ (store value), trao đổi (medium of exchange) và hạch toán (unit of account). Đồng thời, tiền điện tử cũng luôn được thể hiện dưới dạng giá trị của tiền pháp định của một quốc gia như VND, USD, SGD…. Bên cạnh đó, tiền điện tử cũng được Ngân hàng Trung ương bảo đảm.

Trong khi đó, tiền kỹ thuật số hay tiền mã hóa (crytocurrency): được tạo ra bởi các thuật toán mã hóa phức tạp, được giao dịch, trao đổi hoàn toàn trên môi trường Internet và hiện nay chưa chịu sự quản lý của bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào (trừ khi được Ngân hàng Trung ương trực tiếp phát hành). Thí dụ điển hình của tiền kỹ thuật số là Bitcoin, Ethereum….

Có thể xác định gốc của tiền mã hóa là tiền ảo nhưng đang phát triển để có nhiều đặc điểm của tiền điện tử như khả năng chuyển đổi thành tiền pháp định, khả năng thanh toán, còn khả năng tích trữ giá trị thì ít hơn (do luôn biến động nhiều)…

Đối với tiền ảo (virtual currency), ECB định nghĩa như sau: “Đồng tiền ảo là một loại tiền kỹ thuật số không chịu sự quản lý, được phát hành bởi những người phát triển phần mềm (developers) thường đồng thời là người kiểm soát hệ thống; được sử dụng và chấp nhận thanh toán giữa các thành viên của một cộng đồng ảo nhất định.”

Ví dụ, tiền ảo Pokecoins trong trò chơi Pokemon GO hoặc khoản tiền Facebook được sử dụng cho quảng cáo hay các trò chơi trên app Facebook…

Có thể thấy tiền ảo và tiền điện tử rất khác nhau. Tiền ảo không phải là tiền pháp định nên không gắn với quyền mặc định được chuyển đổi sang tiền pháp định và được Ngân hàng Trung ương đảm bảo. Các tổ chức phát hành tiền ảo cũng không chịu sự quản lý, giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Trung ương.

Đồng thời, phạm vi hoạt động của tiền ảo thường khá hẹp chỉ trong một cộng đồng và sử dụng cho mục đích nhất định, thí dụ như game online. Nói cách khác, tiền ảo mang nhiều đặc điểm của hàng hóa trao đổi hơn là một đồng tiền.

Đặc điểm của thị trường tiền ảo đang lộ rõ hơn bao giờ hết. Sự bất định xuất phát từ cái gốc của nguyên nhân là do nó chưa có những quy định, chế tài quản lý rõ ràng; cũng chưa có các chuẩn mực về phát ngôn, thông tin trên thị trường, cho nên ai muốn nói về nó thế nào cũng được, thậm chí một cách vô tội vạ nhưng vẫn… vô tội.

Lao vào cuộc chơi tiền ảo, đồng nghĩa phải chấp nhận rủi ro lớn, đúng hơn là sự may rủi, thậm chí là cạm bẫy. Bởi hoàn toàn có khả năng, một loại tiền ảo nào đó, một sàn giao dịch tiền số nào đó, trong một ngày đẹp trời hoàn toàn ngừng hoạt động, tất cả vốn liếng của nhà đầu tư tiêu tan./.

Quốc Huy (TTXVN/Vietnam+)

***

Tiền ảo, hệ lụy thật: Cám dỗ đầu tư ảo nhưng mất tiền thật

Theo tiến sỹ Cấn Văn Lực, đa phần các nhà đầu tiền ảo thường đi theo phong trào, cả tin và có đôi chút tham lam, thấy lãi suất cao, nhưng không kiểm chứng mà đã đổ tiền vào đầu tư nên mất tiền thật.

Lê Phương (TTXVN/Vietnam+) 15/06/2021 15:11

Tien ao, he luy that: Cam do dau tu ao nhung mat tien that hinh anh 1
Đồng tiền điện tử Bitcoin. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Tiền tỷ nằm trong tay, nhà lầu, xe hơi… những tưởng đã sở hữu ngay trước mắt. Vậy mà cuối cùng cũng biến thành con số 0 tròn trĩnh sau những con số “xanh-đỏ.”

Đó là câu chuyện của nhiều nhà đầu tư trong thời gian gần đây khi tham gia vào các quỹ mang danh nghĩa đầu tư tiền ảo.

Lợi nhuận siêu khủng

Tin tưởng vào lời quảng cáo của người thân, chị N.H (29 tuổi, sống tại Đống Đa, Hà Nội) đã đổ tiền vào Orius Capital, một nền tảng đầu tư được giới thiệu là dựa trên công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và chuỗi khối (Blockchain) để đem lại mức lợi nhuận hấp dẫn từ 2-3% mỗi ngày.

“Khởi điểm chỉ với 200 USD nộp vào mà ngày nào cũng lãi 4-6 USD, tính ra mỗi tháng cũng được cả trăm USD nên tôi không chần chừ mà quyết đầu tư luôn. Tiền để không thì không sinh lời mà gửi ngân hàng cũng chẳng bao giờ có được mức lãi như vậy. Hơn nữa, họ cũng cam kết mọi nhà đầu tư tham gia đều sẽ được hoàn vốn sau 3 tháng và nhân đôi lợi nhuận chỉ sau 6 tháng,” chị H nhớ lại thời điểm đầu năm 2019 khi quyết định mang tiền nhàn rỗi đi đầu tư.

Quả thật, kể từ khi tham gia, chị H ngày nào cũng thu lời kha khá từ khoản tiền ban đầu. Tiền lãi có thể quy đổi sang tiền đồng để rút ra hoặc đầu tư tiếp.

Nhưng để rút tiền ra thì phải thông qua người giới thiệu ban đầu (gọi là “cấp trên”) để rút tiền, chứ người chơi không thể trực tiếp rút tiền hay tiền tự đổ về tài khoản ngân hàng. Dù băn khoăn về quy trình của dòng tiền và tính thanh khoản nhưng tiền vẫn rút được và lãi vẫn đều đều nhận hàng ngày nên số tiền đầu tư của chị H ngày một lớn để mong “tiền đẻ ra tiền” thật nhanh.

Rồi chuyện gì đến cũng phải đến. “Con át chủ bài” xuất hiện. Theo đó, Orius Capital công bố ra mắt đồng tiền kỹ thuật số mới trên sàn tiền số quốc tế, hứa hẹn giá trị sẽ có ngày tăng đột biến như Bitcoin và chỉ có những leader (có thể hiểu là trưởng đại diện khu vực trong mô hình đầu tư) mới có thể mua được với số lượng có hạn.

Tâm lý “khan hiếm” khiến các nhà đầu tư vội lao theo. Chị H với toàn bộ số vốn ban đầu cùng cả tỷ đồng tiền lãi thu được trong quá trình đầu tư đã đổ vào để mua đồng tiền “ảo” này. Nhưng viễn cảnh ngồi trên “núi tiền” nhanh chóng đổ sập khi đồng tiền ảo lên sàn được ít lâu đã mất giá thê thảm.

Nhìn lại mức lợi nhuận quảng cáo từ 2%/ngày tương đương tới hơn 700%/năm – mức lợi nhuận hấp dẫn đến phi thực tế mà khó có chiến lược kinh doanh nào có thể đạt được, nhà đầu tư không thể không đặt câu hỏi vậy dựa vào đâu để có lợi nhuận khủng đến thế?

“Đến giờ bình tĩnh nhìn lại thì tôi mới nhận ra, chẳng có doanh nghiệp nào kinh doanh lãi đến vậy, chỉ là họ lấy tiền của người sau trả cho người trước (gọi là mô hình ponzi). Khi tham gia vào mô hình này, để tăng thêm mức lợi nhuận mỗi ngày thì mỗi người chơi sẽ phải phát triển thêm nhánh, dụ dỗ thêm người khác đầu tư, không khác gì đa cấp,” chị H chia sẻ.

Mô hình ponzi không mới và thường được giới thiệu là các siêu dự án với lãi siêu khủng như đầu tư đào Bitcoin, chứng khoán, casino…. Và càng phát triển được thêm nhánh đầu tư thì những người tham gia càng kiếm được thêm nhiều tiền.

Nhưng đến khi không thể thu hút nhà đầu tư mới, không có khả năng trả lãi cho các nhà đầu tư, các đại lý thì dự án sẽ ngừng hoạt động và “lẳng lặng” biến mất cùng toàn bộ số tiền của nhà đầu tư.

Tương tự mới đây, sàn giao dịch đầu tư tài chính Busstrade với lời quảng cáo được thành lập và cấp phép ở nước Anh, “bao lãi, bảo hiểm vốn 100%” đã bất ngờ biến mất, khiến hàng trăm người đầu tư mất trắng hàng tỷ đồng.

Được bạn mời đầu tư với những lời quảng cáo có cánh, chị T.T.T (ngụ phường Lê Lợi, thành phố Vinh, Nghệ An) tin tưởng gom toàn bộ tiền trong nhà được hơn 435 triệu đồng đầu tư vào tiền ảo. Chưa đầy một tháng sau, lãi chưa thu về đồng nào thì sàn đã sập, chủ sàn biến mất, không thể liên lạc. Xót của, chị T. đổ bệnh phải nhập viện cấp cứu.

Chị T. chỉ là một trong số hàng trăm người đã lên tiếng tố cáo bị sàn giao dịch tài chính Busstrade chiếm đoạt tiền… Người đầu tư nhiều nhất là vài tỷ đồng, người ít nhất cũng 1.000 USD. Tất cả những người tham gia vào sàn giao dịch này đều dưới hình thức “copytrade,” nghĩa là người chơi không phải làm gì, thậm chí không cần online, Busstrade đã lập trình để tài khoản tự động copy theo lệnh giao dịch của một “chuyên gia” với lợi nhuận cam kết là 30%/tháng. Mỗi tuần nhà đầu tư đóng bảo hiểm tương đương 2% số tiền đầu tư (tức 8%/tháng), riêng tài khoản 100 USD thì được miễn.

Dù cam kết không phải là mô hình đa cấp, nhưng Busstrade lại trả hoa hồng từ 0,5-0,9% trên tổng số tiền của nhà đầu tư mới tham gia cho người giới thiệu được thành viên mới tham gia. Bản chất sàn này lấy tiền của người thua trả cho người thắng, nhưng lại “móc túi” người tham gia một cách tinh vi bằng cách thu phí giao dịch từ 8-10% đối với người thắng và 5% phí rút tiền qua sàn.

Cám dỗ vì lợi nhuận cao

“Đa phần các nhà đầu tư hiện nay thường đi theo phong trào, cả tin và có đôi chút tham lam, thấy quảng cáo hấp dẫn, lãi suất cao, nhưng không kiểm chứng mà đã đổ tiền vào đầu tư,” tiến sỹ Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV nhận định.

Tien ao, he luy that: Cam do dau tu ao nhung mat tien that hinh anh 2
Một đối tượng trong nhóm điều hành sàn giao dịch tiền ảo tại Cơ quan Công an. (Nguồn: Cand.com.vn)

Theo tiến sỹ Cấn Văn Lực, nhiều mạng lưới được quảng cáo là đầu tư tiền số nhưng lại không hề có nền tảng tiền kỹ thuật số nào trên đó. Dù vậy, người ta vẫn đổ xô vào đầu tư vì tin nhau. Từ đó dẫn đến bị lừa đảo hoặc thậm chí vi phạm pháp luật bởi Việt Nam chưa công nhận các loại tiền kỹ thuật số là phương tiện thanh toán hay loại hình đầu tư hợp pháp.

Trong khi đó, Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAWS chia sẻ: “Phần lớn giao dịch đều là giữa những người quen biết với nhau nên không có giấy tờ chứng minh việc giao nhận tiền. Do đó, khi một nhà đầu tư bị đánh trúng tâm lý ham lợi nhuận cao, “dỗ ngon ngọt” đưa tiền đi đầu tư tiền ảo nhưng sau một thời gian tiền xuống giá, kinh doanh thua lỗ hoặc sàn sập, không có khả năng trả lại tiền cho nhà đầu tư thì cũng rất khó để cơ quan chức năng xác định và khởi tố các tội liên quan đến lừa đảo, chiếm đoạt tài sản…”

“Thậm chí, chính các nhà đầu tư bị thiệt hại cũng không phối hợp với cơ quan chức năng nên trong nhiều vụ việc khó có hành động cụ thể để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư mà mới chỉ dừng ở mức khuyến cáo” – ông Hà nhấn mạnh.

Chia sẻ với báo chí về một vụ “đánh sập” sàn giao dịch vàng và tiền ảo mới đây, Trung tá Đinh Thị Thu Thủy, Trưởng phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an Thành phố Hà Nội cho biết đây là loại hình tội phạm mới nên quá trình tổ chức đấu tranh gặp nhiều khó khăn, cần có trình độ cao về công nghệ thông tin và tài chính. Nguồn tiền từ người chơi nạp vào được chuyển qua nhiều nguồn khác nhau, tên miền trang web, máy chủ chứa dữ liệu đều thuê tại nước ngoài và ẩn danh của các nhà cung cấp nên gây khó khăn trong điều tra truy nguyên.

Mặt khác, số lượng đối tượng chuyên án đông, chuyên nghiệp, sử dụng công nghệ cao, có nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi che giấu hành vi phạm tội; hoạt động ở nhiều địa phương khác nhau, nhiều quốc gia khác nhau, tập trung ở thành phố lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã gây nhiều khó khăn trong xác minh, đấu tranh của cơ quan công an, đặc biệt là vào thời điểm dịch COVID-19 diễn biến phức tạp.

“Sau khi thực hiện hành vi phạm tội, các đối tượng đều tìm cách xoá dấu vết. Một số đối tượng từng có tiền án tiền sự về tội phạm công nghệ cao nên rất biết cách lẩn trốn cơ quan chức năng. Các đối thường hoạt động thường xuyên thay đổi nơi ở sau một thời gian hoạt động để trách sự phát hiện của cơ quan chức năng,” Trung tá Đinh Thị Thu Thủy cho hay.

Tiến sỹ Cấn Văn Lực cho rằng khách quan mà nói tiền kỹ thuật số là một xu hướng hiện đại, có thể giúp thanh toán mọi nơi mọi lúc và chi phí thấp, giúp thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, tạo tiện ích cho người tiêu dùng và nền kinh tế.

Tuy nhiên, nó cũng có nhược điểm là rất rủi ro về kỹ thuật vì thiếu khung pháp lý, dễ dẫn đến bị lừa đảo, bị mất tiền, đánh cắp. Bên cạnh đó là những rủi ro liên quan đến việc có được chấp nhận sử dụng hay không tại một số khu vực, quốc gia; rủi ro về công ty cung cấp nền tảng đó có ý định xấu lừa đảo, đa cấp./.

Lê Phương (TTXVN/Vietnam+)

***

Tiền ảo, hệ lụy thật: Cẩn trọng và “không bỏ trứng vào một giỏ”

Với tiền kỹ thuật số, các nhà đầu tư cần phải tìm hiểu đồng tiền đó hoạt động thế nào và giao dịch mua bán với đối tác nào, tránh đầu tư chỉ qua vài lời quảng cáo, mời chào mang tính đa cấp.

Lê Phương (TTXVN/Vietnam+) 16/06/2021 08:11 GMT+7 

Đồng bitcoin. (Ảnh: Reuters)

Cần một khung pháp lý rõ ràng quy định cụ thể đồng tiền kỹ thuật số là gì, được phép giao dịch ở mức độ nào, cho phép mua bán hay cho phép thanh toán và những biện pháp xử lý khi các đồng tiền này bị sử dụng một cách bất hợp pháp… là chia sẻ của chuyên gia kinh tế, Tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam xung quanh câu chuyện quản lý tiền ảo, tiền kỹ thuật số tại Việt Nam.

– Thưa ông, tiền ảo, tiền kỹ thuật số hay tiền mã hóa thời gian qua đã thu hút sự quan tâm của giới đầu tư. Ông nhận định ra sao về xu hướng phát triển của loại tài sản mới này?

Tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu: Chúng ta gọi là tiền ảo, tên tiếng Anh là crypto currency, tức là tiền được mã hóa và chúng ta có thể gọi là tiền kỹ thuật số.

Lấy ví dụ về bitcoin, một đồng tiền được tạo ra từ những công thức toán rất phức tạp. Số lượng đồng tiền được mặc định trong khi số lượng người “đào” được thông qua những hệ thống điện tử đồ sộ ngày càng lớn khiến cho số lượng bitcoin còn lại ngày một ít đi. Điều này tạo sự khan hiếm và đẩy giá trị đồng bitcoin lên cao.

Trong năm 2020, giá trị đồng bitcoin đã lên đến gần 6.000-7.000 USD dù khởi điểm chưa đến 1 USD. Sang đến năm 2021, giá bitcoin có thời điểm đã vượt 60.000 USD rồi từ đó lại rớt giá đến 50% như hiện nay. Giá trị đồng tiền này có những ngày lên xuống vài nghìn USD chỉ trong ít giờ.

Rất nhiều người thấy giá trị đồng bitcoin và những đồng tiền kỹ thuật số biến động, có thể tạo ra lợi nhuận khủng khiếp như thế nên đang đổ tiền đầu tư vào những sàn giao dịch đồng tiền kỹ thuật số. Không ít thuận lợi song hành cùng rủi ro khi tham gia vào những hoạt động này.

– Như ông vừa chia sẻ, giá trị các đồng tiền số có những bước thay đổi khó kiểm soát, ví như đồng bitcoin đã có thời điểm lên tới hơn 60.000 USD, nhưng rồi cũng tụt dốc không phanh. Vậy với đồng tiền có giá trị biến đổi khôn lường như vậy sẽ ảnh hưởng ra sao đến nền kinh tế?

Tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu: Dĩ nhiên nó ảnh hưởng trước hết là với những người đang sở hữu đồng tiền số. Nhiều người nhờ giá trị biến động mà mua được nhà, được xe, nhưng cũng nhiều người mất trắng khi mua vào giá cao mà bán với giá thấp.

Còn đối với nền kinh tế Việt Nam, sự biến động đó đã tạo ra hiện tượng nhiều người đổ xô vào đầu tư với mong muốn làm giàu một cách nhanh chóng. Ngay cả trong giới sinh viên dù chỉ có một vài triệu thôi, nhưng cũng ráng mua một phần nào đó với hy vọng làm giàu.

Khi đầu tư vào tiền ảo sẽ tạo ra hai hiệu ứng. Thứ nhất là dùng tài sản thực của họ để mua tài sản ảo; thứ hai là họ trốn chạy những tài sản hợp pháp để đi vào những tài sản có thể là giao dịch lừa đảo bất hợp pháp. Tất cả những điều này sẽ tạo ra sự bất ổn cho nền kinh tế.

Theo thống kê của Statista – công ty về công nghệ thông tin, về khảo sát thị trường, Việt Nam là quốc gia đứng thứ hai thế giới (chỉ sau Nigieria) về mức độ quan tâm đến tiền kỹ thuật số với 22% số người được hỏi đều trả lời có tham gia đầu tư loại tài sản này.

Rõ ràng, lượng người “chơi” tiền kỹ thuật số tại Việt Nam đang rất lớn và sẽ ngày một lớn hơn. Do đó, nếu không đưa ra cảnh báo để người dân hiểu rõ hơn về loại tài sản mới này thì đến khi đồng tiền kỹ thuật số rớt giá hoặc có thể triệt tiêu như một số chuyên gia dự báo sẽ gây thiệt hại rất lớn cho những nhà đầu tư và sẽ làm chấn động thị trường tài chính Việt Nam.

– Chính phủ các nước đã có những thay đổi ra sao về góc nhìn cũng như thích ứng với tiền kỹ thuật số, thưa ông?

Tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu: Tại Mỹ, họ xem đồng tiền kỹ thuật số như bitcoin là một tài sản trí tuệ và cho phép giao dịch mua bán. Đây là phương tiện thanh toán mặc dù tại Mỹ hay một số quốc gia khác, đồng bitcoin và nhiều đồng tiền kỹ thuật số không được coi là đồng tiền pháp định (legal tender). Trong khi đó tại Pháp lại cấm không được giao dịch đồng tiền đó.

Tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước quy định không được phép dùng đồng kỹ thuật số; trong đó có bitcoin để thanh toán, trả tiền taxi, khách sạn hay mua sắm đồ dùng… Việt Nam cấm sử dụng tiền kỹ thuật số như một phương tiện thanh toán, như một đồng tiền pháp định. Tại Việt Nam chỉ có một đồng tiền pháp định duy nhất là tiền đồng, không một đồng tiền nào khác được xem là pháp định của Việt Nam, kể cả bitcoin.

– Giao dịch tiền kỹ thuật số đang diễn ra sôi động nhưng cũng tiềm ẩn nhiều biến tướng, gây nên những hệ lụy đáng tiếc. Vậy nguyên nhân do đâu, thưa ông?

Tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu: Trước tiên, tôi nghĩ chính là do lòng tham của con người. Ai cũng có tham vọng làm giàu không chỉ cho bản thân, gia đình mà cho cả thế hệ sau. Nhưng cũng chính vì những tham vọng đó mà nhiều người lại đi theo những giao dịch với mức lợi nhuận quá nhiều hứa hẹn, lên đến cả nghìn phần trăm mỗi năm.

Lợi nhuận khủng đánh động lòng tham của con người, mong muốn làm giàu nhanh chóng lại càng trỗi dậy khiến nhiều người lao theo các kênh đầu tư một cách mù quáng.(Nguồn: fintechmagazine.com)

Một yếu tố nữa tạo ra làn sóng này phải kể tới môi trường pháp lý. Hiện tại, Ngân hàng Nhà nước mới chỉ cấm không được dùng tiền kỹ thuật số như là phương tiện thanh toán. Chúng ta còn chưa có quy định tiền ảo là gì, được giao dịch thế nào, mua bán, chuyển nhượng ra sao, quy đổi thế nào ra tiền đồng, cơ quan nào chịu trách nhiệm quản lý… Đây là một lỗ hổng rất lớn tạo cơ hội cho những biến tướng phát triển.

– Ông có đề xuất ra sao về khung pháp lý để quản lý tiền kỹ thuật số?

Tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu: Tôi cho rằng Chính phủ cần gấp rút đưa ra Đề án quản lý hình thức giao dịch liên quan đến tiền kỹ thuật số một cách cụ thể. Trong Đề án đó phải định nghĩa rõ ràng đồng tiền kỹ thuật số là gì, được phép giao dịch ở mức độ nào, cho phép chuyển nhượng, cho phép giao dịch, mua bán hay cho phép thanh toán và cả những biện pháp xử lý khi những tài sản trí tuệ này bị sử dụng một cách bất hợp pháp, chẳng hạn như lừa đảo hay xâm phạm đến chủ quyền, đến tình hình tài chính của quốc gia…

Việt Nam cũng cần phải học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia, để có khung pháp lý vừa phù hợp với thông lệ quốc tế, vừa phù hợp với môi trường kinh doanh của Việt Nam và tạo ra cơ hội để người ta có thể kiếm tiền, làm giàu với những tài sản trí tuệ.

-Vậy trước khi hệ thống pháp luật được hoàn thiện đối với tài sản số, ông có khuyến cáo gì đối với các nhà đầu tư?

Tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu: Theo tôi, dù đầu tư vào đâu, người dân cũng cần tìm hiểu kỹ. Chẳng hạn với tiền kỹ thuật số, hiện nay có hàng nghìn loại khác nhau, các nhà đầu tư cần phải tìm hiểu đồng tiền đó hoạt động thế nào và giao dịch mua bán với đối tác nào. Tránh những trường hợp, nhà đầu tư chỉ vì ham lợi nhuận mà xuống tiền đầu tư chỉ qua vài lời quảng cáo, mời chào mang tính đa cấp.

“Không bỏ trứng vào một giỏ” là nguyên tắc không thể bỏ qua khi đầu tư. Do đó, với các nhà đầu tư ít kinh nghiệm, chỉ nên bắt đầu với một số tiền nhỏ và nên rèn cho bản thân một kỷ luật tài chính. Tức là đặt ra mục tiêu lợi nhuận, khi đạt được rồi thì chốt lời bán đi, không cố găm giữ chờ giá lên hoặc ngay cả khi giá trị đi xuống, cũng phải có một mức cắt lỗ nhất định.

– Trân trọng cảm ơn ông!/.

Lê Phương (TTXVN/Vietnam+)

***

Tiền ảo, hệ lụy thật – Bài 4: “Lái” dòng chảy tiền ảo theo hướng nào?

Trong bối cảnh nền kinh tế kỹ thuật số đang đóng vai trò ngày càng lớn, các chính phủ và công ty tài chính cần chuẩn bị sẵn sàng cho một sự thay đổi lâu dài về cách thức hoạt động của tiền tệ.

Mai Ly (TTXVN/Vietnam+) 17/06/2021 14:11 GMT+7 

Tien ao, he luy that - Bai 4:

Ảnh minh họa. (Nguồn: dnaindia.com)

Không quá bất ngờ khi tiền ảo, tiền kỹ thuật số ra đời và nhanh chóng bùng nổ trong thời đại công nghệ thông tin. Tuy nhiên, khi giá trị của các đồng tiền kỹ thuật số dao động mạnh và trở thành công cụ đầu cơ, rủi ro về rửa tiền và lừa đảo qua không gian mạng gia tăng nhanh chóng. Trước thực trạng đó, các cơ quan quản lý trên thế giới đã nhanh chóng vào cuộc và có các biện pháp siết chặt quản lý tiền ảo theo các cách khác nhau.

Phản ứng của các chính phủ đối với tiền kỹ thuật số là những động thái trái chiều. Một số quốc gia ban hành lệnh cấm toàn diện, trong khi một số quốc gia khác đang thảo luận và có thể tiến tới áp đặt các khung quy định nhằm quản lý “dòng chảy” của các đồng tiền kỹ thuật số. Một vài Ngân hàng Trung ương thì hướng tới việc tạo lập đồng tiền kỹ thuật số của riêng họ…

Cấm nhưng vẫn có ngoại lệ…

Năm 2018, Ấn Độ đã ban hành lệnh cấm đối với các giao dịch tiền kỹ thuật số. Nhưng vào năm 2020, Tòa án Tối cao nước này đã ra lệnh hủy lệnh cấm với lý do lệnh cấm đó là vi hiến.

Mới đây, Hạ viện Ấn Độ công bố “Dự luật Tiền số và Quy định quản lý Tiền số chính thức” để tạo ra khung chính sách hỗ trợ tiền số chính thức do Ngân hàng Trung ương Ấn Độ phát hành. Bên cạnh đó, dự luật cũng sẽ cấm tất cả các loại tiền số tư nhân tại Ấn Độ, song sẽ có ngoại lệ để khuyến khích công nghệ nền tảng của tiền số và ứng dụng của nền tảng này.

Trong một nỗ lực mới nhất của Trung Quốc nhằm hạ nhiệt thị trường giao dịch kỹ thuật số đang phát triển nhanh chóng, Chính phủ nước này đã cấm các thể chế tài chính và các công ty thanh toán cung cấp các dịch vụ liên quan đến các giao dịch tiền kỹ thuật số, cảnh báo giới đầu tư với hoạt động giao dịch tiền ảo mang tính đầu cơ. Theo đó, Trung Quốc cảnh báo giá của các đồng tiền điện tử dễ dàng bị thao túng và các hợp đồng giao dịch không được luật pháp Trung Quốc bảo vệ.

Đây không phải là lần đầu Trung Quốc có những động thái chống lại tiền kỹ thuật số. Năm 2017, Trung Quốc đã đóng cửa các sàn giao dịch tiền kỹ thuật số trong nước, “khai tử” một thị trường từng chiếm đến 90% hoạt động giao dịch Bitcoin toàn cầu.

Hợp pháp hóa theo hình thức nào?

Trái ngược với quan điểm một số nền kinh tế không ủng hộ đồng tiền kỹ thuật số, cũng có những nền kinh tế thừa nhận tính hợp pháp cũng như có nền kinh tế đang triển khai để hợp pháp hóa loại tiền này.

Với 62 phiếu thuận trên tổng số 84 phiếu, ngày 9/6 Quốc hội El Salvador đã thông qua đề xuất của Tổng thống Nayib Bukele về việc chấp nhận Bitcoin trở thành phương tiện thanh toán hợp pháp tại quốc gia này. Điều này đồng nghĩa với việc, El Salvador là quốc gia có chủ quyền đầu tiên trên thế giới chấp nhận Bitcoin. 

Tổng thống Bukele khẳng định việc áp dụng tiền kỹ thuật số sẽ mang lại nguồn tài chính, đầu tư, du lịch, đổi mới và phát triển kinh tế toàn diện cho đất nước Trung Mỹ này. Theo ông, Bitcoin là cách nhanh nhất để chuyển hàng tỷ USD kiều hối về El Salvador mà không bị thất thoát hàng triệu USD cho các bên trung gian.

Ở một góc nhìn khác là cách tiếp cận tự do hơn của Hàn Quốc. Nước này vào năm 2020 đã ban hành bộ luật để điều chỉnh và hợp pháp hóa các đồng tiền kỹ thuật số và các hoạt động giao dịch tiền kỹ thuật số. Kể từ tháng 1/2018, người Hàn Quốc cũng có thể giao dịch tiền kỹ thuật số bằng cách sử dụng tài khoản ngân hàng được liên kết với tên thật của họ.

Indonesia cũng là một trong những quốc gia cho phép người dân giao dịch tiền điện tử như Bitcoin và Ethereum. Từ tháng 10/2018, giao dịch tiền kỹ thuật số và các hợp đồng tương lai của đồng tiền này là hợp pháp ở Indonesia, dựa theo các quy định do Ủy ban Giám sát Sàn giao dịch Tương lai (Bappebti) ban hành.

Tien ao, he luy that - Bai 4:
Đồng tiền kỹ thuật số Bitcoin. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Từ năm 2016, Chính phủ Nhật Bản đã công nhận tiền kỹ thuật số là một công cụ tài chính và cho phép thành lập các sàn giao dịch tiền điện tử ở nước này, đồng thời xây dựng khung pháp lý về tiền kỹ thuật số.

Hiệp hội các sàn giao dịch tiền điện tử Nhật Bản (JVCEA) bao gồm một số nhà điều hành sàn giao dịch lớn nhất ở Nhật Bản đã được thành lập năm 2018, nhằm đưa ra các quy định giúp quản lý tài sản của nhà đầu tư hiệu quả và an toàn hơn, ví dụ như giới hạn về lượng tiền mã hóa mà sàn giao dịch được quản lý trực tuyến.

Các chuyên gia cho rằng, những sàn giao dịch tiền kỹ thuật số có tên tuổi và được chính quyền cấp phép đã tạo ra môi trường đầu tư lành mạnh, giúp mở rộng khả năng tiếp cận tiền điện tử cho tất cả mọi người. Nguồn vốn đầu tư mới có thể được sử dụng để cung cấp thêm các sản phẩm tài chính và góp phần đưa thị trường tiền điện tử trở nên hữu ích hơn.

 Bên cạnh đó, kinh nghiệm cùng những dữ liệu phân tích quan trọng của các công ty công nghệ có thể tạo ra những đóng góp có ý nghĩa cho các chương trình nghiên cứu về tài chính và tài sản kỹ thuật số của các nhà hoạch định chính sách.

Tuy nhiên, ngay cả khi các chính phủ dường như sẵn sàng hơn trong việc chấp nhận tiền kỹ thuật số, thì cũng có những mối lo ngại rằng các loại tiền kỹ thuật số không do các Ngân hàng Trung ương phát hành có thể được sử dụng vào mục đích rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Trước việc hàng loạt quan chức, từ Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen đến Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Christine Lagarde lên tiếng cảnh báo việc sử dụng Bitcoin trong các hoạt động rửa tiền, tài trợ khủng bố và các hoạt động phi pháp khác, rủi ro pháp lý đối với tiền số sẽ còn kéo dài. Một dự luật chống rửa tiền gần đây của Chính phủ Mỹ yêu cầu những người sở hữu tiền kỹ thuật số phải xác minh danh tính nếu thực hiện giao dịch từ 3.000 USD trở lên.

Các chuyên gia công nghệ tài chính khuyến nghị quy định cấm tiền ảo về cơ bản là bất khả thi. Về mặt kỹ thuật, không có cách nào ngăn chặn hoặc truy vết trực tuyến các giao dịch tiền ảo khi chúng hoạt động trên nền tảng công nghệ blockchain (chuỗi khối). Cách duy nhất để cấm sở hữu hay giao dịch các tài sản tiền ảo là ngắt mạng Internet.

Giám đốc của sàn giao dịch Coinswitch Sharan Nair chỉ ra rằng, các quốc gia ban hành lệnh cấm tiền ảo đều chứng kiến thị trường ngầm bùng nổ và sự phát triển của các giao dịch “chợ đen” sẽ càng khó kiểm soát hơn.

Một số chuyên gia khác cho rằng các những quốc gia “kém cởi mở” với đồng tiền kỹ thuật số sẽ đi lùi so với những nước khác bởi tiền điện tử sẽ ngày càng phổ biến, các công ty fintech có thể vì thế mà di chuyển sang thị trường khác.

Sẽ tập trung quyền lực vào tay nhà nước?

Trong khi đó, rất nhiều quốc gia, như Trung Quốc, Nhật Bản, Liên minh châu  Âu (EU), Canada, Venezuela, Estonia, Thụy Điển, Uruguay đang nghiên cứu phát triển tiền điện tử riêng.

Tiền tệ kỹ thuật số của chính phủ hay Ngân hàng Trung ương (govcoin) có thể mang đến sự thay đổi bước ngoặt vì những đồng tiền kỹ thuật số này sẽ tập trung quyền lực vào tay nhà nước, thay vì lan tỏa quyền lực đó qua các mạng lưới hoặc trao quyền lực đó cho các công ty độc quyền tư nhân.

Một lợi ích đáng chú ý của govcoin là giúp cắt giảm chi phí hoạt động của ngành tài chính toàn cầu, vốn lên tới hơn 350 USD/năm cho mỗi người trên thế giới. Điều đó có thể làm cho 1,7 tỷ người chưa có tài khoản ngân hàng có thể tiếp cận được hệ thống tài chính.

Tien ao, he luy that - Bai 4:
Chính phủ nhiều nước sẽ tìm cách kiểm soát nguồn tiền ảo. (Nguồn: usatoday.com)

Các đồng tiền kỹ thuật số của chính phủ cũng có thể mở rộng bộ công cụ của chính phủ bằng cách cho phép họ thực hiện các thanh toán tức thì cho người dân và cắt giảm lãi suất xuống dưới 0.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia chính sự hấp dẫn này lại tạo ra những mối nguy hiểm. Không bị giới hạn, govcoin có thể nhanh chóng trở thành một lực lượng thống trị lĩnh vực tài chính.

Govcoin có thể gây bất ổn cho các ngân hàng, bởi vì nếu hầu hết người dân và các công ty cất giữ tiền mặt của mình tại các Ngân hàng Trung ương, các ngân hàng sẽ phải tìm các nguồn tài chính khác để thực hiện các khoản cho vay của mình.

Trong một cuộc khủng hoảng, việc những người tiết kiệm chuyển tiền kỹ thuật số sang Ngân hàng Trung ương có thể gây ra tình trạng sụp đổ nhanh chóng của các ngân hàng.

Trong bối cảnh nền kinh tế kỹ thuật số đang đóng vai trò ngày càng lớn, các chính phủ, nhà quản lý và công ty tài chính cần chuẩn bị sẵn sàng cho một sự thay đổi lâu dài về cách thức hoạt động của tiền tệ, vốn cũng quan trọng như bước nhảy vọt từ tiền kim loại sang tiền giấy, sang thanh toán hoàn toàn không dùng tiền mặt./.

Mai Ly (TTXVN/Vietnam+)

***

Tiền ảo, hệ lụy thật: Cơ sở pháp lý nào cho tiền ảo?

Theo các chuyên gia, việc chậm ban hành khung pháp lý để quản lý tiền ảo sẽ càng làm gia tăng nguy cơ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trong thời gian tới.

Thùy Dương (TTXVN/Vietnam+) 18/06/2021 08:46 GMT+7 

Tien ao, he luy that: Co so phap ly nao cho tien ao? hinh anh 1
Đồng tiền kỹ thuật số bitcoin. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Với sự “hấp dẫn” về mức “siêu” lợi nhuận, hình thức đầu tư vào tiền ảo ngày càng được nhiều người tham gia, tuy nhiên hệ lụy như đã đề cập ở bài “Tiền ảo, hệ lụy thật: Đầu tư ảo, mất tiền thật” cũng tăng theo cấp số nhân.

Theo các chuyên gia, việc chậm ban hành khung pháp lý để quản lý tiền ảo sẽ càng làm gia tăng nguy cơ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trong thời gian tới.

Hành lang pháp lý hiện ra sao?

Xuất hiện ngày càng nhiều tại Việt Nam với các loại tiền ảo như Bitcoin, Pi Network, Ripple, Bitcoin Cash, Litecoin… cộng đồng những người tham gia đầu tư tiền ảo đang ngày càng nhiều và mức giao dịch ngày càng tăng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, hiện nay, Việt Nam chưa có quy định pháp lý điều chỉnh hoạt động phát hành, mua bán, trao đổi tiền ảo, tài sản ảo, cũng như chưa quy định đơn vị chính thức quản lý việc phát hành và giao dịch các đồng tiền ảo, tài sản ảo.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cho biết các hoạt động mua bán, trao đổi các đồng tiền ảo do một số cá nhân tại Việt Nam thực hiện thông qua các sàn giao dịch tiền ảo quốc tế như Binance, Coinbase Okex, Houbi, Bittrex, Remitano, Santienao, Kenniex… hoặc thông qua hình thức thỏa thuận trực tiếp tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Các giao dịch tiền ảo chủ yếu là mua đi, bán lại trên sàn giao dịch tiền ảo nằm ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Ngay từ năm 2014 cho đến nay, Ngân hàng Nhà nước đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo về những rủi ro, nguy cơ đối với các hoạt động, giao dịch liên quan các loại tiền ảo.

Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh theo các quy định pháp luật hiện hành, tiền ảo không phải là tiền tệ và không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam. Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo các tổ chức, cá nhân cần thận trọng, không nên đầu tư, nắm giữ, thực hiện các giao dịch liên quan đến tiền ảo.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Đào Minh Tú cho biết tiền ảo không phải đồng tiền pháp định, nó là loại tài sản ảo được mã hóa. Đây là sản phẩm hiện đại của sự phát triển công nghệ, không phải phương tiện thanh toán và pháp luật Việt Nam không cho phép thực hiện chức năng của đồng tiền pháp lệnh tại Việt Nam.

Bộ Tài chính cũng đã lên tiếng cảnh báo về những rủi ro, nguy cơ và hệ lụy của việc tham gia mua bán, giao dịch, đầu tư, kinh doanh tài sản ảo, tiền ảo bất hợp pháp.

Bộ Tài chính cho biết trong thời gian qua, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thường xuyên phối hợp với các cơ quan công an về các vụ việc liên quan đến các sàn giao dịch, tiền ảo, chứng khoán có tính chất tương tự đã xảy ra tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước và đang có xu hướng diễn ra thường xuyên hơn như Sàn giao dịch Rforex (tại trang web http://www.rforex.com) ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội; Sàn giao dịch Emrfx (www.emrfx.com) tại tỉnh Nghệ An…

Theo Bộ Tài chính, hiện tại, chỉ có Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội được phép tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán tại Việt Nam. Theo pháp luật chứng khoán, tiền ảo không phải là một loại chứng khoán.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng khuyến cáo các nhà đầu tư cẩn trọng khi tham gia đầu tư vào tiền ảo, tài sản ảo để hạn chế những tổn thất có thể xảy ra và đề nghị các công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư chứng khoán không được thực hiện các hoạt động phát hành, giao dịch và môi giới tiền ảo trái pháp luật.

Còn tại Điều 105 Bộ luật Dân sự quy định tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản; bao gồm cả bất động sản và động sản có thể là tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai.

Đối chiếu với quy định trên, tiền ảo không được coi là tài sản vì nó không thuộc bất kỳ loại nào trong bốn loại nêu trên.

Như vậy, có thể thấy, tiền ảo không phải là tiền tệ, không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam và chưa được pháp luật thừa nhận. Do đó, việc sử dụng tiền ảo làm phương tiện thanh toán tại Việt Nam là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự theo quy định pháp luật hiện hành.

Lấp khoảng trống pháp lý

Thực tế thời gian qua cho thấy, đã có hàng loạt sàn giao dịch đầu tư tài chính lần lượt biến mất khiến hàng trăm người chơi mất tiền tỷ. Điều này đòi hỏi Việt Nam cần phải có một cơ sở pháp lý rõ ràng đầy đủ, điều chỉnh đối với tiền ảo.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu nếu người dân tham gia vào mua bán tiền ảo trên mạng sẽ rất dễ trở thành nạn nhân của các đối tượng lừa đảo, nếu không may gặp rủi ro hoặc xảy ra tranh chấp, người chơi sẽ không được pháp luật bảo vệ. Đặc biệt, việc giao dịch tiền ảo có thể dẫn tới tình trạng thất thu ngân sách, chảy máu ngoại tệ, hoặc rửa tiền xuyên biên giới.

Tuy nhiên, ngay cả khi các chuyên gia kinh tế và cơ quan chức năng đã lên tiếng cảnh báo về những rủi ro của kênh đầu tư này người chơi vẫn lao vào cuộc chơi đầy mạo hiểm bởi những chiêu thức kêu gọi đầu tư siêu lợi nhuận.

Tien ao, he luy that: Co so phap ly nao cho tien ao? hinh anh 2

Theo Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAWS, đang có khoảng trống pháp lý rất lớn. Hiện mới chỉ có Ngân hàng Nhà nước ra văn bản khẳng định tiền kỹ thuật số không phải là công cụ thanh toán được chấp nhận tại Việt Nam và Bộ Công an khuyến cáo rủi ro với người dân khi đầu tư vào tiền ảo. Vì vậy, xảy ra tình trạng khi nhà đầu tư bỏ tiền vào loại tài sản này thì cũng không có quy định cấm hay hướng dẫn, thừa nhận đó có phải tài sản hay không. Chính vì vậy, để xử lý cũng rất khó khăn.

Hiện tại, cơ quan chức năng như Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính đang phối hợp triển khai thực hiện Quyết định số 1255/QĐ-TTg ngày 21/8/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Hoàn thiện khung pháp lý để quản lý, xử lý đối với các loại tài sản ảo, tiền điện tử, tiền ảo để làm rõ vấn đề quản lý, cơ sở pháp lý để quản lý việc kinh doanh tiền ảo.

Bộ Tài chính đã thành lập Tổ nghiên cứu về tài sản ảo, tiền ảo và bước đầu triển khai nghiên cứu về tài sản ảo, tiền ảo cũng như kinh nghiệm quốc tế trong hoạt động quản lý, giám sát liên quan.

Trong thời gian tới, Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy nghiên cứu để đề xuất với Chính phủ về cơ chế quản lý, giám sát các hoạt động liên quan đến tài sản ảo, tiền ảo trong chức năng, nhiệm vụ được giao, hướng tới cân bằng giữa mục tiêu sáng tạo, tăng trưởng kinh tế với mục tiêu đảm bảo an toàn, an ninh cho thị trường tài chính, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư cũng như các thành viên khác tham gia thị trường.

Ngoài ra, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về tài sản ảo, tiền ảo, đồng thời tăng cường cảnh báo về những rủi ro, nguy cơ và hệ lụy của việc tham gia mua bán, giao dịch, đầu tư, kinh doanh tài sản ảo, tiền ảo chưa được pháp luật quy định.

Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết hàng năm đều chỉ đạo các tổ chức tín dụng các trung gian thanh toán thường xuyên cảnh báo cho người sử dụng và tất cả những giao dịch thông qua các ngân hàng được phép, các tổ chức trung gian thanh toán được phép một cách công khai.

Tiến sỹ Cấn Văn Lực cho rằng các cơ quan quản lý sớm tiếp cận nghiên cứu, tạo hành lang pháp lý cho các loại tiền chính thống, mô hình kinh doanh trong môi trường tài chính điện tử mới như các ví điện tử, fintech (tài chính công nghệ)…. Đồng thời, phối hợp hoàn thiện cơ sở dữ liệu định danh toàn quốc để tạo hệ sinh thái; chú trọng nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, an ninh mạng, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, các tổ chức tài chính…

Đối với nhà đầu tư, Tiến sỹ Cấn Văn Lực khuyến cáo cần tỉnh táo, tránh tâm lý “bầy đàn,” phong trào, đua nhau bỏ tiền vào chỗ mình không có kiến thức gì và đặc biệt không nên đầu tư quá nhiều vào kênh này bởi mức độ biến động rất lớn kéo theo rủi ro cao./.

Thùy Dương (TTXVN/Vietnam+)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s