Nguồn gốc người Việt (3 kỳ)

Nguồn gốc người Việt: Một lược sử tư tưởng

Tiasang –  – Trần Trọng Dương

Nguồn gốc người Việt là một vấn đề nóng hổi ở mọi thời điểm lịch sử. Người Việt đến từ đâu luôn là câu hỏi mang tính triết học, xuất phát từ một câu hỏi lớn hơn: ta là ai, ta từ đâu tới, và ta sẽ đi về đâu? Bài viết này sẽ không thảo luận về các câu trả lời nào là đúng hay sai, chính xác hay không chính xác, khoa học hay không khoa học mà trình bày các kiến giải khác nhau về nguồn gốc người Việt như là một tham số khả biến trong hoạt động tri nhận của con người, cố gắng lý giải vì sao người ta lại đặt ra câu hỏi ấy, những bối cảnh lịch sử – văn hóa của các câu hỏi – và cả câu trả lời, cũng như bối cảnh tri thức, động lực chính trị và nền tảng khoa học của các phương thức được sử dụng để giải quyết.


Truyền thuyết Lạc Long Quân Âu Cơ được khởi từ ghi chép trong Lĩnh Nam chích quái. Ảnh: Internet.

Tiếp tục đọc “Nguồn gốc người Việt (3 kỳ)” →

Hồ sơ các Dân tộc Việt Nam

opendevelopmentvietnam – 26 May 2022 

Với 54 dân tộc cùng sinh sống trên diện tích đất tương đối nhỏ, Việt Nam là một trong những quốc gia đa sắc tộc nhất trên thế giới. Hiện nay, chỉ có 7 dân tộc có dân số trên một triệu người bao gồm: Kinh, Tày, Thái, Mông, Mường, Nùng  và Khơ Me, trong khi có tới 12 dân tộc có dân số dưới 10.000 người và 5 dân tộc có dân số dưới 1.000 người như Brâu, Ơ Đu, Rơ-măm, Si La và Pu Péo.

Dù dân số đông hay ít, mỗi dân tộc đều có tiếng nói và tập quán riêng tạo nên bức tranh văn hóa vật thể và phi vật thể đa dạng.  Không dừng lại với 54 dân tộc, nhiều dân tộc còn có những nhánh địa phương, với sự khác biệt thường thấy trong ngôn ngữ, trang phục, tập tục, và điều đó càng làm tăng thêm tính phong phú của bức tranh văn hóa. 

Đời sống tinh thần phong phú, óc thẩm mỹ và tài sáng tạo của các dân tộc dựa trên hoàn cảnh sống thực tế của họ, thể hiện qua những tập quán hàng ngày và phục vụ cho chính cuộc sống ở mỗi cộng đồng dân cư. Những yếu tố văn hóa gắn với tín ngưỡng và tôn giáo của các dân tộc ở Việt Nam đóng vai trò rất quan trọng với cộng đồng dân tộc thiểu số. Phần đông các dân tộc có tín ngưỡng “vạn vật hữu linh” và nhiều dân tộc đề cao thờ cúng tổ tiên. Ngoài ra kho tàng văn thơ, sử thi, âm nhạc và các làn điệu hát, múa cũng đóng vai trò quan trọng trong đời sống của họ, nuôi dưỡng tinh thần của mỗi thành viên trong cộng đồng các dân tộc. 

Bài minh hoạ dưới đây cung cấp những thông tin cơ bản về 54 Dân tộc đang sinh sống tại Việt Nam và điểm nhấn văn hoá, tinh thần nổi bật của mỗi dân tộc. Những hình ảnh minh họa được lấy từ Bộ tem 54 Dân tộc Việt Nam do Công ty Tem Việt Nam phát hành năm 2005.

https://flo.uri.sh/visualisation/8426573/embed?auto=1

Những “hiệp sĩ” giải cứu mèo hoang dã

27-01-2023 – 18:07|

(NLĐO)– Từ những việc làm thầm lặng, không ngại khó khăn, thậm chí là nguy hiểm, có thể lên đường bất cứ lúc nào của những “hiệp sĩ” yêu động vật, mà nhiều cá thể mèo hoang dã bất hạnh đã được giải cứu

Trung tâm Bảo tồn Động vật hoang dã tại Việt Nam (Save Vietnam’s Wildlife; gọi tắt là SVW) nằm tại Vườn Quốc gia Cúc Phương (huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình) được xem là “ngôi nhà hạnh phúc” của rất nhiều loài động vật hoang dã. SVW đã phối hợp với các cơ quan chức năng ngăn chặn, giải cứu thành công hàng ngàn cá thể động vật hoang dã trước nạn săn bắt, buôn bán trái phép. Tại đây, nhiều cá thể mèo rừng may mắn được giải cứu, tái sinh thêm lần nữa.

Sẵn sàng lên đường bất cứ lúc nào

Những hiệp sĩ giải cứu mèo hoang dã - Ảnh 1.

Anh Trần Văn Trường chia sẻ với phóng viên về hành trình giải cứu mèo hoang dã trong suốt nhiều năm qua

Tiếp tục đọc “Những “hiệp sĩ” giải cứu mèo hoang dã” →

“Tiếng Việt từ TK 17: cách dùng vợ lẻ, lặng lẻ … vào thời LM de Rhodes và những hệ luỵ” (phần 38)

Các thừa sai Dòng Tên đầu thế kỷ 17 học và ký âm tiếng Việt

Nguyễn Cung Thông[1]

Phần này bàn về cách dùng đặc biệt “vợ lẻ” từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo. Cụm danh từ này – cũng như một nhóm từ vựng liên hệ như vợ chính, chính thê, vợ cả, vợ lớn, thiếp, vợ bé, vợ mọn – vợ nhỏ phản ánh truyền thống đa thê của các nước Á Châu từ xa xưa.

Đây là lần đầu tiên cách dùng này hiện diện trong tiếng Việt qua dạng con chữ La Tinh/Bồ (chữ quốc ngữ). Không phải ngẫu nhiên mà các giáo sĩ đều ghi nhận quan sát cá nhân và nhận xét của mình về truyền thống này khi sang Á Đông, chỉ ra một cách biệt rất lớn giữa các văn hoá Á Đông và Đạo Thiên Chúa vào TK 17. Ngoài ra, đây cũng là một nguyên nhân chính dẫn đến việc cấm đạo tại các nước này, nhất là ở VN.

Tiếp tục đọc ““Tiếng Việt từ TK 17: cách dùng vợ lẻ, lặng lẻ … vào thời LM de Rhodes và những hệ luỵ” (phần 38)” →

Lễ hội truyền thống tiêu biểu của người dân tộc thiểu số

OpenDevelopment Vietnam – 30 March 2022

Lễ hội là một phần thiết yếu trong đời sống tinh thần của người Việt Nam, phản ánh những phong tục, tập quán độc đáo của mỗi vùng, mỗi cộng đồng. Lễ hội truyền thống là cơ hội để mọi người giao lưu, trao truyền những đạo lý, những khát vọng cao cả và chia sẻ những câu chuyện về các đối tượng được thờ cúng như các vị thần linh, các vị anh hùng, những người có công. Bên cạnh đó, lễ hội còn là dịp để mọi người bỏ lại những lo toan thường ngày, tìm về chốn tâm linh bình yên.

Bản đồ câu chuyện tại đây thể hiện 17 lễ hội truyền thống tiêu biểu của các cộng đồng người dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Những lễ hội này đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

 

Danh sách đầy đủ 127 tập quán văn hóa của người dân tộc thiểu số đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (bao gồm lễ hội truyền thống, diễn xướng dân gian, tri thức bản địa, phong tục, tín ngưỡng xã hội, văn hóa dân gian và nghề thủ công truyền thống) có thể truy cập tại đây. 

VN bồi lấp một loạt 9 đảo ở Trường Sa, một năm tăng diện tích gấp 4 lần cả thập kỷ trước

VNYoutuber – 17-12-2022

Nghiên cứu của Tổ chức Sáng kiến minh bạch hàng hải châu Á gần đây cho thấy, chỉ trong năm 2022, Việt Nam đã bồi lấp mở rộng 9 điểm đảo ở quần đảo Trường Sa với tổng diện tích tăng thêm lên đến 170 hecta, gấp gần 4 lần diện tích đóng quân trong cả thập kỷ trước.

Đường Lâm ở Hà Tĩnh và giao lộ Đông Tây từ Biển Đông đến Mekong (2 kỳ)

Đường Lâm ở Hà Tĩnh và giao lộ Đông Tây từ Biển Đông đến Mekong (Kỳ 1: Đường Lâm ở Hà Tĩnh)

TS –  – Trần Trọng Dương

Phần lớn giới nghiên cứu và xã hội đều cho rằng địa danh Đường Lâm gắn liền với sự kiện hai vua Phùng Hưng và Ngô Quyền nằm ở xã Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội ngày nay. Nhưng khi đối chiếu một cách hệ thống các nguồn sử liệu thời Đường, tôi cho rằng Đường Lâm là một huyện thuộc châu Phúc Lộc (hoặc châu Đường Lâm) tương đương với tỉnh Hà Tĩnh. Con đường từ núi Giăng Màn huyện Hương Sơn nay là một cửa ngõ quan trọng trong giao lộ Đông – Tây qua Hà Tĩnh Nghệ An thế kỷ X-XI, nối liền từ Biển Đông đến sông Mekong, nối liền Giao Châu với Chân Lạp, Khmer và thế giới Nam Á.


Phần lớn giới nghiên cứu và xã hội hiện nay đều cho rằng Đường Lâm gắn liền với sự kiện hai vua Phùng Hưng và Ngô Quyền nằm ở xã Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội) ngày nay. Ảnh: Cổng làng Đường Lâm. Nguồn: Nhân dân.

Tiếp tục đọc “Đường Lâm ở Hà Tĩnh và giao lộ Đông Tây từ Biển Đông đến Mekong (2 kỳ)” →

Vườn Quốc gia Cúc Phương: 60 năm vươn tầm châu lục

NN– Sau 60 năm hình thành và phát triển, Vườn Quốc gia Cúc Phương đã có những chương trình cứu hộ, bảo tồn, giáo dục về môi trường vươn đến tầm châu lục, thế giới.

Là vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam, ra đời vào năm 1962, đến nay Cúc Phương vẫn là vườn quốc gia đứng đầu cả nước về công tác bảo tồn đa dạng sinh học. Với hệ giá trị đặc biệt, từ địa chất địa mạo, cổ sinh học, lâm sinh, cảnh quan và văn hóa bản địa, Cúc Phương được so sánh ngang hàng với những khu rừng nhiệt đới hàng đầu thế giới.

Tiếp tục đọc “Vườn Quốc gia Cúc Phương: 60 năm vươn tầm châu lục” →

Ba giai đoạn biến cây thuốc thành tiền

tiasang –  – Thu Quỳnh

Việc sở hữu những mỏ vàng dược liệu cùng nhiều phương thuốc bí truyền, giúp cộng đồng các dân tộc thiểu số ở miền núi có thể khai thác dược liệu thành những sản phẩm đại trà thiết thực cho đời sống. Đó là một trong những con đường đưa họ thoát khỏi bủa vây của đói nghèo.

Thu hái kim ngân hoa ở hợp tác xã Nậm Đăm. Ảnh: HTX Nậm Đăm

Những mỏ vàng bỏ quên

Dù từ lâu đã biết về Sapanapro như một tấm gương điển hình thoát nghèo nhờ vào văn hóa và tài nguyên bản địa nhưng khi đặt chân tới Tả Phìn, Sa Pa, Lào Cai, chúng tôi rất ngạc nhiên vì doanh nghiệp cộng đồng có đại bản doanh ở nơi hẻo lánh này, từ chỗ chỉ có 13 “cổ đông không đồng” góp vốn bằng từng gùi thuốc tắm, bằng tri thức nghề thuốc nay đã vươn xa 100 đại lý và bệnh viện khắp cả nước. Ngạc nhiên hơn, ngoài cơ ngơi khang trang đủ đón hàng chục khách tắm, ở lại, Sapanapro đủ vốn cùng lúc vừa mua đất (mà đất Sapa giờ đã đắt ngang Hà Nội) dựng thêm 5 căn homestay vừa đầu tư 5 tỉ đồng xây dựng một nhà máy chế biến tinh dầu, các loại thuốc ngâm, tắm chăm sóc sức khỏe đạt tiêu chuẩn thực hành sản xuất thuốc tốt GMP-WHO.

Tiếp tục đọc “Ba giai đoạn biến cây thuốc thành tiền” →

Nobel panel knew Kissinger Vietnam deal unlikely to bring peace, files show

theguardian – Accords negotiated by Kissinger and Le Duc Tho in 1973 sealed US exit from war but were soon flouted by North and South Vietnam

Portraits of Nobel peace prize laureates, including of Henry Kissinger, top second left, at the Norwegian Nobel Institute in Oslo.
Portraits of Nobel peace prize laureates, including of Henry Kissinger, top second left, at the Norwegian Nobel Institute in Oslo. Photograph: Gwladys Fouche/Reuters

Reuters in OsloWed 11 Jan 2023 17.28 GMT

The 1973 Nobel peace prize to top US diplomat Henry Kissinger and North Vietnam’s Le Duc Tho, among the most disputed in the award’s history, was given in the full knowledge the Vietnam war was unlikely to end any time soon, newly released papers show.

Nominations to the Peace prize remain secret for 50 years. On 1 January, documents about the prize awarded to Kissinger and Hanoi’s chief negotiator Tho were made available on request.

Tiếp tục đọc “Nobel panel knew Kissinger Vietnam deal unlikely to bring peace, files show” →

Đi tìm bí ẩn giếng Chăm

tiasang –  – Nguyễn Tiến Đông

Nhắc tới Chăm pa, nhiều người thường liên tưởng đến những đền tháp, tác phẩm điêu khắc, đồ gốm chứ ít ai nghĩ tới kĩ năng tìm các mạch ngầm nước ngọt gần như độc nhất vô nhị của người Chăm. Vì vậy, trong rất nhiều năm, chúng tôi đã đi dọc dải đất miền Trung khảo sát chỉ để tìm câu trả lời: giếng Chăm có vị trí thế nào trong đời sống Chăm?

Nếu tháp Chàm được xem là biểu trưng của thượng tầng văn minh Champa thì giếng vuông Chàm là biểu tượng đặc thù của đời sống bình dân Chăm. Nguồn: Zing.
Tiếp tục đọc “Đi tìm bí ẩn giếng Chăm” →

How Vietnam’s anti-corruption fight keeps expanding

Analysis by Philip J. Heijmans | Bloomberg

The Vietnamese flag flies atop the Hanoi Stock Exchange (HNX) in Hanoi, Vietnam, on Monday, Sept. 10, 2018. Vietnam has averaged economic growth of 6.3 percent between 2005 and 2017, multiplying its per capita income six-fold to $2,385 last year from $396 in 2000, according to data from General Statistics Office in Hanoi. Photographer: Maika Elan/Bloomberg (Bloomberg)

washingtonpost – January 11, 2023 at 5:42 p.m. EST

Vietnam’s Communist Party chief Nguyen Phu Trong has likened his anti-graft campaign to a “blazing furnace,” one that’s caught hundreds of senior officials, business executives and others in its blast over the years. While the country’s position has improved by more than 30 spots over the past decade on a global corruption perception index, it was still at 87th place out of 180 ranked in 2021. Now as Southeast Asia’s fastest-growing economy seeks to bolster its appeal as a destination for foreign investment in the midst of mounting trade tensions between the US and China, the fight seems to be flaring again.

Tiếp tục đọc “How Vietnam’s anti-corruption fight keeps expanding” →

Tết trầy trật của thủy nông viên (4 bài)

Những gia đình sống ở trạm bơm

nông nghiệp – Thứ Hai 09/01/2023 , 08:09 

Ngay giữa thủ đô Hà Nội, thật khó tin khi hàng nghìn người làm công tác thủy lợi phải trầy trật phấn đấu có một… mức sống tối thiểu.

Xoay xở với đồng lương tối thiểu…

Phải hít thật sâu rồi thở từ từ để kìm nén cảm xúc, những giọt nước mắt mới không trào ra khoé mắt đỏ hoe của chị Vũ Thị Vinh – công nhân thủy nông có thâm niên 10 năm làm việc tại Xí nghiệp Thuỷ lợi Phúc Thọ (Công ty TNHH một thành viên Thủy lợi Sông Tích).

Chị tiếp chuyện chúng tôi với tâm thế bất lực trước cuộc sống đầy rẫy lo toan nhưng thu nhập dưới mức lương tối thiểu vùng. Nợ chồng nợ. Nợ năm này qua năm khác, chẳng biết đến khi nào mới thoát ra được cảnh sống này.

10 năm qua, vợ chồng chị Vinh cùng 3 đứa con phải sống nhờ căn phòng vỏn vẹn 15m2 của trạm bơm Xuân Phú. Ảnh: Trung Quân.
10 năm qua, vợ chồng chị Vinh cùng 3 đứa con phải sống nhờ căn phòng vỏn vẹn 15m2 của trạm bơm Xuân Phú. Ảnh: Trung Quân.

Tiếp tục đọc “Tết trầy trật của thủy nông viên (4 bài)” →

Yếu tố văn hóa Cham Pa ở kinh đô Đại Việt và vùng phụ cận

tiasang –  – Nguyễn Tiến Đông

Lời tòa soạn: Như chúng tôi đã đề cập trong những số báo gần đây về vùng Đồng bằng sông Hồng là hợp lưu của những luồng di dân từ hàng ngàn năm trước cho đến đầu thời Đại Việt. Bài viết dưới đây của TS Nguyễn Tiến Đông tiếp tục dòng thảo luận ấy ở một khía cạnh cụ thể hơn: người Cham pa đã đóng góp như thế nào vào không gian văn hóa ngay tại kinh đô Đại Việt và vùng phụ cận.


Ngay trên chính Hoàng thành này, những dấu tích văn hóa Cham Pa đã hiển hiện khi các nhà khảo cổ học khai quật khu di tích 18 Hoàng Diệu. Trong ảnh, sinh viên đại học nghe nhà khảo cổ học Nguyễn Tiến Đông giới thiệu những di tích thời Lý – Trần (Khu A). Ảnh: Viện Khảo cổ học (2004).

Làm nhạt nhòa sự mô phỏng phương Bắc

Tiếp tục đọc “Yếu tố văn hóa Cham Pa ở kinh đô Đại Việt và vùng phụ cận” →

Nhìn lại 30 năm dỡ bỏ rào cản cho người nhập cư

NGUYỄN THU QUỲNH 06/01/2023 12:05 GMT+7

TTCT – Liệu những “hàng rào kỹ thuật” như quy định về đăng ký thường trú (và trước đây là hộ khẩu) có tác dụng ngăn cản dòng di cư vào đô thị lớn?

Mới đây, việc lập dự thảo quy định công dân làm thủ tục đăng ký thường trú phải có chỗ ở hợp pháp tối thiểu 8m2 đối nhà ở có nguồn gốc sở hữu nhà nước và 20m2 đối với nhà ở còn lại tiếp tục cho thấy chính sách thường trú ở Hà Nội khác biệt với các khu vực khác, cũng như nỗ lực cố gắng hạn chế dân số đăng ký thường trú vào đây.

Nhìn lại 30 năm dỡ bỏ rào cản cho người nhập cư - Ảnh 1.

Bức tranh Những ký ức của người nhập cư (Memories of immigrant) của Cristina Bernazzani, Ý.

Tiếp tục đọc “Nhìn lại 30 năm dỡ bỏ rào cản cho người nhập cư” →