Công trình của một đời người: Cuốn sách “Môi Trường và Con Đường Phát Triển”

Gần nửa thế kỷ trước, Martin Luther King (nhà hoạt động dân quyền Mỹ gốc Phi, và là người đoạt Giải Nobel Hoà bình năm 1964) đã từng nói: “Trong đống ngổn ngang hài cốt và tàn dư của nhiều nền văn minh, nổi lên một dòng chữ đầy nuối tiếc: Quá muộn rồi. Sau đây, chúng ta sẽ đi  về đâu, sự hỗn loạn hay một cuộc sống cộng  đồng?”

Trong quá trình phát triển, con người đã nhận thức được một cách thấm thía hậu quả chính là từ trong sự phát triển – đó là ô nhiễm môi trường, suy thoái môi trường và dẫn đến các tai biến môi trường, các nhiễu loạn sinh thái, điều đó đã và đang tác động đến an ninh xã hội, an ninh quốc gia và nhân loại. Nhận thức được những vấn đề môi trường gay gắt, các quốc gia và cộng đồng quốc tế đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Trái Đất đầu tiên về môi trường ở Stockholm, và ngày 5/6/1972 đã trở thành ngày Môi trường thế giới. Kể từ đó đến nay đã gần 40 năm; mặc dù các quốc gia đã và đang thực thi nhiều biện pháp bảo vệ môi trường trong phát triển xã hội, song những vấn đề môi trường ngày càng trở nên nguy hiểm hơn, nhất là trong các quốc gia nghèo mà năng lực chống đỡ bị hạn chế. Tiếp tục đọc “Công trình của một đời người: Cuốn sách “Môi Trường và Con Đường Phát Triển””

Hãy cứu những dòng sông

CSRD – Khi tiếp xúc với chúng tôi, TS Đào Trọng Tứ- một trong những chuyên gia hàng đầu về sông ngòi và đập lớn của Việt Nam đã đưa ra ý kiến đầy quan ngại: “Đã quá muộn để phát triển thủy điện bền vững ở Việt Nam!”. Ý kiến của TS Tứ liên quan đến công bố của Mạng lưới sông ngòi Việt Nam (VRN) về kết quả khảo sát, điều tra về hồ chứa, đập và đập thủy điện (ĐTĐ) tại 10 dòng sông lớn của Việt Nam những năm gần đây.

Đập thủy điện Ia Krel bị vỡ ngày 1/08/2014 (Ảnh Đại đoàn kết).

Chi chít đập, hồ chứa và đập thủy điện


Ở Tây Nguyên, sông Sêrêpôk cung cấp nguồn nước mặt cho 4 tỉnh Đăk Lăk, Đăk Nông, Lâm Đồng và Gia Lai đang trong tình trạng thoi thóp vì ô nhiễm. Do địa hình lưu vực phức tạp, thấp dần từ Đông Nam sang Tây Bắc nên dòng sông phải hứng chịu chất thải từ các khu công nghiệp Hòa Phú (Đăk Lăk), Tâm Thắng (Đăk Nông). Nguồn lợi thủy sản của dòng sông không chỉ cạn kiệt mà còn có nguy cơ tuyệt chủng. Sinh kế của cả triệu dân cư bản địa suy giảm nghiêm trọng bởi các CTTĐ.

Tiếp tục đọc “Hãy cứu những dòng sông”

Vợ chồng yêu… rác

01/11/2015 12:47 GMT+7

TTÔng xòe đôi lòng bàn tay to bẹ đặc trưng của mình ra ôm mớ rác rồi thả rơi xuống đất, nói: “Người ta bảo tôi điên. Rác rưởi là thứ hôi hám, người ta vứt đi thì tôi lại tìm nhặt. Nhưng tôi có lý lẽ của riêng mình”.

Ông Lê Thiện An gắn bó với xử lý rác nên đã lấy địa chỉ email của mình là anrac@gmail.com - Ảnh: B.D.
Ông Lê Thiện An gắn bó với xử lý rác nên đã lấy địa chỉ email của mình là anrac@gmail.com – Ảnh: B.D.

Mà đúng là điên thật! Đường đường là một đại gia chân đất, rẫy nương mênh mông, người ta có tiền thì đổ xô kinh doanh gỗ, bất động sản nhưng ông lại làm ngược lại: bán gần cạn đất đai, tài sản, vợ chồng vào dựng chòi ở… bãi rác.

Tôi và vợ mê rác cháy bỏng. Tôi muốn sống với đam mê thì có gì điên? Người ta nói rằng rác là thứ tận cùng của hoạt động sống, nhưng với tôi nó là thứ bắt đầu. Thứ người ta vứt đi thì tôi có thể làm nó sống lại được, sinh lợi được. Tôi gom rác, xử lý, rồi dùng nguồn đó hỗ trợ người khó khăn, làm cho môi trường trong lành. Đó là cách tôi làm từ thiện

Ông LÊ THIỆN AN

Tiếp tục đọc “Vợ chồng yêu… rác”

Vật đổi sao dời nơi cửa sông – 5 kỳ

Nơi cửa sông đã mất

23/10/2015 10:30 GMT+7

TTChính xác hơn là cả dòng Ba Thắc (Bassac) dài rộng, “lội không tới bờ, lặn không tới đáy” như ký ức của nhiều kỳ lão ở miệt đồng bằng sông nước Cửu Long, giờ đã biến đi đâu?

Bản đồ Sóc Trăng năm 1891 rõ ràng với cửa Ba Thắc ra Biển Đông
Bản đồ Sóc Trăng năm 1891 rõ ràng với cửa Ba Thắc ra Biển Đông

Cửu Long chín cửa sông, nay đã mất một. Ba Thắc đâu rồi? Để có câu trả lời, chúng tôi tìm tới UBND xã An Thạnh Nam, huyện Cù Lao Dung (Sóc Trăng), nơi cửa sông Ba Thắc từng tồn tại trong một thời gian dài.

Cửa sông Ba Thắc: chỉ còn trong ký ức

Trải tấm bản đồ địa giới xã lên mặt bàn, chỉ vào khu vực cửa sông Cồn Tròn hiện hữu, ông Nguyễn Chí Dũng – chủ tịch UBND xã An Thạnh Nam – diễn giải: “Có lẽ cửa sông Ba Thắc ngày trước là đây, nhưng khi ấy cồn Tròn, cồn Khỉ chưa nổi lên chia tách dòng chảy”.

Vậy còn cả một dòng Ba Thắc dài rộng giờ ở đâu? Chúng tôi thắc mắc. Tiếp tục đọc “Vật đổi sao dời nơi cửa sông – 5 kỳ”

Thủy điện trong mắt các nạn nhân 

25/10/2015 08:03 GMT+7

TTMột số người dân ở bốn tỉnh miền Trung và Tây nguyên đã được phát máy ảnh để ghi lại hình ành cuộc sống của chính mình bị đảo lộn như thế nào từ khi có thủy điện…

Sau hơn bảy năm di dời nhường đất xây dựng thủy điện Đắk Mi 4, cuộc sống của người dân ở thôn Nước Lang, xã Phước Xuân, huyện Phước Sơn (Quảng Nam) vẫn gặp nhiều khó khăn. Trong ảnh: người dân thôn Nước Lang trồng keo, tràm để cải thiện thu nhập vì đất đai không thể trồng hoa màu - Ảnh: Hồ Văn Tất
Sau hơn bảy năm di dời nhường đất xây dựng thủy điện Đắk Mi 4, cuộc sống của người dân ở thôn Nước Lang, xã Phước Xuân, huyện Phước Sơn (Quảng Nam) vẫn gặp nhiều khó khăn. Trong ảnh: người dân thôn Nước Lang trồng keo, tràm để cải thiện thu nhập vì đất đai không thể trồng hoa màu – Ảnh: Hồ Văn Tất

Nguồn nước ô nhiễm, cá tôm bị giảm sút, ruộng nương bị ngập úng, nhà ở tái định cư tạm bợ…

Đó là những thông điệp phản ảnh những tác động về môi trường tại khu vực miền Trung – Tây nguyên, do chính những người dân bị ảnh hưởng bởi việc xây dựng các thủy điện trên lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn ở Quảng Nam và Thừa Thiên – Huế ghi lại bằng hình ảnh. Tiếp tục đọc “Thủy điện trong mắt các nạn nhân “

43 chú voi nhà ngồi chờ ngày… tuyệt diệt

() – Số 246 ĐỖ DOÃN HOÀNG – 1:13 PM, 24/10/2015

Cũng như Tây Bắc, đất Tây Nguyên “dính” bước chân và bám níu tâm hồn người ta như có một thứ ma lực nào đó. Chưa bao giờ, quê hương của nghề săn bắt và thuần dưỡng voi rừng, với những ông tượng hiền lành, thông minh và nghĩa tình kia bị bớt đi những vẻ đẹp núi rừng vốn có. Sau mỗi chuyến dọc ngang Tây Nguyên, nỗi đắng lòng cứ lớn dần mãi trong tôi, khi ngẫm về đàn voi nhà nơi đây. Cả thủ phủ voi Đắk Lắk bây giờ còn có 43 con voi nhà. 43 thớt voi đang gậm buồn ngồi trong khuôn viên mỗi ngôi nhà để cùng chờ ngày tuyệt diệt.

  Anh Đàng Năng Long (giữa), người có nhiều voi nhất Tây Nguyên và cả nước, trò chuyện với PV Báo Lao Động vào tháng 10.2015 tại huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk. Tiếp tục đọc “43 chú voi nhà ngồi chờ ngày… tuyệt diệt”

Đối diện thách thức xuyên biên giới

AN NINH MÔI TRƯỜNG CỦA VIỆT NAM:

20/10/2015 10:49 GMT+7

TTCTGần đây, rất nhiều vấn đề môi trường hệ trọng có tính xuyên biên giới đặt ra những thách thức mới cho Việt Nam, chủ yếu liên quan đến nguồn nước và chất lượng không khí. Đối diện những thách thức phi truyền thống này, chúng ta cần một chiến lược 
đối phó mới.

Đứng từ công viên Bạch Đằng nhìn về phía quận 2 (TP.HCM), nhiều tòa nhà cao tầng mờ ảo trong lớp sương mù khô (ảnh chụp ngày 7-10) -Quang Khải
Đứng từ công viên Bạch Đằng nhìn về phía quận 2 (TP.HCM), nhiều tòa nhà cao tầng mờ ảo trong lớp sương mù khô (ảnh chụp ngày 7-10) -Quang Khải

Báo cáo Dự án Thiên niên kỷ của Hội đồng châu Mỹ (ĐH UNU tại Tokyo, Nhật Bản) định nghĩa: “An ninh môi trường là việc đảm bảo an toàn trước các mối nguy hiểm môi trường sinh ra do sự yếu kém trong quản lý hoặc thiết kế và có nguyên nhân trong nước hay xuyên quốc gia”.

60% nguồn nước 
nằm trong tay người khác

Việt Nam có 2.360 con sông thuộc 16 lưu vực sông. Trong đó, hơn 60% tài nguyên nước mặt của nước ta xuất phát từ các quốc gia khác. Hệ thống sông Hồng có 50% nguồn nước xuất phát từ Trung Quốc. Tiếp tục đọc “Đối diện thách thức xuyên biên giới”

Cần cơ chế ràng buộc trong việc Trung Quốc xả lũ

13/10/2015 08:30 GMT+7

TTTrước việc Trung Quốc xả lũ khiến nước sông Hồng lên mức báo động nhiều chuyên gia bày tỏ lo ngại, cho rằng cần có quy định với việc Trung Quốc xả lũ ở thượng nguồn sông Hồng.

Lũ trên sông Hồng (ở TP Lào Cai) đã rút nhanh - Ảnh: Hồng Thảo
Lũ trên sông Hồng (ở TP Lào Cai) đã rút nhanh – Ảnh: Hồng Thảo

TS Nguyễn Lan Châu (nguyên phó giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn
trung ương):

Cần tiếp tục đàm phán với Trung Quốc

Việc hình thành nhiều hồ chứa thủy điện của Trung Quốc ở thượng nguồn sông Đà, sông Hồng (đoạn từ Lào Cai về Phú Thọ gọi là sông Thao) gây những khó khăn cho dự báo thủy văn. Tiếp tục đọc “Cần cơ chế ràng buộc trong việc Trung Quốc xả lũ”

Tham vấn và chia sẻ ý kiến của người dân địa phương bị ảnh hưởng bởi các đập thủy điện tại khu vực sông Mê Công

Trong hai ngày 24 và 25 tháng 09 năm 2015, đại diện các cộng đồng từ lưu vực sông Mê Công thuộc các nước Campuchia, Thái Lan và Việt Nam đã họp mặt tại Thái Lan để bày tỏ quan ngại về các dự án thủy điện dòng chính Mê Kông trong bối cảnh Chính phủ Lào vừa thông báo quyết định sẽ xây dựng đập thủy điện Don Sahong vào cuối năm 2015. Tại cuộc họp, đại diện cộng đồng các nước đã đưa ra Tuyên bố chung gửi đến Chính phủ các nước thuộc lưu vực sông Mê Công. Thay mặt cộng đồng người dân lưu vực Mê Công, Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam xin được chia sẻ bản Tuyên bố này và kêu gọi sự ủng hộ của Quý vị bằng cách ký tên, góp thêm một tiếng nói cho Bản tuyên bố nêu trên.

Ngày 06 tháng 10 năm 2015

Toàn văn Bản tuyên bố

Kính gửi Chính phủ các nước thuộc lưu vực sông Mê Công:
Hãy lắng nghe tiếng nói của người dân!

Bản tuyên bố của Người dân địa phương về ảnh hưởng của các đập thủy điện
tại lưu vực Mê Công

Tiếp tục đọc “Tham vấn và chia sẻ ý kiến của người dân địa phương bị ảnh hưởng bởi các đập thủy điện tại khu vực sông Mê Công”

Câu chuyện cộng đồng tham gia quản trị lâm nghiệp

Flickr_CIFOR_REDDAssessmentsCover_914

“Qua thực hiện chính sách bảo vệ rừng, chúng tôi tin rằng 10 năm sau, đời sống của bà con toàn xã và toàn tỉnh sẽ từng bước được nâng lên, con cái được phát triển, đặc biệt là về học hành. Bên cạnh đó rừng sẽ phát triển tốt, bền vững.”

Ông Hồ Soa, một người dân xã Trường Xuân, tỉnh Quảng Bình.

TT – Được truyền cảm hứng từ những nỗ lực của người dân xã Trường Xuân, tỉnh Quảng Bình trong việc tham gia bảo vệ rừng, tổ chức Hướng tới Minh bạch (TT) và Minh bạch Quốc tế (TI) đã thực hiện một bộ phim tài liệu nhằm ghi lại những câu chuyện, kinh nghiệm và cảm nghĩ của họ khi tham gia vào lĩnh vực này. Tiếp tục đọc “Câu chuyện cộng đồng tham gia quản trị lâm nghiệp”

Tình trạng ‘mù khô’ ở Sài Gòn và bài học xương máu từ Bắc Kinh

(TNO) Tình trạng ‘mù khô‘ những ngày qua ở Sài Gòn khiến nhiều người liên tưởng đến hình ảnh Bắc Kinh (Trung Quốc) liên tục chìm trong sương mù và khói bụi những năm gần đây, để lại hậu quả không nhỏ cả về kinh tế và xã hội.

Năm nào Sài Gòn cũng xảy ra hiện tượng “mù khô” vào các tháng 10 - 12 - Ảnh: Diệp Đức MinhNăm nào Sài Gòn cũng xảy ra hiện tượng “mù khô” vào các tháng 10 – 12 – Ảnh: Diệp Đức Minh

Vài năm trở lại đây, báo chí thế giới đã không ngần ngại ví von rằng Bắc Kinh sắp trở thành “xứ sở sương mù” khi thành phố này cùng một số khu vực khác bị khói bụi dày đặc và sương mù bao phủ trên diện rộng nhiều ngày liền. Tình trạng này không chỉ gây ra thiệt hại kinh tế lớn mà còn tác động về mặt xã hội, đặc biệt là sức khỏe con người.

Tổn thất hàng tỉ USD mỗi năm, doanh nhân nước ngoài không dám tới Tiếp tục đọc “Tình trạng ‘mù khô’ ở Sài Gòn và bài học xương máu từ Bắc Kinh”

Chính phủ Lào nên ngừng dự án xây đập Don Sahong

Cập nhật : 17:11 | 24/09/2015

VNN – Quốc hội nước Lào đã thông qua một quyết định gây chấn động dư luận các nước láng giềng: Thỏa thuận nhượng quyền xây dựng đập thủy điện Don Sahong trên dòng chính Mê Công cho Tập đoàn MegaFirst của Malayxia và dự kiến công trình này sẽ khởi công cuối năm nay 2015.

Don Sahong vẫn đe dọa đồng bằng Cửu Long
Thủy điện: Tránh gây tác hại những dòng sông
Đập thủy điện có thể làm tuyệt chủng 70% số động vật hoang dã

Sự kiện nói trên quả là có phần táo bạo và bất ngờ. Báo Phnom Penh Post của Campuchia đưa ra thông tin này ngày 01/09/2015. Nhưng vào ngày 10/09/2015, chính báo Vientiane Times ở thủ đô nước Lào đã tiết lộ rằng Quốc hội Lào đã thông qua việc xây dựng đập thủy điện Don Sahong một cách lặng lẽ từ trước đó nữa, vào tháng Bảy năm 2015 này.

Don Sahong, thủy điện, đập thủy điện, Lào, thông qua, dư luận, phản ứng
Vị trí Don Sahong trên hạ lưu dòng Mê Công. Ảnh: TMT.

Và làn sóng phản đối sự việc nói trên đã diễn ra mạnh mẽ và trên quy mô rộng lớn. Tiếp tục đọc “Chính phủ Lào nên ngừng dự án xây đập Don Sahong”

Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam ra Thông cáo báo chí về vấn đề đập Don Sahong trên dòng chính Mê Công

THÔNG CÁO BÁO CHÍ:
Thứ Sáu ngày 18 tháng 9 năm 2015

Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam kêu gọi Chính phủ Lào xem xét lại quyết định
thông qua dự án Don Sahong  

VRNHà Nội, Việt Nam: Theo báo Phnom Penh Post ngày 01/09/2015 đưa tin Quốc hội Lào đã Thỏa thuận nhượng quyền xây dựng công trình thủy điện gây nhiều tranh cãi Don Sahong cho Tập đoàn MegaFirst của Malayxia, dự kiến công trình này sẽ khởi công cuối năm nay. Trong khi đó, báo Vientiane Times ngày 10/09/2015 đưa tin Quốc hội Lào đã thông qua xây dựng đập thủy điện Don Sahong từ tháng Bảy năm nay.

Sau Xayaburi, Don Sahong là đập lớn thứ hai được chính phủ Lào thông qua xây dựng trên dòng chính Hạ lưu vực sông Mê Công. Trong nhiều năm qua, nhiều tổ chức trong khu vực và trên thế giới đã đưa ra những cảnh báo về tác động tiêu cực của thủy điện Don Sahong đến hệ sinh thái đa dạng và nguồn sinh kế của người dân sinh sống tại hạ lưu công trình, vùng châu thổ sông Mê Công, đặc biệt là vùng hồ Tonle Sap ở Campuchia và Đồng bằng Sông Cửu Long ở Việt Nam. Tiếp tục đọc “Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam ra Thông cáo báo chí về vấn đề đập Don Sahong trên dòng chính Mê Công”

Rừng pơmu hùng vĩ, độc nhất vô nhị còn sót lại ở Việt Nam

() – Số 228 THANH HẢI – 8:0 AM, 03/10/2015

Cây gỗ pơmu hiện nay đã xếp vào hạng nguy cấp trong “sách Đỏ Việt Nam”. Trong khi gỗ pơmu ở một số tỉnh phía bắc bị khai thác tới mức kiệt quệ, khan hiếm ngay cả trong các khu rừng nguyên sinh, thì tại huyện Tây Giang, Quảng Nam còn cả một khu rừng hỗn giao cây lá kim – lá rộng trong đó cây pơmu chiếm ưu thế với hàng ngàn cây cổ thụ, từ hàng trăm đến cả ngàn năm tuổi, phân bổ rộng khắp trên diện tích chừng 240ha.

Mới đây, chính quyền huyện Tây Giang, BQL rừng phòng hộ Bắc Sông Bung thuộc Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam có chuyến khảo sát, thống kê trên địa bàn 2 xã Tr’hy và Axan có quần thể pơmu cổ thụ, với tổng số cây pơmu đo đếm được là 1.366 cây. Trong đó số cây có đường kính đo ở vị trí 1,3m từ 10cm trở lên là 1.243 cây, số cây có đường kính dưới 10cm (cây tái sinh) là 123 cây. Cây lớn nhất có chu vi 7,52m. Tiếp tục đọc “Rừng pơmu hùng vĩ, độc nhất vô nhị còn sót lại ở Việt Nam”

Nhiệt điện than: Kẻ “giết người hàng loạt”

30/09/2015 09:09 GMT+7

TTQua thống kê các loại bệnh liên quan đến ô nhiễm, nhóm nghiên cứu đã tách ra số người chết yểu liên quan đến nhiệt điện than ở VN là 4.300 người mỗi năm.

Người dân xóm 7, thôn Vĩnh Phúc (xã Vĩnh Tân, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận) đã từng phản ứng do khói bụi thải ra từ Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 2 - Ảnh: Minh Trân
Người dân xóm 7, thôn Vĩnh Phúc (xã Vĩnh Tân, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận) đã từng phản ứng do khói bụi thải ra từ Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 2 – Ảnh: Minh Trân

Khói thải từ nhiệt điện than có thể bay hàng trăm kilômet, tạo bụi siêu nhỏ – liên quan đến hàng ngàn cái chết ở VN, chưa kể những ảnh hưởng đến chất lượng đất, mùa màng nhiều nơi…

Đó là những kết quả được công bố tại hội thảo do Trung tâm Phát triển sáng tạo xanh (GreenID- thuộc Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam) tổ chức sáng 29-9. Tiếp tục đọc “Nhiệt điện than: Kẻ “giết người hàng loạt””