6 câu chuyện về môi trường và phát triển cần để mắt trong năm 2017

 English: 6 Environment and Development Stories to Watch in 2017

Năm vừa rồi 2016 đã mang lại những cú shock chính trị lớn cho thế giới: Donald Trump đắc cử; sự lên ngôi của “tin giả mạo”; sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy, làn sóng  chống lại toàn cầu hoá ở Anh, sự kiện ở Philipin và các nơi khác. Rất nhiều sự kiện này được châm ngòi bởi một số nhóm người cảm thấy rằng họ bị cướp mất các cơ hội về kinh tế.

Một câu hỏi lớn cho năm 2017 là:

Những tình trạng chia rẽ này chỉ là sự cản trở nhất thời trong quá trình phát triển hướng tới một thế giới bền vững và công bằng hơn, hay nó sẽ báo hiệu một sự thu hẹp lớn hơn rất nhiều?  Chủ tịch  và CEO của WRI Andrew Steer đã đề cập đến câu hỏi này ở Washington trong cuộc hội thảo “Những câu chuyện cần để mắt” được tổ chức thường niên bởi WRI, nhấn mạnh đến sáu chủ đề lớn để nghiên cứu kĩ lưỡng, bao quát các giai đoạn trong năm nay. Cách họ thảo luận sẽ giúp xác định liệu chúng ta có thể tiếp tục hạn chế phát thải, tăng trưởng kinh tế và khuyến khích sự phát triển bền vững hay không.

Câu chuyện số 1: Tổng thống Trump sẽ đi bao xa?

Trước lễ nhậm chức trở thành tổng thống Hoa Kỳ vào ngày 20-01, tổng thống đắc cử Trump đã bổ nhiệm một số người vốn hoài nghi về các vấn đề khí hậu vào nội các của mình. Việc theo dõi sát sao các những nhà lãnh đạo mới và những quyết sách của họ sẽ ảnh hưởng như thế nào tới việc bảo vệ môi trường là thực sự quan trọng, ví dụ như tầng ozon và tiêu chuẩn phát thải metan, năng lượng tái tạo và tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng, các qui định về nước sạch.

Vai trò tiên phong trong vấn đề môi trường của Hoa Kỳ cũng đang bị đe dọa, với một tương lai không chắc chắn cho “Kế hoạch năng lượng sạch”, mà Hoa Kỳ cam kết với Hiệp ước Paris trong biến đổi khí hậu, và khả năng đạt được mục tiêu quốc gia đến năm 2025 sẽ giảm phát thải xuống mức 26-28%  .

“Không hề có sự thiên vị đảng phái nào trong việc bảo vệ sự sáng tạo của Chúa (bảo vệ môi trường)- theo truyền thống thành viên đảng Cộng hòa thường dẫn đầu vai trò này” Steer cho biết. “Vì vậy chúng ta không giả định trước khi thấy bằng chứng thực tế, nhưng không có nghi ngờ gì về các phát ngôn (của tổng thống Trump) mà cho thấy rằng sẽ có những sự đáng tiếc nghiêm trọng trong việc bảo vệ môi trường ở nước Mỹ.

Theo dõi sự phản ứng ra sao từ các nhà lãnh đạo ở địa phương sẽ là một điều thú vị? Vừa qua, 15 bang và 51 thành phố đã kêu gọi các hành động vì môi trường. Đối mặt với những mối đe dọa ở cấp liên bang, liệu những nhà lãnh đạo, hay quốc hội và người dân ai sẽ có vai trò quyết định.

Câu chuyện số 2: Sự phục hưng nhiên liệu hóa thạch và sự trỗi dậy của nguồn nhiên liệu tái tạo

Mặc dù Trump đã hứa sẽ mang than đá trở lại, nhưng điều đó gần như không thể thực hiện trong điều kiện nền kinh tế hiện nay.

Ngành công nghiệp than đá của Hoa Kỳ đã bị đình trệ kể từ năm 2008, và năng lượng sạch đã trở thành một trong những ngành phát triển nhất của Hoa Kỳ. Năng lượng gió và mặt trời ở nhiều khu vực đã có giá cạnh tranh với than đá và khí tự nhiên. “Pháp chế về khí hậu không phải là nguyên nhân gây suy thoái ngành công nghiệp than đá,” Steer cho biết. “Sự suy thoái đơn thuần là do nền kinh tế quyết định”

Trên phạm vi toàn cầu trong năm vừa qua, mặc dù một phần ba công suất năng lượng dự kiến vẫn phụ thuộc vào than đá, nhưng đầu tư vào nguồn năng lượng tái tạo đã tăng gấp đôi so với số tiền đầu tư vào than đá và khí đốt. Liệu nó có tiếp tục tăng? Đã có những tín hiệu mạnh mẽ như cam kết về năng lượng tái tạo từ những nước lớn như Ấn Độ, Trung Quốc hay kết quả tài chính từ hội nghị Thượng Đỉnh G20 trong tháng 7.

Câu chuyện số 3: Liệu động lực quốc tế trong hành động khí hậu có được tiếp tục

Năm ngoái là một thời điểm bước ngoặt trong hành động khí hậu quốc tế khi 196 quốc gia thông qua hiệp ước Pari. Chỉ có ba nước không tham gia là Syria, Uzbekistan và Nicaragua.

Rất nhiều nước đã biến bản cam kết ở Pari thành hành động thực tế. Ví dụ , đã có 38 quốc gia và 8 viện tham gia vào quan hệ đối tác NDC, nhằm thúc đẩy hành động và nâng cao tham vọng trong việc đạt được mục tiêu quốc gia về khí hậu. Trong năm tiếp theo, liệu sẽ có tiến triển mới được thực hiện hay không, điều đó rất đáng để theo dõi. Có một số điểm quan trọng như: liệu Ấn Độ có đạt mục tiêu đầy tham vọng cho năng lượng mặt trời hay không? Liệu Trung Quốc có thành công trong việc vận hành khỏi thị trường cacbon quốc gia? Và liệu tổng thư ký Liên hiệp quốc mới Antonio Guterres có đặt biến đổi khí hậu là ưu tiêu hàng đầu giống như người tiền nhiệm Ban-Ki-moon đã làm.

Câu chuyện số 4: Những thị trường tương lai

Nhiều doanh nghiệp ngày nay không chỉ đi theo hướng phát triển bền vững; mà còn đang dẫn đầu xu thế. Có hơn 200 công ty đã cam kết đặt mục tiêu giảm phát thải dựa trên cơ sở khoa học để ngăn chặn những ảnh hưởng xấu tới biến đổi khí hậu, gần 600 công ty đang hướng tới chuỗi cung ứng các sản phẩm có chuỗi cung ứng không hề liên quan đến chặt phá rừng, và 84 công ty đã cam kết nguồn gốc sản phẩm 100% từ năng lượng tái tạo.

Cùng lúc đó, các nhà đầu tư đang tăng nguồn vốn sử dụng cho các yếu tố môi trường, xã hội và quản lý (ESG), và càng ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy sự kết hợp các yếu tố này có hiệu quả trung lập hoặc tích cực đến lợi nhuận. “Trước đây, chính phủ ra qui định và các khu vực tư nhân sẽ thực hiện,” Steer cho biết. “Ngày nay các khu vực tư nhân đã thực sự thúc đẩy chương trình nghị sự”

Câu hỏi đặt ra là liệu các động lực đó có được tiếp tục duy trì trong năm 2017, và liệu sẽ có sự dịch chuyển từ đầu tư bền vững sang áp lực lên chuỗi-Cacbon và hội động quản trị

Tiêu chuẩn đánh giá là liệu sẽ có thêm nhiều công ty đặt mục tiêu dựa trên khoa học hay không, và các mục tiêu có mở rộng sang các yếu tố khác như sử dụng tài nguyên đất và nước hay không. Các doanh nghiệp và các nhà đầu tư làm thế nào để ứng phó với Ủy ban thương mại lần thứ 4 trong sự kiện báo cáo phát triển bền vững, dự kiễn diễn ra trong suốt Diễn đàn Kinh tế Thế giới tuần tới tại Davos

Câu chuyện số 5: Sự tăng trưởng của thực phẩm có nguồn gốc thực vật

Sự tiêu thụ của thịt đặc biệt là thịt bò là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến môi trường hơn bất kỳ yếu tố nào khác. Gia súc là một nguyên nhân gây nên việc phá rừng và nếu tất cả gia súc trên thế giới tập trung lại 1 chỗ, nơi đó sẽ trở thành nơi gây bốc mùi lớn thứ 3 thế giới. Thách thức đặt ra là để hạn chế những ảnh hưởng này trong khi vẫn đảm bảo tăng sản lượng lên 70% đáp ứng nhu cầu dân số tăng nhanh đến năm 2050.

May mắn là, chúng ta có thể nhận ra sự chú ý đến protein có nguồn gốc thực vật đang tăng dần, đặc biệt là ở Hoa Kỳ. Báo cáo cho thấy một phần tư người Mỹ đã giảm tiêu thụ thịt đỏ, trong khi đó cứ 10 vạn người có 1 người ăn chay hoặc ăn chay hoàn toàn. Tyson đã cho ra mắt một quỹ đầu tư mạo hiểm có trị giá lên tới 150 triệu đôla để tìm kiếm giải pháp thay thế thịt. Là một phần trong sáng kiến quỹ đầu tư gia súc Risk and Return, 42 nhà đầu tư từ thiện tuyên bố sử dụng 1.25 nghìn tỉ đôla để tạo áp lực lên các công ty thực phẩm nhằm thiết kế chuỗi cung ứng để đa dạng hóa nguồn protein. Các sản phẩm “Hơn cả thịt” gồm có protein nguồn gốc thực vật có vị như burger, gà và thịt viên hiện được bán trên 11000 cửa hàng.

Câu hỏi đặt ra là liệu các sản phẩm từ thịt bò sẽ được đa dạng hóa và được đặt trong chiến lược nhằm giảm ảnh hưởng của nó? Và liệu người tiêu dùng có yêu cầu ngày càng cao đối với protein từ thực vật và các sản phẩm bền vững khác?

Câu chuyện số 6: Liệu sự cải tiến xe hơi sẽ có ích với loài người và hành tinh trái đất

Hãy quên đi những chiếc xe hơi thế hệ cũ, xu hướng mới hiện nay là những chiếc ô tô tự lái. Hơn 30 công ty lớn đang thử nghiệm các loại phương tiện tự lái. Trong khi đó, các dịch vụ chia sẻ phương tiện như Uber và Didi của Trung quốc có giá trị lên tới hàng chục tỷ đô la, và đang có hơn 1 triệu chiếc xe điện lưu thông trên toàn thế giới.

Câu hỏi đặt ra là liệu ba xu hướng này: xe tự động, chia sẻ phương tiện và xe điện sẽ giảm tác động của xe hơi đối với môi trường hay sẽ hoạt động trong khu vực cục bộ là làm tăng số lượng phương tiện trên đường. Là thành viên của WRI Board và là nhà sáng lập Zipcar, Robin Chase cho biết:” Nếu chỉ đơn giản là xe hơi không  người lái và giữ mọi thứ khác vận hành giống như hệ thống của chúng ta hiện nay, thì đó chính là thảm họa.” Sau cùng, với tình trạng xe cộ như hiện nay, người lao động mất khoảng 8 ngày trong 1 năm do giao thông, và giao thông cũng đóng góp 14% vào lượng khí thải toàn cầu gây ô nhiễm môi trường.

Điều quan trọng là những sự đổi mới này sẽ hỗ trợ chứ không cạnh tranh với các hình thức di chuyển thân thiện với con người và trái đất như phương tiện công cộng và xe đạp.

Một năm thú vị ở phía trước

Không dễ để có thể dõi theo những câu chuyện này sẽ diễn ra như thế nào trong năm tới, nhưng chắc chắn năm 2017 sẽ không phải là một năm buồn tẻ.

“Dù thích hay không, sự thay đổi thực sự sẽ diễn ra [trong năm nay],”Steer nói. “Vài thay đổi có vẻ không tốt. Công việc của chúng ta là thực thi bánh xe công lý, để đạt được những thay đổi thực sự tích cực.”

Dịch bởi Nguyễn Thị Lệ Mỹ – Đại Học Bách Khoa Hà Nội

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s