Cẩn trọng với tiếng gọi khởi nghiệp quyến rũ từ Việt Nam

English: Beware the seducing calls of Vietnam’s start-up sirens

Một số người cho rằng, tỉ lệ thâm nhập smartphone vào Việt Nam ngày càng tăng mang đến vô vàn cơ hội cho giới marketing các mặt hàng di động và công ty khởi nghiệp trên internet (Ảnh bởi: Do Khuong Duy)

Những năm gần đây, hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đã nhận được khá nhiều khen ngợi và quan tâm từ truyền thông quốc tế, cũng như những bình luận ca ngợi tài năng công nghệ Việt Nam, BBC đặt ra câu hỏi, liệu Việt Nam sẽ trở thành một Thung Lũng Silicon hay nhân tố Al Jazeera tiếp theo với trỗi dậy của hệ sinh thái khởi nghiệp.

Sự nồng nhiệt về tiềm năng khởi nghiệp của Việt Nam đến từ những người trong khu vực, đã và đang ở Việt Nam. Đến cả những người bên ngoài Đông Nam Á, đã giảm dần quan tâm về phần còn lại của khu vực đều có sự lạc quan

“Việt Nam hiện rất vừa vặn với một hình mẫu, phát triển nhanh, với nguồn nhân sự trẻ và nhạy bén.”

Nhưng liệu nhiệt huyết cho tiềm năng phát triển này của Việt Nam có thực tế? Liệu nhân tài có phải là nhân tố chính quyết định cho thành công của Việt Nam và tiếp tục lạc quan trong bối cảnh khởi nghiệp?


Với dân số hơn 8 triệu người, nhiều người cho rằng Thành phố Hồ Chí Minh có một cộng đồng doanh nghiệp bền vững, nằm trong một đất nước dân số trẻ, phát triển nhanh, đầy nhuệ khí với tinh thần làm việc hăng say.

THẾ HỆ TRẺ VIỆT NAM ĐANG ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ QUÁ CAO

Một giả thuyết phổ biến nhất, thế hệ trẻ sẽ là động lực cho nấc thang tăng trưởng tiếp theo của Việt Nam. Một thập kỉ trước, chúng ta có thể biện luận rằng, Việt Nam có một thế hệ chồi non những người trẻ sẽ thổi lửa cho nền kinh tế. Điều này đã được ít nhiều chứng minh là đúng. Những người trẻ này, đã và đang tiếp sức cho nền kinh tế Việt sau khủng hoảng tài chính, mà nguyên nhân do khởi điểm từ tăng giá tiêu dùng là một ví dụ.

“Nhưng liệu nguồn nhân lực trẻ này có được thể hiện trong hệ sinh thái khởi nghiệp?”

Thế hệ trẻ Việt Nam, nếu không lớn lên giàu có, được giáo dục nước ngoài hay kết nối tốt, thì sẽ thật khó để tạo tầm ảnh hưởng đến mỗi nơi họ đi qua. Phần lớn và hầu hết thời gian họ có thể làm là thăng tiến trong các tập toàn lớn.

Vì vậy thật khó cho họ trở thành người thúc đẩy và biến đối, phá vỡ hoặc tái cấu trúc các ngành công nghiệp hay tạo ra một khởi đầu thành công mới với tác động tầm quốc gia.

Họ thường thành công hơn cả trong khởi nghiệp từ các công ty nhỏ và vừa, những cửa hàng nhỏ ngõ phố, hay mở một thương hiệu nhỏ. Có một lượng tương đối những tầng lớp người Việt muốn có cho mình một cửa hàng hay công ty riêng, nhưng lại chưa đủ óc nhạy bén để biến nó trở nên một đế chế.

“Bạn có thể xây dựng những đế chế hoặc những nhà hàng, chẳng có sự khác biệt.”


Một người đang lướt internet trước biển quảng cáo kết nối 4G tại một điểm bus Hà Nội

Một sinh viên tốt ở trường không đồng nghĩa với việc họ sẽ là ông hoàng trong giới kinh doanh. Mặc dù có trong tay lực lượng kĩ sư gần như lớn nhất trong khu vực, hệ thống giáo dục Việt Nam vẫn vẫn chưa đào tạo được những đứa con công nghệ đột phá.

Hệ thống giáo dục của Việt Nam không đào tạo được nhiều nhà phát triển hàng đầu trong các lĩnh vực nóng nhất hiện nay như trí thông minh nhân tạo, blockchain

Nhân tài công nghệ của Việt Nam đã không còn giữ lợi thế vượt trội so với khu vực. Dân số ngày càng đông, nhưng cũng rất nhiều người đang đổ xô đến những nước như Singapore, Indonesia và Mỹ.
Tuy nhiên về lâu dài, khi Việt Nam phát triển và, có ngày càng nhiều cơ hội lưu hành tiền tệ cho kinh tế trong nước, điều này có thể giúp chuyển đổi đáng kể.

NHỮNG GÃ KHỔNG LỒ VIỆT NAM?

Có những người khổng lồ của Việt Nam đã thành công rực rỡ. MobileWorld đã tự khẳng định vị thế dẫn đầu thị trường bán lẻ thiết bị di động tại Việt Nam. Nền tảng trò chơi mạnng và phương tiện truyền thông VNG, hãng hàng không tư nhân nội địa VietJet là dấu hiệu của cơn khát từ các doanh nghiệp Việt.

Ngoài ra còn có các công ty cỡ trung bình cũng đã thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư. Momo, một công ty về dịch vụ ví thanh toán trực tuyến đã huy động 28 triệu đô la Mỹ từ Goldman Sachs và Standard Chartered. Tiki, một công ty thương mại điện tử có kế hoạch tăng 60 triệu USD trong loạt tài trợ tiếp theo.
Nhưng những công ty này và thành công mà họ đạt được đều là sản phẩm của thời đại họ lớn lên – nhiều người đã lấy mô hình Trung Quốc, Nhật Bản hay Best Buy và tái cấu trúc lại mô hình này sang Việt Nam.

Rất nhiều công ty cỡ trung đang nằm thế của các lựa chọn chiến lược với các công ty khác, nơi những nhà sáng lập không thể tạo ra những chiến lược đột phá, hay một khởi đầu thuận lợi.

Hãng hàng không giá trẻ VietJet Air cho biết hãng đã ký tắt hợp đồng 3.04 tỷ đô la Mỹ với nhà sản xuất động cơ Pratt & Whitney của Mỹ vào năm 2016, nhấn mạnh tiềm năng tăng trưởng của thị trường hàng không giá rẻ ở Đông Nam Á. (Ảnh: AFP / Hoàng Đình Nam)

Sự liên kết chỉ đơn giản không nảy sinh trong khuôn khổ suy nghĩ hạn hẹp. Người khởi nghiệp Việt Nam không muốn nhận những rủi ro tiềm tàng từ việc liên kết hay hợp tác phát triển để mở rộng thị phần với các đơn vị khác, họ sợ phải chia sẻ với đối thủ những lợi thế cạnh tranh của mình.

“Đây là kiểu cạnh tranh kiểu cao bồi (một sống một chết) đã bị ăn sâu trong văn hoá kinh doanh, dù có những dấu hiệu cũng cho thấy điều này có thể thay đổi.”

MADE IN VIETNAM, CHO VIỆT NAM

Nhiều người luôn chỉ chăm lo cho thị trường nội địa. Công ty Việt Nam chỉ gắn với Việt Nam. Đây cũng là mối lo khi đầu tư vào các công ty Việt Nam, ngay cả các công ty đang trong giai đoạn khởi nghiệp.

Không giống các nước như Singapore, thị trường Việt với 100 triệu người đã đủ lớn cho một cuộc đầu tư, không cần đi quá biên gới. Tính thị trường bằng đếm tôngr dân số, đây là lối tư duy điển hình ở Đông Nam Á, trong khi thị trường thật chỉ nằm ngay trong các khu đô thị.

Các công ty Việt vậy nên đã đánh giá quá ngưỡng thị trường Việt Nam, và quá ngưỡng cho chính họ.
”Bởi rất khó để cưỡng sức quyến rũ của việc giành được thị trường trong nước, nhiều người đã bỏ qua các cơ hội trong khu vực.”

Hiện tại, các nhà đầu tư dường như đồng ý với những giá trị cao của họ. Các công ty hàng đầu của Việt Nam, bao gồm cả VNG, tung tin rằng sẽ hoàn tất IPO trong hai năm với trị giá gần 1 tỷ USD và VietJet, công ty niêm yết lớn nhất của Việt Nam cho đến nay, tất cả đều có thể sống tốt qua việc thống lĩnh thị trường nội địa.

Cảnh quan thành phố Hồ Chí Minh đã thay đổi phần lớn trong năm năm qua, với những biệt thự phong cách cũ và các tòa nhà lịch sử của thành phố thay thế cho các khu xây dựng rải rác. (Ảnh: AFP)

Tôi nghĩ tới câu hỏi lớn cho người khởi nghiệp Việt, anh có tin rằng kinh tế vĩ mô VN và thị trường người tiêu dung sẽ đạt tới đỉnh cao để tạo nên những công ty khởi nghiệp tỉ đô? Và cơ hội nào cho thành công này?
Một số người nói rằng, chúng ta bắt đầu nhìn thấy những can thiệp ngày càng tích cực hơn từ phía chính phủ Việt Nam cho hệ sinh thái và đây là lý do để chúng ta lạc quan.

Nhưng khi tham chiếu với Thung lũng Silicon ta thấy rằng, mặc dù các nghiên cứu do chính phủ tài trợ đã dẫn tới sự ra đời của hệ thống truyền thông bán dẫn và internet, nhưng chính các nhà đầu tư và người sáng lập đã xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp. Cũng như Singapore ngày nay, sự tham gia của chính phủ chỉ có vai trò khởi sự một hệ sinh thái.

“ Tuy nhiên, Việt Nam đang ở một vị thế hoàn toàn khác với 10 năm trước.”

Hệ sinh thái khởi nghiệp đã chọn được con đường riêng cho mình với một số thành công bước đầu, vì vậy một câu hỏi lớn được đặt ra là, thế hệ người sáng lập và các nhà đầu tư mới có thể học được gì từ những thành công đó? Nếu điều này đúng, thì sẽ kiếm được nhiều tiền

Hay họ sẽ tiếp tục sáng tạo những guồng quay mới qua mỗi thế hệ? Nếu điều này đúng Việt Nam sẽ tiếp tục ngụp lặn trong ván cược mạo hiểm này.

Nhưng những bất thường đang chất đống những trở ngại. Bên cạnh một nền kinh tế đang dần hồi phục chậm chạp, Việt Nam dường như chưa thực hiện bất kỳ thay đổi lớn nào nhằm giúp các start-ups phát triển đột phá và đưa họ lên tầm cao mới.

Có câu nói, cách mà ta thấy mọi thứ tuỳ thuộc vào những gì nó được so sánh. Vậy ta tự tin như thế nào về phần còn lại của khu vực Đông Nam Á (so với VN)?

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s