Ngay cả khi thắng kiện cũng là thua: Chi phí đáng kinh ngạc để thắng hãng Philip Morris trong vụ kiện về bao thuốc lá tiêu chuẩn

English: When even winning is losing. The surprising cost of defeating Philip Morris over plain packaging

 

Bài liên hệ

– Điều khoản “Giải quyết Tranh chấp giữa Nhà đầu tư và Quốc gia” (ISDS) của TPP nguy hại đến chủ quyền tài phán quốc gia và làm suy yếu luật pháp quốc gia.

– Những bí mật về một siêu toà án toàn cầu thống trị thế giới

– Giải quyết Tranh chấp giữa Nhà đầu tư và Quốc gia: Một cơ chế đã lỗi thời

————

Úc đã giành chiến thắng trước gã khổng lồ thuốc lá Philip Morris tại Tòa án tối cao năm 2012. Tòa án cho rằng luật bao thuốc lá tiêu chuẩn (Plain tobaco packaging) của Úc là hợp pháp và không được coi là thu hồi bất hợp pháp các nhãn hiệu và sở hữu trí tuệ. Philip Morris đã phải trả tất cả các chi phí vụ kiện cho chính phủ Úc.

* Plain tobaco packaging: Luật bao thuốc lá tiêu chuẩn của Úc năm 2012 còn gọi là genericneutralstandardised or homogeneous packaging, yêu cầu các hãng thuốc lá bỏ đi tất cả những chi tiết liên quan đến thương hiệu thuốc lá ( màu sắc, hình ảnh, logo và nhãn hiệu) chỉ cho phép nhà sản xuất in tên thương hiệu ở một nơi nhất định trên bao thuốc với cỡ chữ quy định. Bên cạnh các hình ảnh cảnh báo về sức khoẻ và những thông tin bắt buộc về pháp lý như là thành phần độc hại và tem trả thuế, bao bì của thuốc lá phải đúng tiêu chuẩn, bao gồm màu của bao thuốc (theo Bộ Y tế Úc ).

Nếu là một công ty của Úc, thì đó là cách kết thúc vụ kiện. Nhưng vì một loại điều khoản mơ hồ nhưng ngày càng phổ biến trong cơ chế quốc tế được gọi là ISDS (Investor-State Dispute Settlement) – Giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và quốc gia, từ đây sẽ gọi tắt là ISDS.

Các vụ kiện ISDS rất đắt đỏ

Các điều khoản trong cơ chế ISDS trao cho các công ty nước ngoài quyền mà doanh nghiệp trong nước không có. Công ty có thể yêu cầu bồi thường hàng tỷ  Đô thông qua một tòa án ngoài lãnh thổ của Úc nếu công ty cho rằng các quyền của họ đã bị xâm phạm ngay cả sau khi thua kiện tại tòa án cao tối cao của Úc.

Philip Morris, một công ty của Mỹ, đã chuyển quyền sở hữu các hoạt động tại Úc của mình sang Hồng Kông để tận dụng ISDS trong một hiệp ước đầu tư Úc-Hồng Kông.

Vụ việc đã gây chấn động toàn cầu, một phần vì vụ này khiến các quốc gia khác lo sợ và sẽ không theo luật bao thuốc lá tiêu chuẩn của Úc và quốc gia như bị treo cổ bởi khoản bồi thường và phí pháp lý khổng lồ nếu họ thua kiện. Vào tháng 12 năm 2015, chính phủ Úc thắng kiện hoàn toàn. Tòa án phán quyết rằng Philip Morris không phải là một công ty Hồng Kông và đã chuyển quyền sở hữu các hoạt động tại Úc của mình sang Hồng Kông để tận dụng lợi thế của cơ chế ISDS. Và dường như mọi thứ kết thúc cho đến cuối tháng trước – nửa thập kỷ sau đó vào năm 2019, một yêu cầu tự do thông tin đã tiết lộ khoản tiền mà chính phủ Úc đã phải chi là bao nhiêu để thắng kiện. Chi phí pháp lý trả cho luật sư của chính phủ Úc và chi phí trọng tài lên tới gần 24 triệu đô la Úc. Khả năng cao là còn chịu chi phí nội bộ đáng kể trên 24 triệu đô la Úc trong các bộ y tế, cho các thẩm phán và các vấn đề đối ngoại và thương mại. Mặc dù Philip Morris đã từ chối vụ kiện trên thực tế vì cho rằng nó lạm dụng quy trình, hãng thuốc này sẽ chỉ phải trả một nửa chi phí cho chính phủ Úc.

…..ngay cả khi thắng kiện

Hiện có 942 trường hợp ISDS được biết đến, với số lượng ngày càng tăng chống lại luật về sức khỏemôi trường, bao gồm cả luật chống biến đổi khí hậu.Luật bao thuốc lá tiêu chuẩn của Úc được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị và được thiết kế nhằm giảm số người trẻ tuổi trở thành người hút thuốc mới. Nghiên cứu cho thấy những người trẻ tuổi bị thu hút bởi những hình ảnh quyến rũ trên bao bì, và bao bì tiêu chuẩn đơn giản có thể làm giảm sức hấp dẫn. Luật bao thuốc tiêu chuẩn lá được thông qua với sự đồng thuận của các đảng vào năm 2011. Các công ty thuốc lá đã phản ứng bằng một loạt các chiến lược để cản trở luật này. Họ yêu cầu bồi thường hàng tỷ đô la tại Tòa án tối cao và giúp các chính phủ khác tranh chấp với Úc trong Tổ chức Thương mại Thế giới. 

Và họ làm trong bí mật 

Cho đến nay, tổn thất cho phiên tòa được thành lập theo quy định của ISDS là một bí mật. Chi phí này không được công bố cho dư luận Úc trong quyết định chi phí ban đầu vào năm 2017.

Các tòa án ISDS có tiêu chuẩn minh bạch thấp hơn so với các tòa án quốc gia nhưng con số chi phí đã được công bố trong các trường hợp ISDS khác. Việc từ chối tiết lộ chúng là một chuẩn thấp mới thấy trong các vấn đề bí mật. Các tổ chức cộng đồng cho rằng người nộp thuế có quyền được biết chi phí này.

Vụ FOI Philip Morris chi phí lần đầu tiên được tiết lộ, triển khai bởi Thượng nghị sĩ Nick Xenophon và tiếp tục bởi Thượng nghị sĩ Rex Patrick, dẫn đến vào năm 2018, chính phủ Úc công bố số liệu chính phủ nội bộ, hóa đơn chi phí pháp lý bên ngoài là 39 triệu đô la Úc.Chính phủ sau đó tuyên bố 39 triệu đô la Úc đã bao gồm toàn vụ kiện ISDS, thách thức của Tòa án tối cao trước đó và vụ kiện của Tổ chức Thương mại Thế giới. Chính phủ từ chối tiết lộ chi phí pháp lý ISDS cụ thể và bao nhiêu phần trăm của tổng chi phí đã được trao trả cho Úc.

Trường hợp FOI gần đây nhất về chi phí ISDS, được đưa ra vào năm 2017 bởi một ấn phẩm hợp pháp, mất thêm hai năm để tiết lộ vào tháng Hai rằng chi phí gần 24 triệu đô la Úc nhưng người nộp thuế ở Úc chỉ được trả một nửa trong số tiền này.

Các quốc gia khác đang loại bỏ ISDS

Đó là một chi phí mà các nước nghèo hơn không thể đủ khả năng trả. Uruguay chỉ có thể bảo vệ quy định về thuốc lá của mình trước vụ kiện ISDS của Philip Morris vì Quỹ Bloomberg đã hoàn trả các chi phí pháp lý.Đối mặt với số vụ ISDS ngày càng tăng, Ấn Độ, Nam Phi và Indonesia đã hủy bỏ các thỏa thuận ISDS mà không có tác động tiêu cực đến đầu tư.EU đang loại bỏ ISDS khỏi các thỏa thuận hiện tại, có trong Hiệp định thương mại tự do –FTA (Free trade area) giữa Úc và Châu Âu hiện đang được đàm phán, nhưng đang theo đuổi đề xuất dài hạn hơn nhưng không kém phần gây tranh cãi về tòa án đầu tư đa phương. Mỹ và Canada đã loại ISDS khỏi Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ sửa đổi.

Vào thứ ba tuần này, Úc và Hồng Kông đã ký một hiệp định thương mại tự do và một thỏa thuận đầu tư mới, sẽ vẫn bao gồm ISDS.

Chính phủ Úc tuyên bố rằng thỏa thuận này có nhiều biện pháp bảo vệ hơn đối với những thay đổi trong luật y tế cộng đồng so với luật cũ được thay thế. Đặc biệt không bao gồm quy định về thuốc là và quy định liên quan hệ thống quốc gia về dịch vụ chăm sóc y tế, Chương trình Phúc lợi Dược phẩm, Cơ quan Quản lý Hàng hóa Trị liệu và Cơ quan quản lý Công nghệ gen.

Tuy nhiên sự cần thiết cho những ngoại lệ cụ thể cho thấy rằng các biện pháp bảo vệ nói chung cho các quy định lợi ích cộng đồng là không hiệu quả. Các ngoại lệ sẽ không ngăn chặn được các vụ đưa ra để chống lại Úc về các quy định năng lượng hoặc biến đổi khí hậu hoặc thay đổi trong luật quan hệ công nghiệp.

Nước Úc nên loại ISDS khỏi các cuộc đàm phán thương mại hiện tại và các thỏa thuận hiện có. Chính phủ Liên minh vẫn hỗ trợ ISDS, nhưng Đảng Lao động đã cam kết gạt ISDS và loại bỏ khỏi các thỏa thuận chúng ta có,  Đảng Liên minh Trung tâm và Đảng Xanh cung cam kết tương tự

Cần phải có áp lực cộng đồng liên tục để đảm bảo rằng việc loại bỏ điều khoản ISDS thực sự xảy ra nếu chính phủ có thay đổi trong cuộc bầu cử sắp tới.

Advertisements

One thought on “Ngay cả khi thắng kiện cũng là thua: Chi phí đáng kinh ngạc để thắng hãng Philip Morris trong vụ kiện về bao thuốc lá tiêu chuẩn

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s