Thuốc lậu rao bán trên facebook, tràn ra đồng ruộng – 4 kỳ

***

Thứ Ba 26/05/2020 , 08:20 (GMT+7)

Thuốc lậu rao bán trên facebook, tràn ra đồng ruộng

Thuốc BVTV lậu Trung Quốc, trong đó nhiều hoạt chất độc bị cấm, vẫn tràn vào Việt Nam, rao bán cả công khai lẫn lén lút khiến nông dân dần bị lệ thuộc.

Một vòng kim cô đang xiết chặt trên đầu người nông dân Việt, không có lối thoát bởi nếu đã trót dùng thì các loại khác hầu như vô tác dụng cho đến một ngày bản thân thứ thuốc “thần kỳ” kia cũng bị sâu kháng lại. Hậu quả là bệnh tật tràn lan còn nông sản thì nhiễm độc.

Bài I: Vòng kiểm tra để loại bỏ người cài cắm

Mất cả tết vì mua thuốc trên mạng

“Tôi biết bộ đôi có tên Xuân (Vũ Minh Xuân) và Liên (Nguyễn Thị Liên) qua mạng facebook, thấy họ rao thuốc BVTV Tàu (cách dân gian vẫn gọi hàng xuất xứ Trung Quốc) nên lúc đầu đặt mua 50 gói trị nấm, giá mỗi gói 46.000 đồng, trả tiền trước rồi nhưng khi nhận hàng ở bưu điện lại bắt trả lần hai. Gọi điện thì họ bảo có sự nhầm lẫn, cứ thanh toán sau sẽ trả lại nhưng chờ mãi không thấy nên tôi phải mua thêm 100 gói nữa.

Thuốc nấm 'Tàu' mà anh Đức đã mua của Xuân. Ảnh: NNVN.
Thuốc nấm “Tàu” mà anh Đức đã mua của Xuân. Ảnh: NNVN.

Tin tưởng, tôi đặt mua tiếp 10 lọ thuốc trị nhện nhãn hiệu Kim Cương, không mở bưu phẩm ra xem, về nhà mới biết là không phải. Gọi điện, họ nói cứ phun loại này không chết sẽ trả lại tiền nhưng phun 8 lọ sau 15 ngày mà nhện vẫn còn nguyên. Thắc mắc thì họ bảo mai sẽ chuyển lại tiền rồi khất lần, khi bảo bận việc nọ, lúc bảo bận việc kia, 3 – 4 tháng sau vẫn không thấy trả.

Thuốc trị nhện 'Tàu' mà anh Đức mua của Xuân không cho hiệu quả. Ảnh: NNVN.
Thuốc trị nhện “Tàu” mà anh Đức mua của Xuân không cho hiệu quả. Ảnh: NNVN.

 

Rốt cuộc tôi phải phản ánh lên nhóm facebook Hội Mua bán thuốc BVTV-Phân bón-Giống cây trồng, nhờ cả người quen ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đòi, mãi mới thấy chuyển khoản lại 6,3 triệu đồng vào ngày 10/4 vừa qua.

Họ bán qua mạng, đẩy hàng tồn kho, lừa được ai thì cứ lừa khiến tiền mất, tật mang như tôi đây còn mất cả tết nữa bởi thuốc không có nên dịch bệnh xảy ra, đến tận 27 tết mới lấy được ở chỗ khác để phun”.

Anh Bùi Hồng Đức ở xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ bức xúc phản ánh với Báo NNVN.

Phản ánh của anh Đức ở trên mạng facebook, chụp lại màn hình. Ảnh: NNVN.
Phản ánh của anh Đức ở trên mạng facebook, chụp lại màn hình. Ảnh: NNVN.

 

Nửa tin nửa ngờ, chúng tôi tra mạng thì thấy hai nick này cái có địa chỉ ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang, cái địa chỉ ở huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, đều rao bán các loại thuốc BVTV “Tàu” từ rất lâu.

Họ cập nhật gần như hàng ngày với đủ chủng loại như ủ hoa, dưỡng trái, đặc trị phấn trắng đến mặt hàng chủ lực trị nhện đỏ, ghi rõ cả số điện thoại để liên hệ là 0966317888 (Xuân), 0386159331 (Liên). Bên dưới mỗi bài đều có nhiều lượt like (thích), comment (bình luận) và chia sẻ.

Một số còn công khai hình ảnh ship hàng đi những vùng sâu, vùng xa như Sơn La, chở lặc lè đầy thùng xe bán tải.

Nick Vũ Minh Xuân khoe về chuyến mở hàng hôm mồng 1, chụp lại màn hình. Ảnh: NNVN.
Nick Vũ Minh Xuân khoe về chuyến mở hàng hôm mồng 1, chụp lại màn hình. Ảnh: NNVN.

Trắng trợn hơn nick Vũ Minh Xuân còn dùng một nick khác là Chi Na Chem cũng thường xuyên giới thiệu thuốc “Tàu” và lập ra nhóm công khai “Các sản phẩm thuốc BVTV China” vào ngày 12/5 để quảng bá đủ loại ở trên đó.

Mark Zuckerberg – người sáng lập ra facebook với đủ những luật lệ để mong muốn kết nối, xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn qua không gian số chắc cũng không thể ngờ rằng ở Việt Nam lại có những người dùng nó để bán thuốc độc lậu suốt cả thời gian dài mà không hề bị “sờ gáy” như vậy.

Facebook của Vũ Minh Xuân đang quảng bá thuốc 'Tàu', chụp lại màn hình. Ảnh: NNVN.
Facebook của Vũ Minh Xuân đang quảng bá thuốc “Tàu”, chụp lại màn hình. Ảnh: NNVN.

Tuy chào bán công khai nhưng không phải ai cũng có thể mua được loại hàng cấm này mà đều phải trải qua vòng kiểm tra rất ngặt nghèo của các đối tượng để tránh bị cài bẫy. Bởi thế, chúng tôi phải nhờ một nhà vườn tên là V ở tỉnh Bắc Giang để gọi điện cho Liên.

“A lô, có phải là Liên không? Tôi mới xem trên mạng thấy số điện thoại của chị nên gọi để mua ít thuốc trị nhện đỏ của “Tàu”. Nói thật chứ vừa rồi ở chỗ tôi cũng có nhiều đại lý nhỏ lẻ bán nhưng lúc thì chai nhựa, lúc thì chai nhôm, phun khi được, khi không, thậm chí quả non còn rụng hết, không biết thật giả thế nào, mang ra đổi cũng không được nên muốn mua tận gốc cho chắc chắn…”.

“Anh tên gì, ở xã nào, huyện nào?”. Liên hỏi. Anh V đáp rồi Liên lại hỏi tiếp: “Ở đó ánh có quen ông A, bà B không?”. Sau khi nghe trả lời đầy đủ các câu hỏi của mình một cách trơn tru, Liên liền xin lỗi rằng đang có chút việc bận, lát nữa sẽ gọi lại. Nếu không phải là người địa phương thì ngay ở công đoạn này anh V đã bị lộ.

Chúng tôi đoán có lẽ Liên nói bận là để hỏi dò một số đầu mối ở xã về ông V. Sau chừng 30 phút, anh V gọi lại, đã tin là khách có nhu cầu thật, Liên trả lời, sẽ cho người gửi hàng đến tận nhà rồi thanh toán tiền mặt…

Facebook của Nguyễn Thị Liên đang quảng bá về hàng 'Tàu', chụp lại màn hình. Ảnh: NNVN.
Facebook của Nguyễn Thị Liên đang quảng bá về hàng “Tàu”, chụp lại màn hình. Ảnh: NNVN.

Sau khi thất bại trong việc nhập vai đại lý muốn mua hàng về bán lẻ kiếm lời nhưng vì Xuân kiểm tra được số điện thoại không phải là của dân buôn ở vùng đó, lần này chúng tôi quyết định nhờ một đại lý thực sự. Thấy số quen, Xuân bắt máy ngay.

Dưới đây là cuộc hội thoại: “Anh ơi, bên anh có hàng nhện “Tàu” phải không? Ừ, bọn anh đang phân phối hàng nhện “Tàu”. Em đang bán hàng nhện nội chai 100cc đây nhưng loại vỏ nhôm giá hơi cao không biết hàng nhện “Tàu” giá có hợp lý hơn chút nào không? Của bọn anh cũng không hợp lý hơn đâu bởi chất lượng bao giờ đánh cũng đẹp hơn.

Chai 100cc của bọn anh là bao nhiêu? Của bọn anh nếu hàng chết ngon, bao đẹp là 135.000 đồng/chai… Mỗi kiện là 100 chai, đánh là bao chết luôn chứ không phải nghĩ ngợi gì nhiều. Còn hàng Việt Nam đánh nhiều khi còn lăn tăn bỏ mẹ.

Em lấy hàng thì anh gửi chuyển phát nhanh hay gửi theo xe về? Nói chung là cứ làm sao bọn em nhận được tận tay thì thôi… Giá đó bao gồm cả vận chuyển luôn rồi”.

Ghi âm cuộc gọi giữa Xuân và đại lý

Cận cảnh một màn chào hàng thuốc Tàu trên mạng, chụp lại màn hình. Ảnh: NNVN.
Cận cảnh một màn chào hàng thuốc Tàu trên mạng, chụp lại màn hình. Ảnh: NNVN.

“Họ công khai rao bán thuốc lậu ở trên facebook mục đích chính là tiếp cận các đại lý cỡ nhỏ và những nhà vườn cỡ lớn”, anh X – một đại lý thuốc ở tỉnh Bắc Giang nhận xét.

Một đại lý tên X ở tỉnh Bắc Giang kể với chúng tôi rằng do bức xúc về nạn thuốc “Tàu” anh đã gọi điện thoại cho cả Xuân và Liên đánh tiếng mua hàng về bán lẻ để xem cách thức họ giao dịch ra sao. Bộ đôi này chỉ chấp nhận hình thức duy nhất là chuyển tiền trước rồi gửi thuốc chứ cương quyết từ chối cho đến trụ sở công ty, gặp mặt để xem hàng. X kể:

“Bên Trung Quốc, phía giáp biên có những kho tập kết thuốc BVTV rất lớn, nhiều chủng loại, đa số là hàng phía họ cũng đang kinh doanh. Lại có cả loại hàng Việt Nam đã cấm trong khoảng 10 năm lại đây vì rất độc nhưng người của ta sang đặt mua, đóng lại tem mác nhái hoặc giống hệt như ngày xưa.

Theo tôi Xuân tầm đại lý cấp 1, ở Bắc Giang chưa ai vượt qua được vì có thể đánh hàng trực tiếp từ Trung Quốc về. Quá trình vận chuyển này chắc chắn có sự bảo kê, “làm luật” cho một số lực lượng chức năng bởi nếu không, đến ma túy khó khăn thế còn bắt được nữa là hàng thuốc lậu”.

Cũng theo X, buôn thuốc “Tàu” lợi nhuận rất cao, sỉ lãi cỡ mấy lần giá mua vào, lẻ cũng lãi cỡ mấy lần bán hàng nội.

Tuy không bán thuốc “Tàu” vì ngại quản lý thị trường, công an nhưng anh biết rõ thủ đoạn của những người đang đánh hàng này: “Các đại lý bán thuốc “Tàu” hầu hết đều cất giấu ở trong nhà, lực lượng liên ngành chỉ có thể kiểm tra ở khu vực bán hàng, kho đang mở cửa còn kho đang khóa cửa mà nhất là nhà riêng thì không thể.

Muốn lục soát phải có lệnh của tòa án, được viện kiểm soát phê duyệt dựa trên sự đề nghị của công an, khi đến phải mời trưởng thôn chứng kiến rồi mới đọc lệnh. Khi trước bố tôi bán hàng đã có lần công an đến khám nhà bởi có người “xì đểu” tố rằng ông bán thuốc “Tàu” nên tôi nắm rất rõ việc này”.

Nhóm các sản phẩm thuốc BVTV 'Tàu'. Ảnh: NNVN.
Nhóm các sản phẩm thuốc BVTV “Tàu”. Ảnh: NNVN.

“Thông thường hàng “Tàu” không phải tiếp thị, gạ gẫm gì như hàng Việt mà do nhu cầu của người dân cần, hỏi mua khiến các đại lý phải đi tìm nguồn. Muốn biết rõ chuyện này anh cứ về huyện Lục Ngạn, X nói.

Một nick mang tên Nguyễn Hoàng đang chào hàng 'Tàu' trên mạng. Ảnh: NNVN.
Một nick mang tên Nguyễn Hoàng đang chào hàng “Tàu” trên mạng. Ảnh: NNVN.

Tại sao Lục Ngạn?

Trước câu hỏi đó của chúng tôi, anh giải thích: “Thứ nhất bởi ở đó có đến mấy trăm đại lý thuốc. Thứ hai bởi nhu cầu dùng thuốc của hàng vạn nhà vườn trong đó không ít là chuộng hàng lậu.

Ở trong một quần thể đông đúc như thế những việc làm phạm pháp, lén lút đỡ bị “soi” hơn. Ví dụ như một con gà mà thả vào rừng sẽ rất khó đuổi vì có nhiều chỗ để lẩn trốn nhưng thả vào vườn nhỏ thì bắt rất dễ.

Cuối cùng là giao thông rất thuận tiện, tần suất xe từ Trung Quốc sang Lục Ngạn và từ Lục Ngạn sang Trung Quốc đông, đặc biệt vào giai đoạn thu hoạch vải, mỗi ngày cả trăm chiếc. Ai biết đâu một chiếc trong số đó tuồn thuốc lậu sang?”.

Một chủ vườn ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang khệ nệ bê rổ vỏ thuốc BVTV dùng trong mấy tháng. Ảnh: NNVN.
Một chủ vườn ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang khệ nệ bê rổ vỏ thuốc BVTV dùng trong mấy tháng. Ảnh: NNVN.

Tiếng là huyện nhưng Lục Ngạn lại rộng hơn cả tỉnh Bắc Ninh với 27.000ha cây ăn quả, mỗi năm tiêu thụ khoảng 150 tấn thuốc (trên giấy tờ), tổng giá trị chừng 300 – 350 tỉ chưa kể thuốc lậu.

Trước Trạm BVTV huyện trực thuộc Chi cục BVTV có 3 cán bộ còn không thể đi hết được 225 đại lý thuốc được cấp giấy phép chứ không nói đến những cái nhỏ lẻ hoạt động chui lủi ở vùng sâu, vùng xa.

Nay Trạm sáp nhập vào Trung tâm dịch vụ nông nghiệp cùng với khuyến nông, thú y do huyện quản lý và chỉ còn 1 cán bộ BVTV đang sắp đến tuổi nghỉ hưu. Sợi dây kết nối giữa tỉnh và huyện về BVTV bởi thế không còn chặt chẽ nữa. Đã vậy, cánh tay nối dài bên dưới là cán bộ khuyến nông xã lại đang tan rã.

Một chủ vườn ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang pha thuốc trị nhện của 'Tàu'. Ảnh: NNVN.
Một chủ vườn ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang pha thuốc trị nhện của “Tàu”. Ảnh: NNVN.

Tiếng là mỗi năm bán được dăm tỉ tiền hàng nhưng theo đại lý T không cho dân chịu sẽ không thể bán được. Nếu thuận lợi, được mùa, được giá, xong vụ thu được cỡ 80% nợ nhưng mất mùa chỉ được cỡ 30%, bởi thế xã có 7 đại lý thì 2 đã bỏ: “Họ chở cả xe tải hàng từ biên giới về sau đó xé lẻ đi rao bán dọc đường cho từng đại lý hay bán lẻ cho người trong thôn. Tôi cũng không muốn bán hàng “Tàu” lắm đâu vì khi sâu đã kháng thì không có thuốc gì chữa được nữa, có chết cũng chỉ 30 – 40% nên nhiều nhà vườn lớn giờ đây cũng sợ”.

Đóng vai là những nhân viên mới của một công ty thuốc đi khảo sát thị trường chúng tôi tới một số đại lý nhỏ lẻ mà người đầu tiên gặp là H ở xã Tân Quang.

Anh cho hay, chai thuốc trị nhện “Tàu” nhãn có hình bóng đèn hay dân gọi là “quả lựu đạn” giá nhập về 560.000 – 570.000 đồng, bán lẻ được 700.000 đồng: “Nhà nào lần đầu đánh thuốc “Tàu” còn được dài, những lần sau sẽ ngắn nên thời gian bảo hộ tôi không dám chắc nhưng nó vẫn hơn loại hàng độ linh tinh của nội.

Giờ vườn cam ở hai thôn lớn trong xã bị nhiễm bệnh vàng lá cỡ 70 – 80%, nhiều vườn đã phải đào cả gốc, hơn thế thời tiết đang nắng nóng không có mấy nhện nên bán được ít, mỗi tháng chỉ 50 – 70 lọ chứ dịp cuối năm tôi bán cả trăm lọ”.

Đại lý T ở xã Đồng Cốc vừa bán hàng vừa làm 2ha bưởi trong đó có 700 gốc da xanh 3 năm tuổi, đã bắt đầu cho quả nhưng nhiều cây bị bệnh, trong đó vài chục gốc nặng phải đào bỏ đi với triệu trứng điển hình vàng lá thối rễ: “Trị nhện tôi bán 50% của “Tàu”, 50% của nội. Riêng về hàng “Tàu” thường khi nào dân yêu cầu mới điện lấy về chứ không dám cất trữ. Chỗ lấy họ cho chịu bởi tôi cũng không dại gì cầm dao đằng lưỡi, bất đồng ngôn ngữ, không biết đọc hướng dẫn sử dụng chẳng may nhà vườn phun xong cháy hết lá, rụng hết quả bắt đền thì sao?”.

Không chỉ đại lý bán thuốc “Tàu” mà cả dân, nhất là cánh trẻ nhiều người sang làm thuê chăm cam, chăm vải bên kia biên giới lâu dần biết tiếng cũng ôm hàng về bán.

Một nhà vườn ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang phun thuốc cho cam. Ảnh: NNVN.
Một nhà vườn ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang phun thuốc cho cam. Ảnh: NNVN.

Ba vấn đề chính của thuốc BVTV “Tàu” nhập lậu

1. Độ độc rất cao, nhiều nông dân sau khi sử dụng phản hồi rằng mệt hơn hẳn so với phun các thuốc khác thậm chí là đau đầu, buồn nôn.

2. Sau khi sử dụng sẽ bị lệ thuộc. Bình thường phun các thuốc nhện của Việt Nam thấy tác dụng vẫn được khoảng 80% tuy nhiên sau khi chuyển sang nhện “Tàu” mà quay lại dùng là gần như không có tác dụng do hiện tượng kháng.

Điều nguy hiểm hơn, các thuốc “Tàu” này ban đầu sử dụng rất tốt nhưng sau một vài lần sẽ mất hiệu lực nhanh hơn thông thường khiến cho nông dân liên tục phải tìm kiếm thuốc mới mà vẫn bị mất mùa.

3. Thông thường thuốc có độ độc càng cao thì thời gian phân hủy càng lâu. Không ai có thể biết được dư lượng để lại của thuốc lậu trên nông sản kéo dài bao lâu vì gần như không thể phân tích nếu không biết được thành phần hoạt chất.

Hiện tại, các vùng cây ăn quả, hoa, vùng rau, thậm chí cả rau an toàn nông dân sử dụng các thuốc kiểu này khá nhiều. Khi test dư lượng thuốc BVTV cũng chỉ có thể test một số hoạt chất trong danh mục, những chất không nằm trong diện kiểm tra thì không có chất thử và không thể phát hiện được.

***

Thứ Tư 27/05/2020 , 08:41 (GMT+7)

Thuốc lậu rao bán trên facebook, tràn ra đồng ruộng

 

Nhân viên của một công ty bảo hiểm nhân thọ nói với tôi rằng đừng nhìn vào vẻ hào nhoáng bên ngoài của Lục Ngạn với nhiều nhà gác mà tưởng dân nơi đây giàu.

Pha thuốc trị nhện đỏ của 'Tàu'. Ảnh: NNVN.

 

Pha thuốc trị nhện đỏ của “Tàu”. Ảnh: NNVN.

 

Hào nhoáng bên ngoài

Anh giải thích tiếp: “Chỉ một bộ phận nhỏ là khá, giàu thôi, còn lại không như báo chí các anh nói đâu, nợ nần nhiều lắm!

Vải nhiều năm liền giá thấp, cam bưởi bệnh tật triền miên, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) toàn phải mua chịu, nhiều thứ đã bị sâu kháng hết rồi vì dùng bừa bãi hàng “Tàu”.

Họ phun thuốc quanh năm, ở trong những ngôi nhà ngay chính giữa vườn nên giờ trước khi bán bảo hiểm cho ai ở huyện Lục Ngạn (Bắc Giang) chúng em đều phải đưa đi bệnh viện tuyến trên để kiểm tra thật kỹ về u bướu…”.

Hỏi về hiệu quả kinh tế, anh Minh một nhà vườn có hơn 1ha cam Canh, cam Vinh ở thôn Phúc Hòa, xã Đồng Cốc than chán lắm rồi, đã chặt vãn mấy trăm gốc 10 năm tuổi đang bị bệnh nặng. Hỏi về thói quen dùng thuốc “Tàu”, anh thú thực mấy năm nay có dùng loại đậu quả và trị nhện đỏ: “Thấy người ta phun có hiệu quả thì tôi dùng thôi. Nếu ít nhện phun thuốc Việt cũng đỡ nhưng nếu đã đỏ khé lá rồi thì chỉ có phun thuốc “Tàu”. Hơn thế, thuốc “Tàu” phun được 2 – 3 tháng nhện mới xuất hiện trở lại còn thuốc Việt thời gian bảo hộ chỉ được cỡ 15 ngày.

“Thuốc “Tàu” ra mỗi lần một khác nhau về hình thức lẫn hiệu lực. Vườn cam của tôi tan hoang thế này một phần do bệnh, một phần do thuốc kém”, anh Minh ở thôn Phúc Hòa, xã Đồng Cốc.

Nhưng từ khi cây bị bệnh vàng lá thối rễ thì không loại thuốc nào có thể cứu vãn nổi. Nhiều người ở các công ty BVTV cũng đã về đây thử thí nghiệm phun các kiểu hóa chất, chế phẩm, tuy nhiên cây chỉ ra được một đợt lộc rồi lại bị tiếp”.

Hơn năm nay, vườn cây bắt đầu hỏng gia đình không dám tích trữ thuốc trong kho nữa chứ trước đây mỗi lần ra các đại lý lớn ở thị trấn Chũ vợ anh đều mua một lúc 15 – 20 triệu liền để có thể phun được 2 – 3 đợt. Chỉ cần hỏi đơn giản rằng: “Vườn nhà em nhện đỏ nhiều, dày thì dùng thuốc gì?”. Thế là đại lý sẽ tự động lấy cho một combo kết hợp của nhiều loại thuốc đặc trị.

Sở dĩ họ không mua đại lý trong xã mà cất công ra ngoài Chũ mua bởi ở đây giá rẻ, lấy mỗi lần số lượng lớn có thể tiết kiệm được vài trăm ngàn. Tính ra cả năm riêng tiền chi cho thuốc BVTV anh chị tốn tới 70 – 80 triệu.

Phun thuốc trị nhện đỏ. Ảnh: NNVN.
Phun thuốc trị nhện đỏ. Ảnh: NNVN.

Chúng tôi ra vườn xem cảnh vợ chồng anh phối trộn và đánh thuốc “Tàu”. Có hai mặt hàng thuốc trị nhện đỏ, loại màu trong đựng trong chai vuông dân quen gọi là “thuốc nước rửa bát” bán kèm với một chai cồn và một chai thuốc trị sâu để phối lẫn có tổng giá hơn 800.000 đồng.

Loại thứ hai có giá hơn 200.000 đồng/chai không cần phải trộn nhưng ít công hiệu bằng. Thuốc được pha trong cái bể lớn 1.100 lít rồi dùng động cơ bơm rửa xe máy 1,5KW loại đầu to, lực hút mạnh, chia làm hai vòi, vợ chồng mỗi người cầm đi theo một hướng. Họ phun cấp tập, chỉ một buổi chiều là xong hơn 1ha.

Ông Ánh bảo thỉnh thoảng phải đánh thuốc nhện 'Tàu' mới hiệu quả. Ảnh: NNVN. 
Ông Ánh bảo thỉnh thoảng phải đánh thuốc nhện “Tàu” mới hiệu quả. Ảnh: NNVN.

Cũng cùng ở xã Đồng Cốc, ông Trần Ngọc Ánh có hơn 1ha cam Canh, cam Vinh mỗi năm chi khoảng 90 triệu cho việc mua thuốc BVTV. Cầm trên tay cái chai nhựa trị nhện đỏ của “Tàu”, ông cười giải thích: “Đây là loại nhãn in hình cái bóng đèn hay dân vẫn gọi là quả bom, quả lựu đạn có giá 700.000 đồng/chai.Cũng chai ấy, nhãn ấy nhưng không có tem, không có mã vạch sẽ rẻ hơn được 50.000 đồng nhưng không công hiệu bằng. Mỗi chai thuốc này pha với 1.000 lít nước tương đương với khoảng 700 đồng/lít. Mỗi lần đánh tôi phải dùng 3 chai mới đủ cho cả vườn”.

Theo kinh nghiệm của ông, sau nhiều lần đánh một loại thuốc nhện đỏ sẽ kháng lại, phải đảo sang thuốc khác thì mới công hiệu. Thường ông sẽ nhờ người mua hộ ở đại lý tại thị trấn Chũ nhưng cũng có khi mua luôn ở trong xã cho tiện.

Cận cảnh chai thuốc trị nhện 'bóng đèn' hay 'quả lựu đạn'. Ảnh: NNVN.
Cận cảnh chai thuốc trị nhện “bóng đèn” hay “quả lựu đạn”. Ảnh: NNVN.

Vòng tròn ma quái

Ông Nguyễn Văn Quý ở xóm Ruồngx xã Tân Lập trước kia, khi còn cấy lúa hãn hữu mới phải đeo bình thuốc ra đồng. Kể từ lúc vượt đất ruộng lên thành vồng, thành luống để trồng 1ha cam Canh, cam Vinh ông mới “nếm mùi” thuốc sâu liên tục từ cái máy phun giàn nhiều miệng, lắm lỗ tia.

Ông kể, trong hai thứ cam đó, cam Canh là ngốn nhiều thuốc nhất vì rất hay bị sâu bệnh. Tổng cộng mỗi năm ông mất chừng 50 triệu tiền thuốc BVTV trong đó riêng trị nhện đỏ vẫn phải dùng hàng của “Tàu”: “Cũng chẳng có ai khuyến cáo cả đâu mà do nhà vườn tự bảo nhau, dùng thuốc này cộng với thuốc kia, phun là chết. Trồng cam toàn phải sử dụng thuốc đắt tiền nhưng có ai dám thử nếm thử đâu mà biết thật giả hả các chú?”.

Chỉ cần lưu ảnh mẫu thuốc vào điện thoại là thuốc gì cũng có. Ảnh: NNVN.
Chỉ cần lưu ảnh mẫu thuốc vào điện thoại là thuốc gì cũng có. Ảnh: NNVN.

Vườn cam của anh Trần Văn Quý ở xóm Luồng cũng phải đánh thuốc khoảng 15 – 20 lần mỗi năm: “Thuốc sinh học không được chúng tôi ưa chuộng bởi hiệu quả chậm, chết không hết sâu so với thuốc hóa học”.

Với cây có múi, nhện đỏ là loài gây hại đặc biệt nguy hiểm vì không chỉ chích hút nhựa mà nước tiểu của chúng dính vào lá khiến lá khô, dính vào quả khiến quả đang xanh ngả sang màu chì, cằn cọc, kém phát triển.

Nhện đỏ rất khó chết, kháng thuốc nhanh, khiến cho anh Quý phải dùng luân phiên hai loại thuốc “Tàu” là chai nhôm giá 250.000 đồng pha được cho 400 lít và chai nhựa giá 150.000 đồng pha được 200 lít.

Anh Quý bên chai thuốc 'Tàu'. Ảnh: NNVN.
Anh Quý bên chai thuốc “Tàu”. Ảnh: NNVN.

Lúc anh Quý mua ở trong xã, khi thì ngoài xã. Thuốc lậu không bày bán công khai mà phải người quen hỏi đại lý mới lẳng lặng vào bên trong nhà xách ra cho: “Phải phun vào sáng sớm và chiều mát thì thuốc mới phát huy hết tác dụng. Tuy giá của hàng Tàu đắt hơn nhưng phun vào nhện chết cỡ 90%, so với hàng nội chỉ chết cỡ 60 – 70% mà thôi.”.

Còn vườn cam Canh rộng 1ha của anh Nguyễn Hữu Giang ở xóm Nương xã Kiên Thành thì vẫn dùng thuốc trị nhện “Tàu” mua của đại lý Y ở thị trấn Kép (huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang) chứ không mua ở ngay gần thị trấn Chũ bởi: “Ở đó họ chuyên bán hàng dành cho cây cam, nửa tiền mặt, nửa cho chịu lại còn bảo hành nếu phun không chết sẽ trả lại tiền. Nói chung thì loại gì cũng có, chỉ cần chụp ảnh mẫu gửi qua Zalo là có luôn”.

Cận cảnh một chai thuốc 'Tàu'. Ảnh: NNVN.
Cận cảnh một chai thuốc “Tàu”. Ảnh: NNVN.

Dùng thuốc “Tàu”, không thể dùng lại thuốc Việt rồi đến khi cả thuốc “Tàu” cũng bị sâu bệnh kháng lại dẫn đến cảnh mất mùa chính là vòng tròn ma quái mà người dân Lục Ngạn đang phải hứng chịu.

Tại sao dân dùng thuốc “Tàu”?

Ông Vũ Lệnh Sánh – Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Kỹ thuật nông nghiệp huyện giải thích về nguồn gốc của thói quen dùng thuốc “Tàu” của dân mình như sau: “10 năm nay sau mỗi mùa vụ dân Lục Ngạn lại đi làm thuê bên Trung Quốc khá đông. Thấy họ sử dụng thuốc trị nhện đỏ trên cây cam được rất lâu, tới 2 – 3 tháng trong khi thuốc nội chỉ cỡ 20 – 30 ngày nên mang về cho người thân dùng.

Dần dần mọi người rỉ tai nhau, có cầu ắt có cung. Thuốc đấy bà con không thể đọc hướng dẫn sử dụng nên không biết liều lượng pha, thời gian cách ly là bao nhiêu mà chỉ pha theo hướng dẫn của đại lý hoặc rỉ tai nhau.

Ông Vũ Lệnh Sánh - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Kỹ thuật nông nghiệp huyện Lục Ngạn. Ảnh: NNVN.
Ông Vũ Lệnh Sánh – Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Kỹ thuật nông nghiệp huyện Lục Ngạn. Ảnh: NNVN.

Những nhà vườn nào phun thuốc “Tàu” đi qua là biết ngay vì nặng mùi hơn hẳn. Tôi đã cầm xem các hàng thuốc ngoài luồng này thì thấy trên bao bì ghi hoạt chất tương tự như hàng nội nhưng khác ở chỗ dung môi pha chế…

Những năm chưa sáp nhập Trạm Bảo vệ Thực vật vào Trung tâm Dịch vụ Kỹ thuật nông nghiệp huyện, các đơn vị như quản lý thị trường, nông nghiệp, thanh tra chuyên ngành cùng với tôi vẫn thỉnh thoảng kiểm tra tình hình buôn bán thuốc.

Từ khi có quyết định thành lập Trung tâm, mảng này do Phòng Nông nghiệp quản lý mà bên họ thì không có người, bảo chúng tôi đã quen nên cứ tiếp tục làm, nhưng không biết có tranh nhiệm vụ hay dẫm chân lên nhau không?

Năm ngoái chúng tôi đi kiểm tra được 2 đợt, mỗi đợt 3 ngày, mỗi ngày đi được 4 – 5 hộ kinh doanh, không phát hiện được thuốc “Tàu”. Năm nay có kế hoạch nhưng do tình hình dịch Covid-19 nên chưa đi được”.

Người dân này trước đây dùng thuốc 'Tàu', giờ sợ độc không dám dùng nữa. Ảnh: NNVN.
Người dân này trước đây dùng thuốc “Tàu”, giờ sợ độc không dám dùng nữa. Ảnh: NNVN.

Khi chúng tôi hỏi, tại sao người dân có thể mua được thuốc “Tàu” dễ dàng nhưng đi kiểm tra lại không phát hiện được? Ông Sánh đáp: “Nói chung cũng khó bởi chúng tôi chỉ có thể kiểm tra ở cửa hàng chứ không thể vào nhà của họ được.

Chỉ có công an kinh tế mới có thể theo dõi, lập chuyên án như vừa rồi đã bắt được một đối tượng ở Hải Dương lên đây buôn. Để kiểm soát, hạn chế thuốc BVTV lậu, theo tôi đầu tiên phải làm chặt ở cửa khẩu còn ở các địa phương cần phải có công an vào cuộc.

“Về sự độc hại của việc trồng cây cam Canh phải dùng rất nhiều thuốc, hồi còn chịu trách nhiệm này ở tỉnh Hà Tây cũ tôi không ủng hộ phát triển nó mặc dù lợi nhuận cực kỳ cao.

Sự kiện tôi ấn tượng nhất là cái trại lợn nái gần vườn cam Canh ở Đan Phượng toàn bị sảy thai. Còn tôi thì vì lơ đễnh, đi thăm đồng cam, mải ăn thử, tối về đau bụng muốn chết, chạy vội toa lét nhiều lần!

Thế mà, sau khi tôi về hưu, nhiều tỉnh thành đua nhau trồng, diện tích tăng vọt và nay mới thấy người nói ra điều đó từ cơ sở”, ông Bùi Ngọc Khanh, nguyên Trưởng phòng Trồng trọt của Sở NN-PTNT Hà Tây cũ, nói.

***

Thứ Năm 28/05/2020 , 08:56 (GMT+7)

Tàn giấc mơ hoa

Anh Quân người xóm Đường (xã Mê Linh, huyện Mê Linh, TP Hà Nội) cầm sợi dây giật mạnh một cái, tiếng động cơ của chiếc máy bơm công suất cao vang lên giòn giã.

Bể pha thuốc. Ảnh: NNVN.
Bể pha thuốc. Ảnh: NNVN.

Một buổi đánh thuốc “Tàu”

Không gian oi nồng mùi thuốc. Anh Quân đánh thuốc trị nhện loại “nước rửa bát của Tàu” cùng với ba loại thuốc nội khác. Khi pha chung với nhau trong cái bể 800 lít chúng biến thành thứ dung dịch màu trắng như sữa, sủi bọt như bia hơi. Cách đó hàng trăm mét là chiếc vòi phun được nối với một cuộn dây dài.

Chai thuốc 'Tàu' mà anh Quân đang đánh. Ảnh: NNVN.
Chai thuốc “Tàu” mà anh Quân đang đánh. Ảnh: NNVN.

Chỉ cần gạt nhẹ khóa, một làn thuốc trắng xóa từ hàng trăm lỗ li ti phun ra thành giàn tựa như một đám mây nhỏ, bao trùm xuống những luống hoa, che khuất cả thân người.

Vừa rồi do toàn bộ thôn bị cách ly vì Covid-19 nên anh Quân đành bỏ đi mấy lứa hoa cắt cành, mất 60 triệu đồng nên bây giờ phải phun mạnh thuốc để vực lên mà bù lại. Với 2 mẫu hoa như thế này, mỗi buổi đánh anh mất 2 triệu đồng tiền thuốc bảo vệ thực vật (BVTV).

Anh Quân đang trộn thuốc. Ảnh: NNVN.
Anh Quân đang trộn thuốc. Ảnh: NNVN.

Gần đó, trong chiếc lều dựng ngay trên bờ ruộng, anh Hải – một người chuyên trồng hoa hồng trong chậu cho biết: “Dân mình quen dùng thuốc theo trào lưu, bất cứ thuốc gì, hàng Việt hay Nhật, “Tàu” mà có một người dùng, thấy hiệu quả là người nọ truyền tai người kia ngay (thực tế không có hàng thuốc Nhật mà vẫn là thuốc “Tàu” nhưng có ghi chữ Made in Japan và được đại lý quảng bá là hàng Nhật).

Tất nhiên là trước đó, đại lý gọi điện bảo chú ơi, cô ơi, hôm nay cháu về lô thuốc mới, mời cô chú dùng thử xem hiệu lực thế nào. Thấy tốt cái là nhà vườn báo cho đại lý.

Đại lý báo cho nhiều người khác rằng thuốc này tôi đã cho ông A, bà B dùng thử rồi, rất hiệu quả. Bà con ra xem ruộng thấy sạch bệnh, ra chợ thấy sản phẩm đẹp là về mua, thuốc bung ra mạnh như mạng xã hội vậy”.

Anh Hải chỉ cho chúng tôi một chai thuốc trị nhện loại 'bóng đèn' của 'Tàu'. Ảnh: NNVN.
Anh Hải chỉ cho chúng tôi một chai thuốc trị nhện loại “bóng đèn” của “Tàu”. Ảnh: NNVN.

Hoa trồng chậu do thân lá ít phát triển, hai tháng mới có một lứa nên ít phải dùng thuốc, anh Hải chỉ đánh bằng đơn vị “bom” tức thùng phuy 200 lít chứ không phải dùng đến bể cả ngàn lít như dòng hoa trồng dưới đất chuyên để cắt bông.

1 sào hết 80 lít dung dịch, tính ra hơn 1 mẫu hoa của nhà anh mỗi lần đánh hết chừng 4 “bom”. Ngoắc tay ra hiệu cho tôi đi theo, anh chỉ đống vỏ thuốc, giải thích về các loại thuốc nhện “Tàu” lẫn nhện Việt trong đó nhện “Tàu” phổ biến nhất là loại mác có hình cái “bóng đèn” cùng loại cặp hai chai một.

Nói một cách công bằng thì Hà Nội là địa phương dùng ít thuốc BVTV/ha canh tác nhất nhì miền Bắc, công tác kiểm soát thuốc BVTV khá chặt chẽ nhưng lại có một ngoại lệ là Mê Linh.

Chỉ tính riêng huyện này đã tiêu thụ lượng thuốc BVTV bằng khoảng 1/6 toàn thành phố với trên 120 đại lý, mỗi năm dùng trên dưới 60.000kg, tương ứng với khoảng 10 kg/ha.

Mức độ tiêu thụ ở những xã trồng hoa như Mê Linh còn khủng khiếp hơn nhiều, mỗi năm trên dưới 22.000kg. Tính ra mỗi ha hoa tiêu thụ khoảng 70kg thuốc, gấp khoảng 20 – 30 lần bình quân chung của toàn thành phố.

Gạt khóa là thuốc phun ra như sương. Ảnh: NNVN.
Gạt khóa là thuốc phun ra như sương. Ảnh: NNVN.

Nếu người trồng cây ăn quả như ở huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang còn e dè khi đánh thuốc “Tàu” bởi dù sao đó cũng là thứ sẽ ăn vào bụng thì người trồng hoa lại đánh thả cửa vì nghĩ đó cũng chỉ là thứ để trưng nên phải làm sao đẹp mắt hết mức có thể.

Hoa là thứ làm giàu cho người dân Mê Linh nhưng cũng khiến cho không ít người phải tán gia, bại sản vì thiên tai, dịch bệnh, vì sự bấp bênh của thị trường và sức khỏe của người trồng luôn treo trên đầu… miệng vòi phun thuốc.

Tự dưng, tôi lại nhớ đến câu chuyện với chị Trần Thị Ngọc Anh – Trạm trưởng Trạm y tế xã Mê Linh – hai năm trước về đội quân “những người mang án tử” ở đây.

Chị bảo, mỗi năm có khoảng trên dưới 20 người gia nhập vào đội quân ấy, trong đó tử vong vào khoảng 10 – 14 ca.

Khi còn quy định bắt buộc bệnh nhân phải qua Trạm y tế xã để làm thủ tục lên tuyến trên điều trị bảo hiểm thì việc quản lý các trường hợp mắc ung thư rất dễ nhưng nay thông tuyến, muốn có số liệu Trạm phải tự đi điều tra.

Nhiều khi người bệnh đã xanh cỏ ngoài đồng rồi nhân viên của Trạm mới phát hiện ra để cộng vào sổ.

Trước khi họ đến là có alo

Đại lý A ở xã Mê Linh thú thực rằng: “Tôi không thích bán hàng “Tàu” lắm bởi người dân yêu cầu nên mới phải lấy một ít thuốc nhện về bán chứ một số đại lý rất thích, chuyên bán loại này kèm cả các loại thuốc sâu, thuốc bọ trĩ nữa.

Chẳng qua là những lúc hàng nội không đáp ứng được, đánh mãi nhện không chết thì bắt buộc nông dân phải chuyển sang hàng “Tàu”, chấp nhận liều vì có thể gây cháy lá, cháy hoa. Khi vườn này đánh nhện chết hết rồi, người nọ truyền miệng người kia thành ra bán chạy”.

Chai thuốc 'nước rửa bát Tàu' ở ngoài cùng, bên phải. Ảnh: NNVN.
Chai thuốc “nước rửa bát Tàu” ở ngoài cùng, bên phải. Ảnh: NNVN.

Cũng theo A, ba năm gần đây phải đến 90% thuốc trị nhện là hàng “Tàu”, chỉ đánh phòng mới dùng đến hàng nội vì giá rẻ hơn.

Vừa mở điện thoại ra cho chúng tôi xem các loại thuốc trị nhện lậu, A vừa giải thích: “Nhện “Tàu” có nhiều loại nhưng không loại gì trụ được đến năm thứ ba đâu, hầu hết giờ đều đã kháng thuốc. Cũng may đến thời điểm nắng nóng này là hết mùa nhện.

Đây là loại nhện cặp (hai chai nhỏ) có giá 190.000 đồng khi phun hòa ra 200 lít được dân chuộng hơn cả vì mới ra khoảng 1 năm nay, chưa bị kháng, dùng khá mát không gây cháy lá, xém hoa”.

Đúng lúc này, có mấy người vào mua thuốc cũng góp chuyện: “Giờ chúng tôi phải dùng hỗn hợp hạng nặng gồm nhện “Tàu” cộng với thuốc sâu hoặc nhện cháy, chấp nhận bị thui mầm lá, đơ cây mới trị được!”.

Không chỉ trồng hoa ở xã mà dân Mê Linh còn thuê đất tận Lai Châu, Sơn La để làm, thường có diện tích từ một vài ha trở lên.

Mỗi lần về quê thăm nhà họ đều không quên mang theo các loại thuốc “Tàu” bởi đại lý ở trên đó chủ yếu bán các loại thuốc rẻ tiền dành cho cây ngô, cây lúa. Hoa thu hoạch lại được chuyển về Hà Nội bằng xe tải hay xe khách để bán.

Đống sổ ghi nợ ở một đại lý bán thuốc BVTV. Ảnh: NNVN.
Đống sổ ghi nợ ở một đại lý bán thuốc BVTV. Ảnh: NNVN.

“Trên đó lạnh hơn nên con nhện đỏ to bằng đầu kim luôn chứ ở đây phải dùng kính lúp soi mới thấy. Nhện đỏ đánh còn dễ chết chứ nhện cám bám ở khe lá, gân lá lại có màng tơ bao quanh, rất khó tiêu diệt. Chúng tôi đang dùng loại chai nhựa của “Tàu” đánh nhiều lượt nhưng hiệu quả không cao, muốn thay đổi sang loại thuốc mới xem sao”.

Cũng bởi đầu tư cho những người làng đi “đánh bắt xa bờ” như thế mà B – một đại lý cùng ở xã Mê Linh đang gánh món nợ 7 tỉ: “Họ lấy của tôi hai chuyến hàng, nợ cỡ trăm triệu xong nhảy sang lấy hàng của đại lý khác, nợ rồi lại nhảy tiếp. Có người nợ tôi tới 4 năm nay, dù cách đây chỉ hai nhà vẫn chưa đòi được mà giờ còn không biết họ ở đâu nữa, vườn ở trên đó họ bán lúc nào cũng không ai hay.

Hai năm nay tôi không dám bán cho những nhà vườn ở xa mà chỉ bán cho người trồng ngay tại xã nhưng tỉ lệ chịu cũng cỡ 70%, nợ từ đầu năm đến cuối năm mới trả”.

B mới bán hàng “Tàu” hai năm gần đây bởi yêu cầu của dân, họ vào hỏi mà không có là đi chỗ khác luôn, khi mà có thì còn lấy thêm các mặt hàng như thuốc sâu, thuốc nấm, kích thích, phân bón: “Dân đặt hàng thì tôi mới lấy mỗi lần 100 – 200 cặp, chỉ để nhà 5 – 10 cặp thôi còn phải đi gửi ở nhà hàng xóm. Đang bán chạy là loại nhện cặp của “Tàu” thường phối trộn với hàng A (Abamectin), E (Emamectin) hoặc thuốc sát trùng cho tăng hiệu quả.

Còn loại “nước rửa bát” của “Tàu” dùng đánh nhện trên hồng, hoa không sao nhưng tầm xuân dại để ghép lại bị lụi hết nên dân sợ. Bán hàng này, lãi cũng không nhiều đâu, như loại nhện cặp tôi lấy lại của người ta 170.000 đồng bán ra 185.000 đồng.

Nếu lấy theo lô, giá rẻ hơn nhiều. Tôi cũng có mối nhưng không thể bán buôn được còn bán lẻ biết bao giờ hết nên không dám nhập”.

Bể chứa dung dịch thuốc BVTV sủi bọt trắng. Ảnh: NNVN.
Bể chứa dung dịch thuốc BVTV sủi bọt trắng. Ảnh: NNVN.

Ở đây anh bán thuốc “Tàu” thế thỉnh thoảng cơ quan chức năng có đi kiểm tra không? Chúng tôi hỏi. B đáp: “Có chứ, trước khi họ đến là có alo trước, báo đoàn 4 hay 5 người để mà chuẩn bị phong bì. Kể cả mấy tay đưa thuốc “Tàu” về đây người Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang, người Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc, người Hoài Đức TP Hà Nội tôi nghĩ cũng phải có gì đấy mới đem hàng về suôn sẻ chứ?

Tôi lấy của nhiều đầu mối vì hễ chỗ nào rẻ thì nhập. Xác định lấy hàng thì phải chuẩn bị tiền trước, gọi điện họ sẽ giao hàng nhưng không bao giờ hẹn giờ, ngày cụ thể.

Ví dụ hẹn sáng nay nhưng chiều hôm qua đã đến rồi. Giao dịch toàn bảo là lái xe, không xưng danh mà nói: “Em mang hàng của anh này, chị này đến”. Không biết là lái xe hay là chính người ấy bởi tôi có biết rõ họ ra sao đâu?”.

Mê Linh là nơi có lắm người buôn thuốc BVTV lậu vì trồng nhiều hoa mà thứ đó rất ngốn hóa chất đặc biệt là hoa hồng, hoa cúc. Từ Mê Linh hàng lậu sẽ được trung chuyển để tỏa đi khắp miền Bắc, thậm chí toàn quốc.

***

Thứ Sáu 29/05/2020 , 09:45 (GMT+7)

Những cánh đồng rau Mê Linh bạc trắng vì thuốc sâu ‘Tàu’

Sâu Tàu là cách mà dân gọi tắt loại thuốc lậu của Trung Quốc. Lúc mới phun, chúng cho hiệu quả không ngờ mà giờ thì đánh hôm qua, nay sâu vẫn còn lúc nhúc…

Cánh đồng bạc trắng vì sâu. Ảnh: NNVN.
Cánh đồng bạc trắng vì sâu. Ảnh: NNVN.

Đánh thuốc hôm qua mà nay sâu vẫn còn

Chúng tôi sang xã Tráng Việt – một vùng chuyên canh rau có tiếng của huyện Mê Linh, TP Hà Nội. Trưa hè nắng chang chang. Những ruộng rau bạc trắng phản quang lấp loáng vì lá đều bị sâu tơ bào mỏng tang như tờ giấy. Những khuôn mặt nông dân bạc đi, nhợt nhạt vì lo lắng.

Nhiều ruộng bị dính sâu nặng bà con bỏ không thèm chăm bón, bơm nước, phun thuốc, trông khô như rơm, cảm tưởng chỉ một mồi lửa là cả cánh đồng bốc cháy.

Trời dần ngả về chiều. Từng đoàn xe máy rồ ga trên con đường bê tông  chạy ngang dọc ngoài bãi như ô bàn cờ. Đằng sau mỗi xe đều buộc tòng teng một cái máy bơm hoặc một bình phun thuốc to đùng.

Tất cả đều đang hướng về những thửa ruộng vẫn còn sót lại chút màu xanh trên cả cánh đồng bạc trắng ấy.

Cắm máy bơm vào đường ống, đóng điện cái là những trận mưa rào từ các vòi phun sẽ tự động ập xuống các luống rau. Cũng chỉ cần giật máy phun cái là các trận mưa khác, nhỏ hơn từ bình thuốc sẽ trùm phủ xuống.

Thôn Đông Cao là vùng trồng rau tập trung nhất của xã có diện tích gieo trồng vào khoảng trên dưới 200 ha trong đó có hơn 100 ha được Chi cục Bảo vệ Thực vật Hà Nội cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất rau an toàn và 10 ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.

Vùng đất bãi vô cùng màu mỡ này có thể cung cấp một sản lượng rau khổng lồ cỡ 25.000-30.000 tấn cho Thủ đô và các tỉnh, thành lân cận với đủ các chủng loại như củ cải, cải ngồng, dưa lê, dưa chuột…

Không phải là tất cả nông dân nhưng số dùng thuốc sâu “Tàu” cũng không bao giờ là của hiếm ở đây. Mùa này, họ tập trung nhất là đánh sâu tơ.

Cận cảnh lá rau bị sâu ăn sau khi phun thuốc Tàu. Ảnh: NNVN.
Cận cảnh lá rau bị sâu ăn sau khi phun thuốc Tàu. Ảnh: NNVN.

Anh Oanh người xóm 2 vạch đám lá rau bị cắn lỗ chỗ, kiểm tra bên dưới, bắt lên một lúc 3-4 con sâu tơ nhỏ cỡ que tăm bỏ lên tay, mặt nhăn lại bảo: “Tôi mới đánh hôm qua mà vẫn còn sâu thế này chẳng biết thuốc kiểu gì nữa. Ra Tết có trận mưa đá, sâu bọ chết hết, dân chúng tôi đã mừng nhưng không ngờ bây giờ bị dính sâu tơ nhiều chưa từng có thế này. Nếu tình trạng như hiện tại chi phí tầm 4 triệu/sào sợ không đủ, hơn cả gấp đôi so với bình thường”.

Nói rồi anh tính cụ thể: tiền phay đất, giống, phân gà, bơm nước (nắng ngày nào cũng phải tưới) nhưng thuốc vẫn là nhiều hơn cả bởi cứ 3-4 ngày đánh một lần.

Đánh 1 loại không chết, đánh 2 loại không chết, đánh 3 loại không chết mà phải nồng độ đậm đặc gấp nhiều lần bao gồm gần 100cc thuốc sâu Tàu, 2 gói Nhật Bản (thuốc Tàu nhưng bà con thấy có ghi chữ made in Japan nên tưởng là thuốc Nhật), 2 gói “cóc”, 1 gói thuốc sát trùng (chỉ dùng phun cho lúa vì độ độc cao, thời gian phân hủy lâu)… Bốn, năm loại như thế phối vào nhau khiến cho một bình 25 lít đội giá phải từ 120.000đ trở lên.

Một sào thông thường phải phun 2 bình. Đôi khi anh vẫn còn phải đánh cả thêm thuốc “Xẹc Ba” và “Ri Gân” nữa để phòng bị nhạy, củ cải sẽ không lành lặn và đẹp mã, sáng màu nữa, rất khó bán.

Thuốc Tàu đánh hôm qua, nay vẫn còn sâu. Ảnh: NNVN.

Thuốc Tàu đánh hôm qua, nay vẫn còn sâu. Ảnh: NNVN.

“Thuốc “Tàu” từ hồi lén lút về, khắp vùng này đều dùng hết chứ không riêng làng này. Mới đầu tôi dùng chỉ 1 ống sâu “Tàu” (20cc) đã sạch nhưng giờ sau 2-3 năm sử dụng phải tăng liều lên gấp nhiều lần.

Riêng về củ cải phun thuốc thế này chắc cũng không độc hại lắm vì người ta nghiên cứu, nói rằng bên trong nó có chất cay, hơn nữa 10 ngày hay nửa tháng trước khi thu hoạch bọn tôi bỏ thuốc sẽ không còn dư lượng gì nữa”. Anh Oanh hồn nhiên.

Hiện tại giá củ cải bán tại ruộng hạ xuống chỉ còn 3.000đ/kg trong khi đó đầu tư 4 triệu/sào riêng thuốc sâu từ 2 triệu trở lên, nếu chăm tốt may ra bán được 3 triệu/sào. Với 1,2 mẫu củ cải, anh nhẩm tính tổng lỗ cỡ 15 triệu, thế nhưng đó còn là hạnh phúc chán so với nhiều nhà còn mất trắng vì mất mùa.

Lọ thuốc bác sĩ của Tàu. Ảnh: NNVN.

Lọ thuốc bác sĩ của Tàu. Ảnh: NNVN.

“Thuốc nào cứ giá rẻ mà chết sâu là dân dùng thôi. Đánh thuốc kiểu cộng này không thể rập khuôn được mà mỗi người “chế biến” một kiểu.

Anh Chanh cũng cùng xóm 2 cho biết mình thường pha 2 gói thuốc nội với 40cc thuốc sâu “Tàu” bởi giá rau đang hạ, nếu không sẽ còn đánh cộng thêm cả thuốc nấm “Tàu” nữa: “Người nào đi trước đánh thuốc chết sâu mạnh là người đi sau học theo thôi. Thỉnh thoảng phía hợp tác xã cũng hướng dẫn, quảng bá, cấp thuốc sinh học nhưng chúng tôi cũng ít dùng. Một khi đã có bảo hộ đầy đủ thì đánh thuốc hóa học cũng chẳng lo gì độc hại cả”.

Anh Tới người xóm 1 trông như bộ đội phòng hóa với quần áo rằn ri, mặt nạ phòng độc, lặc lè bình thuốc trên vai tiến lui nhịp nhàng theo từng ô, từng luống.

Chiếc bình 25 lít được anh pha theo công thức 2 lọ sâu “Tàu”, mỗi lọ 20 cc, 2 gói E vua, tính tổng cộng cỡ 80.000đ. Một sào phun 2 bình: “Một lứa rau thông thường cứ 3 ngày phun 1 lần, nếu nhiều sâu tơ như này thì tôi 2 ngày phun 1 lần. Phun hôm trước, hôm sau vẫn còn.

Đánh quá liều, cộng đủ thứ

Chuẩn bị đánh thuốc. Ảnh: NNVN.

Chuẩn bị đánh thuốc. Ảnh: NNVN.

Trên chai thuốc sâu “Tàu” toàn chữ Hán nên không ai đọc được hướng dẫn. Chúng tôi có nhờ người giỏi tiếng dịch thì chúng cũng không hề ghi phải cách ly bao lâu sau khi phun.

Do chúng là thuốc lậu, không mấy ai biết hoạt chất bên trong là gì, dung môi ra sao. Khi test dư lượng thuốc BVTV cũng chỉ có thể test một số hoạt chất trong danh mục, những chất không nằm trong diện kiểm tra thì không có chất thử và không thể phát hiện được.

Ngoại trừ người quen và gặp trực tiếp, hỏi tình cờ về thuốc “Tàu” thì đại lý, nông dân mới chia sẻ, nếu lên kế hoạch trước hoặc qua điện thoại chắc chắn nông dân sẽ không chia sẻ hết vì họ cũng biết rằng việc buôn bán, sử dụng thuốc lậu là sai luật, là độc hại.

Bởi vậy, chúng tôi đã sắp xếp những cuộc trao đổi ở nhiều địa điểm từ cửa hàng bán thuốc, trên đường ra đồng hay trên ruộng một cách tình cờ nhất có thể. Hầu hết nông dân đều ý kiến rằng mặc dù biết thuốc rất độc hại nhưng do giá khá rẻ, đánh hiệu quả trừ sâu bệnh cao nên vì lợi ích trước mắt vẫn cứ phải dùng…

Thuốc sâu Tàu. Ảnh: NNVN.

Thuốc sâu Tàu. Ảnh: NNVN.

Đại lý C ở xã Tráng Việt tuy chỉ là cấp hai thôi nhưng mỗi năm bán hơn 10 tỉ tiền thuốc kể ra cũng thuộc vào hàng có “số má” trong giới. Không hề nghi ngờ gì chúng tôi khi đi cùng mấy người quen nên câu chuyện với C sớm trở nên thân tình: “Chưa bao giờ tôi thấy sâu tơ bùng phát như hiện nay các anh ạ!

Trước đây chỉ đánh cỡ 50.000đ/bình là hiệu quả, giờ đánh thuốc “Tàu” 2 chai (26.000đ) cộng thuốc quả cà chua (do có hình quả cà chua, giá 33.000đ) cùng 3 gói thuốc dòng E vua (24.000đ) các loại. Giá mỗi bình 25 lít lên tới cả trăm ngàn, thậm chí chẳng ai cộng đến 150.000đ nhưng có một nhà đã làm như vậy cũng không lại được vì sâu đã kháng thuốc”.

Những thứ “cộng” độc hại như vậy nằm ngoài tính toán của mọi nhà sản xuất thuốc, phần do đại lý bày cho, phần do người dân tự mày mò thử nghiệm.

Nhà C ngoài bán thuốc sâu cũng trồng cả rau bán nên hiểu rõ tình hình hơn ai hết: “Nếu so với khuyến cáo của nhà sản xuất thì cộng kiểu này gấp vài chục lần thậm chí hàng trăm lần cho phép. Như 1 gói “phíp” (Fipronil) 1 gram pha cho 15 lít nước mà dân đánh 5 gói cộng thêm 1 gói quả cà chua, 2 lọ sâu “Tàu”, chưa kể các loại khác nữa. Những loại thuốc này em ở trong cốp xe ga ở nhà chứ không sẽ đưa cho các anh xem ngay”.

Cũng theo C tâm sự thật: “Các cô, các chú em giờ sợ đánh thuốc “Tàu” lắm rồi vì độc nhưng toàn dân vẫn khoảng 80% dùng. Trước đây em bán hàng thuốc nội mạnh lắm nhưng kể từ khi thuốc “Tàu” về hàng nội bị đánh dạt hết, chỉ còn ADC, Syngenta, Việt Thắng bán được một ít thôi”.

Công thức cho một bình thuốc. Ảnh: NNVN.

Công thức cho một bình thuốc. Ảnh: NNVN.

Dân mua chịu thuốc BVTV thường hay bị đại lý lái theo hướng mua những loại thuốc mình bán có lãi nhiều chứ không quan tâm đến công hiệu thực sự cũng như độ an toàn của chúng.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s