Hồ Tây: một cái tên, hai số phận

NĐT –  15:33 | Thứ năm, 08/09/2022 0

Hồ Tây ở Hà Nội và Hồ Tây ở Hằng Châu (Trung Quốc) tương đồng về quy mô, hình thế, công năng văn hóa. Nhưng Hồ Tây ở Hằng Châu đã trở thành Di sản văn hóa thế giới, đại chúng cùng được thụ hưởng, trong khi Hồ Tây ở Hà Nội có nguy cơ thành “vùng bất động sản khủng của các doanh nghiệp”.

Trong khu vực các nước đồng văn, có rất nhiều hồ mang tên Hồ Tây. Trung Quốc có 36 Hồ Tây, Nhật Bản có một Hồ Tây (ở huyện Yamanashi) và Việt Nam có một Hồ Tây tại thủ đô Hà Nội. Không chỉ cùng tên, tất cả các Hồ Tây kể trên còn mang một đặc điểm chung rất quan trọng: đều là nơi hội tụ, ghi dấu của thơ ca, truyền thuyết và tín ngưỡng dân gian.

Nổi tiếng nhất trong số đó, phải kể đến Hồ Tây ở Hằng Châu (Trung Quốc) và Hồ Tây tại Hà Nội với nhiều điểm tương đồng mà chúng tôi sẽ lần lượt nêu ra.

Hồ Tây và thành phố Hằng Châu nhìn từ trên cao. Ảnh tư liệu Đinh Thế Anh

Cảnh Hồ Tây, bán đảo Quảng An (Hà Nội). Ảnh: Võ Thanh Tùng

<–more–>

Về quy mô và hình thái không gian

Ước tính không gian, diện tích khu vực Hồ Tây Hà Nội khoảng 6,39 km2, bao gồm 5,3 km2 diện tích mặt nước và 1,09 km2 diện tích bán đảo Quảng An, chu vi của không gian (chu vi bao chứa cả vùng bán đảo) khoảng 11,6 km. Thật sự thú vị, quy mô của Hồ Tây Hà Nội gần như hoàn toàn trùng khớp với quy mô của Hồ Tây Hằng Châu (diện tích 6,39 km2, chu vi 11 km).

Hai hồ đều có hình thái không gian đặc biệt là “trong hồ có đảo, trong đảo lại có hồ”. Trong Hồ Tây (Hà Nội) có bán đảo Quảng An, trong bán đảo Quảng An lại có hồ Đầm Trị. Trong Hồ Tây (Hằng Châu) có đảo Tiểu Doanh Châu, trong đảo có hồ Chữ Điền.

Hình thế không gian đặc biệt này được nhiều sử liệu ghi chép lại với hai tên gọi “Phượng hoàng ẩm thủy” và “Châu Long Phượng Chuỷ chi gian” (viên ngọc nằm trong mỏ phượng và chân rồng) có giá trị quan trọng trong tín ngưỡng dân gian. Câu thơ “Thố chi Tây Hồ chi thượng/ Châu Long Phượng Chuỷ chi gian” (Tạm hiểu: Động nhỏ trên Hồ Tây, viên ngọc sáng nằm trong mỏ phượng, hàm rồng. Rồng phượng bay cuộn tròn lấy ngọc trong hồ có đảo, trong đảo có hồ) của Cao Bá Quát là nhắc đến tín ngưỡng này một cách sống động và văn mỹ.

Về công năng văn hóa

Đầu tiên, hai hồ này đều nằm bên cạnh kinh đô. Thời điểm Hồ Tây Hằng Châu vang danh thiên hạ, chính là khi mà Hằng Châu đang đóng vai trò là kinh đô của nhà nước Nam Tống (kinh thành Lâm An). Phân tích sử liệu dân gian và thơ ca cho thấy Hồ Tây Hà Nội và Hồ Tây Hằng Châu trong những phân khúc lịch sử tương đồng cùng là kinh đô, cả hai hồ đều là địa điểm nghỉ dưỡng và du thưởng của Hoàng gia, nơi ẩn cư của nhiều văn sĩ, và là điểm đón tiễn du khách thập phương.

Các làng nghề địa phương được bảo tồn và phát triển ở Hồ Tây Hằng Châu (Trung Quốc). Ảnh tư liệu Đinh Thế Anh


Sách Đại Nam Nhất Thống Chí có chép “Lý Thánh Tông dựng hành cung ở đây gọi tên là Dâm Đàm. Nhà Lê đổi tên là Tây Hồ thường trồng sen ở hồ để ngoạn thưởng trong khi ngự ở Li cung”. Thơ của Phạm Quý Thích thời Nguyễn chép “Trần đế quan ngư không thử địa/ Tiên vương lạc thuỷ hữu danh cung” (Nơi vua Trần xưa xem đánh cá giờ thành bãi vắng. Là hành cung tiên vương đời trước vui với nước biếc). Vậy là từ thời Lý đến thời Nguyễn Gia Long, luôn có Hành cung ở Hồ Tây Hà Nội.

Với Hồ Tây Hằng Châu, từ triều Tống đến Thanh, lịch đại vương triều Trung Quốc đều cũng đều xây dựng hành cung ở đây. Hình ảnh sống động nhất lưu trữ đến nay, là tập tranh vẽ Hành Cung Tây Hồ.

Thanh Càn Long Tây Hồ Hành Cung Đồ.

Tây Hồ Hành Cung Bát Cảnh Đồ.


Kế tiếp, hai hồ đều là chốn ẩn cư của các chính khách, văn nhân và nghệ sĩ. Thiền sư Huyền Quang thời Trần khi về ẩn cư ở Hồ Tây Hà Nội, đã tự ví mình giống với Tây Hồ xử sĩ (Lâm Bồ nhà Tống) của Hằng Châu. Nếu các ẩn sĩ Trung Quốc vui với trúc và tùng, thì Thiền sư Việt Nam bằng lòng với hoa cúc vàng: “Tùng thanh Tưởng Hủ tiên sinh kính/ Mai cảnh Tây Hồ xử sĩ gia…? Cố viên tuỳ xứ thổ hoàng hoa” (Tiếng thông reo đầu ngõ (nhà) ông Tưởng Hủ/ Cảnh hoa mai ở nhà xử sĩ Tây Hồ… Vườn cũ nơi nơi đã nở hoa vàng).

Chùa Kim Liên – làng Nghi Tàm xưa. Ảnh tư liệu Vũ Hoài Đức


Về mẫu hình cảnh quan văn hóa

Hai Hồ Tây đều là nơi hội tụ của vô số các câu chuyện truyền thuyết dân gian, thông qua lưu truyền truyền thuyết, dân gian kết nối kỳ duyên lưỡng hồ theo một cách rất đẹp và nhân văn. Như, truyền thuyết hai nàng tiên nữ bỏ lại hai mảnh gương (mặt gương Tây Hồ) ở nhân gian, một ở Hằng Châu, và một ở Hà Nội. Truyền thuyết Trâu vàng ở Hồ Tây Lâm An (Hằng Châu) chạy theo tiếng chuông sang Hồ Tây Hà Nội. Truyền thuyết Huyền Thiên Trấn Vũ diệt trừ yêu cáo… đều là những dẫn chứng dân gian huyền bí…

Đi lễ Phủ Tây Hồ là hoạt động tín ngưỡng thu hút rất đông du khách. Ảnh: Báo điện tử Tổ Quốc


Với nhiều mẫu hình cảnh quan văn hóa tương đồng, cả hai hồ đều trở thành nơi gửi gắm các chuỗi cảm xúc của giới sĩ thân. Ví như, đều được mô tả đẹp tựa nàng Tây Thi, nếu Tô Thức nhà Bắc Tống có câu thơ “Dục bả Tây hồ tỷ Tây Tử/ Đạm trang nùng mạt tổng tương nghi” (Tây hồ khá sánh cùng Tây tử/ Nhạt phấn nồng son thảy tuyệt vời), thì Cao Bá Quát cũng “tức cảnh sinh tình”: “Tây Hồ chân cá tự Tây Thi/ Doanh doanh thuý đại ba bình hậu,/ Khúc khúc quần yêu thảo lục thì” (Tây Hồ quả thật đáng Tây Thi/ Sóng yên mơn mởn mày ai nở/ Giải thắm lượn lờ cỏ biếc lay).

Xoay quanh các chủ đề “sen-cá, tùng-trúc, cúc-mai, nhật-nguyệt”, có thể kể ra không hết các văn thơ gắn với cảnh sắc hồ. Nhà thơ Phạm Quý Thích gần như đã đưa hết bát cảnh Hồ Tây vào trong bài thơ: “Tây Hồ hồ thượng hà niên tự/ Cổ thụ âm âm trúc thạch tùng…/ Nhất hoằng thu kính khai tình nhật/ Thập lý hà hương tống vãn phong…/ Lai lâm nhất vị phủ cô tùng” (Chùa cổ Hồ Tây tự bao giờ/ Hòn non khóm trúc bóng cây thơ… Gương thu một mảnh trời trong vắt/ Mấy dặm gió chiều hương sen đưa… Đến đây kết bạn cội tùng cô).

Hoa sen Hồ Tây. Ảnh tư liệu Vũ Hoài Đức


Nguyễn Trãi cũng có tâm trạng “đem lòng gửi vật”  khi nói về Hồ Tây: “Cao trục thâm kỳ đạo tiền triết/ Đông Pha vị trúc bất khả vô/ Liêm Khê ái liên diệc hữu thuyết/ Càn khôn vạn cổ nhất thanh trí/ Bá Kiều thi tứ Tây Hồ nguyệt” (Đem lòng gởi vật người thuở xưa/ Cao bước dốc mong theo tiền triết/ Đông Pha bảo trúc không thể thiếu/ Liêm Khê yêu sen có thuyết hay/ Càn khôn muôn thuở niềm trong trắng/ Tứ thơ cầu Bá trăng hồ Tây).

Nguyễn Du là một hiện tượng đặc biệt, ông chuyển thể Tiểu Thanh ký ở Hằng Châu sang thơ văn Hà Nội “Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư/ Độc điếu song tiền nhất chỉ thư” (Tây Hồ cảnh đẹp hóa gò hoang/ Thổn thức bên song mảnh giấy tàn).

Trở thành Di sản văn hóa thế giới từ một đầm lầy

Hồ Tây Hằng Châu được hình thành trong quá trình các cồn cát cửa sông tích tụ và lấp đóng vĩnh viễn một vịnh biển. Loại hình hồ này được gọi là đầm phá. Trong hơn năm thế kỷ sau kỷ công nguyên, mặt hồ đầm phá bị lau sậy phủ lấp vô số lần, và lẽ ra nó đã phải trở thành đất bằng nếu không có bàn tay con người.

Đầu tiên, tận dụng cơ hội Tùy Dương Đế khởi công xây dựng tuyến đường sông vận chuyển bắc nam (Đại Vận Hà) đi qua Hằng Châu, nhân dân Hằng Châu đã tự tổ chức khơi thông Hồ Tây, đặt đó làm một cảng dừng đỗ của Đại Vận Hà ở phía tây thành phố.

Làng sản xuất chè Tây Hồ Long Tỉnh (ảnh trên) và Không gian nghỉ ngơi cho du khách ở Hồ Tây Hằng Châu (Trung Quốc). Ảnh tư liệu Đinh Thế Anh


Năm 822, Bạch Cư Di (vừa là quan thứ sử, vừa là đại thi hào), điều động lao động địa phương đắp đê quanh hồ để dự trữ nước ngọt dùng cho thủy lợi. Sau khi hoàn thành, ông đề thơ lên một tảng đá lớn bên hồ dặn dò hậu thế muôn đời giữ gìn và bảo tồn công trình.

Kế thừa ý tưởng của Bạch Cư Di, Tô Thức triều Bắc Tống xây dựng hai công trình thủy lợi lớn kết nối Hồ Tây với sông Tiền Đường và Đại Vận Hà, đồng thời xây nhiều cửa cống vừa giữ nước ngọt, vừa ngăn cát và nước mặn xâm thực, cải thiện chất lượng nước và ổn định tuần hoàn tự nhiên cho hồ. Ông phân đất canh tác cho những hộ dân thu dọn rong tảo ven hồ, từng bước làm thay đổi hoàn toàn diện mạo cảnh quan.

Trong hơn 1.000 năm sau đó – từ Bắc Tống đến Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, nhiều thế hệ nhà thơ văn nghệ sĩ mà trong đó nổi tiếng nhất là Tô Đông Pha, đã đem thơ-ca, nhạc-họa gắn kết với cảnh sắc, không ngừng thiết lập và củng cố chỗ đứng và vị thế văn hóa cho Hồ Tây trên bình diện quốc gia. Những năm sau đó Hằng Châu được các tầng lớp văn sĩ, công nông chung tay bảo vệ cảnh sắc văn hóa, và cùng di sản thơ ca đã đưa Hồ Tây trở thành một biểu tượng cho tinh thần phát huy, bảo tồn các giá trị thiên nhiên và nhân văn.

Hồ Tây Hằng Châu được UNESCO ghi nhận là Di sản văn hóa thế giới. Ảnh: UNESCO Media Service


Nhờ những nỗ lực của nhiều thế hệ nhân dân và tầm nhìn của giới trí thức, nhà cầm quyền, mà năm 1982, Hồ Tây Hằng Châu được phê duyệt là danh thắng phong cảnh trọng điểm cấp quốc gia (danh mục đầu tiên). Năm 1985, được bình chọn trở thành một trong Thập đại danh thắng phong cảnh quốc gia. Năm 2006, được tái cải tạo theo tiêu chuẩn 5A của khu du lịch cảnh quan cấp quốc gia. Năm 2008 Truyền thuyết Hồ Tây được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia (danh mục lần thứ hai).

Đặc biệt đến năm 2011, Hồ Tây Hằng Châu được UNESCO ghi nhận là Di sản văn hóa thế giới – Di sản cảnh quan văn hóa dạng hồ (di sản hồ) – một loại hình di sản đầu tiên và duy nhất trong hệ thống Di sản văn hóa thế giới hiện nay.

Toàn dân cùng hưởng lợi

Việc trở thành di sản không chỉ khiến Hồ Tây Hằng Châu trở nên “lung linh” hơn, mà còn là cơ hội để tạo nên một “mỏ vàng” mới. Việc thiết lập chế độ “Hồ Tây miễn phí” bắt đầu từ năm 2002. Mô hình này đã tạo ra không gian phát triển mới cho các ngành dịch vụ ăn uống, khách sạn, bán lẻ, vận tải và các dịch vụ khác của Hằng Châu, đồng thời tạo ra một số lượng lớn việc làm và lợi ích kinh tế cho Hằng Châu.

Khu thắng cảnh Hằng Châu được cải thiện đáng kể các lợi ích xã hội, văn hóa và sinh thái bởi nó không chỉ thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của ngành du lịch địa phương mà còn đóng vai trò tích cực trong việc thúc đẩy khả năng cạnh tranh toàn diện của Hằng Châu.

Không gian dạo chơi và thể dục của người dân theo tuyến đường bờ hồ Hồ Tây Hằng Châu. Ảnh tư liệu Đinh Thế Anh


Kể từ năm 2002, Hằng Châu đã nhận được các danh hiệu “Giải thưởng Môi trường sống của Liên hợp quốc”, “Thành phố Vườn Quốc tế”, “Mười thành phố sôi động về kinh tế nhất Trung Quốc”, “Thủ đô giải trí phương Đông” và “Thành phố du lịch tốt nhất Trung Quốc”, và đã 12 năm liên tiếp nằm trong danh mục “Thành phố hạnh phúc nhất Trung Quốc”…

Số liệu thay đổi theo từng năm là bằng chứng rõ ràng nhất: năm 2002, tổng số khách du lịch ở Hàng Châu là 27,58 triệu người, và tổng doanh thu du lịch là 29,4 tỷ nhân dân tệ (khoảng 4,6 tỷ USD). Tổng lượng khách du lịch trong các năm 2011, 2014, 2015 và 2017 lần lượt là 74,87 triệu, 109 triệu, 120 triệu và 160 triệu, tổng doanh thu du lịch lần lượt là 119,1 tỷ nhân dân tệ, 188,6 tỷ nhân dân tệ, 220 tỷ nhân dân tệ và 304,1 tỷ nhân dân tệ (46,8 tỷ USD hàng năm).

Danh thắng hay vùng bất động sản của các doanh nghiệp?

Sử sách Việt Nam cho đến triều Nguyễn, luôn ghi chép Hồ Tây Hà Nội là một danh thắng bậc nhất kinh thành. Đại Nam Nhất Thống Chí thời Nguyễn ghi: “Nước hồ trong suốt như gương tức là chỗ mà Mã Viện nhà Hán nói là trông thấy chim diều đương bay trên không sà xuống nước. Đời Đường Hàm Thông, Cao Biền đi khắp nơi tìm đất tốt phương nam nhận chỗ này làm kiểu đất “phượng hoàng ẩm thủy”. Lại truyền rằng trâu vàng từ núi Lan Kha xổng ra, đến ẩn ở hồ này… Nay bờ hồ dân cư đông đúc, chùa quán khang trang là thắng địa để chơi dạo thưởng thức”.

Một góc Công viên nước Hồ Tây và Đầm Bẩy – Nhật Tân. Ảnh: Võ Thanh Tùng


Có lẽ hơn cả một thiên niên kỷ, Hồ Tây vẫn là nơi “mịt mù khói tỏa cành sương” đầy chất thơ và huyền thoại của Thủ đô Hà Nội. Và cảnh trí mang sự tĩnh lặng – đầy chất “âm” như một cách gọi khác của Hồ Tây đã thực sự bị náo động khi thành phố xây dựng tuyến đường dạo ven hồ từ cuối những năm 1990 đến đầu những năm 2000.

Tuyến đường này ngoài ý nghĩa tạo nên bước ngoặt cho sự chuyển đổi tính chất của Hồ Tây, khiến Hồ Tây bắt đầu trở thành một trung tâm cảnh quan ưa thích của người Hà Nội, còn có ý nghĩa ngăn chặn sự thu hẹp diện tích hồ từ việc xây dựng, lấn chiếm hồ của dân cư làng xóm xung quanh.

Không có chiến lược giữ Hồ Tây, tất cả cùng thi đua xây…

Đón đầu sự chuyển đổi đó, trước đó gần một thập kỷ, làn sóng xây dựng của các thành phần kinh tế đã bắt đầu từ việc lấp hồ hoặc xóa bỏ các vùng trồng hoa, cây cảnh truyền thống… trong không gian vùng Hồ Tây.

Dự án làng hoa Thụy Khuê lấy đất từ vườn ươm ven hồ Tây. Ảnh tư liệu Vũ Hoài Đức


Chẳng hạn “Khu đô thị 1,3 ha”, tên gọi trùng với quy mô diện tích, với những biệt thự sang trọng mọc lên đã xóa bỏ vùng trồng quất truyền thống kề cận xóm Phủ Tây Hồ, nơi Bác Hồ đã từng ghé thăm ngày 14.8.1962, cách đây tròn 60 năm. Ở phía Nam, dự án có tên mỹ miều “Làng hoa Thụy Khuê” thực chất là dự án kinh doanh bất động sản mọc lên chặn không gian Vườn Bách thảo nối với Hồ Tây (bằng việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất của khu vực vườn ươm cây của Công ty TNHH MTV công viên cây xanh Hà Nội).

Cùng với các doanh nghiệp, các hộ dân cư làng xóm ven Hồ Tây cũng bị cuốn vào “cơn lốc” của sự chuyển đổi này. Ở Nhật Tân, Quảng Khánh, Quảng Bá, Nghi Tàm, Yên Phụ, Yên Thái, Võng Thị… những diện tích đất trồng hoa, cây cảnh, nuôi cá, hay những tàu seo làm giấy dó, gắn với nghề truyền thống của cư dân nơi đây dần mất đi nhường chỗ cho những khối bất động sản mới mọc lên.

Biệt thự sang trọng trong khu 1,3 ha thay thế cho vùng trồng quất Quảng An. Ảnh tư liệu Vũ Hoài Đức


Không chỉ ở trên cạn, các hình thức khai thác mặt nước Hồ Tây rất rầm rộ, như hồ Quảng Bá bị thu hẹp trong sự tiếc nuối của nhiều người về một bãi tắm của “ngày xưa”. Khu dịch vụ có tên đẹp “Thung lũng hoa Hồ Tây” vốn mọc lên từ Đầm Bẩy. “Tổ hợp vui chơi giải trí Hồ Tây” quy mô hơn 8 ha đã khiến khu vực nuôi cá tự nhiên trước đây của Hà Nội biến mất. Khách sạn The Hanoi Club xây dựng vừa bằng cách lấp hồ vừa dùng mặt hồ làm nơi tập golf.

Khách sạn InterContinental Hanoi Westlake xây năm 2007 nằm hoàn toàn trên mặt nước Hồ Tây. Ban đầu công trình này mang tên The Lien – gắn với tên loài hoa sen Hồ Tây nổi tiếng và chùa Kim Liên của làng Nghi Tàm. Nhưng trên thực tế nó lại án ngữ không gian mặt nước phía trước của chùa Kim Liên, làm mất đi đặc trưng huyền diệu của công trình tôn giáo lịch sử tuyệt đẹp.

Tương tự, The Hanoi Club, công trình đã chia cắt cấu trúc dân cư làng Nghi Tàm với chùa Kim Liên, đình Nghi Tàm… Những ai từng biết làng Yên Phụ, Nghi Tàm vốn được bao bọc bởi Hồ Tây và hồ Ao Vả, giờ không thể nhận ra hình thể địa lý này.

Khách sạn InterContinental Hanoi Westlake (ảnh trên) và Khách sạn The HaNoi Club khai thác mặt hồ. Ảnh tư liệu Vũ Hoài Đức


Quá trình đô thị hóa ven Hồ Tây đến nay vẫn tiếp diễn với tốc độ, quy mô bạo liệt hơn, bởi các công trình xây dựng có quy mô lớn, rất lớn đang, sẽ áp sát quanh mặt hồ. Mặc dù đã có quy định “trong phạm vi 50m kể từ kè hồ, các công trình xây dựng không được phép cao quá 12m”.  Nhưng các chủ đầu tư vẫn bất chấp quy định và sự yếu kém, vô trách nhiệm trong quản lý khiến lớp cây xanh ven hồ dần bị các khối hình kiến trúc lấn áp, thôn tính…

Khoét vào những lỗ hổng và điểm yếu của quy hoạch khi không coi bán đảo Quảng An là một khu vực bảo tồn đặc biệt cần khống chế và kiểm soát độ cao bằng quy chế thiết kế đô thị riêng, các công trình khối tích lớn đang làm thay đổi hình thái địa lý của bán đảo. Chúng không chỉ làm hỏng các hướng cảnh quan có giá trị văn hóa nhất của Hồ Tây, như nhìn lên Tam đảo từ Hoàng Thành hay nhìn lên phía bắc từ đền Quán Thánh, mà còn tiếp tục phá vỡ cấu trúc với mọi cách chất tải lên không gian thiên nhiên quý giá này.

Công trường dự án Sun Grand City Tây Hồ số 58 Quảng Bá – Quảng An thời điểm đang thi công tầng hầm (ảnh trên) và giai đoạn hoàn thiện. Ảnh: Võ Thanh Tùng – My Trà


Kết cục khác, bắt đầu từ nhận thức khác? 

Như chúng tôi đã trình bày, hai Hồ Tây khởi đầu với nhiều điểm tương đồng, nhưng kết cục lại đang rất khác nhau. Không thể nói khác hơn, đó chính là vì nhận thức về tầm quan trọng, vai trò của hồ đối với hệ sinh thái tự nhiên và nhân văn khác nhau.

Hai Hồ Tây như một phép thử tri thức, tầm nhìn văn hóa – kinh tế, chất lượng quản lý nhà nước. Hồ Tây Hằng Châu thậm chí không được thuận lợi như Hồ Tây Hà Nội do nguy cơ trở thành đất bằng, nên phải trải nhiều thế hệ đổ bao công sức, tâm huyết mới tạo thành nó. Nhưng một bên nhờ tôn trọng lịch sử, văn hóa, sinh thái… đã tạo một vùng hồ thành Di sản thế giới đem lại nhiều lợi ích bền vững cho toàn xã hội; Bên kia bòn rút tất cả những gì có thể từ lợi thế của đất đai, không gian và môi trường… biến nó thành “một bãi bất động sản của các doanh nghiệp”.

Vậy chỉ ai là người đang hay sẽ hưởng lợi trong sự mất mát lâu dài và không thể tính xuể của vùng Hồ Tây Hà Nội?

TS. Đinh Thế Anh – TS. Vũ Hoài Đức (Đại học Quốc Gia Hà Nội)

______________

Bạn đọc có thể đọc các bài viết, góp ý của các chuyên gia, nhà quy hoạch, kiến trúc sư về vấn đề điều chỉnh Quy hoạch khu bán đảo Quảng An tại đây: Xây cao ốc và quy hoạch nhà hát, bán đảo Quảng An

Lún đất ở Hà Nội: Những mảnh ghép rời

TS – Thanh Nhàn

Từ những mảnh ghép rời rạc trong quá khứ và hiện tại, liệu chúng ta có thể hiểu rõ về tình trạng lún ở Hà Nội hay không?

Lún ở khu tập thể năm tầng C1 Thành Công, quận Ba Đình, Hà Nội cách đây hơn 15 năm. Nguồn: Báo Tuổi trẻ

Nhưng có gì lạ với lún ở Hà Nội? Cách đây hơn 15 năm, Hà Nội đã từng chứng kiến cảnh tượng khó quên ở khu tập thể năm tầng C1 Thành Công, quận Ba Đình: mặt đất như muốn nuốt chửng hơn một nửa tầng một khiến toàn bộ tầng này chỉ còn nhô lên khỏi mặt đất chừng hơn một mét, phần cầu thang giữa hai đơn nguyên gãy gập theo đường gấp khúc, một vài cầu thang khác uốn cong theo chiều võng của tòa nhà khiến việc di chuyển được người dân sống ở đó miêu tả là “như leo thác”. Nhiều tờ báo như Tuổi trẻ, Nhân dân, CAND, Vietnamnet… vào thời điểm đó đã đồng thanh lên tiếng về hiện tượng này.

Tiếp tục đọc “Lún đất ở Hà Nội: Những mảnh ghép rời”

Khi công viên Hà Nội… phá rào

LĐO | 31/01/2022 | 13:08

Một thực trạng thảm hại, bãi rác theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng đằng sau hàng rào công viên Tuổi trẻ. Ảnh: Trần Kiều

Một thực trạng thảm hại, bãi rác theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng đằng sau hàng rào công viên Tuổi trẻ. Ảnh: Trần Kiều

Có ở đâu công viên thì bỏ hoang, có nơi như bãi rác, lại còn điệp trùng hàng rào?!

Năm 1958, chính những người dân Thủ đô, trong phong trào lao động xã hội chủ nghĩa, đã biến một vùng đầm lầy với những bãi rác khổng lồ trở thành một công viên rộng 50ha, với tên gọi là Thống Nhất.

Nhưng từ khi khánh thành năm 1961, công viên “4 mặt tiền” ấy luôn tồn tại những cái hàng rào, để thu tiền với ngay cả những người xây dựng lên nó.

Hà Nội, ngay lúc này, đang có những công viên trị giá cả ngàn tỉ đồng đang bỏ hoang. Suốt 13-14 năm.

Tiếp tục đọc “Khi công viên Hà Nội… phá rào”

Vietnam’s largest waste-to-power plant to begin operation from Jan. 20

HNTAnh Kiet – JAN 19, 2022 / 19:05

The project will make an important contribution to the city’s garbage treatment.

 The construction site of Thien Y waste-to-energy plant in Hanoi. Photo: Bao Minh

The Soc Son waste-to-energy project is located in Nam Son Waste Treatment Complex in Hanoi, the largest one in Vietnam, will become operational from January 20.

Incinerator No.3 with a capacity of handling 800 tons of solid refuse daily, will start the plant’s operation tomorrow.

Tiếp tục đọc “Vietnam’s largest waste-to-power plant to begin operation from Jan. 20”

Hà Nội: Gần 80% người dân Sóc Sơn sống thiếu nước sạch

VÂN NHI – 17-06-2021 13:56

KinhtedothiTính đến hết tháng 5/2021, chỉ có hơn 20% người dân huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội được sử dụng nước sạch. Để có nước sinh hoạt hàng ngày, gần 80% dân số các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Sóc Sơn, tương đương 280.301 người phải trông chờ vào nguồn nước giếng khoang, giếng khơi, nước mưa…

Đến thời điểm này, nguồn nước chính của người dân huyện Sóc Sơn là nước giếng, giếng khơi, nước mưa. Ảnh: Sơn Hà.
Tiếp tục đọc “Hà Nội: Gần 80% người dân Sóc Sơn sống thiếu nước sạch”

Bệnh viện nợ lương, bác sĩ phải bán rau, ship hàng

LĐO | 16/11/2021 | 06:50

Tập thể cán bộ, nhân viên Bệnh viện Tuệ Tĩnh trao đổi thông tin với PV Báo Lao Động. Ảnh: PV
Tập thể cán bộ, nhân viên Bệnh viện Tuệ Tĩnh trao đổi thông tin với PV Báo Lao Động. Ảnh: PV

Nhiều cán bộ, nhân viên y tế Bệnh viện Tuệ Tĩnh (thuộc Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, Bộ Y tế) bị nợ 50% tiền lương đã nhiều tháng qua. Để kiếm thêm thu nhập nhiều người phải tranh thủ bán rau, ship hàng sau giờ làm để kiếm thêm thu nhập, trang trải cuộc sống.

Tiếp tục đọc “Bệnh viện nợ lương, bác sĩ phải bán rau, ship hàng”

Tương lai nào cho bãi rác Nam Sơn?

VÂN NHI – 03-11-2021 15:51

KTĐTNgày 1/11, do ảnh hưởng của mưa bão kéo dài, Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (Urenco) đã có văn bản hỏa tốc gửi các đơn vị có liên quan về việc tạm dừng tiếp nhận rác ô chôn lấp rác thải tại bãi Nam Sơn để phòng tránh sự cố chất thải. Có thể nói, quyết định trên khiến nhiều người không khỏi hoang mang lo lắng, song dưới góc độ chuyên môn, đây là điều đã được dự báo từ lâu.

Bãi rác Nam Sơn dừng tiếp nhận rác do các hồ chứa nước rác đã quá tải (Ảnh: https://kinhtedothi.vn/)

Tiếp tục đọc “Tương lai nào cho bãi rác Nam Sơn?”

Hà Nội công khai 608 đơn vị nợ gần 280 tỷ tiền thuế

Ánh Tuyết 17:28 19/10/2021

VNEconomyCục Thuế Hà Nội vừa công khai nợ thuế đối với 608 đơn vị với số nợ thuế phí, nợ nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất, tính đến thời điểm 31/8/2021 với số nợ lên đến 279 tỷ đồng…

Cục Thuế thu hồi nợ đọng thành công từ Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Long Việt hơn 18,7 tỷ đồng.
Cục Thuế thu hồi nợ đọng thành công từ Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Long Việt hơn 18,7 tỷ đồng.

Trong đợt công khai lần này, có 608 người nộp thuế có số nợ thuế phí, nợ nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất và bị Cục Thuế TP. Hà Nội “bêu tên”.

Bao gồm 18 người nộp thuế nợ các khoản liên quan đến đất khả năng thu kỳ khóa sổ 31/8/2021 với số nợ còn lại đến 17/10/2021 là hơn 118 tỷ đồng và 590 người nộp thuế nợ thuế, phí và tiền chậm nộp liên quan khả năng thu kỳ khóa sổ 31/8/2021 với số nợ còn lại đến 17/10/2021 với số nợ gần 161 tỷ đồng.

Tiếp tục đọc “Hà Nội công khai 608 đơn vị nợ gần 280 tỷ tiền thuế”

Phong trào đã lấn át phản biện nghiêm túc

VNN – 21/03/2015    01:50 GMT+7

Nguyễn Công Nghĩa – Tiến sĩ, Bác sĩ, Đại học Waterloo, Ontario, Canada

Bản thân người viết cũng đã từng tham gia hội thao với tư cách thí sinh, cũng như người hướng dẫn thí sinh và tất nhiên cũng đoạt giải, và thực sự lấy làm tiếc vì đã tham gia, cùng với một số góp ý nhưng không mang lại sự thay đổi.

Tuổi trẻ Bệnh viện 19-8 tham gia Hội thao kỹ thuật sáng tạo tuổi trẻ ngành  y tế khu vực Hà Nội lần thứ XXVIII năm 2019

Khởi đầu cách đây 40 năm, Hội thao kỹ thuật sáng tạo tuổi trẻ nghành Y tế thủ đô sẽ được tổ chức lần thứ 26 vào tháng 3 năm nay, như một truyền thống.

Đây là một hoạt động duy nhất có thể thấy ở Hà Nội, mà không ở bất kỳ một tỉnh thành nào khác cũng như bất kỳ quốc gia nào trên thế giới mà tôi có dịp học tập, làm việc hay dự hội nghị y khoa trong hơn 25 năm qua. Câu hỏi thực sự hoài nghi rằng một hoạt động “sáng tạo, hiệu quả, giàu y‎ nghĩa” đến như thế tại sao lại chỉ xuất hiện và tồn tại ở phạm vi thủ đô?

Tiếp tục đọc “Phong trào đã lấn át phản biện nghiêm túc”

Cận cảnh những dòng sông ‘đen’ chảy giữa nội thành Hà Nội

TP – 12/04/2021 | 12:13

Cận cảnh những dòng sông 'đen' chảy giữa nội thành Hà Nội

Những con sông chảy qua nội thành Hà Nội gồm: Tô Lịch, Kim Ngưu, Sét, Nhuệ và kênh Vạn Phúc đang biến thành những dòng “sông đen”. Đã có nhiều phương án cải tạo nhưng đến nay nước sông vẫn trong tình trạng ô nhiễm, bốc mùi hôi nồng nặc bất kể điều kiện thời tiết.

Cận cảnh những dòng sông 'đen' chảy giữa nội thành Hà Nội ảnh 1

Khu vực sông Kim Ngưu thuộc địa bàn quận Hai Bà Trưng – nơi tập trung nhiều khu dân cư đông đúc, đã và đang chịu ảnh hưởng lớn từ sự quá tải hạ tầng, ô nhiễm trầm trọng về nguồn nước.

Tiếp tục đọc “Cận cảnh những dòng sông ‘đen’ chảy giữa nội thành Hà Nội”

Cuộc “thiên di” của những chú tò he

PNHiếm làng nghề truyền thống nào trên dải đất hình chữ S lại có lịch sử thăng trầm, biến thiên kỳ lạ như làng Tò he Xuân La. Kỳ lạ đến độ ngay cái tên “tò he” đã là sự “chết danh” từ trên trời rơi xuống. Cũng hiếm làng nghề nào vừa thích nghi được với đời sống đương đại, vừa ngược dòng phục dựng lại “phong cách” gốc của làng. Bây giờ người Xuân La đã bước từ hình ảnh “bệ rạc nơi đầu đường xó chợ” thành những nghệ sĩ trình diễn trong khách sạn, nhà hàng sang trọng; thậm chí trở thành người thầy vừa hướng dẫn nặn, vừa chuyển tải văn hóa qua câu chuyện tò he cho nhiều lứa học sinh trên đất kinh kỳ.

Tiếp tục đọc “Cuộc “thiên di” của những chú tò he”

Phía sau những ngôi chùa ấy… – 3 bài

***

Phía sau những ngôi chùa ấy…- Bài 1: Chùa to, cảnh lớn – Vì ai?

SGGP Thứ Ba, 29/6/2021 10:36

LTS: Đi lễ chùa với tâm nguyện tốt lành, hướng thiện là nét đẹp văn hóa truyền thống. Nhưng trên thực tế, do hiểu biết về nghi lễ Phật giáo còn hạn chế nên một bộ phận không nhỏ người đi lễ chùa là để cầu tài lộc, cúng bái giải hạn…, ranh giới giữa tín ngưỡng và mê tín thật mong manh. Nắm bắt yếu tố này, những năm qua rất nhiều ngôi chùa được ào ạt xây dựng ở những nơi có phong cảnh đẹp trên khắp cả nước; trong đó có nhiều ngôi chùa xây không phép, hoạt động lợi dụng tôn giáo để kinh doanh.

Hiện tượng nhiều ngôi chùa to được ồ ạt xây dựng, nhiều chùa cổ  “cấy” thêm công trình mới bề thế để “hút” du khách không phải là mới, song mỗi vi phạm bị phát hiện đều gây sốc trong dư luận xã hội. Trước thực trạng này, Đại trưởng lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ, Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, có nhận xét: “Chùa to, cảnh lớn dù sao cũng chỉ là phương tiện, nên không quan trọng trong việc quyết định thành tựu của người tu”.

Phía sau những ngôi chùa ấy…- Bài 1: Chùa to, cảnh lớn - Vì ai? ảnh 1
Khu Resort 5 sao Legacy Yên Tử, tỉnh Quảng Ninh. Ảnh: HOÀI NAM

Tiếp tục đọc “Phía sau những ngôi chùa ấy… – 3 bài”

Not to put too fine a point on it, fine dust kills

By Nguyen Dang Anh Thi   January 21, 2021 | 07:00 am GMT+7 vnexpress

The full stop at the end of this sentence is 1,000 times bigger, which only makes fine dust a silent, deadly assassin.

Nguyen Dang Anh Thi
Nguyen Dang Anh Thi

So when we talk about fine dust, let us not forget that coal-fired power plants are a major producer of this killer.

On learning that China had spent $17.3 billion to clear the air in its capital Beijing for the 2008 Summer Olympics, I decided to visit the city two years later.

Beijing, where the Great Wall of China stands, had been on my go-to list for years. But I kept putting it off because The Lancet, a peer-reviewed general medical journal that’s among the world’s oldest and best-known publications, once called the city “the air pollution capital of the world” with 400,000 deaths a year from dirty air.

Tiếp tục đọc “Not to put too fine a point on it, fine dust kills”

Đô thị vệ tinh của Hà Nội – một hình hài bất động

VNE – Thứ tư, 1/8/2018, 12:30

Một thập kỷ sau khi được quy hoạch, nhiều “đô thị vệ tinh” của Hà Nội vẫn chỉ tồn tại trên bản vẽ.

Chị Tâm kinh doanh cửa hiệu tạp hóa trước cổng chợ Trung Sơn Trầm hơn bảy năm nay. Một ngày của chị, cũng như của nhiều hộ sinh sống dọc đoạn quốc lộ này, bắt đầu bằng việc diệt giặc bụi.

Nhà nào không buôn bán sẽ đóng tất cả các loại cửa sổ, cửa ra vào suốt ngày. Những hộ kinh doanh lớn sẽ đầu tư mạnh tay một vòi phun nước tưới ướt khoảng đường trước cửa.

Chị Tâm không có tiền để phun nước tưới đường. Cách chị chọn là trùm kín tất cả những mặt hàng nào có thể lấy túi nylon để trùm lên được: cặp sách, thú bông, hoa giấy, tập vở…

Thứ chị bán chạy nhất là khẩu trang. Đi qua đoạn phố này, ai cũng cần.

Tháng 10/2010, dự án cải tạo nâng cấp tuyến phố Tùng Thiện nằm trên quốc lộ 21A, Trung Sơn Trầm được phê duyệt, do Ủy ban Nhân dân thị xã Sơn Tây làm chủ đầu tư với tổng mức hơn 246 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành năm 2013.

Không lâu sau, Trung Sơn Trầm trở thành một nơi bụi mù quanh năm. Những đoàn xe kéo qua đoạn quốc lộ dang dở tạo ra một đám mây trắng đậm đặc của bụi phủ vây khu dân cư. Và khung cảnh giữ nguyên cho đến năm 2018, tròn một thập niên kể từ khi Sơn Tây “về thủ đô”.

Khung cảnh quốc lộ 21A đoạn vào thị xã Sơn Tây.

Tiếp tục đọc “Đô thị vệ tinh của Hà Nội – một hình hài bất động”

Nông nghiệp Hà Nội – những cánh đồng bị bỏ quên

VNE – Thứ năm, 2/8/2018, 02:06

Người làm nông tại Hà Nội không cảm thấy mình là một phần trong nền kinh tế “thủ đô hiện đại”.

Chị Huệ ngại đi họp phụ huynh cho con gái từ hai năm nay. Chị sợ bị cô giáo nhắc chuyện khất tiền học. 

Huệ là kỹ sư thủy lợi của Hà Nội – nghề của những “Sơn Tinh bắt nước chảy quanh”, như lời hát của Đỗ Nhuận. Nhưng cuộc đời vị Sơn Tinh này giờ là một chuỗi các cuộc khất lần tiền bạc.

Tại trung tâm thành phố, giữa các buổi họp có mời báo chí, các lãnh đạo Hà Nội vẫn khẳng định “đầu tư cho thủy lợi” và “hiện đại hóa nông nghiệp”. Nhưng cách đó 15 cây số, tại trạm bơm Phương Bảng, Hoài Đức, diễn ra một khung cảnh quen thuộc: một nhóm công nhân thủy lợi tranh thủ giờ nghỉ trưa bàn chuyện chi tiêu tháng tới. Đó là những lúc họ vừa được tạm ứng lương một tháng – chừng một triệu tám trăm nghìn đồng.

Kỹ sư Nguyễn Thị Huệ chảy nước mắt khi nhắc đến đồng lương người làm thủy lợi.

Tiếp tục đọc “Nông nghiệp Hà Nội – những cánh đồng bị bỏ quên”