Hang động Núi lửa Krông Nô – Từ miền lãng quên đến công viên địa chất

Ghi chép

Hoàng Thiên Nga

          Những lời rủ rê hấp dẫn về việc đột nhập vào hệ thống hang động núi lửa Chư B’luck ở huyện Krông Nô , tỉnh Đắk Nông tràn lan trên mạng đã làm “nóng chân” nhiều cánh phượt. Nhưng ít người biết bao mối hiểm nguy chực chờ trong hang động, và phải vài năm nữa, nơi này mới có thể rộn ràng đón khách, khi chính thức trở thành Công viên Địa chất Núi lửa Krông Nô.  

Những ngách hang kỳ ảo và bất ngờ- Ảnh Hoàng Thiên Nga

Những ngách hang kỳ ảo và bất ngờ- Ảnh Hoàng Thiên Nga

Khổ vì … bỗng dưng nổi tiếng !

Sau cuộc họp báo ngày 26/12/2014 do Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, công bố các kỷ lục Đông Nam Á của hệ thống hang động núi lửa mới phát hiện tại tỉnh Đắk Nông, làn sóng truyền thông đã lan tràn.

Không ít kẻ thiếu ý thức lập tức lần đến, mò vào những hang dễ trèo, vạc ngay những cột nhũ lạ mắt, đào tách mang đi những mảnh đá vân vi trên trần hoặc dưới nền hang. Vài vạt rừng còn sót lại quanh khu vực cũng bị lâm tặc đốn hạ, kéo về xẻ gỗ hoặc làm củi trước cái nhìn đau đớn, sửng sốt của tiến sĩ Tachihara Hiroshi, Chủ tịch Hội Hang động Núi lửa Nhật Bản. Tiếp đó, hàng chục nhóm du khách, thông qua các công ty du lịch đã đặt tour, đáp máy bay, lái ô tô hoặc tự dò bản đồ phóng xe máy tìm đến hang động núi lửa, dù đường rất khó đi.

Lần được ông Tachihara Hiroshi cho nhập đoàn khảo sát, trước khi tuột được xuống hang sâu, chúng tôi đã mệt đừ lê bước trầy trật suốt 5 km trên nền đá bazan bọt lổm nhổm đông cứng dưới cái nắng chang chang tóe lửa trên đầu. Lên tới đỉnh núi nhìn ra mọi phía toàn đá mênh mông, các miệng hang đều khuất dưới um tùm cây cỏ. Nên không lạ khi nghe những du khách liều lĩnh than: cố mấy cũng chỉ trèo được vào một vài đoạn hang ẩm ướt, trơn trượt, tối mù, đầy nguy hiểm.

Đường lổm ngổm đá bazan bọt mỗi lúc một lên cao- Ảnh Hoàng Thiên Nga

Đường lổm ngổm đá bazan bọt mỗi lúc một lên cao- Ảnh Hoàng Thiên Nga

Lên cao dần về hướng đỉnh núi lửa phía trước

Lên cao dần về hướng đỉnh núi lửa phía trước

Trèo xuống hang C8- Ảnh Hoàng Thiên Nga

Trèo xuống hang C8- Ảnh Hoàng Thiên Nga

Những ngách hang kỳ ảo và bất ngờ- Ảnh Hoàng Thiên Nga

Những ngách hang kỳ ảo và bất ngờ- Ảnh Hoàng Thiên Nga

Điểm hạ trại nghỉ đêm- Ảnh Hoàng Thiên Nga

Điểm hạ trại nghỉ đêm- Ảnh Hoàng Thiên Nga

Tác giả ký sự với cậu phiên dịch tiếng Nhật Bàn Thái Cung

Tác giả ký sự với cậu phiên dịch tiếng Nhật Bàn Thái Cung

Ông  Bùi Quang Mích phó giám đốc Sở VHTT&DL Đắk Nông, giám đốc Ban quản lý Công viên địa chất núi lửa Krông Nô kể : Nhận ra các nguy cơ xâm hại di sản và an toàn tính mạng của du khách, tỉnh đã phải gửi công văn đến nhiều nơi đề nghị doanh nghiệp lữ hành các tỉnh thành không được tiếp tục mở tour, đưa khách đến tham quan hang động núi lửa tại Đắk Nông. Đồng thời triển khai việc đặt các biển báo cấm leo trèo vào hang động, cắt cử người thay nhau canh gác, ngăn chặn, tuy khó vì số hang rải rác suốt chiều dài hơn 25 km… Mặt khác, cũng nhờ động núi lửa không long lanh thạch nhũ như động đá vôi, mà số người tò mò lui tới thưa dần.

Là một trong những chuyên gia đã gần 10 năm nghiên cứu về hệ thống hang động này, tiến sĩ La Thế Phúc cảnh báo: Hang động núi lửa khác với hang động đá vôi ở chỗ trần hang nhiều đoạn không có lớp đá nâng đỡ, có thể sụp xuống bất cứ lúc nào. Trong số hàng trăm hang núi lửa Krông Nô, không phải hang nào cũng phù hợp với hoạt động du lịch. Chúng tôi từng phát hiện trong động có bò cạp và các loài rắn độc như cạp nong, cạp nia. Một số miệng hang còn có nhiều rắn lục đeo quấn trên cành cây, ai bất cẩn chạm vào dễ mất mạng như chơi !

Lần theo những hang Dơi kỳ vĩ

          Hai thập kỷ trước, từ năm 1997 UNESCO đã đề xuất sáng kiến xây dựng một mạng lưới toàn cầu các di sản địa chất để bảo tồn, tạo thêm cơ hội việc làm cho cư dân địa phương qua các hoạt động tổ chức du lịch, tham quan.

Theo định nghĩa và phân loại của UNESCO, “di sản địa chất” là phần tài nguyên địa chất có giá trị nổi bật về khoa học, giáo dục, thẩm mỹ, kinh tế, thể hiện dưới 10 dạng gồm: cổ sinh, địa mạo, cổ môi trường, đá, địa tầng, khoáng vật- khoáng sản, kinh tế địa chất, kiến tạo, các vấn đề vũ trụ, và những đặc trưng địa chất cỡ lục địa-đại dương. Còn “công viên địa chất” bao gồm một số di sản địa chất có giá trị khoa học đặc biệt, hiếm có hoặc đẹp, có ý nghĩa cả về địa chất và khảo cổ, sinh thái, lịch sử hoặc văn hóa.

Năm 2007, với sự tài trợ của UNESCO, các chuyên gia Bảo tàng Địa chất thuộc Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam thực hiện đề tài “Nghiên cứu di sản địa chất để xây dựng công viên địa chất và bảo vệ môi trường khu vực thác Trinh Nữ, huyện Cư Jut, tỉnh Đăk Nông “.

Trinh nữ là một thác nước đẹp nổi tiếng trên nhánh Krông Nô, chi lưu của sông Sêrêppôk , tuy dòng đổ không trải rộng ầm ào mạnh mẽ như chuỗi thác trung nguồn Gia Long-Dray Sap- Dray Nu gần đó, nhưng lại đặc biệt hùng vĩ với vô số tảng đá, thỏi đá, cột đá, thành đá chồng chất lên nhau, muôn hình vạn trạng. Nhóm khảo sát vào tìm hiểu trong dân, được đồng bào Ê Đê, M’Nông sống ven sông kể quanh đây có rất nhiều hang tối, đồng bào thường vào để bắt dơi về ăn. Nhưng hang sâu lắm, người thường không đi hết được… Nhờ đồng bào dẫn đường, các nhà khoa học sững sờ phát hiện cả một hệ thống hang động núi lửa khổng lồ, đan xen chằng chịt dưới bề mặt đá bazan lởm chởm.

Theo tiến sĩ La Thế Phúc, nguyên Giám đốc Bảo tàng Địa chất, Nghiên cứu viên chính Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, tác giả đề tài “Nghiên cứu, điều tra đánh giá di sản địa chất, xây dựng công viên địa chất núi lửa Krông Nô”, thì diện tích“Công viên Địa chất núi lửa KrongNo”- viết tắt là KVG ( KrongNo Volcano Geopark ) nay được xác định trải dài trên cao nguyên M’Nông, từ huyện Krông Nô kéo sang một số xã của các huyện Cư Jut, Đắk Mil, Đắk Song, Đắk Glong và thị xã Gia Nghĩa, rộng khoảng 2000 km2, hiện hữu tới 6/10 kiểu di sản địa chất theo phân loại của UNESCO, bao gồm các kiểu Cổ sinh, Địa mạo, Đá , Địa tầng, Khoáng vật khoáng sản, và Kiến tạo.

Thận trọng tìm nhà đầu tư

          Có không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, có đường mòn Hồ Chí Minh, có các di chỉ khảo cổ, có nhiều di tích lịch sử cấp quốc gia, có khu bảo tồn thiên nhiên Nam Nung và rừng đặc dụng cảnh quan Đray Sáp phong phú các loài động thực vật v.v… KVG hội tụ đầy đủ 3 tiêu chí để UNESCO có thể công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu (CVĐCTC): đa dạng về địa chất và di sản địa chất; đa dạng về sinh học; đa dạng về xã hội và di sản văn hóa.

Là một trong những người góp công khảo sát, điền dã, lập hồ sơ CVĐCTC cho Cao nguyên đá Đồng Văn (tỉnh Hà Giang), trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, bà Lương Thị Tuất (vợ của Ts La Thế Phúc), chuyên viên địa chất của Bảo tàng Thiên nhiên VN cho biết: Hiện thế giới đã có 120 CVĐVTC được công nhận, thuộc 33 quốc gia. Để KVG có thể được công nhận là CVĐCTC, tỉnh Đắk Nông cùng các nhà khoa học trong và ngoài nước còn rất nhiều việc phải làm. Thực tế cho thấy, cần tới rất nhiều dự án, đề tài nghiên cứu của các nhà khoa học trong nước và quốc tế triển khai suốt gần 2 thập kỷ, tới năm 2010 Cao nguyên đá Đồng Văn mới được UNESCO chính thức công nhận là CVĐCTC. Từ đó, Hà Giang với Cao nguyên đá và mùa hoa tam giác mạch dần trở thành điểm hẹn hằng năm của hàng chục triệu du khách.

Qua trải nghiệm thực tế tại Hà Giang, tác giả bài viết này nhận ra điều bất cập, là xứ nghèo mà đành lãng phí, vì hạ tầng cơ sở quá thiếu trên cao nguyên đá có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ nhất nước, nên nguồn tài chính dồi dào mà hàng triệu du khách sẵn sàng rót vào hầu bao của tỉnh và người dân bản địa, cứ thế lãng phí trôi đi…

Lãnh đạo tỉnh Đắk Nông đã tỏ rõ quyết tâm đề cử thành công cho KVG vào mạng lưới CVĐCTC, qua việc cử đoàn công tác tham dự hội nghị Công viên địa chất Châu Á- Thái Bình Dương lần thứ 4 vào tháng 9/2015 tại Nhật Bản, dự hội nghị quốc tế CVĐCTC của UNESCO lần thứ 7 vào tháng 9/2016 tại Anh Quốc, ra Hà Giang học tập kinh nghiệm xây dựng mạng lưới công viên địa chất quốc gia, phê duyệt kế hoạch bảo tồn và khai thác hang động giai đoạn 2016-2020. Nhưng, những bất cập đang hiển hiện tại Hà Giang, liệu có lặp lại với Đắk Nông ?

Bà Tôn Thị Ngọc Hạnh-Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Nông, Trưởng Ban chỉ đạo xây dựng và phát triển KVG cho biết: Là vùng đất có tới 40 dân tộc đến từ 3 miền Bắc-Trung-Nam lập nghiệp, chung sống, bản sắc văn hóa rất đa dạng, nhiều danh lam thắng cảnh và khu bảo tồn thiên nhiên quý giá, điều kiện tự nhiên và xã hội của khu vực Krông Nô đã hội tụ đầy đủ các yếu tố để xây dựng công viên địa chất quốc gia, hướng tới danh hiệu CVĐCTC. Đắk Nông đang tìm kiếm, mời gọi các đối tác đủ năng lực đầu tư, tôn tạo KVG cho xứng tầm. Để bảo đảm từng bước đi vững chắc trên lộ trình này, dù đã có kế hoạch xây dựng KVG, có lẽ chúng tôi vẫn chưa nên ấn định thời điểm nào thì Công viên Địa chất Núi lửa Krông Nô sẽ mở cửa đón khách…

H.T.N.

 

 

3 thoughts on “Hang động Núi lửa Krông Nô – Từ miền lãng quên đến công viên địa chất

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s