4 Lý do lớn: Tại sao quyền Sở Hữu Đất quan trọng

English: Four big reasons why land rights matter

 Quyền sở hữu đất và tài sản là chìa khóa cho vô số mục tiêu phát triển, từ đói nghèo cho đến tạo sức mạnh kinh tế cho phụ nữ. Vì vậy, tại sao quyền sở hữu đất và tài sản lại quá khó để đạt được?

“Hãy thức tỉnh, hỡi loài người… Hãy xây dựng những xã hội có khả năng cùng tồn tại một cách tương kính, theo cách bảo vệ sự sống. Hãy đến với nhau và giữ vững hy vọng rằng chúng ta bảo vệ và chăm sóc dòng máu của Trái Đất này và linh hồn của Đất”

Đây là những lời có sức ảnh hưởng của nhà hoạt động về Quyền Sở Hữu Đất của người bản địa Honduras, Berta Caceres. Berta đã dành  giải thưởng Môi Trường Goldman 2015 trong vai trò tổ chức một phong trào phản đối lãnh đạo công ty lớn từ bỏ việc xây dựng đập ngăn nước trên vùng đất được bảo vệ bởi người dân bản địa Rio Gualcarque ở Honduras. Chưa đầy một năm sau đó, Berta đã bị ám sát tại nhà. Thật bi thảm, khi Berta Caceres chỉ là một trong những nhà hoạt động về Quyền Sở Hữu Đất và nhà hoạt động môi trường bị giết hại trong mấy năm gần đây

Cái chết của Berta Caceres đến vào thời điểm then chốt trong lịch sử. Năm 2016 đánh dấu bước khởi đầu của kỷ nguyên mới về Quyền Sở Hữu Đất và các cải thiện về môi trường khi sau khi một thỏa thuận toàn cầu về phát triển bền vững đã đạt được năm ngoái 2015. Hai hiệp định quốc tế quan trọng nổi bật: Hậu  Mục tiêu phát triển bền vững 2015 (SDGs)Hiệp định Paris về biến đồi khí hậu.

Đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất – nghĩa là việc thực thi Quyền Sở Hữu Đất được công nhận bởi nhà nước và những cơ quan khác, và được bảo vệ trong trường hợp có nhiều thách thức – đây là  một chìa khóa then chốt để đạt được những mục tiêu được đặt ra với những thỏa thuận này. Tuy nhiên, biểu hiện bằng những vụ giết người tàn bạo như Berta Caceres và những nhà hoạt động khác ở khắp nơi trên thế giới, việc thúc đẩy đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất tiếp tục đối mặt với một cuộc chiến đầy khó khăn.

 Đây là bốn lý do lý giải tại sao việc đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất lại hết sức quan trọng nhưng rất khó để đạt được:

1. Việc đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất chống biến đổi khí hậu, nhưng những nước phát thải lớn nhất lớn nhất thế giới thì đang không tham gia việc này.

Khi cộng đồng bản địa và cộng đồng địa phương có được sự đảm bảo về quyền sở hữu rừng, thì tỷ lệ phá rừng và lượng khí thải cacbon ở những khu rừng này có thể được giảm đáng kể. Hiệp định Paris năm 2015 đã đưa một chương trình nghị sự toàn cầu về việc giới hạn sự tăng nhiệt độ toàn cầu không vượt quá 2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Tuy nhiên, chỉ 21 quốc gia trong 188 quốc gia đệ trình kế hoạch hành động về khí hậu để thực hiện Hiệp định Paris, cam kết đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất như một chiến lược giảm thiểu khí hậu. Nhiều quốc gia có tỷ lệ phá rừng cao, như Brazil và Indonesia, đã không thực hiện cam kết này.

2. Việc đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất chống lại cái đói, nhưng nhiều công ty đang chiếm đoạt đất đai ở các quốc gia nơi có tỷ lệ đói cao và Quyền Sở Hữu Đất không được đảm bảo.

Tiếp cận thức ăn là một vấn đề nghiêm trọng và ngày càng tăng khi tài nguyên trở nên khan hiếm, nhu cầu lương thực tăng lên, và sự hoang phí thức ăn vẫn ở mức cao. Với sự đảm bảo về quyền và tiếp cận đất đai, người nông dân có thể trồng trọt và chăn nuôi gia súc, và mặt khác có thể tăng sản lượng lương thực cho gia đình. Tuy nhiên, để đáp ứng sự tăng giá lương thực trong năm 2008, nhiều công ty đã bắt đầu mua hàng triệu hecta đất nông nghiệp của những nước đang phát triển để duy trì nguồn cung cấp lương thực dài hạn.

Theo Chỉ Số Đói Nghèo Toàn Cầu năm 2012, phần lớn đất đai bị chiếm đoạt xảy ra ở những quốc gia mà mức độ đói “đáng báo động” hoặc “rất nghiêm trọng” và Quyền Sở Hữu Đất bị hạn chế hoặc không được thừa nhận. Do đó, nông dân ở những quốc gia này phải đối mặt với những khó khăn về đất đai để trồng cây lương thực và làm no bụng.

3. Đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất để xóa đói, tuy nhiên nhiều chính phủ đang thất bại trong việc đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất cho người nghèo và đối tượng dễ bị tổn thương.

Một nghiên cứu toàn cầu ở 108 quốc gia cho thấy Quyền Sở Hữu Đất có ảnh hưởng đến sự tăng trung bình tám điểm trong tăng trưởng hàng năm về thu nhập bình quân đầu người.
Tuy vậy, người ta ước tính có ít nhất 1 tỉ người nghèo hiện đang thiếu sự đảm bảo về Quyền Sở Hữu Đất. Hơn nữa, nghiên cứu cho thấy rằng các cộng đồng bản địa và cộng đồng địa phương trên thế giới chỉ được đảm bảo Quyển Sở Hữu Đất cho một phần nhỏ đất đai mà trên đó họ sống và phụ thuộc. Với những người dân này, đất không chỉ là nhà, là một cách sinh sống mà còn là nguồn tài sản tạo thu nhập. Nếu Quyền Sở Hữu Đất của những người dân này không được bảo vệ, họ khó có thể vượt qua cái bẫy của sự nghèo đói.

4. Việc đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất của phụ nữ thúc đẩy bình đẳng giới, tuy nhiên những luật lệ và phong tục làm suy yếu khả năng của phụ nữ trong việc làm chủ và tiếp cận đất đai.
Những Nguyên tắc Hướng dẫn Tự nguyện về thời kỳ sở hữu có trách nhiệm (VGGTs ) – tập hợp những “Thực hành tốt nhất” về quản lý đất đai được công nhận bởi Liên Hiệp Quốc về An Ninh Lương Thực Thế Giới vào năm 2012 – kêu gọi các chính phủ đảm bảo rằng phụ nữ và trẻ em gái có quyền tiếp cận bình đẳng về sở hữu đất đai.

Nghiên cứu cho thấy phụ nữ được đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất kiếm được thu nhập nhiều hơn, có khả năng tốt hơn trong việc nuôi dưỡng con cái, và ít bị bạo hành gia đình.

Tuy nhiên, hơn một nửa các quốc gia, những luật lệ và phong tục lại làm suy yếu khả năng của phụ nữ trong việc làm chủ và kiểm soát đất đai. Nếu không được đổi mới, những luật lệ và phong tục này sẽ tiếp tục làm suy giảm quyền lợi của phụ nữ, đặt họ vào nguy cơ đói nghèo và bạo hành gia đình.

Nhìn về phía trước trong việc thúc đẩy đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất

Trong khi thúc đẩy đảm bảo Quyền Sở Hữu Đất còn đối mặt với những thách thức to lớn, có nhiều lý do để hy vọng….

Trong năm vừa qua, chúng ta chứng kiến việc khởi xướng những chiến dịch và sáng kiến mới như Kêu Gọi Toàn Cầu Hành Động Về Quyền Sở Hữu Đất cho Người Bản Địa và Cộng Đồng, với mục tiêu tăng gấp đôi số lượng đất được công nhận hợp pháp là sở hữu và được kiểm soát bởi cộng đồng bản địa và cộng đồng địa phương đến năm 2020, và LandMark, một diễn đàn lập bản đồ nhằm bảo vệ vùng đất bản địa và cộng đồng bằng cách làm cho các vùng đất được hiển thị trên đó.

Hơn nữa, các liên minh với các bên liên quan đa dạng, như Tập đoàn InterlakenNhóm Nhà Tài Trợ Toàn Cầu đang làm việc về Đất đai, đã đưa ra tín hiệu rằng công ty và các nhà tài trợ đang thực hiện các cam kết để tôn trọng và bảo vệ Quyền Sở Hữu Đất.

Thông qua những nỗ lực này, các phong trào dành Quyền Sở Hữu Đất đang trên đà phát triển. Nhưng để đạt được mục đích, các chính phủ và các công ty phải có biện pháp tích cực nhầm đảm bảo quyền lợi của nhóm những người nghèo và người dễ bị tổn thương, được tôn trọng và bảo vệ. Với hành động đủ mạnh mẽ, sự ủng hộ của người dân, sự hỗ trợ quốc tế, và sự quan tâm của công chúng, việc đảm bảo Quyền Sử Dụng Đất Đai cuối cùng đã được nhìn nhận, đưa chúng ta đến gần hơn một thế giới không có suy thoái môi trường, đói nghèo và phân biệt đối xử.

Dịch bởi Nguyễn Phương

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s