“Những mãnh vụn ngôn ngữ và lịch sử: tiếng Việt từ thời LM de Rhodes – niên hiệu Long Thái và chúa Khánh ở Cao Bằng, chúa Bằng ở kinh đô” (phần 29)


Nguyễn Cung Thông 1

Phần này bàn về niên hiệu Long Thái và chúa Khánh ở Cao Bằng vào thời LM de Rhodes đến truyền đạo. Đây là lần đầu tiên các danh từ như vậy được dùng trong tiếng Việt qua dạng con chữ La Tinh (chữ quốc ngữ).

Các tài liệu tham khảo chính của bài viết này là cuốn “Chúa Thao cổ truyện” và bốn tác phẩm của LM de Rhodes soạn: (a) cuốn Phép Giảng Tám Ngày (viết tắt là PGTN), (b) Bản Báo Cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh (viết tắt là BBC), (c) Lịch Sử Vương Quốc Đàng Ngoài 1627-1646 và (d) tự điển Annam-Lusitan-Latinh (thường gọi là Việt-Bồ-La, viết tắt là VBL) có thể tra tự điển này trên mạng, như trang http://books.google.fr/books?id=uGhkAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false .

Tiếp tục đọc ““Những mãnh vụn ngôn ngữ và lịch sử: tiếng Việt từ thời LM de Rhodes – niên hiệu Long Thái và chúa Khánh ở Cao Bằng, chúa Bằng ở kinh đô” (phần 29)”

Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)? (phần B)

Nguyễn Cung Thông 1

Bài viết này (phần B) cập nhật và tóm tắt buổi trình bày về bài viết “Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)?” tại hội thảo UNC2021_0116 tại Trường Đại học Ngoại ngữ, ĐHQGHN (sẽ diễn ra vào ngày 24/4/2021). Các trang bên dưới được trích từ các trang của Power Point Presentation, dựa vào bài viết đã đăng và dán lên đây theo dạng word cho dễ đọc hơn.

Trang 1 – Ba vùng [2] văn hóa ẩm thực: vùng dùng đũa (khoanh lại bằng vạch đỏ), dao/nĩa và tay không

Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷  còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)? (phần B) | Nghiên Cứu Lịch Sử

Tiếp tục đọc “Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)? (phần B)”

Khi “luật rừng” hữu hiệu hơn

ĐỨC HOÀNG 25/10/2016 8:10 GMT+7

TTCTKhi người ta nói nhiều đến lũ lụt, xói mòn và việc những cánh rừng đang biến mất, có một thực tế quan trọng đang diễn ra nơi các thôn bản bên rừng: ở đây, trong việc bảo vệ rừng, thì luật pháp đang tỏ ra không hiệu quả bằng… luật rừng – luật lệ linh thiêng của những người đã sinh ra và lớn lên trong rừng.

Một phụ nữ Dao Đỏ ngồi bên nửa căn nhà còn lại sau trận sạt lở đá tháng 8-2016 ở xã Phìn Ngan, Bát Xát (Lào Cai) -Đỗ Mạnh Cường
Một phụ nữ Dao Đỏ ngồi bên nửa căn nhà còn lại sau trận sạt lở đá tháng 8-2016 ở xã Phìn Ngan, Bát Xát (Lào Cai) -Đỗ Mạnh Cường

Tiếp tục đọc “Khi “luật rừng” hữu hiệu hơn”

Đất công

Trong thời kỳ kháng chiến và thống nhất đất nước, Nhà nước đã tiến hành quốc hữu hoá đất nông nghiệp và đất lâm nghiệp trên quy mô toàn quốc. Mặc dù từ giữa thập kỷ 1980 khi thực hiện đổi mới, chế độ sở hữu tập thể đối với đất nông nghiệp đã được xóa bỏ, song phần lớn rừng và đất lâm nghiệp vẫn do các lâm trường quốc doanh quản lý1. Các lâm trường này được giao những diện tích đất lâm nghiệp lớn và có nhiệm vụ quản lý rừng, khai thác gỗ và sản xuất lương thực2. Năm 1986, cả nước có 413 lâm trường quốc doanh, quản lý 6,3 triệu ha. Số lượng các lâm trường giảm xuống còn 368 vào năm 2003 và 164 vào năm 20143 (lúc này đã chuyển đổi thành công ty lâm nghiệp). Tính đến cuối năm 2012, diện tích đất do các công ty nông, lâm nghiệp quản lý là hơn 2,8 triệu ha 4.Đối với hầu hết các lâm trường, quản lý nhà nước đã chuyển đổi sang hình thức quản lý hỗn hợp giữa nhà nước và tư nhân. Tuy nhiên, sự thay đổi này bị phê phán là “bình mới rượu cũ”, còn nặng tính hình thức5.

Cảnh rừng Việt Nam. Ảnh: Terry Sunderland/CIFOR   đăng tại Flickr. Gấy phép CC-BY-NC-ND.

Tiếp tục đọc “Đất công”

Lưu Quang Vũ vẫn phản biện xã hội 30 năm sau ngày mất

VNE – Thứ tư, 29/8/2018, 10:13

Thói giả dối, quan liêu, háo danh, cậy chức quyền… trong tác phẩm của nhà viết kịch ở thập niên 1980 luôn nguyên vẹn giá trị thời sự.

“Nếu không tin trung ương thì bà lên đâu, lên giời à?”.

Câu hỏi thách thức của chánh văn phòng tỉnh Chu Thị Mỡi cho bà Hoài, người phụ nữ có chồng đang bị oan, sau ba mươi năm vẫn khiến khán phòng của Nhà hát Tuổi trẻ lặng xuống.

Những khoảng lặng như thế, đôi khi là cả những giọt nước mắt lấp lánh trên gương mặt khán giả, là khung cảnh thường thấy trong những lần diễn vở “Lời thề thứ 9” của nhà biên kịch Lưu Quang Vũ suốt 30 năm qua. Và đó không phải vở duy nhất gây xúc động xuyên thời gian. Trong bối cảnh sân khấu kịch gặp nhiều khó khăn, thì cứ mỗi lần kịch Lưu Quang Vũ được dựng lại, nhà hát lại đỏ đèn.

Ba mươi năm ngày mất của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ, báo VnExpress thực hiện một chuỗi phỏng vấn 5 diễn viên từng gắn bó với các nhân vật của ông. Họ không chỉ nói về vai diễn, mà nói về những thông điệp xã hội Lưu Quang Vũ đưa ra. Chúng đều còn nguyên giá trị đến hôm nay.

Tiếp tục đọc “Lưu Quang Vũ vẫn phản biện xã hội 30 năm sau ngày mất”

Những nữ thanh niên xung phong bình yên nơi cửa phật

VNE – Chủ nhật, 30/4/2017

“Chiến tranh không mang một khuôn mặt đàn bà”

Một đêm đầu tháng Ba năm 1971, người ta dúi vào tay nữ hộ lý Bùi Thị Đoán một đứa trẻ đỏ hỏn.

Đêm ấy, chị Đoán đang trực ở bệnh viện tỉnh Thái Bình. Người phụ nữ lớn tuổi trình bày rằng ai đó đã gửi đứa trẻ cho bà để đi vệ sinh, rất lâu rồi không thấy quay lại. Mọi người hoảng hốt đốt đèn bão đi các gốc cây xung quanh để tìm. Rồi họ nhận ra: người mẹ đã cố tình bỏ đứa con ở lại.

Đoán từng là thanh niên xung phong. Ở cái tuổi lỡ thì, cô mang trong mình mặc cảm của một phụ nữ không bao giờ dám sinh con. Nhiều người đến tìm hiểu, nhưng Đoán không muốn lấy chồng. Cô sợ phải sinh ra những đứa con tật nguyền – nhiều đồng đội từ chiến trường của cô đã như thế.

Tiếp tục đọc “Những nữ thanh niên xung phong bình yên nơi cửa phật”

Phía sau sự thành công trong kinh doanh của người Hoa

baodantoc.vn – 10:49, 05/02/2021

Cộng đồng người Hoa có mặt tại Việt Nam từ lâu đời. Nơi nào có người Hoa sinh sống là nơi ấy hoạt động kinh doanh, buôn bán nhộn nhịp, sầm uất. Nhiều người Hoa đã thành công, trở thành những doanh nhân lừng danh. Ngoài tư duy sáng tạo trong kinh doanh, tinh thần đoàn kết, tương trợ nhau, cộng đồng doanh nhân người Hoa luôn có những… bí quyết gia truyền.

Hội quán Tuệ Thành, một Hội quán lâu đời trên đường Nguyễn Trãi, quận 5, TP. Hồ Chí Minh.
Hội quán Tuệ Thành, một Hội quán lâu đời trên đường Nguyễn Trãi, quận 5, TP. Hồ Chí Minh.

Bí quyết lấy chữ tín làm đầu

Trong kinh doanh, người Hoa thường thành lập các bang hội tương tế để nâng đỡ, tạo cơ hội cho mọi người gây dựng cơ nghiệp. Người Hoa quan niệm, không thể thành công nếu đơn thương độc mã. Chính vì thế yếu tố đoàn kết cộng đồng nhằm giúp đỡ tương trợ nhau được đặc biệt chú trọng.

Tiếp tục đọc “Phía sau sự thành công trong kinh doanh của người Hoa”

Quảng cáo gây phản cảm – Vai trò của cơ quan quản lý ở đâu?

baodantoc.vn

Những tấm biển quảng cáo là một trong những hình thức để các doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh dịch vụ, dùng để thông tin về các sản phẩm của mình nhằm thu hút khách hàng. Không có gì đáng nói, nếu đó là những tấm biển quảng cáo đẹp, chuẩn mực về nội dung. Tuy nhiên, một số cá nhân, doanh nghiệp đã lạm dụng những tấm biển quảng cáo để tạo ấn tượng, câu khách với hình ảnh phản cảm, ngôn ngữ thiếu chuẩn mực, gây nên cách nhìn lệch lạc về văn hoá trong quảng cáo…

Tấm biển quảng cáo với hình ảnh cô gái mặc váy Thái phản cảm
Tấm biển quảng cáo với hình ảnh cô gái mặc váy Thái phản cảm tại đỉnh đèo Pha Đin.

Thời gian gần đây, tại đỉnh đèo Pha Đin, đường Quốc lộ 6, giáp ranh địa bàn tỉnh Sơn La và Điện Biên có tấm biển quảng cáo phản cảm đã tồn tại một thời gian dài. Tấm biển trên khiến cộng đồng người Thái phẫn nộ, làm xấu đi hình ảnh văn hoá Thái.

Tiếp tục đọc “Quảng cáo gây phản cảm – Vai trò của cơ quan quản lý ở đâu?”

Yen Tu complex seeking UNESCO recognition

17/05/2021    18:16 GMT+7 vietnamnet

The Complex of Yen Tu Monuments and Landscape is a place of great historic and religious importance in Vietnam. 

The Ministry of Culture, Sports and Tourism together with the National UNESCO Committee has recently prepared a report nominating the inclusion of the Yen Tu Complex in the list of those planned to have world heritage dossiers to the UNESCO World Heritage Centre.

Yen Tu complex seeking UNESCO recognition
Truc Lam Yen Tu Zen Monastery, also known as Lan Pagoda, is located on Yen Tu Mountain (Uong Bi City, Quang Ninh). This site was chosen by King Tran Nhan Tong (1258 – 1308) as a place to lead his religious life. (Photo: VNA)
Tiếp tục đọc “Yen Tu complex seeking UNESCO recognition”

Người Việt nói dối: Con số và viễn cảnh

PTH: Chính vì vậy mà ĐCN luôn dạy chúng ta thành thật.

 04/02/2017 07:08 Trương Khắc Trà

(GDVN) – Theo nghiên cứu của Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học Trần Ngọc Thêm, bệnh giả dối đứng hàng đầu trong 34 tật xấu của người Việt, chiếm đến 81%.

Theo Giáo sư Trần Ngọc Thêm, bệnh giả dối đang đứng hàng đầu trong 34 tật xấu của người Việt. (Ảnh: Báo giao thông)

LTS: Theo một bài báo mới đây, Giáo sư,Tiến sĩ Khoa học Trần Ngọc Thêm đã chỉ ra tình trạng báo động về bệnh giả dối trong xã hội Việt Nam hiện nay.

Tác giả Trương Khắc Trà gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về việc các gia đình, xã hội đang vật lộn với các chỉ tiêu kinh tế, đến đồng tiền mà không coi trọng những giá trị đạo đức.

Tòa soạn trân trọng gửi đến độc giả bài viết!

Tiếp tục đọc “Người Việt nói dối: Con số và viễn cảnh”

Thực trạng xung đột đất đai vùng dân tộc thiểu số ở nước ta

lyluanchinhtri.vn – Trong những năm qua, do chính sách, pháp luật về đất đai của Nhà nước còn nhiều bất cập so với thực tiễn; công tác quản lý đất đai ở một số địa phương còn lỏng lẻo… đã dẫn đến các vụ việc xung đột đất đai nói chung, xung đột đất đai vùng dân tộc thiểu số nói riêng, gây ra những điểm nóng chính trị – xã hội phức tạp. Bài viết tập trung làm rõ thực trạng xung đột đất đai ở vùng dân tộc thiểu số Việt Nam hiện nay thông qua phân tích 5 hình thức xung đột đất đai chủ yếu, những nguyên nhân, yếu kém trong quản lý đất đai.

Ảnh minh họa

Tiếp tục đọc “Thực trạng xung đột đất đai vùng dân tộc thiểu số ở nước ta”

“Bảo tàng sống” ở trung tâm thành phố

baodanang – Thứ Hai, 03/05/2021, 13:22

Việc quy hoạch khu vực riêng ở quận trung tâm Hải Châu để làm “Bảo tàng sống” không chỉ góp phần phát triển du lịch mà còn lưu giữ hồn đô thị truyền thống qua hình ảnh cuộc sống của cư dân địa phương.

Khu vực quy hoạch làm “Bảo tàng sống” thuộc địa bàn quận Hải Châu. Ảnh: Đ.H.L
Khu vực quy hoạch làm “Bảo tàng sống” thuộc địa bàn quận Hải Châu. Ảnh: Đ.H.L

“Để mãi mãi là một thành phố có ký ức”

Sau khi UBND thành phố công bố đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung Đà Nẵng đến năm 2030, tầm nhìn 2045, ý tưởng hình thành một “bảo tàng sống” với khu vực đô thị rộng 11ha ngay ở trung tâm quận Hải Châu được người dân và những nhà nghiên cứu văn hóa – lịch sử đồng tình ủng hộ.

Tiếp tục đọc ““Bảo tàng sống” ở trung tâm thành phố”

Du lịch tình nguyện và câu chuyện phát triển bền vững

 baodansinh – 16:38 – 29/04/2021

Tiếp cận theo quan điểm “Cho cái cần chứ không cho con cá”, Volunteer For Education (V.E.O) đem đến cho tình nguyện viên phương thức tình nguyện mới, đồng thời, mở rộng tư duy đón nhận sự giúp đỡ của người dân địa phương.

Làm tình nguyện ngay trên hành trình du lịch

Ra đời từ tháng 6-2013, V.E.O viết tắt của Volunteer for Education Organization là một tổ chức phi chính phủ, kết nối các tình nguyện viên trên toàn thế giới, nhằm chung tay giúp đỡ những đối tượng khó khăn thông qua các chương trình giáo dục, với các dự án chính là: “Du lịch tình nguyện”, “Trại hè tình nguyện” cùng các dự án vệ tinh gồm “Tủ sách trong veo”, “Khoảng trời trong veo”…

Du lịch tình nguyện và câu chuyện phát triển bền vững - Ảnh 1.
V.E.O với sắc tím đặc trưng (Ảnh: Volunteer for Education)

Khác với các tour “Du lịch trải nghiệm” hay “Du lịch nghỉ dưỡng”, chương trình của V.E.O hướng đến du lịch sinh thái và cộng đồng người Việt ở vùng sâu vùng xa, với mục tiêu giúp người dân địa phương, đặc biệt là những gia đình khó khăn có thể phát triển sự nghiệp ngay tại quê hương qua việc xây dựng “homestay”, dịch vụ trải nghiệm văn hóa vùng miền…

Tiếp tục đọc “Du lịch tình nguyện và câu chuyện phát triển bền vững”

Vi Chring: Khi rừng cộng đồng chưa thực sự thuộc về cộng đồng

nature.org – 15/10/2020

Vi Chring - khi rừng cộng đồng chưa thực sự thuộc về cộng đồng -  ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

Từ năm 2007, cộng đồng thôn Vi Chring (xã Hiếu, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum) được giao quản lý, bảo vệ 808 ha rừng sản xuất là rừng tự nhiên. Gần 15 năm trôi qua, họ đã bỏ ra không ít công sức miệt mài canh giữ với niềm tin sẽ được hưởng lợi từ rừng. Thế nhưng, bên cạnh một số hỗ trợ tài chính từ các dự án phi lợi nhuận và từ chính phủ, nhân dân thôn Vi Chring vẫn chưa được khai thác bền vững để thực sự hưởng lợi từ rừng.

Trong khi đó, việc thu hồi 9,87 ha rừng cộng đồng Vi Chring để xây dựng đường dây 500 kV mạch 3 đã cho thấy số phận mong manh của các khu rừng cộng đồng. Một mặt, người dân không được tiếp cận với phần gỗ vốn thuộc về họ được khai thác từ hành lang an toàn điện, nhưng mặt khác, một doanh nghiệp lại được giao tận thu gỗ, để rồi ngang nhiên tận thu cả vào phần rừng nằm ngoài phạm vi cho phép.

Tiếp tục đọc “Vi Chring: Khi rừng cộng đồng chưa thực sự thuộc về cộng đồng”

Môn triết học và mục tiêu đào tạo con người độc lập


Tia sáng – 27/06/2014 | Nguyễn Khánh Trung

Ngày 16/6 vừa qua, học sinh lớp 12 ở Pháp đã thi môn triết trong kỳ thi tú tài. Đọc các đề thi môn học này, chúng ta có thể thấy phần nào mục tiêu đào tạo con người có khả năng tư duy độc lập, lập luận một cách logic dựa trên lý tính và có óc phản biện mà giáo dục phổ thông của họ đặt ra.

Dưới đây là các đề thi môn triết dành cho các phân ban khác nhau trong bậc trung học phổ thông, mỗi ban đều có ba đề để thí sinh chọn một:

Đề thi của ban Khoa học (Bac Scientifique):

  • Đề 1: Phải chăng người nghệ sĩ (nghệ nhân) làm chủ tác phẩm của họ?
  • Đề 2: Phải chăng chúng ta sống để được hạnh phúc?
  • Đề 3: Yêu cầu thí sinh giải thích, bình luận một trích đoạn của Descartes trong tác phẩm “Règles pour la direction de l’esprit” (Các quy tắc hướng dẫn tinh thần) viết năm 1628, khoảng nửa trang. Thí sinh được yêu cầu không cần thiết phải liệt kê những kiến thức liên quan đến học thuyết của triết gia, mà chỉ cần chứng tỏ mình hiểu chính xác bản văn và các vấn đề mà bản văn đặt ra.

Tiếp tục đọc “Môn triết học và mục tiêu đào tạo con người độc lập”