Bài học từ vụ thắng kiện đòi bồi thường 3,7 tỷ USD

***
Thứ sáu, 7/3/2014, 01:03 (GMT+7) 

Bài học từ vụ thắng kiện đòi bồi thường 3,7 tỷ USD

south-fork-1683-1394092531.jpg

Một góc dự án South Fork của nhà đầu tư Mỹ.

Giành phần thắng theo phán quyết của trọng tài quốc tế, Việt Nam thoát nguy cơ bồi thường số tiền khổng lồ, song cũng tự rút ra nhiều bài học, kinh nghiệm khi làm việc với nhà đầu tư ngoại.

Trong hơn 20 năm mở cửa thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài , đây là lần đầu tiên Việt Nam ứng phó với một vụ kiện đầu tư quốc tế và giành phần thắng. Trao đổi với VnExpress.net, một lãnh đạo của Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam nhận định Chính phủ đã có những phản ứng kịp thời, các cơ quan liên quan cũng nghiêm túc hơn trong việc chuẩn bị hồ sơ, bằng chứng để tham gia một vụ kiện mang tầm quốc tế. “Việc Hội đồng Trọng tài công nhận Việt Nam không vi phạm cho thấy các Bộ, chính quyền địa phương đã trưởng thành”, ông nói.

Vị trọng tài giàu kinh nghiệm này không nói ra, nhưng giới quan sát ai cũng liên tưởng tới những vụ bị kiện trên thương trường quốc tế trước đây mà Việt Nam từng thua trước đây phần nhiều do chủ quan, không chuẩn bị ứng phó kịp thời.

Song, đằng sau câu chuyện giữa tỉnh Bình Thuận, Chính phủ với chủ đầu tư dự án South Fork, nhiều bài học được đặt ra cho Việt Nam trong quá trình làm việc với nhà đầu tư nước ngoài cũng như cấp phép dự án.

Nhà đầu tư Mỹ Michael McKenzie được cấp phép triển khai dự án South Fork ở Bình Thuận từ 2004 nhưng khiếu nại vì không được cấp đất, đã vậy địa phương còn giao đất cho một dự án khác lấn vào diện tích đã cấp cho South Fork. Ông này đã khởi kiện Chính phủ Việt Nam ra Trọng tài Quốc tế, yêu cầu bồi thường 3,7 tỷ USD nhưng bất thành.

“Việt Nam thoát vụ này nhưng tốt nhất vẫn là không để dính vào những vụ kiện khác nhằm giữ uy tín với nhà đầu tư quốc tế”, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, thành viên của Hội đồng Trọng tài quốc tế Việt Nam nhấn mạnh.

Theo ông, tương lai Việt Nam sẽ phải làm việc với rất nhiều nhà đầu tư lớn và xung đột lợi ích là điều khó tránh khỏi, do đó, trong mỗi dự án sẽ phải tránh những sơ hở phát sinh, đặc biệt là với nhà đầu tư Mỹ, nơi mỗi năm phát sinh rất nhiều kiện tụng, mà giới luật sư lại làm việc rất “cần mẫn”.

Việc lựa chọn, đánh giá năng lực chủ đầu tư và thường xuyên theo dõi quá trình triển khai dự án cũng là điều kiện tiên quyết để hạn chế tiêu cực. “Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài phải chú ý và chặt chẽ trong lựa chọn nhà đầu tư. Nếu đã chọn rồi thì phải đốc thúc, theo sát bởi có một số nhà đầu tư cam kết nhưng không thể triển khai, hoặc không muốn triển khai dự án”, ông Lê Đăng Doanh khuyến nghị.

Không chỉ vậy, đây còn là bài học cho các địa phương trong thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nhất là khi hiện nay các tỉnh, thành đang đua nhau “trải thảm đỏ” thu hút vốn ngoại bằng mọi giá. Chia sẻ trong một buổi tọa đàm mới đây, tiến sĩ Nguyễn Mại – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài thừa nhận việc phân cấp đầu tư một mặt đang khiến địa phương năng động, sáng tạo hơn trong thu hút FDI nhưng cũng làm nảy sinh nhiều vấn đề gắn với lợi ích cục bộ, không phù hợp với lợi ích quốc gia.

“Lãnh đạo các địa phương cần thay đổi tư duy trong cách tiếp cận với nhà đầu tư nước ngoài, tránh tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, chẳng hạn như việc chấp nhận quá dễ dãi những dự án không phù hợp với quy hoạch, thậm chí để các nhà đầu tư rởm lợi dụng gây thiệt hại cho lợi ích quốc gia”, ông nói.

Với trường hợp dự án South Fork ở Bình Thuận, phương tiện truyền thông của tỉnh này đưa tin dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư từ năm 2004 với vốn đầu tư 50 triệu USD và được UBND tỉnh giao hơn 330 hécta trên tổng số 600 hécta đất dự án. Tuy nhiên, đến năm 2010, khi đi kiểm tra lãnh đạo tỉnh mới biết chủ đầu tư chưa triển khai. “Cần phải minh bạch trong cấp phép đầu tư cũng như giải quyết xung đột giữa nhà đầu tư với cơ quan quản lý, hoặc giữa các nhà đầu tư với nhau”, lãnh đạo của Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam bày tỏ.

Khi vấp phải rủi ro bị nhà đầu tư kiện, vị chuyên gia trên khuyến nghị các tổ chức có liên quan phía Việt Nam phải có sự phối hợp chặt chẽ ngay từ đầu, chỉ định trọng tài viên hợp lý và có những lập luận chặt chẽ, thuyết phục. Ông dẫn chứng trường hợp Việt Nam thắng chủ dự án South Fork, ngay từ đầu đã có sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tư pháp, Bộ Kế hoạch & Đầu tư, các cơ quan liên quan và tỉnh Bình Thuận, cũng như thuê luật sư tư vấn và chỉ định trọng tài viên.

“Nếu tham gia quá chậm, không có sự phối hợp thì sẽ không đi tới thành công”, ông nói. Ngoài ra, cũng phải bám sát quy định pháp luật trong nước, quốc tế, những Hiệp định thương mại Việt Nam tham gia để bảo vệ quyền lợi chính đáng, như lần này phía Việt Nam đã đòi phía ông McKenzie phải thanh toán toàn bộ các chi phí của vụ kiện.

Bên cạnh đó, cần lưu ý đến việc thương thuyết với nhà đầu tư để hạn chế tối đa những rắc rối khi theo kiện. “Với vụ kiện lần này, việc giải thích với nhà đầu tư đã không thành công. Phải nghiên cứu tại sao lại thất bại và làm thế nào hạn chế các bất đồng”, vị trọng tài viên khuyến nghị.

Hiện Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với tổng kim ngạch trên 28 tỷ USD vào năm 2013. Tính đến hết tháng 2/2014, quốc gia này có 685 dự án đầu tư trực tiếp tại Việt Nam, tổng vốn đăng ký 10,7 tỷ USD, đứng thứ 7 trong 101 quốc gia, vùng lãnh thổ đang đầu tư.

Phương Linh

***

Thứ tư, 5/3/2014, 14:55 (GMT+7)

Việt Nam thắng vụ kiện đòi bồi thường 3,7 tỷ USD

Đây là lần đầu tiên Việt Nam tham gia vụ kiện đầu tư quốc tế và được Hội đồng Trọng tài phán quyết không phải bồi thường cho chủ đầu tư.

 

Bộ Tư pháp vừa phát đi thông cáo báo chí về kết quả vụ kiện giữa ông Michael McKenzie (người Mỹ) và Chính phủ Việt Nam liên quan đến dự án xây khu du lịch nghỉ dưỡng tại huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận.

Ông Michael McKenzie (công dân Mỹ) là chủ của công ty South Fork đã được Bộ Kế hoạch & Đầu tư cấp giấy chứng nhận đầu tư dự án khu nghỉ dưỡng South Fork vào ngày 4/11/2004. Theo giấy chứng nhận này, UBND tỉnh Bình Thuận sẽ thực hiện giao khu đất tại huyện Bắc Bình cho công ty của ông McKenzie.

Binh-thuan-7590-1393998392.jpg

Khu đất tỉnh Bình Thuận giao cho South Fork triển khai dự án khu du lịch. Ảnh: DDDN

Tuy nhiên, nhà đầu tư Mỹ phản ánh tỉnh Bình Thuận đã không tiến hành giao đất mà lại cấp giấy phép cho công ty khác khai thác khoáng sản trong một phần khu đất dự kiến giao cho dự án South Fork mà ông không được biết đến. Vị này cho rằng sai phạm của UBND tỉnh Bình Thuận dẫn đến việc Việt Nam vi phạm cam kết trong Hiệp định thương mại Việt – Mỹ (tước đoạt bất hợp pháp khoản đầu tư, vi phạm các tiêu chuẩn đối xử công bằng, thỏa đáng và quy định về minh bạch tại Hiệp định).

Do vậy, ngày 18/11/2010, ông Michael McKenzie đã khởi kiện Chính phủ Việt Nam ra Trọng tài quốc tế, yêu cầu phía Việt Nam phải bồi thường thiệt hại, số tiền khoảng 3,7 tỷ USD.

Sau khi nhận được các thông tin trên, Bộ Tư pháp cho biết các cơ quan có thẩm quyền đã nhiều lần gặp gỡ, trao đổi và giải thích với ông McKenzie nhưng không được chấp nhận. Do đó, Thủ tướng đã giao Bộ Tư pháp phối hợp với các Bộ ngành, UBND tỉnh Bình Thuận tham gia giải quyết vụ kiện tại Trọng tài quốc tế.

Tháng 7/2013, phiên họp giải quyết tranh chấp đã được Hội đồng Trọng tài quốc tế tổ chức tại Hong Kong (Trung Quốc). Trong lập luận của mình, đại diện Việt Nam cho rằng Hội đồng trọng tài không có thẩm quyền xem xét bất kỳ yêu cầu khởi kiện nào của ông McKenzie do ông này đã thiếu trung thực, thiếu thiện chí ngay từ khi làm thủ tục xin phép đầu tư tại Việt Nam. Khoản đầu tư của ông McKenzie cũng không được bảo hộ theo Hiệp định thương mại Việt Nam – Mỹ.

Sau 5 tháng kể từ khi kết thúc phiên giải quyết tranh chấp, tháng 12/2013, Hội đồng trọng tài đã ra phán quyết chấp nhận các lập luận của Việt Nam, khẳng định cơ quan này không có thẩm quyền xét xử vụ kiện. Hội đồng cũng bác bỏ tất cả các yêu cầu khởi kiện của ông McKenzie, buộc ông này phải thanh toán toàn bộ các chi phí mà Việt Nam phải chịu khi tham gia vụ kiện.

Trao đổi với VnExpress.net, một thành viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam cho biết chiếu theo các quy định về giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế, quyết định của cơ quan Trọng tài là cuối cùng. Do vậy, phía ông McKenzie sẽ khó có cơ hội xin phúc thẩm hay đề nghị cơ quan khác xem xét.

Văn bản của Bộ Tư pháp cũng nêu rằng đây là vụ kiện đầu tư quốc tế đầu tiên mà Việt Nam tham gia, kết quả này cũng thể hiện Việt Nam luôn chào đón và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài tiến hành đầu tư, kinh doanh hợp pháp tại Việt Nam. Các cơ quan có thẩm quyền Việt Nam sẵn sàng thảo luận với nhà đầu tư để cùng giải quyết những khó khăn, vướng mắc hay những bất đồng, tranh chấp có thể xảy ra, tuy nhiên, Việt Nam không chấp nhận các đòi hỏi, yêu cầu hay khiếu kiện vô căn cứ của nhà đầu tư và sẵn sàng tham gia xử lý những vấn đề pháp lý, tranh tụng quốc tế để bảo đảm quyền lợi hợp pháp, chính đáng.

Theo những thông tin từ phương tiện truyền thông tỉnh Bình Thuận, dự án khu du lịch South Fork có diện tích 600 hécta được triển khai tại xã Hòa Thắng, huyện Bắc Bình với vốn đầu tư 50 triệu USD. Trong giai đoạn một của dự án này, UBND tỉnh Bình Thuận đã giao hơn 330 hécta cho công ty South Fork và yêu cầu công ty này phải hoàn thành vốn pháp định tại Việt Nam trong vòng 3 tháng. Sau 5 tháng tiếp theo, nếu phía chủ đầu tư đủ vốn pháp định mà chưa triển khai thì dự án vẫn bị thu hồi. Mặc dù điều kiện được đưa ra như vậy, nhưng đến giữa năm 2010, khi UBND tỉnh Bình Thuận tiến hành kiểm tra thì South Fork vẫn chưa triển khai dự án.

Huyền Thư

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s