TPP – Đàm phán và các vấn đề cho Quốc Hội Hoa Kỳ

Tóm tắt báo cáo: TPP – Đàm phán và các vấn đề cho Quốc Hội Hoa Kỳ

Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) là một thỏa thuận thương mại tự do cấp khu vực (FTA) được đề xuất và đàm phán giữa các quốc gia gồm Mỹ, Úc, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam. Các nhà đàm phán của Mỹ và các nước khác mô tả và hình dung TPP như một FTA “tiêu chuẩn cao và toàn diện” hướng đến mục tiêu tự do hóa thương mại ở hầu hết các lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ và chứa đựng cả các cam kết dựa trên nguyên tắc vượt ra ngoài phạm vi đã được xác định bởi Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Phác thảo chung về hiệp định được công bố bên lề hội nghị bộ trưởng Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) diễn ra vào tháng 11 năm 2011 tại Honolulu, HI. Nếu được thông qua theo dự kiến ban đầu, thì TPP có thể loại bỏ những rào cản mậu dịch và phi mậu dịch đối với thương mại và đầu tư giữa các bên tham gia và có thể là một khuôn mẫu cho các hiệp ước thương mại trong tương lai giữa các thành viên của APEC và các quốc gia tiềm năng khác. Quốc hội Mỹ quan tâm sâu sắc đến các vòng đàm phán này, thể hiện bằng việc gây tác động tới vị thế đàm phán của Mỹ thông qua cơ quan chính phủ[1], cũng như cân nhắc việc xây dựng các quy định pháp luật để thực thi bất kỳ thỏa thuận nào đạt được.

Các vòng đàm phán TPP đang được tiến hành trong suốt gần 5 năm qua và có thể sẽ kết thúc vào tương lai gần, mặc dù một số vấn đề thách thức vẫn chưa được giải quyết. Đây có vẻ là những vấn đề nhạy cảm nhất đối với các bên tham gia đàm phán và có thể phải cần đến những quyết định mang tầm chính trị để đạt được thỏa thuận cuối cùng. Bản thân tiến trình đàm phán cũng đã phức tạp. Ví dụ, những quyết định về vấn đề tiếp cận thị trường then chốt trong các ngành ô tô, sữa, đường và dệt may có thể phụ thuộc vào kết quả của các vòng đàm phán về các quy định liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ hoặc các doanh nghiệp nhà nước bên cạnh những quy định khác.

Có gần 30 chương được đưa ra thảo luận trong các vòng đàm phán, và các báo cáo cho biết 9 nội dung đã hoàn thành. Mỹ hiện đang đàm phán nội dung tiếp cận thị trường hàng hóa, dịch vụ và nông nghiệp với các nước mà hiện nước này không có FTA, gồm: Brunei, Nhật Bản, Malaysia, New Zealand và Việt Nam. Các vòng đàm phán liên quan tới các quy định về quyền sở hữu trí tuệ, hoạt động thương mại trong lĩnh vực dịch vụ, mua sắm của chính phủ, đầu tư, các quy định về xuất xứ, cạnh tranh, lao động và môi trường trong số nhiều vấn đề khác, cũng đang được tiến hành. Trong nhiều trường hợp, các quy tắc đang được đàm phán có xu hướng nghiêm ngặt hơn cả những quy tắc của WTO. Một vài chủ đề, chẳng hạn như doanh nghiệp nhà nước, sự gắn kết quy định, khả năng cạnh tranh trong chuỗi cung ứng, có thể đặt ra nền tảng mới cho các vòng đàm phán FTA. Các quốc gia tham gia đàm phán TPP bao gồm cả các nước công nghiệp phát triển, các nước có thu nhập trung bình, và các nước đang phát triển nên, TPP, nếu được thực thi, thì có thể phải bao gồm cả vấn đề tái cơ cấu và cải tổ nền kinh tế của các bên tham gia. Đây cũng là cơ hội để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong khu vực.

Với vai trò là một sáng kiến chính sách dẫn đầu trong lĩnh vực thương mại được khởi xướng bởi Chính quyền Obama, TPP phục vụ cho một vài mục tiêu chiến lược. Nó biểu thị cho chính sách “tái cân bằng” khu vực Châu Á – Thái Bình Dương của Chính quyền, và nếu được thông qua, TPP sẽ giúp định hình kiến trúc kinh tế của khu vực. Nó cũng có thể làm hài hòa những thỏa thuận hiện tại của Mỹ với các đối tác FTA, thu hút thêm những bên tham gia mới, và thiết lập các quy tắc khu vực cho các vấn đề chính sách mới mà nền kinh tế toàn cầu đang phải đối mặt – có thể là thúc đẩy tự do hóa đa phương trong WTO.

Trong quá trình tiến hành đàm phán, một số vấn đề quan trọng đối với Quốc hội Mỹ đã nảy sinh. Một trong số đó là liệu Mỹ có thể cân bằng mục tiêu của mình là tạo ra một thỏa thuận “tiêu chuẩn cao và toàn diện” với một nhóm các quốc gia lớn và đang mở rộng hay không, trong khi Mỹ không cố duy trì các điều khoản mà các quốc gia khác sẽ bác bỏ. Một vấn đề nữa là Quốc hội Mỹ sẽ nhìn nhận TPP như thế nào khi nó được thông qua. Các cuộc đàm phán hiện thời được diễn ra mà không sử dụng Quyền xúc tiến thương mại (TPA)[2] chính thức – Quyền TPA gần nhất đã hết thời hạn vào ngày 01 tháng 7 năm 2007 – mặc dù vậy, Chính quyền vẫn đang tuân theo các quy trình của TPA cũ một cách không chính thức. Có nhiều quan điểm khác nhau về thời gian thích hợp để làm mới TPA liên quan đến khả năng kết thúc đàm phán TPP. Những vấn đề khác bao gồm liệu các nội dung hiện tại trong TPP có hướng đến những quan tâm về chính sách thương mại của quốc hội hay không và thỏa thuận tiềm năng này có thể gây ảnh hưởng thế nào đến hệ thống thương mại đa phương và các cuộc đàm phán thương mại khác, bao gồm cả Hiệp định đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương Mỹ -EU (T-TIP) đã được đề xuất.

Chú thích:

[1]  The executive branch – cơ quan hành pháp

[2] Trade promotion authority (TPA) – Quyền xúc tiến thương mại hay còn gọi là quyền đàm phán nhanh (Fast track negotiating authority) là quyền được trao cho tổng thống Mỹ để đàm phán các hiệp định thương mại quốc tế mà Quốc hội có thể thông qua hoặc không thông qua nhưng không thể sửa đổi hoặc cản trở (theo: https://en.wikipedia.org/wiki/Fast_track_(trade)).

Dịch tóm tắt bởi Lê Hà, Th.S Tài chính Thương mại Quốc tế, Học viện Tài chính Liên kết ĐH Leeds Metropolitan, UK

DOWN LOAD BÁO CÁO BẰNG TIẾNG ANH TẠI ĐÂY

One thought on “TPP – Đàm phán và các vấn đề cho Quốc Hội Hoa Kỳ

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s