Xu hướng Toàn cầu: Nghịch lý của Tiến bộ – Báo cáo của Uỷ ban tình báo quốc gia Hoa Kỳ

Xem toàn bộ báo cáo tại đây  Download Global Trends 2035 here

Suy tư về tương lai là quan trọng nhưng khó. Những cuộc khủng hoảng tiếp tục xâm lấn, khiến cho chúng ta gần như không thể có cái nhìn vượt quá tiêu đề báo chí hàng ngày về những gì  ở đường chân trời. Trong bối cảnh khó khắn đó, tư duy rộng mở bên ngoài cái hộp- think outside the bó, thuật ngữ được sử dụng một cách sáo rỗng, thường xuyên đánh mất những gì đang xảy ra trong cái hộp. Đó là lý do mỗi kỳ bốn năm Hội đồng Tình báo Quốc gia Hoa Kỳ (NIC) tiến hành đánh giá toàn diện về các lực lượng và sự lựa chọn định hình thế giới phía trước trong hai thập kỷ tới

Phiên bản này, là loạt thứ sáu có tiêu đề “Xu hướng Toàn cầu: Nghịch lý của Tiến bộ – Global Trends: The Paradox of Progress ” và chúng tôi rất tự hào về báo cáo này. Tài liệu có thể nhìn giống như một báo cáo, nhưng thực sự là một lời mời, một lời mời để thảo luận, tranh luận và đặt câu hỏi về tương lai có thể mở ra như thế nào. Chắc chắn, chúng ta không giả vờ có “câu trả lời” dứt khoát.

Tư duy dài hạn là then chốt để xây dựng chiến lược. Chuỗi xu hướng toàn cầu thúc đẩy chúng ta xem xét lại những giả định lớn, những kỳ vọng, và sự không chắc chắn về tương lai. Trong một thế giới đầy hỗn độn và kết nối với nhau, một viễn cảnh dài hơn đòi hỏi chúng ta phải đặt những câu hỏi khó về những vấn đề nào và sự lựa chọn sẽ được hậu quả nhất trong những thập niên tới – thậm chí nếu những lựa chọn không nhất thiết phải tạo ra được các tiêu đề lớn nhất. Một cái nhìn dài hạn hơn cũng là điều cần thiết vì những vấn đề như khủng bố, tấn công mạng, công nghệ sinh học và biến đổi khí hậu đòi có vai trò lớn sẽ đòi hỏi phải có sự hợp tác lâu dài để giải quyết. Nhìn vào tương lai có thể đáng sợ và chắc chắn là phải khiêm nhường. Các sự kiện diễn ra theo những cách phức tạp mà não của chúng ta không có các kết nối một cách tự nhiên. Các lực lượng kinh tế, chính trị, xã hội, công nghệ và văn hoá va chạm tương tác trong những cách chóng mặt, vì vậy có thể dẫn chúng ta đến sự nhầm lẫn giữa các sự kiện kịch tính gần đây với những diễn biến quan trọng hơn nhiều. Là sự cám dỗ, và thường là công bằng, cho rằng mọi người hành động một cách “hợp lý”, nhưng các nhà lãnh đạo, nhóm, tổ chức nhóm, và quần chúng có thể cư xử rất khác nhau – và bất ngờ – trong những hoàn cảnh tương tự.

Ví dụ, chúng ta đã biết từ mấy thập kỷ qua các chế độ dễ bị sụp đổ ở Trung Đông ra sao, một số bùng nổ trong mùa xuân Ả rập năm 2011 nhưng những nơi khác thì không. Kinh nghiệm dạy cho chúng ta biết lịch sử trải qua bao nhiêu chu kỳ và thay đổi, và bản chất con người vẫn thường kỳ vọng vào ngày mai là khá giống như ngày nay – thường là sự đánh cược an toàn nhất cho tương lai cho đến khi tương lai đó không còn được đảm bảo. Tôi luôn luôn nhắc nhở bản thân mình rằng giữa bài nói chuyện của Tổng thống Reagan với “đế chế ma quỷ” và sự sụp đổ của đế chế đó, Liên bang Xô Viết, chỉ là một thập niên khó khăn, một thời gian tương đối ngắn ngay cả trong cuộc sống con người. Nắm bắt tương lai cũng phức tạp bởi những giả định mà chúng ta mang trong đầu, mà thường là chúng ta không ý thức được mình có. Tôi gần đây đã hoảng hốt bởi “giả thuyết thịnh vượng” ăn sâu trong hầu hết người Mỹ nhưng thường khó nhận ra. Chúng ta giả định rằng sự thịnh vượng đến với tất cả những điều tốt đẹp-mọi người hạnh phúc hơn, dân chủ hơn và ít có khả năng chiến tranh với nhau. Nhưng, sau đó chúng ta phải đối đầu với một nhóm như ISIL, vốn không chia sẻ điểm nào trong giải thuyết thịnh vượng của chúng ta.

Đặt ra những thách thức này để suy nghĩ về tương lai, chúng tôi đưa vào rất nhiều vấn đề và cố gắng gắn các vấn đề cơ bản về phân tích hơn là chỉ nắm bắt bất kỳ quan điểm cụ thể nào về thế giới. Hai năm trước, chúng tôi bắt đầu với các bài tập xác định các giả định chính và sự không chắc chắn – danh sách các giả định nằm trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đã là cực kỳ dài, nhiều người trong số đó đã bị chôn vùi. Chúng tôi tiến hành nghiên cứu và tư vấn với rất nhiều các chuyên gia trong và ngoài Chính phủ Hoa Kỳ để xác định và kiểm định xu hướng. Chúng tôi đã kiểm định các chủ đề ban đầu và lập luận trên blog. Chúng tôi đã thăm hơn 35 quốc gia và lãnh thổ, thu thập ý tưởng và phản hồi từ hơn 2.500 người trên khắp thế từ mọi tầng lớp xã hội. Chúng tôi phát triển các bối cảnh để tưởng tượng xem điểm không chắc chắn then chốt nào có thể dẫn đến các tương lai thay thế. NIC sau đó biên soạn và hoàn thiện các luồng khác nhau vào những gì bạn thấy ở đây.

Phiên bản Xu hướng toàn cầu này xoay quanh một cuộc tranh luận cốt lõi về tính chất thay đổi của sức mạnh đang gia tăng căng thẳng cả ở các quốc gia và giữa các quốc gia, và gây nhiều tranh cãi các vấn đề xuyên quốc gia. Phần nội dung chính đưa ra các xu hướng chính, khám phá ý nghĩa của xu hướng và đưa ra ba kịch bản để giúp độc giả hình dung những lựa chọn và phát triển khác nhau có thể diễn biến ra sao là  rất khác nhau trong vài thập kỷ tới. Hai phụ lục trình bày chi tiết hơn. Phụ lục một đặt ra dự báo năm năm cho từng khu vực trên thế giới. Phụ lục hai cung cấp nhiều bối cảnh hơn trên toàn cầu chính xu hướng trong đào tạo.

Thực tế, Hội đồng Tình báo Quốc gia thường xuyên xuất bản một đánh giá tối mật về thế giới gây bất ngờ cho một số người, nhưng mục đích của chúng tôi là khuyến khích các cuộc thảo luận mở và thông tin về rủi ro và cơ hội trong tương lai. Hơn nữa, Xu hướng toàn cầu không là tài liệu tối mật bởi vì những màn che bí mật chi phối công việc hàng ngày của chúng tôi không giúp gì nhiều trong việc khám phá xa hơn ngoài một hoặc hai năm. Điều mang lại là bản đánh giá xu hướng này tiếp cận đến không chỉ các chuyên gia và các giới chức chính phủ mà còn cho sinh viên, các nhóm phụ nữ, doanh nhân, người ủng hộ minh bạch, và hơn thế nữa. Rất nhiều tâm trí và bàn tay đã làm nên dự án này. Những Việc nặng ký được thực hiện bởi Nhóm chiến lược của NIC, do Tiến sĩ Suzanne Fry điều hành, với đội ngũ tài năng của bà: Rich Engel, Phyllis Berry, Heather Brown, Kenneth Dyer, Daniel Flynn, Geanetta Ford, Steven Grube, Terrence Markin, Nicholas Muto, Robert Odell, Rod Schoonover, Thomas Stork, và hàng chục nhân viên Tình báo Quốc gia.

Chúng tôi ghi nhận những đánh giả kỹ lưỡng và sâu sắc của biên tập viên NIC, cũng như CIA trong thiết kế đồ hoạ và thiết kế web và nhóm sản xuất cực kỳ tài năng. Báo cáo Xu hướng toàn cầu thể hiện tư duy của NIC với tương lai. Báo cáo không đại diện chính thức cho quan điểm phối hợp của Cộng đồng Tình báo Hoa Kỳ và chính sách của Hoa Kỳ.

Độc giả lâu năm sẽ lưu ý rằng ấn bản này không đề cập đến một mốc thời gian năm trong tiêu đề (phiên bản trước đó là Xu hướng toàn cầu 2030) bởi vì chúng tôi nghĩ rằng làm như vậy truyền tải không đúng độ chính xác. Đối với chúng tôi, cái nhìn là  “dài hạn” kéo dài vài thập kỉ tới, nhưng chúng tôi cũng đã có những điểm trong ấn bản này mở ra năm năm tới liên quan đến thời gian của chính quyền mới của Hoa Kỳ. Chúng tôi hy vọng Xu hướng toàn cầu này sẽ mang đến cho các bạn những suy tư mở rộng. Cho dù bi quan hay lạc quan bạn có thể đánh về những năm tiếp theo, chúng tôi tin rằng khám phá những vấn đề chính và các lựa chọn mà thế giới đang đối mặt là một nỗ lực đáng giá.

Trân trọng,
Gregory Treverton,
Chủ tịch Hội đồng Tình báo Quốc gia Hoa Kỳ

‘’’’’
Tóm tắt báo cáo

Chúng ta đang sống trong một nghịch lý: Những thành tựu của thời đại công nghiệp và thông tin định hình một thế giới phía trước chứa đựng những nguy hiểm cũng như sự giàu có với cơ hội lớn hơn bao giờ hết. Cho dù sự hứa hẹn hay hiểm nguy chiếm ưu thế, cũng sẽ làm thay đổi sự lựa chọn của con người. Tiến bộ của những thập kỷ qua là những kết nối lịch sử, trao sức mạnh cho cá nhân, các nhóm, và các quốc gia, và đưa một tỷ người thoát khỏi đói nghèo trong quá trình này. Nhưng cũng tiến bộ này mang lại các cú sốc như mùa xuân Ả Rập, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và sự nổi lên toàn cầu của chủ nghĩa dân túy, phản kháng chính trị truyền thống. Những cú sốc này cho thấy những thành tựu đã đạt được là mong manh ra sao, và nhấn mạnh những thay đổi sâu rộng trong bối cảnh toàn cầu, gợi lên một tương lai tối và khó khăn gần ở phía trước.

Năm năm tới sẽ chứng kiến căng thẳng gia tăng trong và giữa các quốc gia. Tăng trưởng toàn cầu sẽ chậm, cũng như những thách thức toàn cầu ngày càng phức tạp. Phạm vi ngày càng mở rộng của các quốc gia, các tổ chức, và cácnhóm  cá nhân được trao sức mạnh sẽ hình thành địa chính trị mới. Tốt hơn hay tệ hơn, cảnh quan toàn cầu đang nổi lên đưa ra bức tranh về sự khép lại một thời đại thống trị của Hoa Kỳ sau Chiến tranh lạnh. Cũng có thể, đó là quy luật quốc tế dựa trên các quy tắc xuất hiện sau Chiến tranh Thế giới. Sẽ khó khăn hơn nhiều trong hợp tác quốc tế và công quyền theo cách mà công chúng mong đợi. Quyền phủ quyết của các bên tham gia sẽ đe dọa và chặn đứng sự cộng tác ở mọi hướng, trong khi thông tin có sự “cộng hưởng” – “echo chambers” sẽ củng cố vô số cạnh tranh trong một thực tế khác, làm xói mòn những hiểu biết chung về các sự kiện trên thế giới.

Nhấn mạnh về khủng hoảng này trong bối cảnh hợp tác sẽ là những khác biệt địa phương, quốc gia và quốc tế về vai trò thích hợp của chính phủ trên một loạt các vấn đề khác nhau, từ kinh tế đối với môi trường, tôn giáo, an ninh, và các quyền của cá nhân. Những tranh luận vượt quá giới hạn về đạo đức – đối với ai và có quyền gì – sẽ trở nên rõ ràng hơn, trong khi sự phân kỳ trong các giá trị và lợi ích giữa các quốc gia sẽ đe dọa an ninh quốc tế.

Sẽ có xu hướng hấp dẫn để áp đặt trật tự cho sự hỗn loạn hiển hiện này, nhưng cuối cùng sẽ là quá tốn kém trong ngắn hạn và sẽ thất bại về lâu dài. Sức mạnh của thống trị, uốn nắn các tác nhân trong nhiều lĩnh vực sẽ đòi hỏi các nguồn lực không thể chấp nhận được trong một kỷ nguyên tăng trưởng chậm, giới hạn về tài chính, và gánh nặng nợ nần. Những áp đặt như vậy trong nước sẽ là sự kết thúc của nền dân chủ, dẫn đến chủ nghĩa độc tài hoặc bất ổn hoặc cả hai. Mặc dù sức mạnh vật chất sẽ vẫn cần thiết cho quyền lực địa chính trị và nhà nước, thì các bên có sức mạnh quyền lực nhất trong tương lai sẽ vẫn là các mạng lưới kết nối, mối quan hệ và thông tin để cạnh tranh và hợp tác. Đây là bài học của quyền lực chính trị lớn trong những năm 1900, ngay cả khi những quyền lực đó đã phải học hỏi và học lại.

Các cuộc chiến tranh ủy thác của Hoa Kỳ và Liên Xô, đặc biệt là ở Việt Nam và Afghanistan, là một điềm báo cho những cuộc xung đột hậu chiến tranh lạnh và những cuộc chiến ngày nay ở Trung Đông, Châu Phi và Nam Á mà cho thấy bên yếu hơn từ chối chiến thắng bằng các chiến lược không cân xứng, ý thức hệ, và căng thẳng xã hội. Mối đe dọa khủng bố sẽ tăng lên trong những thập kỷ tiếp theo khi sự nổi bật ngày càng tăng của các băng nhóm và cá nhân sử dụng công nghệ mới, ý tưởng, các mối quan hệ là lợi thế của mình.

Trong khi đó, các quốc gia vẫn có vài trò lớn. Trung Quốc và Nga sẽ tiếp tục tăng cường ảnh hưởng, trong khi các nhà hoạt động trong khu vực và các nhân tố phi chính phủ sẽ thấy các lối mở ra cho việc theo đuổi lợi ích của mình. Sự không chắc chắn về Hoa Kỳ, một phương Tây hướng nhìn lại bên trong, xói mòn các tiêu chuẩn về phòng bị xung đột và nhân quyền sẽ khuyến khích Trung Quốc và Nga kiểm chứng ảnh hưởng của Mỹ. Để làm như vậy, “Khu vực xám – grey zone” tạo sức ép và các hình thức cản trở đa dạng sẽ ở dưới ngưỡng chiến tranh nóng nhưng mang lại những rủi ro sâu sắc khi mà tính bước đi nhầm. Quá tự tin rằng sức mạnh vật chất có thể quản lý leo thang sẽ làm tăng nguy cơ xung đột xuyên quốc gia với các mức độ không nhìn thấy kể từ Chiến tranh lạnh. Ngay cả khi tránh một chiến tranh nóng, hiện tại mô hình “hợp tác quốc tế mà chúng ta có thể có đạt được “-ví dụ như hợp tác về biến đổi khí hậu che dấu đi sự khác biệt đáng kể về giá trị và lợi ích giữa các quốc gia và không có gì để hạn chế khẳng định sự thống trị trong các khu vực. Những xu hướng này đang dẫn tới các phạm vị ảnh hưởng khác nhau trên thế giới.

Bức tranh cũng không khá  hơn cho lắm ở nhiều quốc gia. Mặc dù hàng thập kỷ hội nhập toàn cầu và công nghệ tiên tiến làm giàu  thêm cho người giàu nhất và đưa cả tỷ người khỏi đói nghèo mà chủ yếu ở châu Á, quá trình cũng làm rỗng túi tầng lớp trung lưu phương Tây và sự phản hồi về chống lại toàn cầu hóa. Luồng di dân hiện nay lớn hơn trong 70 năm qua, nổi lên mảng tối của giảm quỹ phúc lợi xã hội, tăng cạnh tranh việc làm và phản đối nhập cư, và chống lại tầng lớp tinh hoa. Tăng trưởng chậm cộng với sự can thiệp do công nghệ trong thị trường việc làm sẽ đe dọa quá trình giảm nghèo và túc đẩy căng thẳng trong các nước trong những năm tới, thúc đẩy chủ nghĩa dân tộc góp phần tạo căng thẳng giữa các quốc gia.

Tuy nhiên, tương lai ảm đạm gần này hầu như khó diễn ra. Cho dù trong 20 năm tới, tình trạng sáng sủa hoặc tối tăm hơn sẽ quay ra 3 lựa chọn:

  • Các cá nhân, nhóm và các chính phủ sẽ đàm phán lại ra sao về mong muốn của mỗi bên để tạo ra trật tự chính trị trong một kỷ nguyên mà cá nhân được trao sức mạnh và thay đổi nhanh chóng về kinh tế?
  • Quyền hạn ở mức độ nào của nhà nước, cũng như cá nhân và nhóm hội, và các nhóm hội sẽ tạo nên mô hình mới hoặc kiến ​​trúc của hợp tác và cạnh tranhn quốc tế ra sao?
  • Các chính phủ, các nhóm và cá nhân chuẩn bị ra sao cho các vấn đề toàn cầu về biến đổi khí hậu và các công nghệ biến đổi?

Ba câu chuyện hay ba kịch bản của – Quốc gia – “Island”, Khu vực – “Orbits” và Xuyên quốc gia – “Communities” – mở ra xu hướng và lựa chọn có thể giao thoa để tạo ra những lộ trình khác nhau cho tương lai.

Những kịch bản này nhấn mạnh các phản ứng khác nhau đối với sự biến động trong thời gian gần đây-ở cấp quốc gia, khu vực,  và cấp độ xuyên quốc gia.

Quốc gia (Island), xem xét lại cơ cấu nền kinh tế toàn cầu kéo dài chậm hoặc không tăng trưởng, thách thức cả hai mô hình về sự thịnh vượng kinh tế truyền thống và mô hình giả định rằng toàn cầu hóa sẽ tiếp tục mở rộng. Kịch bản nhấn mạnh những thách thức đối với các chính phủ trong việc đáp ứng nhu cầu  an ninh cả về mặt kinh tế và thể chất là điều phổ biến đẩy lùi tăng toàn cầu hóa, công nghệ mới nổi thay đổi việc làm và thương mại, và bất ổn chính trị tăng theo. ĐIều này nhấn mạnh các lựa chọn các chính phủ sẽ phải đối mặt trong bối cảnh mà có thể bị cám dỗ hướng vào nội địa, giảm hỗ trợ cho hợp tác đa phương và phê chuẩn các chính sách bảo hộ, trong khi những nước khác tìm thấy cách để tận dụng các nguồn kinh tế mới của tăng trưởng và năng suất.

Khu vực (Orbits) – Các khu vực mở ra một tương lai căng thẳng được tạo ra bằng cách các cường quốccạnh tranh để tìm kiếm phạm vi ảnh hưởng riêng của mình trong khi cố gắng để duy trì sự ổn định trong nước. Các khu vực kiểm chứng làm thế nào các xu mới nối lên về chủ nghĩa dân tộc, các mô hình xung độtthay đổi , các công nghệ đột phá và giảm hợp tác toàn cầu có thể kết hợp với tăng nguy cơ xung đột giữa các quốc gia. Kịch bản này nhấn mạnh chính sách cho các chính phủ lựa chọn phía trước mà có thể củng cố sự ổn định và hòa bình tốt hơn hoặc làm trầm trọng thêm căng thẳng. Nó có tính năng hạt nhân vũ khí sử dụng trong sự giận dữ, mà sẽ trở thành sự cần thiết tập trung trí tuệ toàn cầu để mà kịch bản không xảy ra.

Các cộng đồng Xuyên quốc gia (Communities) cho thấy sự gia tăng của công chúng mong đợi nhưng giảm khả năng mà chính phủ quốc gia mở không gian cho chính quyền địa phương và các chủ thể tư nhân, thách thức các giả định truyền thống về chính phủ và công quyền. Công nghệ Thông tin  vẫn là yếu tố then chốt, khi các công ty, nhóm vận động chính sách, tổ chức từ thiện, và các chính quyền địa phương chứng minh sự nhanh nhạy hơn các chính phủ quốc gia trong việc cung cấp dịch vụ để gây ảnh hưởng tới công chúng hỗ trợ cho các chương trình nghị sự. Hầu hết các chính phủ quốc gia chống lại điều này, nhưng số mố số khác đã chia sẻ quyền lực cho các mạng lưới mới nổi. Ở khắp nơi, từ Trung Đông tớiNga, kiểm soát là khó khăn hơn.

Như nghịch lý của sự tiến bộ hàm ý, cùng là xu hướng tạo ra rủi ro trong tương lai cũng có thể tạo cơ hội cho kết quả tốt hơn lâu dài. Nếu thế giới đủ may mắn để có thể tận dụng những lợi thế cơ hội, tương lai sẽ tốt đẹp nhiều hơn ba kịch bản của chúng tôi gợi ý. Bên trong cảnh quan toàn cầu đang nổi lên, rực rỡ với những bất ngờ và gián đoạn, các nước và tổ chức mà  hầu như có khả năng khai thác các cơ hội như vậy sẽ là những người có khả năng phục hồi và sức bật, cho phép họ thích nghi với điều kiện thay đổi, kiên trì đối mặt những khó khăn bất ngờ, và hành động để phục hồi nhanh chóng. Họ sẽ đầu tư vào cơ sở hạ tầng, kiến ​​thức và mối quan hệ cho phép họ quản lý những cú sốc – cho dù kinh tế, môi trường, xã hội hoặc không gian mạng. Tương tự như vậy, các xã hội có sức dẻo dai nhất sẽ có thể là những người giải phóng và nắm lấy tiềm năng của tất cả các cá nhân – là phụ nữ và người dân tộc thiểu số hoặc những người bị tàn phá bởi xu hướng kinh tế và công nghệ gần đây. Họ sẽ được di chuyển với, hơn là chống lại, các dòng lịch sử, tận dụng sự không ngừng nghỉ phạm vi kỹ năng của con người để định hình Tương lai.

Trong tất cả các xã hội, ngay cả trong những hoàn cảnh ảm đạm nhất, sẽ có những người chọn để cải thiện phúc lợi, hạnh phúc, và an ninh của mọi người – tận dụng công nghệ để làm được điều đó ở quy mô lớn. Trong khi ngược lại lực lượng huỷ diệt là tồn tại thực và sẽ có sức mạnh hơn bao giờ hết – điểm cần tháo gỡ then chốt cho các chính phủ và xã hội là làm thế nào để hoà hợp lợi ích cá nhân, lợi ích tổng, và các nguồn lực quốc gia theo một cách đạt được an ninh bền vững, thịnh vượng, và hy vọng.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s