Kế hoạch hoá gia đình ở Việt Nam: Hươu đang chạy

English: Family planning in Vietnam: Running deer

Dự thảo luật dân số có vẻ chưa được xem xét kỹ lưỡng và có tính phân biệt đối xử

Trốn tránh chủ đề không phải là cách để chấm dứt

economist – Những bông hoa nhựa có màu sắc tươi sáng được dùng để chào đón các bệnh nhân ở quầy lễ tân tại cơ sở phá thai của Nguyen To Hao. Tuy nhiên không khí ở phòng đợi này rất nặng nề. Hao, một bác sĩ sản khoa kiêm phụ khoa, cho biết rất nhiều bệnh nhân của cô là thiếu niên, những em đáng ngạc nhiên là không biết nhiều về tình dục hay các hậu quả của nó. Một số em đang ở thời kỳ mang thai quá ngày (late-term) được gửi đến một bệnh viện gần đó để nạo hút thai; một số khác mang thai đủ kỳ và bỏ trẻ mới sinh ở chùa. Mang thai ngoài ý muốn có thể tránh được nếu Việt Nam giáo dục giới tính tốt hơn ở cấp trung học phổ thông. Một câu châm ngôn quen thuộc ở Việt Nam ngụ ý rằng tránh nói đến vấn đề tình dục là cách chắc chắn nhất để “ngăn không cho hươu chạy”. Tuy nhiên hươu thì “đã chạy rồi”, bác sĩ Hao khẳng định, và chính phủ thì thất bại trong việc định hướng cho các em.

Tỉ lệ nạo phá thai ở Việt Nam không được biết chắc chắn, nhưng được cho là một trong số những tỉ lệ cao nhất thế giới. Theo các nhà nghiên cứu ở Bệnh viện phụ sản trung ương tại thủ đô Hà Nội, hai phần năm số phụ nữ mang bầu ở Việt Nam tiến hành nạo phá thai – cao gấp đôi so với con số của chính phủ.

Tránh nói đến vấn đề tình dục và các biện pháp tránh thai là một nguyên nhân rõ ràng của vấn đề. Một số phụ nữ nạo phá thai chưa bao giờ có ý định mang bầu. Những người khác thèm muốn bé trai, bởi vì con trai sẽ giữ huyết thống gia đình và theo truyền thống sẽ chăm nom cha mẹ già. Phá thai do lựa chọn giới tính là bất hợp pháp kể từ năm 2003, nhưng lệnh cấm khó có thể thực thi. Siêu âm có ở mọi nơi. Nguyen Thi Hien, một bà mẹ hai con ở Hà Nội, cho biết với 75$, bác sĩ ở các phòng khám tư nhân ở đây sẽ cho biết giới tính của bào thai.

Do đó ở Việt Nam, cứ 100 bé gái thì có 111 bé trai được sinh ra, và theo Quỹ dân số Liên hợp quốc – tỉ lệ giới tính lúc sinh này mất cân bằng gần ngang với nước láng giềng Trung Quốc. Đảng cộng sản Việt Nam e ngại rằng sự mất cân bằng giới tính sẽ dẫn đến tình trạng nam giới chật vật để tìm bạn đời. Giống như ở những xã hội có nhiều nam giới độc thân tuyệt vọng khác, điều này có thể đồng nghĩa với việc hoạt động mại dâm và buôn người tăng lên, cưỡng hiếp xảy ra nhiều hơn và nguy cơ bất ổn xã hội cao hơn.

Chính sách dân số và sinh đẻ của Việt Nam không ổn định. Quyết định mới đây của Trung Quốc về việc nới lỏng chính sách một con có thể khiến Việt Nam xem lại chính sách hai con của mình (vốn được thực thi lỏng lẻo hơn chính sách của Trung Quốc), trích lời một cựu cán bộ của Bộ Y tế Việt Nam. Bộ này đang lấy ý kiến công chúng đối với dự thảo sửa đổi luật, và Quốc hội có thể bàn thảo vấn đề trên vào mùa xuân này.

Đây không phải là thời điểm quá sớm. Hai phần ba dân số 90 triệu người của Việt Nam thuộc độ tuổi lao động và đây là một con số lớn. Điều này tạo cho Việt Nam cơ hội phát triển kinh tế mạnh mẽ trong ba thập niên vừa qua. Nhưng “lợi tức dân số” – “demographic dividend” có thể đột ngột chấm dứt. Tỉ lệ sinh đẻ ở một số thành phố ở Việt Nam đã rơi xuống mức thấp hơn tỉ lệ thay thế dân số, một xu hướng tận cùng có thể dẫn đến sự thiếu hụt lao động, giống như ở Nhật Bản và các quốc gia giàu có khác đã có bài học. Sự khác biệt ở đây là Việt Nam có nguy cơ già trước khi kịp giàu.

Luật dân số mới đang trong quá trình soạn thảo không giúp ích được nhiều. Luật đề xuất tiếp tục giữ chính sách hai con và cấm phá thai sau 12 tuần, đã giảm xuống từ giới hạn hiện tại là 22 tuần, trừ trường hợp bị cưỡng hiếp. Điều này có thể dẫn đến tình trạng nạo phá thai chui tăng lên. Hồi tháng 9, khoảng 17 chuyên gia sức khoẻ cộng đồng đã chỉ ra những bất cập trong dự thảo luật trong một lá thư gửi đến bộ trưởng bộ y tế. Áp lực này có thể khiến chính phủ mở rộng giới hạn cấm phá thai lớn hơn12 tuần.

Ngoài ra, các biện pháp kiểm soát dân số của bộ này cũng chứa đựng một rắc rối khác là tập trung vào vấn đềchất lượng dân sốtrước kỳ sinh đẻ. Điều này nghe tưởng vô hại, nhưng ý tưởng nền tảng, theo một chuyên gia chính sách y tế nước ngoài tại Hà Nội, đó là một cán bộ y tế có thể khuyến khích các bà mẹ phá thai khi bào thai có dấu hiệu khuyết tật.

Một số công chức của Bộ Y tế cũng đề xuất dỡ bỏ chính sách hai con ở các thành phố trong khi vẫn tiếp tục duy trì ở nông thôn, điều này nghĩa là khuyến khích những người có điều kiện và có nền giáo dục tốt hơn có thêm con trong khi từ chối quyền này đối với người nghèo, bao gồm cả người dân tộc thiểu số, những người xem con cháu là tài sản duy nhất của họ. Đề xuất này sẽ cho phép những cán bộ phụ trách chính sách hai con tiếp tục giữ được công việc của mình. Nhưng đây là một ý tưởng thụt lùi, bất công và cần phải bị loại bỏ.

From the print edition: Asia

One thought on “Kế hoạch hoá gia đình ở Việt Nam: Hươu đang chạy

  1. Cám ơn Hạnh đã dịch bài này nhé.

    Hồi sinh viên, mình cũng có ý định lập câu lạc bộ về giáo dục giới tính nhưng lúc đó chưa làm được.

    Đây là một vấn đề lớn của xã hội. Mình sẽ để vấn đề này trong đầu.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s