Khởi động AIIB – Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng Châu Á: Những điều cần biết

English: New Asian Infrastructure and Investment Bank Breaks Ground: What You Need to Know

Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng Á Châu (AIIB) mới thành lập đã chính thức lễ khai trương tại Bắc Kinh vào ngày 16/01. Biên tập viên Alma Freeman ở Á Châu đã nói chuyện với giám đốc Chương trình hợp tác phát triển quốc tế của Quỹ Á Châu, Anthea Mulakala, để tìm hiểu điều gì khiến ngân hàng này khác biệt, những dấu hiệu cho tiếp cận phát triển, và làm thế nào ngân hàng này có thể giải quyết sự/vấn đề thiếu hụt cơ sở hạ tầng của Châu Á.

 AIIB là gì và khác biệt như thế nào đối với các ngân hàng đa phương như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Á Châu?

AIIB là một ngân hàng đa phương mới, khởi xướngđầu tiên bởi Trung Quốc trong năm 2013 và có trụ sở tại Bắc Kinh. Với 57 thành viên sáng lập, AIIB có vốn ban đầu là 50 tỷ USD và vốn điều lệ là 100 tỷ USD. Trung Quốc là cổ đông lớn nhất với khoảng 30%, tiếp theo là Ấn Độ, Nga, Đức, Hàn Quốc, Úc, Pháp, Indonesia, Brazil, và Vương quốc Anh. Mỹ và Nhật Bản vẫn chưa gia nhập AIIB.

Có nhiều điểm giống nhau trên thực tế giữa AIIB và các tổ chức tài chính đa phương hiện có như Ngân hàng Thế giới và ADB. AIIB có một cơ quan chủ quản tương tự như các ngân hàng đa phương hiện nay, bao gồm một ban thống đốc quốc tế, ban giám đốc, và Hội đồng quản trị. Tuy nhiên, cơ cấu tổ chức của AIIB sẽ nhỏ hơn. Ban thường trú của Ngân hàng Thế giới bị chỉ trích bởi quá tốn kém (70 triệu USD/năm) và không hiệu quả. Lưu tâm đến những lời chỉ trích của các tổ chức đối tác, AIIB đã thành lập ban giám đốc là người không cư trú. Thành viên Hội đồng quản trị sẽ tương tác bằng phương tiện điện tử và gặp trực tiếp khi cần thiết.

AIIB cũng sẽ có biện pháp bảo vệ môi trường và xã hội ở tại chỗ và đã thiết lập các tiêu chuẩn cao về tính trung thực và tuân thủ. Khẩu hiệu của ngân hàng là “gọn nhẹ, trong sạch và xanh”

.Sự khác biệt chính giữa AIIB và các ngân hàng phát triển khác chủ yếu liên quan đến nhiệm vụ (hoặc chức năng) và quyền hạn của mình: trong khi Ngân hàng Thế giới và ADB có mục tiêu giảm nghèo. AIIB sẽ chỉ đầu tư vào cơ sở hạ tầng. AIIB sẽ đầu tư vào tất cả các nước, không phân biệt trình độ phát triển của mỗi nước. Và cho đến nay, AIIB không đóng vai trò chính sách và tri thức như Ngân hàng Thế giới. AIIB không phân cấp như Ngân hàng Thế giới hay ADB. Cơ cấu tổ chức gọn nhẹ chỉ với 500-600, ít hơn 6 lần so với ADB và ít hơn 20 lần so với Ngân hàng thế giới.

 Điều gì làm cho AIIB độc đáo?

Ba đặc điểm nổi bật làm cho AIIB độc đáo là:

1. Trung Quốc là cổ đông chính và có nhiều phiếu nhất. Việc Mỹ thống trị Ngân hàng thế giới, châu Âu thống trị IMF và Nhật Bản thống trị ADB đã không cho Trung Quốc cơ hội để triển khai quyền lực mềm có tầm ảnh hưởng trong nền kinh tế toàn cầu và các tổ chức này cũng không phản ứng trước việcTrung Quốc thúc đẩy đầu tư cơ sở hạ tầng nhiều hơn. Trong khi Trung Quốc kiểm soát 10% kinh tế toàn cầu, quyền biểu quyết của nước nàytrong các thể chế Bretton Woods vẫn ở mức 5%. AIIB là một phần của chiến lược phát triển khu vực của Trung Quốc nằm trong Sáng kiến đường và vành đai (BRI), một tham vọng để phát triển sự kết nối và hợp tác giữa các quốc gia ở Châu Á , châu Phi và châu Âu thông qua một mạng lưới cơ sở hạ tầng đường bộ và đường biển phức tạp được gọi là Vành đai đường tơ lụa kinh tế – Silk Road Economic Belt, và con đường tơ lụa Hàng hải – Maritime Silk Road. BRI sẽ đem lại lợi ích cho 63% dân số toàn cầu và đóng góp 2100 tỷ USD cho GDP toàn cầu. Trung Quốc cũng hy vọng rằng BRI sẽ thúc đẩy nền kinh tế của mình bằng cách tạo ra cơ hội vào (tiếp cận) các thị trường mới. AIIB sẽ là một trong những nguồn tài chính cho BRI. Tuy nhiên, sự lạc quan của BRI và AIIB bị kiềm chế bởi thực tế tăng trưởng kinh tế chậm lại và dự trữ ngoại hối giảm của Trung Quốc. Việc Tài trợ cho cả 2 sáng kiến đó ​​có thể là một thách thức. Chủ tịch 5 năm đầu tiên của AIIB, Jin Liqun, một công dân Trung Quốc và là cựu thứ trưởng Bộ Tài chính Trung Quốc cũng đồng thời giữ chức giám đốc điều hành luân phiên tại Ngân hàng Thế giới và phó chủ tịch của ADB.

2. AIIB có nhiều đại diện của phía Nam hơn và tạo cho các quốc gia đang phát triển một tiếng nói lớn hơn. Ít nhất 75% phiếu bầu được phân bổ cho các nước thành viên Châu Á Thái Bình Dương. Điều này giúp cho các nước Châu Á nhỏ hơn có tiếng nói mà bình thường họ không có ởcác ngân hàng đa phương khác.

3. AIIB cam kết tính hiệu quả. Thiết kế dự án và chuẩn bị cho vay chậm, thủ tục quy định cồng kềnh, và quy trình mua sắm dài là đặc điểm đáng tiếc của các ngân hàng đa phương hiện nay. Các nước Châu Á đã phải tìm kiếm ở nơi khác, thường là các ngân hàng thương mại  Châu Á, khoản vay cho các dự án cơ sở hạ tầng trong nhiều năm nay.

AIIB cam kết quy trình xem xét và đánh giá nội bộ đơn giản hơn để chuyển các khoản vay thông qua kênh cung cấp một cách nhanh chóng hơn. Cơ cấu quản trị không cư trú của AIIB (về bản chất là giống lĩnh vực tư nhân)được kỳ vọng sẽ làm giảm bớt chi phí giao dịch của Ban thường trú của IFI hiện nay. Ngân hàng cũng đang xem xét việc uỷ thác một số quyết định về khoản vay cho quản lý cấp cao của AIIB. Các khoản vay đầu tiên của AIIB dự kiến ​​sẽ được tung ra vào đầu quý II năm 2016.

 Tại sao AIIB cần thiết?

Cho dù đó là tắc nghẽn giao thông ở Jakarta hay mất điện ở Nepal,  Châu Á đang thiếu hụt cơ sở hạ tầng. Một báo cáo năm 2012 của ADB lưu ý rằng ở Châu Á , 1,8 tỷ người không được kết nối với các dịch vụ vệ sinh cơ bản, 800 triệu dân thiếu điện, và 600 triệu dân không được tiếp cận với nước sạch để uống. Vấn đề thiếu hụt cơ sở hạ tầng này càng tăng lên gấp bội khi tốc độ đô thị hóa gia tăng. Theo Viện Tài nguyên Thế giới, trong năm 2014 tổng chi tiêu của Ngân hàng Thế giới cho cơ sở hạ tầng là 24,2 tỷ USD, và tổng chi tiêu của Ngân hàng Phát triển Á Châu cho tất cả các ngành là 21 tỷ Đô la Mỹ. Mặc dù thực tế Trung Quốc đã đóng góp 30 nghìn tỷ USD để phát triển trong 30 năm qua, Châu Á vẫn thiếu hụt 8 nghìn tỷ Đô la Mỹ cho cơ sở hạ tầng. Một mình AIIB một mình sẽ không bù đắp được sự thiếu hụt này, nhưng chắc chắn nó sẽ giúp giải quyết những thách thức hiện nay của  Châu Á về giao thông vận tải, năng lượng và phát triển đô thị. Nếu AIIB có thể thu hẹp khoảng cách về cơ sở hạ tầng, nó sẽ đóng góp một phần rất lớn cho sự tăng trưởng và việc tạo ra cơ hội cho mọi thành phần tại  Châu Ávà các nơi khác.

Lê Ngọc Sơn dịch

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s